Luận văn: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp

Mục lục

Đánh giá post

Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Luận văn: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn thạc sĩ tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài Luận Văn: Biện pháp quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí, Tổng cục Kỹ thuật dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.

MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài

Cùng với quá trình đổi mới cả về nội dung và phương pháp giáo dục – đào tạo với nhiều mô hình, biện pháp khác nhau nhằm mở rộng qui mô, nâng cao tính tích cực trong dạy và học một cách toàn diện, giúp người học hướng tới việc học tập chủ động, chống lại thói quen học tập thụ động thì quá trình đổi mới hoạt dộng giáo dục – đào tạo còn gắn với sự phát triển của khoa học kỹ thuật và đáp ứng sự phát triển văn hoá – xã hội. Muốn vậy cần phải đổi mới đồng bộ các thành tố trong cấu trúc quá trình dạy học, trong đó phương tiện kỹ thuật dạy và học là một thành tố rất quan trọng.

Luật Giáo dục năm 2005 và sửa đổi năm 2022 đã ghi rõ: Mục tiêu giáo dục là đào tạo người Việt Nam phát triển toàn diện có đạo đức, tri thức sức khoẻ thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lí tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành và phát triển nhân cách phẩm chất và năng lực của công dân đáp ứng với yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Để thực hiện được mục tiêu giáo dục, trong Chiến lược phát triển GD-ĐT giai đoạn 2024 – 2032 đã nêu rõ: Tiếp tục công tác xây dựng cơ sở vật chất nhà trường theo hướng kiên cố hoá, đảm bảo yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục. Vậy, vấn đề quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học tạo bước chuyển biến cơ bản trong quản lí giáo dục và nâng cao chất lượng giáo dục, thúc đẩy bước chuyển biến sự nghiệp giáo dục phát triển toàn diện nhằm đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước.

Đổi mới phương pháp dạy học có vị trí quan trọng trong việc nâng cao chất lượng GD-ĐT. Đổi mới phương pháp dạy học, trong đó có đổi mới biện pháp quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học của nhà trường, sẽ đem lại bộ mặt mới cho giáo dục nói chung và dạy học nói riêng trong xã hội hiện đại. Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học là quản lí một trong những thành tố của quá trình dạy học. Phương tiện kỹ thuật dạy học là một điều kiện rất quan trọng để đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.

Trong những năm gần đây việc đầu tư cơ sở vật chất và thiết bị cho nhà trường còn hạn chế ảnh hưởng rất nhiều đến hoạt động dạy và học trong các nhà trường. Thực tế ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí – Tổng cục Kỹ thuật – Bộ Quốc phòng, hệ thống cơ sở vật chất thiết bị trường học mà đặc biệt là phương tiện kỹ thuật dạy học có mặt chưa đáp ứng nhu cầu hoạt động dạy và học của nhà trường. Hầu hết trang thiết bị do trên đầu tư nên cũng có nhiều vấn đề bất cập tiếp tục phải giải quyết như: Kinh phí ít, bổ sung thiết bị trường học không được thường xuyên, không đồng bộ chưa đủ chủng loại, vũ khí trang bị một số chủng loại chưa được đầu tư so với ở đơn vị…Mặt khác, quan điểm của giáo viên về việc sử dụng mô hình học cụ một số còn hạn chế, họ ngại sử dụng vì nó cồng kềnh, việc sử dụng trang thiết bị trình chiếu chưa được thường xuyên vì phải đầu tư nhiều thời gian sưu tầm tài liệu, biên soạn bài giảng trình chiếu…Vì vậy, việc sử dụng thiết bị trường học và ứng dụng vào phương pháp dạy học còn hạn chế. Luận văn: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp.

Xuất phát từ những lí do trên, chúng tôi chọn “Biện pháp quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí, Tổng cục Kỹ thuật” làm đề tài luận văn tốt nghiệp.

2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Giáo dục là một hiện tượng xã hội đặc biệt, bản chất của nó là sự truyền đạt và lĩnh hội kinh nghiệm lịch sử – xã hội của các thế hệ loài người. Nhờ có giáo dục mà các thế hệ nối tiếp nhau phát triển, tinh hoa văn hóa dân tộc và nhân loại được kế thừa, bổ sung và trên cơ sở đó mà xã hội loài người không ngừng tiến lên. Lịch sử phát triển giáo dục, các quốc gia muốn phát triển bền vững thì vấn đề quan trọng thì phải tập trung đầu tư cho phát triển giáo dục; trong đó có sự quan tâm rất lớn đến sự phát triển phương tiện kỹ thuật dạy học nhằm không ngừng nâng cao chất lượng dạy và học. Vì vậy, các nhà khoa học đã đầu tư nghiên cứu trên nhiều bình diện khác nhau và đã ra những kết luận có giá trị về lí luận và thực tiễn của phương tiện kỹ thuật dạy học.

Từ thời Phục Hưng, nhiều nhà giáo dục tiên phong đã đưa ra các quan điểm về phương pháp dạy học tích cực. Theo họ để giúp học sinh nắm vững các vấn đề học tập cần sử dụng phương tiện trực quan. J.A.Komenxki (1592-1670) nhà giáo dục lỗi lạc người Séc đánh giá rất cao vai trò của phương tiện dạy học, ông cho rằng “trực quan là nguyên tắc vàng ngọc”. Ông yêu cầu trong dạy học giáo viên phải sử dụng các phương tiện trực quan để người học huy động tất cả các giác quan vào việc tri giác tài liệu, nhờ đó mà nâng cao khả năng nhận thức. Theo V.I.Lênin, quy luật nhận thức của con người là “từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn”. Lí thuyết về dạy học trực quan đã phát triển cùng với các lĩnh vực khác, từ đó giúp chúng ta nhận định được vai trò của phương tiện – thiết bị trực quan trong quá trình dạy học, giúp người học lĩnh hội được cả bản chất sự vật hiện tượng dễ dàng hơn.

Ngày nay, trước sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghệ thông tin và hội nhập quốc tế đã đem đến cho Việt Nam những kinh nghiệm và cơ hội quý trong đầu tư, phát triển giáo dục. Một trong các bài học lớn của các nước có nền giáo dục tiên tiến là đầu tư phương tiện kỹ thuật dạy học cho các nhà trường. Bởi vì, muốn có chất lượng dạy học tốt, chất lượng con người được đào tạo giỏi về kỹ năng nghề nghiệp thì đi cùng với nó là phải tăng cường đầu tư, phát triển phương tiện kỹ thuật dạy học, đây là một thành tố không thể thiếu của quá trình dạy học hiện đại.

Cùng với quá trình đổi mới của đất nước, việc nghiên cứu cải tiến, ứng dụng, phát triển phương tiện kỹ thuật dạy học trở thành chủ đề thu hút được sự quan tâm của các nhà khoa học, nhà giáo nhằm nâng cao chất lượng đào tạo gắn liền lí thuyết với thực hành. Tiêu biểu là các công trình nghiên cứu, đề tài khoa học sau:

“Phương tiện kỹ thuật và đồ dùng dạy học” của Nguyên Lương (1995); “Vai trò của phương tiện dạy học trong dạy học hiện nay” của Hứa Xuân Trường (1997); “Hiện trạng và những giải pháp đầu tư phát triển khai thác phương tiện kỹ thuật dạy học trong nhà trường quân đội” của Nguyễn Lương Sơn (1997); “Công tác thiết bị trường học trong giai đoạn hiện nay” của Lê Hoàng Hảo (1998) báo cáo tại Hội nghị toàn quốc về thiết bị giáo dục. Nhiều nhà giáo, nhà nghiên cứu khoa học quan tâm nghiên cứu vấn đề chế tạo, quản lí, sử dụng và bảo quản phương tiện dạy học trong nhà trường như: Tác giả Tô Xuân Giáp, Võ Chấp, Vũ Trọng Rỹ…Những công trình nghiên cứu của các tác giả đã xây dựng được một hệ thống lí luận về vị trí, vai trò, tác dụng và một số yêu cầu về nguyên tắc chế tạo, sử dụng cũng như quản lí phương tiện dạy học trong nhà trường hiện nay.

Việc nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục, đã được nhiều nước trên thế giới quan tâm đến, trong thời gian qua có nhiều tác giả trong nước đã nghiên cứu tiêu biểu như: “Các giải pháp quản lý cơ sở vật chất và trang thiết bị trường học”. Đề tài “Một số biện pháp quản lý cơ sở vật chất và thiết bị trường học của hiệu trưởng trường Trung học phổ thông Sóc Sơn Hà Nội” của tác giả Đỗ Hoàng Điệp. Thông qua việc tìm hiểu thực trạng việc quản lý Cơ sở vật chất & Trang bị trường học của hiệu trưởng trường Trung học phổ thông Sóc Sơn Hà Nội trong giai đoạn 1996-2004, đề tài đã đề xuất một số biện pháp xây dựng và quản lý Cơ sở vật chất & Trang bị trường học của hiệu trưởng trường Trung học phổ thông Sóc Sơn Hà Nội. Đề tài: “Các biện pháp quản lý cơ sở vật chất và trang thiết bị trường học ở trường Trung học phổ thông Hải Phòng” của tác giả Vũ Văn Trà, đề tài “Các biện pháp quản lý cơ sở vật chất và trang thiết bị trường học ở một số trường THCS Thanh Hoà” của tác giả Lê Xuân Đào, đề tài luận văn “Biện pháp phát triển phương tiện kỹ thuật dạy học trong nhà trường quân đội” của tác giả Nguyễn Thanh Hà…Các công trình nghiên cứu đó đã đưa ra một số kết quả thực tiễn ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay giúp các nhà nghiên cứu quản lý giáo dục có cách nhìn tổng thể toàn diện hơn về quản lý cơ sở vật chất và trang thiết bị trường học.

Tuy nhiên vấn đề: “Quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học” không thể giống nhau ở mỗi cơ sở giáo dục. Quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học của trường trung cấp nói chung và Trường Trung cấp Quân khí, Tổng cục Kỹ thuật nói riêng còn được ít nghiên cứu. Vì mỗi cơ sở giáo dục, mỗi cấp quản lý, mỗi cấp học có điều kiện, bản sắc riêng và mục tiêu giáo dục và đào tạo riêng. Hơn nữa việc nghiên cứu cơ sở vật chất và trang thiết bị trường học ở trường trung cấp kỹ thuật có thể khác với ở trường phổ thông. Tóm lại, các công trình, đề tài trên đã nghiên cứu về phương tiện kỹ thuật dạy học ở các khía cạnh khác nhau như: Nguyên lí, cấu tạo, phân loại, tính năng tác dụng của từng loại phương tiện; luận giải những cơ sở lí luận, thực tiễn và đề xuất phương hướng biện pháp nâng cao hiệu quả quản lí, khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật dạy học trong các nhà trường.

Những kết quả nghiên cứu trên là cơ sở giúp cho việc kế thừa, hoàn thiện căn cứ lí luận của vấn đề phương tiện kỹ thuật dạy học, góp phần nghiên cứu biện pháp quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học nhằm mục đích nâng cao chất lượng dạy học và GD-ĐT trong Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí hiện nay.

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Luận văn: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp.

Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở hệ thống hoá lí luận quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học và đánh giá thực trạng việc quản lí cơ sở phương tiện kỹ thuật dạy học của Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí; đề xuất hệ thống biện pháp quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học hiện nay của ở Trung cấp Kỹ thuật Quân khí góp phần nâng cao chất lượng dạy và học.

Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học thuộc quản lý nhà trường ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí.

Khảo sát đánh giá thực trạng quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí.

Đề xuất hệ thống biện pháp quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí, Tổng cục Kỹ thuật hiện nay.

4. Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Khách thể nghiên cứu

Hoạt động quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí, Tổng cục kỹ thuật.

Đối tượng nghiên cứu

Hệ thống biện pháp quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí, Tổng cục Kỹ thuật.

Phạm vi nghiên cứu

Các số liệu nghiên cứu và thời gian từ năm 2020 – 2025.

5. Giả thuyết khoa học Luận văn: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp.

Quản lí và sử dụng có hiệu quả phương tiện kỹ thuật dạy học có ý nghĩa to lớn đối với việc nâng cao chất lượng dạy học của nhà trường. Nếu trong hoạt động quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học của nhà trường mà đề ra hệ thống biện pháp quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học phù hợp với điều kiện thực tiễn của nhà trường như: Nâng cao nhận thức vai trò, tầm quan trọng của phương tiện kỹ thuật dạy học, kế hoạch hóa việc việc đầu tư, phát triển phương tiện kỹ thuật dạy học một cách khoa học, hợp lí; đồng thời thường xuyên bồi dưỡng năng lực quản lí, khai thác, sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học cho các chủ thể; kết hợp với cải tiến, phát huy sáng chế phương tiện kỹ thuật dạy học thì hoạt động quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí được được tăng lên cả số lượng và chất lượng, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí hiện nay.

6. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận

Đề tài được xây dựng trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng, đồng thời quán triệt sâu sắc các quan điểm cơ bản của Chủ nghĩa Mác – Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam về quản lí nhà nước về giáo dục, các quan điểm, nguyên tắc phương pháp của khoa học quản lí giáo dục, lý luận về quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở nhà trường quân đội.

Phương pháp nghiên cứu

Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận bao gồm:

Phân tích và hệ thống hoá các tài liệu lí luận, các công trình nghiên cứu có liên quan:
Nghiên cứu các tài liệu của các nhà khoa học, tạp chí, sách báo có liên quan vấn đề nghiên cứu;
Nghiên cứu các Quyết định, Nghị quyết và các văn bản của Đảng, Nhà nước; của Bộ Giáo dục – Đào tạo, Bộ Quốc phòng và Tổng cục Kỹ thuật;
Nghiên cứu các Quyết định, Nghị quyết, Chỉ thị của Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí;
Phương pháp này dùng để xây dựng cơ sở lí luận, phương pháp luận và các phương pháp nghiên cứu của đề tài.

Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp điều tra: Nhằm tìm hiểu thực trạng sử dụng các biện pháp quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học và thực trạng sử dụng các biện pháp quản lí cơ sở vật chất và thiết bị của Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí trong giai đoạn hiện nay.

Phương pháp quan sát: Tìm hiểu thực trạng họat động quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học của Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí hiện nay.

Phương pháp tổng kết rút kinh nghiệm: Bằng việc đưa ra kết quả nghiên cứu lí luận thực tiễn và lấy thực tiễn để kiểm nghiệm lại kết quả nghiên cứu lí luận, phương pháp này được sử dụng nhằm đánh giá tính hợp lí và khả thi của các biện pháp quản lí mà chúng tôi đề xuất. Luận văn: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp.

Phương pháp chuyên gia: Bằng việc đưa ra phiếu hỏi một số cán bộ quản lí (Hiệu trưởng, Hiệu phó, cán bộ quản lý giáo dục) trực tiếp tham gia quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học có kiến thức và kinh nghiệm quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí.

Sử dụng toán thống kê xử lí số liệu: Dùng phần để xử lí số liệu thu thập được qua phiếu hỏi, đem lại kết quả chính xác, khách quan, có độ tin cậy cao.

7. Ý nghĩa của luận văn

Trên cơ sở khái quát hóa, hệ thống hóa lí luận về quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học và tổng kết kinh nghiệm thực tiễn công tác quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học nói chung và quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí, Tổng cục Kỹ thuật nói riêng, luận văn đề xuất hệ thống biện pháp quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học của Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí hiện nay. Luận văn thực hiện thành công có ý nghĩa rất quan trọng về mặt lí luận và thực tiễn quản lí phương tiệc dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí; giúp cho các chủ thể quản lí nâng cao hiệu quả quả lí phương tiện kỹ thuật dạy học để góp phần duy trì và nâng cao chất lượng công tác GD-ĐT của Nhà trường.

8. Cấu trúc luận văn gồm

Luận văn bao gồm phần mở đầu, hai chương (7 tiết), Kết luận, kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phần phụ lục.

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÍ PHƯƠNG TIỆN KỸ THUẬT DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG CẤP KỸ THUẬT QUÂN KHÍ, TỔNG CỤC KỸ THUẬT

1.1. Cơ sở lý luận quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí

1.1.1. Các khái niệm cơ bản

Quan niệm về phương tiện kỹ thuật dạy học

Theo các chuyên gia nghiên cứu về giáo dục của Việt Nam cho rằng: phương tiện kỹ thuật dạy học là thuật ngữ chỉ một vật thể hoặc một tập hợp đối tượng vật chất mà người giáo viên sử dụng với tư cách là phương tiện điều khiển hoạt động nhận thức của học sinh. Còn đối với học sinh thì đó là các nguồn tri thức, là các phương tiện giúp học sinh lĩnh hội các khái niệm, định luật, lý thuyết khoa học…hình thành trong họ kỹ năng, kỹ xảo nhằm đạt được mục đích của quá trình dạy học.

Phương tiện dạy học được hiểu là những dụng cụ, máy móc, thiết bị, vật dụng cần thiết cho hoạt động dạy và học, giúp cho quá trình nhận biết, lĩnh hội kiến thức của người học được tốt hơn. Ví dụ: sách giáo khoa, giáo trình, bảng viết, bảng dữ liệu đã chuẩn bị sẵn, tranh ảnh, phim, các đoạn clip hoạt hình mô phỏng cùng với máy chiếu qua đầu (overheat), máy chiếu đa năng Projecter với sự trợ giúp của máy tính, của các phần mềm, chương trình như Powerpoint, mindmap, Workbelch,…vật mẫu, vật thật các phương tiện, dụng cụ trang bị trong các phòng thí nghiệm thực hành.

Phương tiện dạy học: là những vật mang (chứa đựng) thông tin học tập, còn coi là giá mang thông tin (phần mềm). Nghĩa là, tự bản thân mỗi phương tiện đều chứa đựng một khối lượng thông tin học tập nhất định, dưới dạng chữ, âm thanh hoặc hình ảnh, đó là các băng đĩa ghi âm, ghi hình mang nội dung học tập, các phương tiện dùng cho sự tập dượt thành thạo các kỹ năng thực hành như: các thiết bị mô phỏng, các vũ khí, đạn dược, khí tài quân sự…Các phương tiện trên được sử dụng thông qua các nguyên lí sư phạm, tâm lí, khoa học kỹ thuật, nhằm xây dựng cho học viên một khối lượng kiến thức hay cải thiện cách ứng xử, hình thành các kỹ năng hoạt động thực tiễn. Luận văn: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp.

Thiết bị kỹ thuật: là những vật chuyển tải thông tin, làm cho thông tin có ý nghĩa, có tác dụng (phần cứng). Nghĩa là, thiết bị kỹ thuật cung cấp cho các giác quan của người học nguồn thông tin học tập dưới dạng tiếng hoặc hình ảnh, hoặc cả hai cùng một lúc, trong đó những phương tiện như máy chiếu, các loại máy thu thanh, thu hình, máy vi tính…là kết quả của sự phát triển khoa học và công nghệ thông tin điện tử, có tác dụng tăng năng xuất và hiệu quả truyền đạt các thông tin học tập rất cao đến người học.

Có thể hiểu phương tiện kỹ thuật dạy học là tất cả các phương tiện vật chất, kỹ thuật và sản phẩm khoa học – công nghệ (chứa đựng) thông tin học tập được huy động vào các hoạt động giáo dục- đào tạo trong nhà trường.

Các loại hình, đặc điểm và yêu cầu phương tiện kỹ thuật dạy học:

Loại hình phương tiện kỹ thuật dạy học:

Phương tiện kỹ thuật dạy học được phân loại theo rất nhiều cách, sau đây là cách phân loại phổ biến nhất với 2 loại phương tiện kỹ thuật dạy học cho hai mục đích:

Loại dùng để chứng minh: Được sử dụng vào mục đích tìm ra hoặc chứng minh các hiện tượng, các quy luật tự nhiên và xã hội, nói chung là xây dựng những tri thức trong việc truyền đạt những tri thức nhân loại từ người dạy đến người học.

Loại dùng để thực hành: Được dùng để củng cố kiến thức và rèn luyện kỹ năng, kỹ sảo cho người học.

Dựa vào hình thức tồn tại của phương tiện kỹ thuật dạy học, phân loại như sau:

Mô hình: Là vật thay thế cho hiện tượng, sự vật có thực nhưng đã được đơn giản hoá nhưng vẫn giữ được những thuộc tính cơ bản của sự vật hiện tượng.

Mẫu vật: Là vật thực còn giữ được toàn bộ các thuộc tính tự nhiên vốn có.
Ấn phẩm: Tranh, ảnh, bản đồ, sơ đồ, biểu bảng được in trên giấy.
Tài liệu nghe – nhìn, phim, bản trong, băng đĩa âm thanh, băng đĩa hình ảnh
Dụng cụ thí nghiệm: Chứng minh và thực hành để tái tạo lại những sự vật hiện tượng.
Phương tiện kỹ thuật nghe – nhìn, máy tính: Để thể hiện các tài liệu trực quan.

Việc dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học. Có liên quan chặt chẽ đến phương tiện kỹ thuật dạy học:

Người học được tổ chức hoạt động được làm (thực hành) nhiều hơn và thông qua việc làm đó mà chiếm lĩnh tri thức.

Sự đổi mới ở đây chính là cách thức, điều kiện, công nghệ mới nhằm thực hiện phương pháp đã có mà thôi và chính cái đổi mới đó lại nhờ vào phương tiện kỹ thuật dạy học góp phần cho học sinh hoạt động.

Như vậy: Phương tiện kỹ thuật dạy học góp phần nâng cao chất lượng của các phương pháp dạy học đã có mà không làm thay đổi bản chất các phương pháp này. Luận văn: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp.

Phương tiện kỹ thuật dạy học góp phần đắc lực vào việc đa dạng hoá các hình thức dạy học:

Phương tiện kỹ thuật dạy học chứa đựng những thông tin đã được mã hoá có tiềm năng to lớn về tri thức và phương pháp làm việc theo hướng hoạt động việc làm trong quá trình học tập. Nếu phương tiện kỹ thuật dạy học đủ và đa dạng sẽ cho phép tổ chức nhiều nhiều hoạt động dạy học phong phú và có hiệu quả. Phương tiện kỹ thuật dạy học là nhân tố đảm bảo chất lượng dạy học.

Xuất phát từ đặc trưng và tư duy hình ảnh, tư duy cụ thể của con người trong quá trình dạy học, yếu tố trực quan đóng vai trò quan trọng đối với sự lĩnh hội kiến thức của người học, đặc biệt quan trọng là kênh hình. Khoa học đã chứng minh khả năng của các giác quan trong việc tiếp thu các tri thức có các giác độ: nghe 10%, nhìn 81% các giác quan khác 9% (theo tài liệu VAT proheet).

Vị trí phương tiện kỹ thuật dạy học được xác định từ các góc độ chủ yếu sau:

Từ góc độ cấu trúc của hoạt động giáo dục – dạy học: Hoạt động giáo dục nói chung và dạy học nói chung (gọi tắt là giáo dục – dạy học) có cấu trúc gồm các thành tố chủ yếu là mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện – điều kiện, hình thức tổ chức, lực lượng giáo dục – dạy học và môi trường (tự nhiên và xã hội).

Theo hướng tiếp cận này, để cho quá trình giáo dục nói chung và dạy học nói riêng vận hành theo hướng phát triển thì phải tạo được sự cộng tác tối ưu của lực lượng giáo dục – dạy học nhằm xác đúng các nguyên tắc, qui luật, áp dụng hài hoà các phương pháp, tận dụng các phương tiện và điều kiện tổ chức có hiệu quả các hình thức dạy học, tìm ra phương thức đánh giá, tìm ra phương thức đánh giá kết quả giáo dục đáng tin và tận dụng các yếu tố của môi trường (tự nhiên và xã hội). Trong sơ đồ trên phương tiện kỹ thuật dạy học thể hiện rõ là một thành tố cơ bản mang tính tất yếu để mang lại kết quả dạy học và góp phần quan trọng trong thực hiện mục tiêu dạy học.

Như vậy, dưới góc độ này phương tiện kỹ thuật dạy học nằm trong hệ thống các thành tố, cấu trúc của quá trình giáo dục nói chung và quá trình dạy học nói riêng. Luận văn: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp.

Từ mục đích và phương tiện giáo dục: Để thực hiện được mục đích giáo dục nói chung và dạy học nói riêng thì cần có những phương tiện (nghĩa rộng: không chỉ là những phương tiện vật chất kỹ thuật mà còn cả những vấn đề thông tin và thể chế xã hội). Nó bao gồm 4 nhóm chủ yếu sau.

Nhóm 1: Đóng vai trò tiền đề, đó là các yếu tố thuộc về lĩnh vực thể chế và quy định giáo dục và đào tạo. Các yếu tố này giúp cho chủ thể giáo dục và chủ thể dạy học định hướng được mục đích nội dung, chương trình, kế hoạch, phương pháp, hình thức, tổ chức, đánh giá kết quả giáo dục. Nó là phương tiện tiền đề để thực hiện mục đích giáo dục – dạy học.

Nhóm 2: Đóng vai trò quyết định, đó là các yếu tố thuộc về lực lượng giáo dục như: Cán bộ quản lí, chủ thể giáo dục, được sắp xếp thành bộ máy tổ chức trường học (gọi là bộ máy tổ chức và nhân lực giáo dục). Lực lượng giáo dục (yếu tố con người) quyết định chất lượng và hiệu quả giáo dục cho nên bộ máy tổ chức và nhân lực giáo dục được xem là phương tiện quyết định mục đích giáo dục – dạy học.

Nhóm 3: Đóng vai trò tất yếu, đó là các yếu tố về lĩnh vực tài chính, phương tiện kỹ thuật dạy học được đầu tư vào hoạt động giáo dục (gọi chung là nguồn tài lực và vật lực giáo dục). Đó là những vật chất và kỹ thuật mang tính tất yếu để tạo ra sự phát triển chung của các thành tố khác. Cho nên nguồn tài lực và vật lực giáo dục là phương tiện tất yếu để thực hiện mục đích giáo dục – dạy học.

Nhóm 4: Đóng vai trò cần thiết, đó là các yếu tố về lĩnh vực thông tin và môi trường giáo dục (gọi chung là hệ thống thông tin và môi trường giáo dục). Để thực hiện mục đích giáo dục, lực lượng giáo dục cần có đủ thông tin giáo dục và cần có môi trường giáo dục thuận lợi. Như vậy hệ thống thông tin và môi trường giáo dục vừa là điều kiện vừa là điều kiện và vừa là phương tiện cần thiết để thực hiện mục đích giáo dục – giáo dục.

Tiếp cận theo quan điểm này thì dễ nhận thấy hơn về sự phát triển liên tục của hoạt động giáo dục nói chung và dạy học nói riêng bởi ý nghĩa: Mục đích một hoạt động trong giai đoạn này lại có thể là phương tiện của giai đoạn sau.

Như vậy, ở góc độ này thì phương tiện kỹ thuật dạy học là một điều kiện không thể thiếu thực hiện mục đích giáo dục có vị trí ngang hàng với các phương tiện thực hiện mục đích giáo dục khác.

Từ góc độ không gian và thời gian các hoạt động nhà trường: Phương tiện kỹ thuật dạy học có vị trí thường trực trong mọi hoạt động của nhà trường và đặc biệt là trong hoạt động dạy học (con đường giáo dục cơ bản nhất để thực hiện quá trình giáo dục tổng thể). Luận văn: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp.

Từ góc độ nội dung và phương pháp giáo dục phương tiện kỹ thuật dạy học là một bộ phận không thể thiếu được để thực hiện nội dung và thực hiện phương pháp dạy học. Bởi vì phương tiện kỹ thuật dạy học chứa đựng một phần nội dung giáo dục – dạy học và có tác dụng giúp cho người dạy, người học lựa chọn và cải tiến các phương pháp dạy học, thực hiện mục đích giáo dục – dạy học.

Từ góc độ quá trình quản lí của Hiệu trưởng: Là cách phân chia theo tập hợp các công việc cùng tính chất chuyên môn để thực hiện chức năng quản lí cụ thể. Theo cách phân chia này, nhà trường có các hoạt động quản lí chủ yếu như: quản lí chính sách, quản lí tổ chức, quản lí kế hoạch, quản lí nghiệp vụ, quản lí nguồn nhân lực, quản lí cơ sở vật chất và thiết bị trường học, quản lí thông tin và môi trường. Quản lí phương tiện tổ chức và giá trị của tổ chức: Quản lí theo nhiệm vụ của tổ chức:

Như vậy, vị trí của phương tiện kỹ thuật dạy học là một quá trình quản lí cơ bản của nhà trường (quản lí nguồn tài lực và vật lực nhà trường).

Do đó, để quản lí nhà trường phải thực hiện quá trình quản lí bộ máy tổ chức và nhân lực, quá trình quản lí nguồn lực, tài lực và vật lực và quá trình quản lực thông tin và môi trường giáo dục.

Sơ đồ cấu trúc của quá trình dạy học có các thành tố chủ yếu: Mục đích; nội dung; phương pháp; hình thức; người dạy và người học; phương tiện; kết quả. Trong đó phương tiện dạy học là điều kiện, công cụ để giúp các thành tố khác đạt đến mục tiêu của mình. Các thành tố trên luôn tác động qua lại lẫn nhau để tạo hiệu quả, chất lượng cho quá trình dạy học; và có thể nói, phương tiện kỹ thuật dạy học thể hiện rõ là một thành tố cơ bản, mang tính chất tất yếu để mang lại kết quả dạy học, góp phần quan trọng trong thực hiện mục tiêu giáo dục – đào tạo.

Lí luận và thực tiễn dạy học ở các trường đã khẳng định: Thiết bị dạy học là “mắt xích” để gắn kết các nhân tố: mục tiêu, nội dung, phương pháp; đồng thời nó là điều kiện để thực hiện nguyên lí giáo dục “Học đi đôi với hành, lí luận gắn liền với thực tiễn”. Trong đó phương pháp dạy học và phương tiện kỹ thuật dạy học tuy là hai mặt của quá trình dạy học, song luôn gắn bó, tương tác; thiết bị dạy học là công cụ của phương pháp dạy học, nó càng hiện đại, càng hỗ trợ tốt hơn cho phương pháp.

Phương tiện kỹ thuật dạy học là nhân tố minh chứng khách quan cho việc gắn lí luận với thực tiễn. Thực tế cho thấy, bất kỳ một hoạt động nào cũng luôn đi liền với tư duy và tư duy luôn gắn kết với hoạt động. Vì thế, phương tiện kỹ thuật dạy học sẽ tạo ra sự toàn diện của hoạt động, đồng thời phát huy được tính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học; góp phần to lớn vào việc cải tiến và đổi mới phương pháp dạy học; là điều kiện rất cần thiết để người dạy và người học thực hiện được các chức năng, nhiệm vụ dạy học đặt ra, giúp sự phối hợp hiệp đồng giữa các cơ quan, đơn vị được nhanh chóng và thuận tiện.

Vai trò của phương tiện kỹ thuật dạy học:

Phương tiện kỹ thuật dạy học tạo điều kiện thuận lợi nhất cho sự nghiên cứu dạng bề ngoài của đối tượng và các tính chất có thể tri giác trực tiếp của chúng. Luận văn: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp.

Phương tiện kỹ thuật dạy học giúp cụ thể hóa những sự việc, vấn đề quá trừu tượng, đơn giản hóa những máy móc và thiết bị quá phức tạp. Giúp học viên nắm bài học sâu sắc hơn.

Phương tiện kỹ thuật dạy học làm sinh động nội dung học tập, nâng cao hứng thú học tập, nâng cao lòng tin của người học vào khoa học.

Phương tiện kỹ thuật dạy học còn giúp người học phát triển năng lực nhận thức, đặc biệt là khả năng quan sát, tư duy (phân tích, tổng hợp các hiện tượng, rút ra những kết luận có độ tin cậy,…), giúp người học hình thành cảm giác thẩm mỹ, được hấp dẫn bởi cái đẹp, cái đơn giản, tính chính xác của thông tin chứa trong phương tiện.

Giúp giáo viên tiết kiệm được thời gian trên lớp trong mỗi tiết học. Giúp giáo viên điều khiển được hoạt động nhận thức của người học, kiểm tra và đánh giá kết quả học tập của người học được thuận lợi và có hiệu suất cao. Dễ dàng quản lí người học trong quá trình thực hành.

Với các thiết bị dạy học tiên tiến, như hệ thống máy tính với sự kết nối mạng cùng với các phần mềm tiên tiến, ví dụ như phòng máy tính Hiclass: người giáo viên có thể gửi các yêu cầu cụ thể riêng biệt tới từng học viên, tiếp nhận đối thoại trực tiếp song phương hay đa phương như học viên có thể gửi trả lời công khai, các học viên khác cũng có thể trả lời trực tiếp, riêng rẽ trên các máy tính khác nhau. Trong quá trình học viên thực hành, giáo viên có thể vẫn giám sát, quản lí hoạt động của các học viên để có thể đưa ra các nhận xét đánh giá kịp thời và chính xác.

Các phương tiện nghe nhìn đa phương tiện, máy tính điện tử…được sử dụng kết hợp sẽ cho phép rút ngắn thời gian trình bày, có độ chính xác cao mà vẫn làm cho bài giảng sinh động, trực quan, hấp dẫn đối với học viên. Một số phần mềm chuyên dụng dùng trong dạy học kỹ thuật (được chuyển giao hoặc tự xây dựng, cải tiến ở Việt Nam) đang được sử dụng có hiệu quả.

Trong quá trình dạy học các chức năng của các phương tiện dạy học phải thể hiện được sự minh hoạ, biểu diễn, sự tác động để đạt được mục đích dạy và học đó là: Truyền thụ tri thức, hình thành kĩ năng, phát triển hứng thú học tập, tổ chức điều khiển quá trình dạy học. Luận văn: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp.

Trong quá trình dạy học, các phương tiện dạy học đã hỗ trợ rất nhiều cho công việc của giáo viên và giúp cho người học tiếp thu kiến thức một cách thuận lợi. Có được các phương tiện thích hợp, người giáo viên sẽ phát huy hết năng lực sáng tạo của mình trong công tác giảng dạy, làm cho hoạt động nhận thức của người học trở nên nhẹ nhàng và hấp dẫn hơn, tạo ra cho người học những tình cảm tốt đẹp với môn học. Do đặc điểm của quá trình nhận thức, mức độ tiếp thu kiến thức mới của ngời học tăng dần theo các cấp độ của tri giác.

Khi đưa những phương tiện kỹ thuật vào quá trình dạy học, giáo viên có điều kiện để nâng cao tính tích cực, tính tư duy độc lập của người học và từ đó nâng cao hiệu quả của quá trình tiếp thu, lĩnh hội kiến thức và hình thành kỹ năng, kỹ xảo của người học. Ngoài ra với các phương tiện kỹ thuật dạy học hiện đại giáo viên có thể rút ngắn được thời gian giảng giải thuyết trình để tập trung hơn vào rèn luyện phương pháp, kĩ năng cho người học.

Tính chất của phương tiện kỹ thuật dạy học

Tính đa dạng phức tạp: Thể hiện ở mặt phương tiện kỹ thuật dạy học có nhiều loại hình, nhiều vật thể và thể hiện ở nhiều hoạt động khác nhau.

Tính thường trực và liên tục: Thể hiện ở chỗ phương tiện kỹ thuật dạy học có mặt thường xuyên trong trường để phục vụ quá trình giáo dục – dạy học, nó tồn tại lâu dài trong trường học.

Tính khoa học: Thể hiện ở chỗ phương tiện kỹ thuật dạy học đã chứa đựng trong nó những tri thức lý luận và thực tiễn; mặt khác nó là một trong những điều kiện tất yếu để tìm ra chân lý, các quy luật tự nhiên và xã hội. Tính tiêu chuẩn: Phương tiện kỹ thuật dạy học được thiết kế, thi công và sản xuất theo quy chuẩn phù hợp với tính sư phạm và các quy chuẩn đó thường xuyên được nâng cao để thích ứng với các giai đoạn phát triển giáo dục nhằm chuẩn hoá các hoạt động của nhà trường.

Tính hiệu quả giáo dục và hiệu quả kinh tế: Phương tiện kỹ thuật dạy học giúp nâng cao mức độ kết quả quá trình giáo dục nói chung và dạy học nói riêng; khi sử dụng đúng mục đích, tận dụng công xuất của mỗi loại phương tiện kỹ thuật dạy sẽ mang lại hiệu quả giáo dục và hiệu quả kinh tế trong hoạt động giáo dục – dạy học.

Tóm lại: Phương tiện kỹ thuật dạy học được xem như một điều kiện quan trọng để thực hiện nhiệm vụ dạy học; vì vậy, việc quản lí và khai thác sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học có hiệu quả sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo trong các nhà trường quân đội. Luận văn: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp.

Từ nghiên cứu ở trên tác giả quan niệm: Phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí là tập hợp những thiết bị kỹ thuật và phương tiện dạy học mà người dạy và người học trực tiếp sử dụng trong dạy học nhằm nâng cao hiệu quả quá trình dạy học trong nhà trường.

Đó là các trang thiết bị kỹ thuật, đồ dùng dạy học; các thiết bị thí nghiệm, thực hành; các loại vũ khí trang bị kỹ thuật quân sự và khí tài huấn luyện chiến đấu. Các phương tiện kỹ thuật dạy học bằng công nghệ thông tin, như các thiết bị đa năng, các phương tiện dùng cho giảng dạy lí thuyết, các phương tiện dùng cho rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo thực hành và các phương tiện kỹ thuật dạy học hiện đại khác.

Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí

Quản lí là những tác động của chủ thể quản lí trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất. Biện pháp là cách làm, cách giải quyết một công việc cụ thể của một cá nhân hay một tập thể để đạt được hiệu quả hoạt động. Trong một tổ chức để đạt được mục tiêu quản lí, các chủ thể quản lý sử dụng các biện pháp để tác động vào khách thể quản lí để đạt được mục tiêu đã xác định, đó là chất lượng, hiệu quả hoạt động của tổ chức mà mình quản lý.

Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học là những tác động hợp quy luật của chủ thể quản lí trường học đến những đối tượng quản lí có liên quan đến lĩnh vực phương tiện kỹ thuật dạy học nhằm làm cho các hoạt động của nhà trường vận hành đạt tới mục tiêu.

Từ quan niệm trên, tác giả cho rằng: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí là hệ thống những cách thức phát huy vai trò bằng những tác động hợp quy luật của chủ thể đến những đối tượng có liên quan nhằm thực hiện việc khai thá và sử dụng có hiệu quả phương tiện kỹ thuật dạy học để đạt mục tiêu giữ vững và nâng cao chất lượng GD-ĐT của Nhà trường.

Để quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí có hiệu quả, các chủ thể quản lý cần có những cách thức, biện pháp tác động vào phương tiện kỹ thuật dạy học nhằm nâng cao khả năng khai thác, sử dụng của phương tiện kỹ thuật dạy học nhưng vẫn bảo đảm tốt, bền, an toàn và tiết kiệm.

Với vai trò là chủ thể: Đảng uỷ, Ban Giám hiệu Nhà trường; cấp uỷ, chỉ huy các khoa giáo viên là chủ thể lãnh đạo, quản lí, thực hiện các chủ trương, biện pháp nhằm quản lí có hiệu quả phương tiện kỹ thuật dạy học, các đồng chí giáo viên, nhân viên quản lí cơ sở vật chất, học viên là chủ thể trong việc quản lí, khai thác sử dụng phương tiện kỹ thuật hạy học. Để đạt được các mục tiêu dạy học, huấn luyện đề ra, các chủ thể tiến hành đồng bộ các cách thức, biện pháp quản lí phương tiện kỹ thuật và sử dụng có hiệu quả trong quá trình đào tạo tạo ra sự biến đổi nâng cao chất lượng đào. Biện pháp quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học được thể hiện ở các nghị quyết lãnh đạo của Đảng uỷ nhà trường, của cấp uỷ các khoa giáo viên; thông qua việc xây dựng và tổ chức thực hiện các kế hoạch quản lí và sử dung. Phương tiện kỹ thuật dạy học. Cấp uỷ, chỉ huy các khoa giáo viên là chủ thể trực tiếp nhất thực hiện các biện pháp quản lí và sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học vào quá trình giáo dục, đào tạo.

Nằm trong sự thống nhất của hệ thống các nhân tố của quá trình dạy học, phương tiện kỹ thuật dạy học ở nhà trường quân đội có vai trò to lớn đối với quá trình nhận thức thông tin học tập, rèn luyện kỹ xảo, kỹ năng nghề nghiệp quân sự, có vai trò quan trọng đối với hoạt động sư phạm của cả người dạy và người học, nâng cao tính hiệu quả quá trình dạy học.

Phương tiện kỹ thuật dạy học được thể hiện: Đối với quá trình nhận thức thông tin học tập: Nhờ có phương tiện kỹ thuật dạy học mang tính trực quan như; các thiết bị mô phỏng, máy vi tính, phim ảnh, băng hình v.v…không những giúp người học tri giác trực tiếp để nắm vững các sự kiện, hiện tượng, các quá trình, mà còn giúp họ kiểm tra lại tính đúng đắn của các kiến thức, lý thuyết, sửa chữa và bổ sung, đánh giá chúng nếu như chúng không phù hợp với thực tiễn, đẩy mạnh các giai đoạn của các quá trình nhận thức sự vật hiện tượng (từ trực quan đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn). Đồng thời nếu đa dạng các phương tiện kỹ thuật dạy học, thì hoạt động nhận thức, lĩnh hội nội dung bài học của học viên sẽ diễn ra ở nhiều kênh khác nhau, các giác quan được huy động ở mức độ tối đa để tiếp thu kiến thức, hứng thú học tập tăng lên, sự tập trung chú ý được tăng cường, người học dễ hiểu, dễ nhớ, nắm vững các đối tượng nhận thức trong cả trạng thái “tĩnh” và “động”, cả quá trình hình thành, phát triển của sự vật, hiện tượng; buổi học thêm sinh động hấp dẫn, gây ấn tượng sâu sắc, kích thích nhận thức và tích cực hóa hoạt động trí tuệ của học viên và làm cho họ dễ dàng tiến hành các quá trình phân tích, tổng hợp các hiện tượng để rút ra các kết luận đúng đắn. Mặt khác, các thiết bị kỹ thuật còn có vai trò quan trọng trong việc giúp người dạy – người học đi sâu nhận thức, nghiên cứu, khám phá thế giới vi mô. Với các cơ quan cảm giác thông thường không thể quan sát được các hiện tượng thực tiễn, nên họ phải dùng những công cụ “làm dài thêm” các cơ quan cảm giác đó, cho phép mình đi sâu vào thế giới vật chất nằm sau giới hạn tri giác của các giác quan thông thường. Do đó, nhờ các phương tiện dạy học hiện đại mà người học có khả năng phát hiện ra một số tính chất của vật chất lớn hơn nhiều khi không sử dụng nó. Vì thế có thể nói: trong qúa trình dạy học, việc nhận thức, nghiên cứu khám phá kiến thức môn học, luôn luôn gắn liền với các phương tiện ký thuật dạy học, phương tiện càng hiện đại hiệu quả nhận thức, nghiên cứu càng lớn. Luận văn: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp.

Đối với việc rèn luyện kỹ xảo, kỹ năng nghề nghiệp quân sự: Nhà trường quân sự không những đào tạo những con người nắm vững lí thuyết khoa học, mà còn phải giỏi thực hành nghề nghiệp quân sự tương lai “gắn lí thuyết với thực hành” nếu không những hiểu biết của họ chỉ dừng lại ở mức độ nhận thức lí thuyết, chưa thể tác động vào thực tiễn để tái tạo và cải tạo nó. Nhận thức lí luận và vận dụng nó vào thực tiễn là hai mặt của quá trình nhận thức, giữa chúng có khoảng cách nhất định, khoảng cách đó nếu không thông qua những hoạt động thực hành thì học viên không thể vượt qua được…Bởi lẽ, “cơ sở bên trong của hoạt động trí tuệ phải được xây dựng trên những hoạt động thực tiễn bên ngoài. Qua hoạt động thực tiễn, cấu trúc của đối tượng nhận thức và phương pháp hoạt động đối với chúng dần dần chuyển vào vỏ não biến thành nhận thức cấu trúc của đối tượng và phương pháp hoạt động trí tuệ đối với chúng, lôgíc hoạt động thực tiễn chuyển vào vỏ não biến thành tư duy”…Do đó, qua quá trình thực hành, thực tập, thí nghiệm năng lực nhận thức của học viên phải được chú trọng phát triển trong quá trình dạy học.

Việc sử dụng các phương tiện kỹ thuật dạy học để rèn luyện kỹ xảo, kỹ năng thực hành kỹ năng nghề nghiệp quân sự, sẽ góp phần tăng cường mối liên hệ giữa lý thuyết với thực tiễn quân sự, giữa học với hành, nhà trường với đơn vị, đẩy mạnh việc hoàn thiện kỹ xảo, kỹ năng nghề nghiệp quân sự cho người học. Qua thực hành các phương tiện kỹ thuật dạy học những hứng thú nhận thức của học viên được kích thích; khi tiếp xúc với thực tiễn (vật thật – tình huống có thật…), tư duy của họ luôn được đặt trước các tình huống mới, buộc họ phải suy nghĩ tìm tòi, phát triển trí sáng tạo. Mặt khác, qua thực hành, đức tính kiên trì cẩn thận, chính xác, ý thức, tính kỷ luật được rèn luyện, tình yêu nghề nghiệp được nảy nở, giảng đường, thao trường, bãi tập gắn liền với chiến trường, nhà trường với đơn vị, góp phần chuẩn bị tốt bản lĩnh tâm lý cho học viên, giúp họ có thể bước vào hoạt động nghề nghiệp quân sự một cách tự tin sau khi ra trường.

Đối với lao động sư phạm của người dạy và người học: Sử dụng các phương tiện kỹ thuật dạy học sẽ góp phần làm tăng năng suất lao động sư phạm của người dạy và người học. Người dạy sẽ có điều kiện trình bày bài giảng sâu sắc, sinh động hấp dẫn hơn, giảm nhẹ các thao tác sư phạm, rút ngắn được thời gian, hiệu quả buổi học tăng lên. Đặc biệt có những bài học, môn học nếu không có phương tiện kỹ thuật dạy học trợ giúp thì không thể huấn luyện được. Ví dụ như: Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các loại vũ khí, trang bị khí tài chiến đấu…Đồng thời, khi các thiết bị kỹ thuật hiện đại được đưa vào nhà trường sẽ mở ra khả năng to lớn cho dạy học; nó không chỉ cho phép thông báo kiến thức một cách chính xác, diễn cảm đồng thời cho số lượng học viên không hạn chế, mà còn có thể điều khiển tối ưu quá trình học tập của từng người riêng lẻ, làm cho chất lượng kiến thức truyền thụ và khả năng tích cực hóa hoạt động nhận thức của học viên tăng lên. Đó cũng là một trong những đặc điểm của quá trình dạy học hiện đại ở đại học quân sự hiện nay.

Mặt khác, khi phương tiện kỹ thuật dạy học được đưa vào nhà trường, sẽ làm thay đổi phong cách tư duy của người dạy và người học. Sau khi ra trường, học viên phải sống và hoạt động trong môi trường công nghệ thông tin hiện đại, tiếp xúc thường xuyên với các loại phương tiện tiên tiến, kỹ thuật cao. Phương tiện kỹ thuật dạy học thô sơ, với lối dạy học truyền thống kém hiệu quả do việc truyền đạt bằng ngôn ngữ là chủ yếu như hiện nay.

Phương pháp làm việc của giáo viên và học viên sẽ thay đổi khi nhà trường được trang bị các phương tiện hiện đại, do đó phong cách tư duy và hành động của họ cũng được hiện đại hóa, đáp ứng với những đòi hỏi mà sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ đặt ra. Luận văn: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp.

Đối với tính hiệu quả của quá trình dạy học: Học tập là một quá trình hoạt động căng thẳng của tư duy. Muốn đạt tới mục đích dạy và học người dạy và người đều phải tập dượt cách tư duy, qua thao tác các trí tuệ, từ nhận biết, so sánh, phân tích, tống hợp, cụ thể hóa, trừu tượng hóa sự vật, hiện tượng và quá trình. Như vậy, việc sử dụng thường xuyên phương tiện kỹ thuật dạy học sẽ làm tăng hiệu quả quá trình dạy học, phù hợp với xu thế dạy học hiện nay là tích cực đưa công nghệ, phương tiện dạy học hiện đại vào dạy và học ở các cấp học và bậc học.

Hiện nay, khoa học công nghệ đang phát triển như vũ bão, đã trở thành động lực thúc đẩy mạnh mẽ quá trình đổi mới phương pháp dạy học thông qua việc ứng dụng, sử dụng các phương tiện kỹ thuật để hỗ trợ cho bài giảng nhằm giúp cho học viên dễ nhớ, dễ hiểu, nhớ lâu; khơi dậy tính tích cực, sáng tạo trong quá trình học tập; khắc phục được sự tụt hậu trong quá trình dạy học. Để thực hiện được điều đó đòi hỏi người giáo viên phải có kiến thức nhất định về tin học, sử dụng thành thạo các phần mềm Powerpoint, word, các phần mềm mô phỏng hoạt động của súng pháo khí tài đạn dược như autocad, 3Dxmax, solid…và làm chủ được các phương tiện kỹ thuật hiện đại; có kỹ năng chuyển hoá những nội dung khoa học cần thuyết trình, trao đổi… thành các sản phẩm được kỹ thuật hoá bởi phần mềm Power point và các phương tiện hiện đại khác một cách tốt nhất. Muốn vậy, không còn cách nào khác, người giáo viên phải tích cực, chủ động trong quá rình tự học tập, tự nghiên cứu thông qua hệ thống sách tự học tin học, thông qua đồng chí, đồng đội xung quanh hoặc thông qua các buổi tập huấn do Khoa, Nhà trường tổ chức… để nâng cao về trình độ công nghệ thông tin, nâng cao được các kỹ năng sử dụng các phương tiện kỹ thuật hiện đại. Có nắm và sử dụng thành thạo các phương tiện kỹ thuật mới giúp các giáo viên có thể thiết kế được bài giảng Power point vừa đảm bảo được nội dung, kỹ thuật, tính thẩm mỹ, vừa đảm bảo tính khoa học, tính sinh động hấp dẫn và tính định hướng chính trị. Mặt khác cũng giúp giáo viên sử lý một cách linh hoạt những thao tác kỹ thuật khi thực hành giảng, không để phương tiện dạy học làm phân tán sự chú ý của người học mà thực sự là công cụ để kích thích tư duy, huy động giác quan, tạo sự hưng phấn trong học tập của học viên.

Cũng giống như việc thục luyện, thông qua bài giảng, giảng thử ở các chuyên đề bài giảng thông thường, sau khi đã soạn xong các trang trình chiếu cần phải chiếu lên màn ảnh rộng để kiểm tra, điều chỉnh và thục luyện. Chú trọng công tác thục luyện, thông qua bài, giảng thử sẽ giúp giảng viên, nhất là những giảng viên trẻ rèn luyện phương pháp, tác phong, bản lĩnh sư phạm khi đứng trước học viên. Qua quá trình thục luyện, giảng thử, giảng viên sẽ tìm ra được cách chạy chương trình sao cho đạt mức độ hợp lý tối ưu nhất, đồng thời cũng phát huy được trí tuệ của tập thể trong đóng góp, bổ sung, chỉnh sửa và có sự thống nhất trong bộ môn, khoa để bài giảng được hoàn thiện cả về nội dung và phương pháp. Không những thục luyện giảng thử trước khi thông qua bài mà đòi hỏi giảng viên phải phát huy vai trò, trách nhiệm, tâm huyết, tích cực thục luyện giảng thử sau khi thông qua bài, sau mỗi lần giảng đều phải có sự bổ sung, điều chỉnh, cập nhật thông tin mới cho bài giảng thêm phong phú, sinh động.

Thực tế cho thấy, có nhiều giáo viên nắm chắc nội dung nhưng khi thực hành giảng bằng trình chiếu vẫn có sự va vấp nhất định, việc kết hợp giữa nói, phân tích và sử dụng các slide chưa được ăn khớp do chưa thành thạo các kỹ năng trình chiếu. Ngược lại có những giáo viên có kỹ thuật, kỹ năng sử dụng vi tính tốt nhưng do thục luyện nội dung chưa nhuyễn cũng không phát huy hết hiệu quả của các phương tiện kỹ thuật dạy học hiện đại. Do vậy, thục luyện, thông qua bài, giảng thử sẽ giúp cho người giảng viên nắm chắc, nhuần nhuyễn nội dung, đồng thời sẽ khắc phục được những sự cố về lỗi kỹ thuật, nâng cao được kỹ năng sử dụng các phương tiện dạy học. Có như vậy bài giảng có sử dụng các phương tiện kỹ thuật dạy học hiện đại mới thực sự cuốn hút người học. Luận văn: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp.

Sử dụng các phương tiện kỹ thuật dạy học kết hợp với phương pháp dạy học phát huy tính tích cực, độc lập của người là xu hướng tất yếu của dạy học hiện đại. Nhưng dù các phương tiện dạy học có hiện đại đến đâu đi chăng nữa vẫn chỉ là công cụ, phương tiện để hỗ trợ cho quá trình giảng dạy chứ không thể thay thế hoàn toàn vai trò của người thầy, không thể thay thế hoàn toàn các phương pháp khác. Để phân tích, làm rõ một khái niệm, một nội dung nào đó, ngoài việc trình chiếu ra còn phải có sự kết hợp với giọng nói, cử chỉ, điệu bộ của người thầy để tác động vào cảm súc, tình cảm, ý chí của người học; còn phải kết hợp với các phương pháp khác: thuyết trình, đàm thoại, gợi mở.

Một số hạn chế việc đầu tư trang thiết bị dạy học:

Một số trang thiết bị dạy học đã quá cũ kĩ, lạc hậu chưa được sửa chữa, bổ sung hay thay mới gây ra một số ấn tượng về tính khoa học và không theo kịp sự phát triển của khoa học kỹ thuật.

Các trang thiết bị dạy học mới được trang bị nhưng vẫn còn một số chưa đồng bộ, đầy đủ hay còn thiếu sự hướng dẫn, hỗ trợ đầy đủ nên sử dụng chưa đạt được hiệu quả cao.

Một số giáo viên chỉ coi máy chiếu là phương tiện thể hiện các nội dung, là bảng viết sẵn mà chưa sử dụng nó thành nơi thể hiện các mô tả, minh họa trực tiếp.

Phân loại phương tiện kỹ thuật dạy học bao gồm các nhóm sau:

Nhóm phương tiện kỹ thuật dạy học được sử dụng để giáo viên truyền đạt, học viên lĩnh hội kiến thức, nó tác động lên các giác quan của người học, để truyền tải thông tin dạy học đến họ. Khi sử dụng các phương tiện này, thường phải kết hợp với các phương pháp của giáo viên như thuyết trình, diễn giải..để định hướng việc tiếp nhận có hiệu quả tri thức môn học.

Nhóm phương tiện kỹ thuật dạy học được sử dụng để luyện tập kỹ năng: Đó là các thiết bị kỹ thuật và phương tiện dạy học giúp người học tiếp thu và rèn luyện hoàn thiện các kỹ xảo, kỹ năng hoạt động nghề nghiệp, sử dụng thành thạo các vũ khí trang bị kỹ thuật, khí tài chỉ huy, chiến đấu và rèn luyện thể lực, tâm lí. Trong nhóm này bao gồm các phương tiện dùng để luyện tập kỹ năng, kỹ xảo cá nhân và dùng để luyện tập kỹ năng, kỹ xảo chỉ huy, phối hợp hiệp đồng.

Nhóm phương tiện kỹ thuật dạy học kiểm tra đánh giá kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo của học viên đó là: Các thiết bị đo lường, các máy trắc nghiệm, máy đo thể lực, tâm lí, trí tuệ…Các phương tiện này thường dùng để thu thông tin ngược từ phía người học và kiểm tra đánh giá kết quả học tập của người học.

Nhóm phương tiện kỹ thuật dạy học tự học: Đây là các phương tiện mà người học sử dụng nó vừa để lĩnh hội kiến thức, vừa để tập luyện, hoàn thiện các kỹ xảo, kỹ năng nghề nghiệp và tự kiểm tra đánh giá kết quả học tập của bản thân.

Hệ thống phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí bao gồm:

Hệ thống mô hình vũ khí, khí tài, đạn dược, trang bị cắt bổ, các thiết bị mô phỏng, các mô hình mô phỏng hệ thống điện, cơ trong giảng dạy lí thuyết.

Hệ thống vũ khí, khí tài, đạn dược dùng trong huấn luyện hướng dẫn học viên thực hành và tổ chức cho học viên ôn luyện.
Hệ thống thiết bị phân tích hoá nghiệm, thí nghiệm thuốc phòng, thuốc nổ.
Hệ thống thiết bị thử rung, xóc….của khí tài quang học.
Thiết bị kiểm tra bắn đạn thật thông qua máy bắn tập.

Hệ thống âm thanh tại các giảng đường. Phương tiện kỹ thuật nghe – nhìn: Băng đĩa âm thanh, băng đĩa hình ảnh, máy chụp ảnh số, máy quét ảnh, máy chiếu đa phương tiện Projector, máy vi tính, radio, cassette, đầu video, đầu CD, VCD, DVD, tivi, thiết bị kết nối, lưu trữ thông tin, các phần mềm dạy học (như phần mềm kiểm tra đánh giá; phần mềm visual basic; phần mềm Microsoft power point; Hệ thống phần mềm mô phỏng công dụng, cấu tạo, chuyển động, sử dụng vũ khí, khí tài, đạn dược như autucad, solid, 3dxmax…; các phần mềm bổ trợ; các chương trình giảng dạy qua CD – ROM.

1.2. Mục tiêu, nội dung quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí Luận văn: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp.

Nói đến mục tiêu quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học là nói đến việc quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học phải đạt được những kết quả với mức độ như thế nào, hoặc nói cách khác là trạng thái của hoạt động quản lý này như thế nào. Mục tiêu tổng thể của hoạt động quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học gồm:

Một là: Đảm bảo hiệu lực các chế định trong ngành và liên ngành về quản lý, xây dựng, mua sắm, trang bị, sử dụng, tu bổ (sửa chữa) và bảo quản phương tiện kỹ thuật dạy học một cách phù hợp nội dung, chương trình, kế hoạch và xu hướng cải tiến phương pháp dạy học đối với từng cấp học, bậc học.

Hai là: Phát triển bộ máy tổ chức và nhân lực (thiết lập bộ máy quản lí, nâng cao trình độ chuyên môn và nghiệp vụ cho đội ngũ) và điều hành có hiệu quả đội ngũ nhân lực tham gia quản lý, xây dựng, mua sắm, trang bị, sửa chữa và bảo quản phương tiện kỹ thuật dạy học theo hướng chuẩn hoá hiện đại hoá nhà trường.

Ba là: Thu thập và xử lý chính xác các thông tin giáo dục- dạy học (cập nhật được mục đích nội dung, chương trình, kế hoạch, phương pháp dạy học, của từng môn học trong từng cấp học, bậc học) và cập nhật từng thông tin về tiến bộ khoa học- công nghệ được vận dụng vào công nghệ thiết kế, xây dựng và sản xuất phương tiện kỹ thuật dạy học. Đồng thời tạo được môi trường giáo dục thuận lợi nhất nhằm huy động cộng đồng và xã hội vào việc tăng cường phương tiện kỹ thuật dạy học cho nhà trường.

Nội dung quản lí đối với lĩnh vực phương tiện kỹ thuật dạy học bao gồm những mặt sau:

Một là: Quản lí việc thực hiện các chế định của ngành và của liên ngành về quản lý, phương tiện kỹ thuật dạy học.

Hai là: Quản lí bộ máy tổ chức và nhân lực nhà trường trong việc thực thi xây dựng mua sắm, trang bị, sử dụng và bảo phương tiện kỹ thuật dạy học phù hợp với yêu cầu nội dung, đổi mới chương trình và phương pháp giáo dục- dạy học.

Ba là: Quản lí nguồn tài lực và vật lực (trong đó chủ yếu là tài chính) về lĩnh vực mua sắm, trang bị, bổ sung, tu sửa và bảo quản phương tiện kỹ thuật dạy học. Cập nhật thông tin mới về phương tiện kỹ thuật dạy học.

Bốn là: Quản lí việc khai thác phương tiện kỹ thuật dạy học phải bảo đảm tính an toàn về mọi phương diện (hạn chế hư hỏng, mất mát, không có hiện tượng cháy nổ…), bảo đảm tính bí mật cao nhất.

Năm là: Quản lí việc cập nhật thông tin mới về phương tiện kỹ thuật dạy học về mục đích, nội dung và chương trình giáo dục- dạy học; đồng thời quản lý việc tạo dựng mối quan hệ giữa nhà trường và cộng đồng và xã hội để huy động và trang bị phương tiện kỹ thuật dạy học. Luận văn: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp.

Không ít nội dung học tập phức tạp cần đến sự hỗ trợ tích cực của phương tiện trực quan mới giải quyết được như việc mô phỏng công dụng, cấu tạo, chuyển động thực hiện phát bắn của các chi tiết bên trong của vũ khí: khí tài, đạn dược; sự phản ứng hóa học của thuốc phóng, thuốc nổ…Người học rất cần được trực tiếp làm thí nghiệm, được lắp ráp, thao tác quan sát, nhận xét bằng việc sử dụng các dụng cụ, phương tiện cụ thể. Nghĩa là nguyên lý học đi đôi với hành lúc nào cũng có giá trị thực tiễn cao.

Để học tập tích cực, cần phải học tập theo phương pháp tự khám phá, tự chứng minh kiến thức, lý giải chặt chẽ và tường minh các phương pháp nghiên cứu, đồng thời thể hiện rõ các kỹ năng của người học, thì các phương tiện kỹ thuật dạy học có vai trò và tiềm năng to lớn.

Yêu cầu trực quan cao trong việc quan sát, trình diện, vận hành theo cơ chế và cấu trúc của một hoạt động cần đến việc mô phỏng trừu tượng trong tư duy và chính việc đó cần có sự “giúp đỡ” của phương tiện kỹ thuật dạy học cho phép khai thác sâu sắc nội dung sự vật, hiện tượng khoa học trong tài liệu. Mặt khác các nội dung phải được mô hình hoá, khái quát hoá thành những mẫu hình cụ thể mà người học trực quan được. Như vậy, phương tiện kỹ thuật dạy học cho phép thực hiện “nguyên tắc trực quan ” trong dạy học rất quan trọng trong các trường nghề, góp phần đảm bảo chất lượng kiến thức theo những đặc trưng cơ bản như: Tính chính xác; tính khoa học; tính thực tiễn, vận dụng được; tính chuyển hoá; tính tổng hợp; tính bền vững; tính hệ thống.

Hệ thống phương tiện kỹ thuật dạy học dạy học có vai trò quan trọng đặc biệt trong khả năng xây dựng, hình thành củng cố hệ thống hoá, vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

Trong phương tiện kỹ thuật dạy học có các phương tiện kỹ thuật như máy chiếu quang học, máy tạo khuyếch đại âm thanh, hình ảnh, máy lưu giữ và tái hiện thông tin, vốn chứa đựng những tiềm năng sư phạm to lớn trong việc hỗ trợ tích cực giảng dạy học tập.

Hiện tại đã có nhiều phương tiện kỹ thuật mới được ứng dụng trong dạy học, giáo dục đặc biệt là việc vận dụng thông tin nói chung và tin học nói riêng. Với sự tác động nhanh chóng của khoa học và công nghệ phương tiện kỹ thuật dạy học được sử dụng trong trường học ngày càng nhiều sẽ làm thay đổi một cách căn bản về mặt phương pháp và làm cho quá trình giáo dục – dạy học sinh động và hiệu quả hơn. Luận văn: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp.

Phương tiện kỹ thuật dạy học cho phép trình bày các vấn đề trừu tượng một cách sinh động, do khả năng sư phạm to lớn hỗ trợ cho người học như: Tăng tốc độ truyền tải thông tin, mà không phải làm giảm chất lượng thông tin, thực hiện các phương pháp dạy học trực quan, thực nghiệm, tạo những “vùng cộng tác” giữa người dạy và người học, tạo ra khả năng thực hành, củng cố kiến thức, rèn luyện kỹ năng làm việc, học tập, sự khéo léo tay chân, bồi dưỡng khả năng tự học, tự chiếm lĩnh tri thức, tạo ra sự hứng thú lôi cuốn khi học tiết kiệm thời gian trên lớp, cải tiến hình thức lao động sư phạm, tạo khả năng tổ chức một cách khoa học và điều khiển hoạt động dạy học.

1.3. Những nhân tố tác động đến hoạt động quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí

1.3.1. Nhân tố khách quan

Sự phát triển kinh tế – xã hội của đất nước: Nghị quyết Đại hội XI của Đảng đánh giá:“Trong bối cảnh quốc tế và trong nước có rất nhiều khó khăn, thách thức, nhất là do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính, suy thoái kinh tế toàn cầu, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đã nỗ lực phấn đấu đạt được những thành tựu quan trọng trong việc thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ của Đại hội X; ứng phó có kết quả trước những diễn biến phức tạp của kinh tế thế giới và trong nước; cơ bản giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô; duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế khá, các ngành đều có bước phát triển, quy mô nền kinh tế tăng lên. Đời sống của nhân dân tiếp tục được cải thiện; chính trị xã hội ổn định; quốc phòng an ninh được tăng cường; độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ được giữ vững…”. Đây là những thành tựu tạo đà cho sự phát triển đất nước bền vững, tạo điều kiện đầu tư các nguồn lực cho việc xây dựng quân đội nhân dân cách mạng chính quy tinh nhuệ, từng bước hiện đại; trong đó có sự quan tâm đầu tư phát triển cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật dạy học cho các nhà trường quân đội đáp ứng với nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực cho toàn quân thời kỳ mới. Luận văn: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp.

Sự phát triển khoa học công nghệ quân sự: Trước sự phát triển như vũ bão của cách mạng khoa học công nghệ toàn cầu, ngành khoa học công nghệ quân sự đã có những phát triển vượt bậc, đã có nhiều phát minh, sáng chế, chế tạo các loại vũ khí, khí tài, thiết bị quân sự, các ứng dụng mô phỏng đạt tiêu chuẩn kỹ thuật và hiệu quả sử dụng cao. Đây là điều kiện thuận lợi cho việc trang bị, đầu tư cho nhà trường làm phương tiện giảng dạy thực hành sát với điều kiện thực tế chiến đấu, giúp người học sau khi ra trường không bị bỡ ngỡ trước những phương tiện chiến đấu hiện đại. Khoa học công nghệ quân sự đã góp phần từng bước hiện đại hóa các nhà trường quân đội bằng những phương tiện kỹ thuật hiện đại.

Sự đầu tư ngân sách của Bộ Quốc phòng đối với nhà trường: Từng bước hiện đại hóa nhà trường quân đội là phương hướng, quan điểm chỉ đạo của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng. Chính vì vậy, trong những năm gần đây Bộ Quốc phòng luôn quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật dạy học cho các nhà trường. Nhìn chung, “một số học viện nhà trường từng bước được đầu tư chiều sâu, hiện đại hóa trang thiết bị dạy học. Song so với yêu cầu thực tế còn khá nhiều bất cập, ngân sách trang bị thường xuyên cho GD – ĐT còn hạn hẹp. Hàng năm, Bộ Quốc phòng mới chỉ bảo đảm tăng từ 2 – 3% ngân sách đầu tư cho trang thiết bị dạy học (khoảng 20 tỷ đồng cho tất cả các trường) nên nhiều trường mới nâng cấp được một số trang thiết bị cơ bản, cơ sở và một số trang bị dùng chung, chưa có điều kiện đầu tư chuyên sâu, chuyên ngành và xây dựng phần mềm dạy học; vũ khí, khí tài mới còn thiếu và không đồng bộ, lạc hậu so với đơn vị”. Chính vì vậy, sự đầu tư ngân sách của Bộ Quốc phòng có ảnh hưởng rất lớn đến công tác phát triển phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí, Tổng cục Kỹ thuật.

Nhiệm vụ GD-ĐT của nhà trường và yêu cầu nâng cao chất lượng GD-ĐT, xây dựng đội ngũ cán bộ quân đội thời kỳ mới: Đào tạo bồi dưỡng đội ngũ sỹ quan, nhân viên chuyên môn kỹ thuật là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của sự nghiệp xây dựng quân đội nhân dân Việt Nam. Đây là trách nhiệm to lớn của nhà trường nhằm nâng cao chất lượng tổng hợp, đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội trong tình hình mới. Xuất phát từ đặc điểm đào tạo ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí là đào tạo đội ngũ nhân viên chuyên môn kỹ thuật, thợ sửa chữa, thủ kho trong ngành quân khí cho toàn quân. Nhà trường quân đội luôn gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học, gắn nhà trường với đơn vị và thực hiện phương châm “học đi đôi với hành” đảm bảo cho học viên sau khi tốt nghiệp có đầy đủ khả năng đảm nhiệm các chức vụ ban đầu theo tổ chức, biên chế của quân đội, tạo cơ sở nền tảng cho họ phát triển được trong tương lai. Để thực hiện được vấn đề này, đòi hỏi công tác đầu tư phát triển các phương tiện kỹ thuật dạy học phục vụ nâng cao chất lượng dạy học và GD – ĐT là rất cần thiết.

1.3.2. Nhân tố chủ quan Luận văn: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp.

Nhận thức về vai trò của phương tiện kỹ thuật dạy học của các lực lượng trong nhà trường và cấp trên đối với chất lượng dạy học của nhà trường: Để các phương tiện kỹ thuật dạy học được phát triển thì việc nhận thức vị trí vai trò của các phương tiện kỹ thuật dạy học đối với quá trình dạy học là một vấn đề vô cùng quan trọng, có nhận thức đúng thì mới có quan điểm đúng trong việc đầu tư phát triển. Vì vậy, các lực lượng chức năng trong nhà trường phải nhất quán quan điểm thường xuyên quan tâm chăm lo đầu tư mua sắm trang bị các phương tiện kỹ thuật dạy học phục vụ ngày càng tốt hơn cho quá trình giáo dục đào tạo của nhà trường. Phương tiện càng hiện đại, càng đầy đủ thì chất lượng dạy học ngày càng cao. Đặc biệt với nhiệm vụ đào tạo đội ngũ nhân viên chuyên môn kỹ thuật cho các đơn vị trong toàn quân có khả năng ứng phó với chiến tranh hiện đại công nghệ cao trong mọi tình huống, thì việc trang bị các phương tiện kỹ thuật dạy học phục vụ cho quá trình đào tạo sát thực tế là một tất yếu. Vì vậy, sự đầu tư đến đâu, trang bị đến đâu phụ thuộc rất lớn vào nhận thức của các chủ thể quản lý cũng như các cơ quan chức năng trong nhà trường cũng như các cơ quan chức năng cấp trên.

Nội lực của nhà trường đầu tư cho phương tiện kỹ thuật dạy học: Khả năng, tiềm lực của nhà trường có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển, với điều kiện nguồn tài chính, ngân sách có hạn, trong khi đó phải chi phí cho nhiều các lĩnh vực khác, đo đó phải cân đối hài hòa các nguồn lực và đầu tư có trọng tâm trọng điểm, đầu tư đến đâu, chắc đến đó, phải bảo đảm tính đồng bộ, tiên tiến, hiện đại, đi tắt đón đầu công nghệ hiện đại.

Cơ chế tổ chức, điều hành của hệ thống trong quản lí, khai thác, sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học ở nhà trường: Cơ chế tổ chức, điều hành có ảnh hưởng rất lớn đến quá trình thực hiện, nếu cơ chế đúng, phù hợp với thực tiễn sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý, khai thác, sử dụng và bảo đảm phương tiện kỹ thuật dạy học và ngược lại nó có thể gây hậu quả và ảnh hưởng không tốt.

Các nội quy, quy trình thực hiện và quy định trong quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học: Để sự phát triển được đúng hướng, đòi hỏi cần phải ban hành những nội quy, quy định rõ ràng theo đúng các văn bản quy định hướng dẫn của Nhà nước và Bộ Quốc phòng cho công tác đầu tư, mua sắm, trang bị theo đúng kế hoạch đã xác định, phân công rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị trong việc phối hợp thực hiện. Phải có những nội quy, quy định mới làm căn cứ trong việc tổ chức thực hiện và tạo hướng mở trong việc khai thác các nguồn lực từ nhiều hướng khác nhau.

Trình độ, năng lực của cán bộ, nhân viên trong quá trình quản lý, khai thác, quản lý sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học: Đội ngũ cán bộ, nhân viên quản lý có vai trò hết sức quan trọng trong việc sử dụng, phát huy hiệu quả các phương tiện kỹ thuật dạy học hiện có của nhà trường. Họ là trợ giáo, hướng dẫn thực hành, là nhân viên chuyên môn kỹ thuật làm công tác quản lý vận hành, bảo quản. Vì vậy, phải đòi hỏi đủ về số lượng và trình độ khả năng làm tốt công tác này, nhất là khai thác, sử dụng các phương tiện kỹ thuật dạy học mới, hiện đại. Phải hiểu rõ tính năng, tác dụng, đặc điểm và điều kiện hoạt động của phương tiện để có kế hoạch bố trí, sắp đặt và bảo quản đúng yêu cầu; trong quá trình khai thác phải tuân thủ đúng quy trình, đúng thao tác, góp phần phát huy hiệu quả của phương tiện và sử dụng được lâu dài. Việc đầu tư phương tiện kỹ thuật dạy học phụ thuộc rất nhiều vào trình độ, khả năng khai thác sử dụng của cán bộ, giáo viên và nhân viên. Sử dụng và trang bị phải kết hợp chặt chẽ với nhau, có như vậy mới phát huy được hiệu quả đầu tư. Luận văn: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp.

Sự chỉ đạo điều hành của các cấp quản lý: Đây là nhân tố quan trọng đảm bảo cho quá trình phát triển đúng theo kế hoạch đã đề ra. Đòi hỏi các cấp quản lý phải nắm chắc các chế định, chế tài, các văn bản mang tính pháp lý để điều hành một cách khoa học, đạt hiệu quả, tránh được thất thoát, lãng phí. Đồng thời phải nắm chắc nhu cầu, tổ chức chỉ đạo việc đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, quản lý chặt chẽ từng khâu, từng bước và cả quá trình.

Qua kết quả điều tra khảo sát bằng phiếu câu hỏi đối với cán bộ, giáo viên và học viên cho thấy: yếu tố khách quan có ảnh hưởng nhiều nhất đến phát triển phương tiện kỹ thuật dạy học trong nhà trường là sự đầu tư ngân sách của Bộ Quốc phòng đối với nhà trường (chiếm đa số) sau đó đến nhiệm vụ GD-ĐT của từng nhà trường và yêu cầu nâng cao chất lượng GD-ĐT, xây dựng đội ngũ cán bộ quân đội thời kỳ mới. Các yếu tố chủ quan có nhiều ảnh hưởng hơn là nội lực của các trường đầu tư cho phương tiện kỹ thuật dạy học ; nhận thức về vai trò của phương tiện kỹ thuật dạy học của các lực lượng trong nhà trường cũng như sự chỉ đạo, điều hành của các cấp quản lý và các nội quy, quy trình thực hiện trong đầu tư phát triển được cán bộ, giáo viên và học viên cho rằng những nhân tố này có ảnh hưởng nhiều đến phát triển phương tiện kỹ thuật dạy học.

Tóm lại, từ những nhân tố khách quan và chủ quan trên chúng tôi cho rằng: quản lý và sử dụng có hiệu quả phương tiện kỹ thuật dạy học trong Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí là quá trình tác động cần có định hướng, có tổ chức dựa trên những thông tin về tình hình phương tiện và đặc thù hoạt động quân sự, nhằm đảm bảo cho việc quản lí các phương tiện kỹ thuật dạy học cả số lượng và chất lượng thông qua việc đầu tư, mua sắm, quản lý, khai thác, sử dụng, bảo quản phù hợp với mục tiêu của nhà trường; phương tiện kỹ thuật dạy học trong nhà trường bị chi phối ảnh hưởng bởi những nhân tố khách quan, chủ quan; do đó cần phải tính đến các nhân tố đó để phát triển ngày càng có hiệu quả hơn.

1.4. Thực trạng sử dụng, quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí

Để có cơ sở thực tiễn giúp cho việc đề xuất các biện pháp phát triển phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí, tác giả đã tiến hành thực hiện một số phương pháp điều tra sau:

1.4.1. Hiệu quả việc sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học

Trong quá trình sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học của Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí cơ bản đáp ứng yêu cầu dạy và học, dần đáp ứng với nhu cầu phát triển quy mô đào tạo của nhà trường: Đến nay nhà trường đào tạo 6 chuyên ngành chuyên ngành Trung cấp chuyên nghiệp, đào tạo 6 chuyên ngành chuyển cấp , chuyển loại và 5 chuyên ngành thợ sửa chữa.

Nhà trường đã chọn đội ngũ đồng thời bồi dưỡng những cán bộ phụ trách có khả năng am hiểu về tính năng và tác dụng của các phương tiện kỹ thuật dạy học. Nhà trường đã mở những lớp bồi dưỡng về công nghệ thông tin, mở lớp bồi dưỡng về ngoại ngữ chuyên ngành công nghệ thông tin cho đội ngũ giáo viên, nhân viên thường xuyên tiếp xúc với phương tiện kỹ thuật dạy học, nhất là phương tiện kỹ thuật dạy học hiện đại. Luận văn: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp.

Đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên được tập huấn về tính năng và tác dụng của các phương tiện kỹ thuật dạy học; đồng thời hướng dẫn sử dụng theo hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất.

Các khoa, tổ chuyên môn, giám sát chặt chẽ việc sử dụng các phương tiện kỹ thuật dạy học (cụ thể là yêu cầu bắt buộc đối với người dạy sử dụng các phương tiện kỹ thuật dạy học đã có; mặt khác cần thông qua tổ chuyên môn để thảo luận và thống nhất quy định đối với người dạy phải sử dụng các phương tiện kỹ thuật dạy học cần thiết nào cho từng tiết giảng, từng môn học); nhất thiết không được dạy chay.

a.Việc bảo quản, bảo dưỡng

Trong những năm qua, nhất là 3 năm trở lại đây trong giai đoạn đầu tư trang thiết bị trường học của nhà nước đối với các nhà trường quân đội giai đoạn 2024 – 2028 được sự quan tâm của trên, nhà trường đã đầu tư nâng cấp 6 phòng học chuyên dùng, 8 phòng học phổ thông, các phòng học đã được đầu tư nâng cấp trang thiết dạy học, đã sửa chữa 20 mô hình học cụ, nghiên cứu 5 đề tài cấp ngành và hàng chục sáng kiến cấp cơ sơt về mô phỏng hoạt động của vũ khí, khí tài, đạn dược, các thiết bị cơ khí, nâng cấp hàng chục chuyên đề thành sáng kiến.

Nhà trường đã triển khai và ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lý dạy và học. Hiện nay trường đã có 2 phòng máy vi tính (60 máy) được nối mạng LAN, lập dự án nâng cấp những trang thiết bị đã lạc hậu. Hệ thống máy tịnh được trang bị đến đầu mối các phòng, khoa, bộ môn, tiểu đoàn.

Việc quản lý việc bảo quản

Nhà trường đã mời chuyên gia hướng dẫn các thao tác sử dụng đúng qui trình vận hành và thời gian sử dụng của mỗi loại phương tiện kỹ thuật dạy học cho người sử dụng để tránh hỏng hóc và mất an toàn.

Cất giữ các phương tiện kỹ thuật dạy học theo đúng tiêu chuẩn đã định ra của các nhà sản xuất (nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng,…)

Thường xuyên bảo dưỡng (lau chùi, tra dầu mỡ, sấy nóng, hút bụi và chạy bảo dưỡng,…). Thực hiện nghiêm chế độ ngày, giờ kỹ thuật theo quy định…

1.4.2. Thực trạng về đầu tư trang bị phương tiện kỹ thuật dạy học Luận văn: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp.

Phương tiện kỹ thuật dạy học có vai trò quan trọng tác động trực tiếp vào chất lượng của quá trình dạy học, nên khi đánh giá cần xem xét đủ cả hai mặt chất lượng và số lượng các phương tiện của nhà trường.

Về số lượng phương tiện kỹ thuật dạy học

Kết quả trưng cầu ý kiến của đội ngũ cán bộ, giáo viên và học viên cho thấy: các phương tiện kỹ thuật dạy học của nhà trường nhìn chung là mới đảm bảo nhu cầu tối thiểu trong đầu tư. Về tài liệu cập nhật thông tin mới như băng đĩa, phần mềm dạy học; các loại máy tính, hệ thống âm thanh, loa đài tương đối đầy đủ (có khoảng 80,17 đến hơn 85% cán bộ, giáo viên, học viên đánh giá ở mức đầy đủ). Song về các thiết bị mô phỏng, vũ khí, khí tài, vũ khí cắt bổ, phương tiện phòng thí nghiệm, hệ thống máy chiếu, hệ thống kiểm tra, thực hành…

Về chất lượng phương tiện kỹ thuật dạy học

Qua nghiên cứu kết quả cho thấy chất lượng các phương tiện kỹ thuật dạy học ngày một tốt hơn, tiện ích hơn, song cơ bản chưa thực sự đáp ứng nhu cầu phát triển của nội dung, yêu cầu học tập hiện nay. Nhiều loại phương tiện kỹ thuật đã cũ, đã được cấp từ lâu, tính đồng bộ hạn chế do vậy khó khăn cho công tác khai thác sử dụng.

Về hệ thống vũ khí, trang bị cắt bổ hoặc mô hình hóa dùng trong dạy học thực hành cơ bản các đối tượng đánh giá mức độ khá tốt trở lên, còn (18,25% cán bộ, giáo viên, 20,5% học viên) đánh giá ở mức trung bình. Các thiết bị thực hành, mô phỏng chiến đấu của các loại pháo, mô phỏng hoạt động của các bộ phận của súng pháo khí tài…có nhiều ý kiến đánh giá khá tốt trở lên( 87,5% cán bộ, 88,75% giá viên, 88,33% học viên), số còn lại là trung bình. Các mô hình, thiết bị luyện tập, kiểm tra huấn luyện ngoài các ý kiến đánh giá chất lượng khá tốt trở lên, còn số đánh giá ở mức trung bình của các đối tượng cũng tương đương nhau (12,5% cán bộ, 13,75% giáo viên, 11,67% học viên). Về các dụng cụ thí nghiệm, hóa chất, thuốc nổ chất lượng cũng cơ bản khá tốt trở lên, song còn 12,5% cán bộ, giáo viên và học viên đánh giá ở mức trung bình, thậm chí có 1,25% cán bộ và giáo viên đánh giá ở mức yếu. Tài liệu cập nhật thông tin mới như băng đĩa, phần mềm dạy học chất lượng đảm bảo tốt, song cũng còn ở mức độ nhất định, có 16,25% cán bộ, giáo viên và 14,17% học viên đánh giá ở mức trung bình. Về chất lượng hệ thống âm thanh đảm bảo cho quá trình dạy học cũng còn 33,75% cán bộ, giáo viên, 32,5% học viên đánh giá ở mức khá, 13,75% cán bộ, giáo viên, 10,84% học viên đánh giá ở mức trung bình. Về hệ thống máy tính, máy in, máy scan chất lượng cũng còn hạn chế hơn cả, có 15% cán bộ, 13,75% giáo viên, 14,17% học viên đánh giá ở mức trung bình. Về các thiết bị nghe nhìn cũng cần phải nâng cao hơn nữa, có 41,25% cán bộ, 40% giáo viên, 41,67% học viên đánh giá ở mức trung bình và khá. Các loại thiết bị khác nhìn chung chất lượng đảm bảo tốt, tuy nhiên tính đồng bộ và chất lượng cũng còn hạn chế, còn 15% cán bộ, 13,75% giáo viên, 15,83% học viên đánh giá ở mức trung bình. Từ kết quả trên cho thấy còn nhiều loại phương tiện chất lượng chưa cao. Vì vậy, các nhà trường cần có chế độ chính sách cũng như kế hoạch đầu tư nâng cấp về chất lượng phương tiện kỹ thuật dạy học một cách khoa học, hợp lý. Đồng thời tăng cường các hoạt động bảo trì, bảo dưỡng một cách thường xuyên.

1.4.3.Thực trạng việc quản lý, khai thác, sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học

Đánh giá về hiệu suất sử dụng các phương tiện kỹ thuật dạy học ở nhà trường. Mục đích là đánh giá được hiệu suất sử dụng các loại phương tiện kỹ thuật dạy học hiện có, thể hiện ở số lần sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học trong một khoảng thời gian (học kỳ, năm học) xét theo từng loại so với yêu cầu giảng dạy môn học đã quy định trong chương trình và kế hoạch dạy học. Đây là chỉ số quan trọng nhất khi đánh giá hiệu quả sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học. Qua kết quả phiếu trưng cầu ý kiến cho thấy: Cơ bản phần lớn cán bộ, giáo viên, học viên đánh giá hiệu suất sử dụng ở mức tốt và khá; còn 18,50% cán bộ, 17,50% giáo viên, 19,50% học viên đánh giá ở mức trung bình; một số ít đánh giá ở mức yếu. Kết quả trên cho thấy hiệu suất sử dụng các phương tiện kỹ thuật dạy học còn hạn chế rất nhiều, cần phải có kế hoạch cụ thể đối với việc tăng cường tần suất và hiệu quả sử dụng các phương tiện kỹ thuật dạy học trong quá trình dạy học.

Đánh giá về tình hình sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học của đội ngũ giáo viên

Trước hết đánh giá về mức độ thành thạo của giáo viên trong sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học là xét theo kỹ năng sử dụng của giáo viên và học viên trong quá trình sử dụng. Xem trình độ sử dụng có được nâng cao không? Năng lực thực hành, năng lực tư duy lôgíc của học viên có được phát triển không? Tỷ lệ khắc phục thành công các sự cố xảy ra về kỹ thuật và an toàn trong quá trình sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học. Kết quả ở diều tra cho thấy có 78,50% cán bộ, 81,50% giáo viên, 79,50% học viên đánh giá mức độ thành thạo của giảng viên ở mức khá và tốt; chỉ có số ít đánh giá ở mức trung bình (21,25% cán bộ, 18,50% giáo viên, 20,00% học viên); thậm chí có 2,50% học viên đánh giá ở mức yếu. Kết quả trên cho thấy cơ bản đội ngũ giáo viên các trường sử dụng thành thạo các phương tiện kỹ thuật dạy học, đã biết kết hợp chặt chẽ giữa phương tiện và phương pháp trong truyền đạt kiến thức, khả năng ứng sử các thình huống sư phạm cao. Song còn một số giáo viên việc sử dụng, khai thác hiệu quả các phương tiện còn hạn chế, đôi khi còn lúng túng trong sử dụng, nên có ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng bài giảng. Luận văn: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp.

Về mức độ sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học của giáo viên: Đây là khả năng khai thác thực tế của giáo viên và học viên so với tính năng kỹ thuật sư phạm của thiết bị. Kết quả điều tra cho thấy mức độ sử dụng các phương tiện của giáo viên trong quá trình giảng dạy là không đều, sử dụng ở mức độ thỉnh thoảng có (25% cán bộ, 23,50% giáo viên, 23,50% học viên đánh giá), sử dụng ít có (11,50% cán bộ, 10,0% giáo viên, 11,50% học viên đánh giá). Bên cạnh đó, sự hiểu biết về chức năng, cấu tạo, cách sử dụng và bảo quản các phương tiện kỹ thuật dạy học của một số giáo viên còn hạn chế, nên ảnh hưởng không nhỏ tới mức độ sử dụng chúng trong dạy học. Đánh giá chung về lý do làm giáo viên ít sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học, qua tổng hợp kết quả điều tra cho thấy có nhiều nguyên nhân dẫn đến giáo viên ít sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học, song phần lớn các ý kiến cho rằng do ngại sử dụng và do không có yêu cầu bắt buộc; một số ít cho rằng do thiếu kỹ năng sử dụng.

Về trình độ quản lý và vận hành phương tiện kỹ thuật dạy học của cơ quan quản lý

Qua kết quả khảo sát cho thấy phần lớn cán bộ, giáo viên cho rằng trình độ quản lý vận hành của cơ quan quản lý ở mức tốt và khá; còn 32,50% cán bộ, 30% giáo viên đánh giá ở mức trung bình. Vì vậy, cần nâng cao hơn nữa trách nhiệm của các cơ quan quản lý trong việc tổ chức quản lý, vận hành, phát huy tối đa hiệu quả sử dụng của các phương tiện kỹ thuật dạy học. Cần phải được bồi dưỡng về kiến thức, kinh nghiệm quản lý cho đội ngũ cán bộ và nhân viên, đồng thời phải có quy chế, quy định rõ ràng để thực hiện tốt các khâu các bước trong quản lý.

Về đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học cho giáo viên và nhân viên

Đây là vấn đề mấu chốt trong việc phát huy tối đa hiệu quả của các phương tiện kỹ thuật dạy học, là việc làm cần thiết và luôn phải được quan tâm đúng mức. Như kết quả đánh giá ở phần trên về mức độ sử dụng thành thạo các phương tiện kỹ thuật dạy học của một số giáo viên còn hạn chế, đôi khi còn lúng túng trong khai thác, sử dụng. Chính vì vậy, cần phải được đào tạo, bồi dưỡng về kỹ năng sử dụng cho đội ngũ giáo viên và nhân viên. Qua khảo sát thực tế cho thấy có 41,50% cán bộ, 40% giáo viên đánh giá việc đào tạo bồi dưỡng kỹ năng sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học cho giáo viên và nhân viên ở mức thỉnh thoảng; 26,50% cán bộ, 23,00% giáo viên đánh giá ở mức thường xuyên; 32,50% cán bộ, 36,50 % giáo viên đánh giá ở mức ít. Vì vậy, để nâng cao hiệu quả việc sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học phục vụ hoạt động dạy học, các nhà trường cần chú trọng việc tập huấn bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên kỹ năng sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học một cách thường xuyên, đáp ứng sự cập nhật những phương tiện mới hiện đại, giúp cho giáo viên và nhân viên có khả năng khai thác, sử dụng thành thạo. Đồng thời, cần có yêu cầu bắt buộc giáo viên trình bày nội dung bài giảng bằng sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học đã được trang bị.

Đánh giá về hình thức đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ, kỹ năng sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học cho cán bộ, giáo viên và nhân viên trong nhà trường. Kết quả cho thấy, có 26,50% cán bộ, 23,00% giáo viên cho rằng nhà trường đã gửi cán bộ, giảng viên, nhân viên đi học tập, bồi dưỡng ở nơi khác; 17,50% cán bộ, 18,00% giáo viên cho rằng nhà trường đã sử dụng chuyên gia của nhà trường hoặc mời chuyên gia đến bồi dưỡng, tập huấn cho cán bộ, giảng viên, nhân viên; phần lớn số còn lại cho rằng nhà trường đã kết hợp cả 2 hình thức trên để đào tạo bồi dưỡng kỹ năng sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học cho giáo viên và nhân viên. Từ kết quả trên cho thấy nhà trường chưa thường xuyên kết hợp nhiều hình thức đào tạo, bồi dưỡng khác nhau, do đó thời gian tới các nhà trường cần phải tăng cường hơn nữa, quan tâm hơn nữa đến công tác đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học cho đội ngũ giáo viên và nhân viên.

Về công tác bảo trì, bảo dưỡng, bảo quản và sửa chữa phương tiện kỹ thuật dạy học của nhà trường

Phương tiện kỹ thuật dạy học được mua sắm đầu tư về các đơn vị đã là khó khăn và rất quý giá, song để sử dụng duy trì được tốt, bền lâu hơn thì cần đẩy mạnh công tác bảo trì, duy tu bảo dưỡng là việc làm thường xuyên và cần thiết “của bền tại người”. Qua kết quả điều tra cho thấy cơ bản cán bộ, giáo viên cho rằng công tác bảo trì, bảo dưỡng, bảo quản và sửa chữa phương tiện kỹ thuật dạy học của nhà trường ở mức tốt và khá; số còn lại 21,50% cán bộ, 18,00% giáo viên đánh giá ở mức trung bình. Kết quả trên cho thấy mức độ đánh giá của cán bộ và giáo viên là tương đương, cơ bản các đối tượng cho rằng: nhìn chung công tác bảo quản, bảo dưỡng phương tiện kỹ thuật dạy học ở nhà trường những năm qua thực hiện tương đối tốt, song so với yêu cầu thực tế đặt ra thì còn nhiều hạn chế cần phải khắc phục, cần phải có kế hoạch định kỳ và thường xuyên bảo quản, bảo dưỡng cho phù hợp với yêu cầu riêng của từng loại phương tiện.

1.4.4.Thực trạng trình độ quản lý nguồn vật lực, tài lực của nhà trường trong lĩnh vực phát triển phương tiện kỹ thuật dạy học Luận văn: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp.

Về hoạt động của bộ máy tổ chức và nhân lực của nhà trường trong lĩnh vực phát triển phương tiện kỹ thuật dạy học

Đây luôn là yếu tố mấu chốt của hệ thống quản lý, nhân sự luôn là chìa khoá của thành công. Hoạt động của bộ máy tổ chức và nhân lực của nhà trường trong đầu tư, phát triển các phương tiện kỹ thuật dạy học là lĩnh vực rất quan trọng hiện nay. Để tìm hiểu về thực trạng hoạt động của bộ máy tổ chức và nhân lực của các nhà trường như xây dựng kế hoạch, đầu tư mua sắm, sử dụng và bảo quản phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ GD-ĐT, tác giả đã tiến hành khảo sát theo mẫu phiếu điều tra, kết quả thu được thể hiện trong cho thấy đa phần các ý kiến đánh giá mức độ thực hiện các nội dung ở mức khá và trung bình, cụ thể như sau:

Việc tổ chức và phân công nhân lực: Không có ý kiến đánh giá tốt, 100% đánh giá ở mức trung bình và khá. Điều này chứng tỏ sự đánh giá về phân công nhân lực có người làm việc kiêm nhiệm. Qua đây ta thấy việc làm tiếp theo là phải sắp xếp lại nhân lực trong khâu tổ chức, quản lý kết hợp với việc đầu tư cho cán bộ, nhân viên đi bồi dưỡng, nâng cao nghiệp vụ để đảm nhiệm được công tác chuyên trách manh tính ổn định lâu dài.

Về thực hiện chế độ, chính sách: Có 75,50% ý kiến đánh giá chính sách đãi ngộ hợp lý ở mức khá và trung bình, chỉ có 24,50% đánh giá ở mức tốt. Trong vấn đề này còn có nhiều ý kiến khác nhau. Do vậy, các nhà trường cần sớm xây dựng được các quy định rõ ràng, hợp lý về chế độ chính sách đãi ngộ cho công tác phát triển các phương tiện kỹ thuật dạy học.

Về xây dựng nội quy, quy chế: có 77,50% ý kiến đánh giá tập trung ở mức khá và tốt; 20,0% ở mức trung bình và có 2,50% ở mức yếu. Điều này thể hiện hệ thống quy chế, nội quy chưa thực sự phù hợp thực tế. Vì vậy, cần điều chỉnh thường xuyên cho phù hợp yêu cầu thực tế của từng trường.

Công tác tổ chức sử dụng và bảo quản: có 75% ý kiến đánh giá để ở mức tốt và khá mà nghiêng nhiều là khá. Bên cạnh đó có 17,5% trung bình và có 7,5% đánh giá ở mức yếu. Điều này cho thấy việc tổ chức sử dụng, bảo quản phương tiện kỹ thuật dạy học còn hạn chế. Thực tiễn cho thấy còn nhiều thiết bị máy móc đã được đầu tư nhưng chậm đưa vào sử dụng, đa số máy móc trang bị công nghệ thông tin thường chỉ phát hiện hỏng hóc khi đang sử dụng chứ chưa có biện pháp theo dõi khám, chữa bệnh để có tính dự báo. Việc sử dụng và bảo quản phương tiện chưa có kế hoạch dài hạn, kể cả đối với những kế hoạch ngắn hạn cũng chưa thực hiện được tốt, gây nhiều gián đoạn trong quá trình dạy học. Vì vậy, hoạt động bộ máy tổ chức và nhân lực của nhà trường trong lĩnh vực phát triển phương tiện kỹ thuật dạy học cần phải khoa học hơn, chặt chẽ hơn, đầu tư có chiều sâu hơn. Luận văn: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp.

b.Về việc tăng cường cập nhật thông tin phục vụ phát triển phương tiện kỹ thuật dạy học

Đối với lĩnh vực phát triển phương tiện kỹ thuật dạy học thì thông tin giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Nó giúp cho việc nắm bắt nghiên cứu chủng loại mẫu mã phương tiện, các tính năng tác dụng, các thông số kỹ thuật, truy cập được cách hướng dẫn sử dụng các phương tiện đã sản xuất và bán trên thị trường. Qua khảo sát, thu được kết quả như sau:

Về việc trang bị các sách báo, tạp chí chuyên ngành: có 73,50% ý kiến đánh giá ở mức độ tốt và khá, có tới 26,50% ý kiến đánh giá ở mức độ trung bình. Điều này cho thấy việc đáp ứng tài liệu còn chưa thật đầy đủ, cần phải thường xuyên trang bị, cập nhật thêm.

Việc lắp đặt hệ thống mạng Lan trong toàn trường, hướng dẫn cách sử dụng khai thác thông tin: phần đa các ý kiến đánh giá ở mức tốt (61,50%) và 37,50% ở mức khá, 2,00% ở mức trung bình. Kết quả này khẳng định rằng việc kết nối các máy vi tính với hệ thống mạng Lan đã được các trường thực hiện tốt. Song qua quan sát thực tế cho thấy việc truy cập, khai thác còn có hạn, tính nghiên cứu phục vụ cho nghiên cứu khoa học vào giảng dạy và nắm bắt thông tin phục vụ đầu tư phát triển phương tiện kỹ thuật dạy học chưa nhiều.

Việc trang bị các máy móc, thiết bị mới, tiên tiến, hiện đại: Có 66,50% ý kiến đánh giá ở mức tốt và khá; 30% ý kiến đánh giá ở mức trung bình. Vấn đề này cho thấy việc cập nhật thông tin cho trang bị các máy móc, thiết bị mới hiện đại còn hạn chế, cần phải tăng cường hơn nữa mới đáp ứng được tốc độ phát triển của khoa học và công nghệ như vũ bão hiện nay.

Về việc động viên, khuyến khích cán bộ, giáo viên và nhân viên tham gia quản lý, sử dụng, bảo quản phương tiện kỹ thuật dạy học

Tìm hiểu vấn đề này là việc làm cần thiết, giúp cho việc nâng cao ý thức trách nhiệm trong quản lý, sử dụng, bảo quản của đội ngũ cán bộ, giáo viên và nhân viên nhà trường. Qua kết quả điều tra ở cho thấy: công tác động viên, khuyến khích trong khâu quản lý, sử dụng, bảo quản phương tiện kỹ thuật dạy học luôn được lãnh đạo, chỉ huy các nhà trường quan tâm đúng mức. Tuy nhiên, có thời điểm công tác này cũng chưa được động viên, khen thưởng kịp thời.

Việc phát huy tinh thần tự lực của cán bộ, giáo viên, học viên trong cải tiến và sáng chế các phương tiện kỹ thuật dạy học: Có 73,50% ý kiến đánh giá ở mức độ tốt và khá. Số còn lại chỉ là 26,50% đánh giá ở mức độ trung bình. Kết quả trên cho thấy việc phát huy tính tự lực của cán bộ, giáo viên, học viên trong cải tiến và sáng chế các thiết bị, phương tiện kỹ thuật dạy học còn hạn chế.

Chính sách động viên, khen thưởng đã được các nhà trường quan tâm đúng mức, cơ bản đội ngũ cán bộ, giáo viên đánh giá ở mức độ khá và tốt (90% đánh giá); song có thời gian việc động viên, khen thưởng, nhân rộng điển hình tiên tiến vẫn chưa được kịp thời.

1.4.4. Thực trạng công tác thanh, kiểm tra, kiểm soát và đánh giá kết quả quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học của nhà trường

Công tác thanh tra, kiểm tra có vị trí rất quan trọng, là hoạt động không thể thiếu được trong mọi hoạt động. Mục đích nhằm đôn đốc việc thực hiện các nội dung theo mục tiêu đã đề ra, ngăn ngừa sai phạm và điều chỉnh sao cho phù hợp yêu cầu thực tế diễn ra. Để tìm hiểu thực trạng công tác thanh tra, kiểm tra trong lĩnh vực sử dụng, quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học, tác giả đã tiến hành khảo sát và thu được kết quả ở như sau:

Về việc thành lập hội đồng thanh kiểm tra và đánh giá chất lượng: Có tới 83,50% các ý kiến đánh giá ở mức độ tốt và khá. Có 16,50% ý kiến đánh giá ở mức trung bình. Kết quả cho thấy cơ bản các nhà trường đã thành lập hội đồng kiểm tra, giám sát việc quản lý sử dụng, bảo quản và phát triển phương tiện kỹ thuật dạy học. Hội đồng đã thường xuyên hoạt động tương đối tốt, đã giám sát chặt chẽ việc đầu tư, mua sắm các phương tiện kỹ thuật dạy học mới phục vụ cho dạy học và GD-ĐT của nhà trường. Song bên cạnh đó, hoạt động của hội đồng có thời gian còn chưa thực sự tích cực, sâu sát, chủ yếu là các cơ quan chức năng phối hợp thực hiện theo nhiệm vụ.

Công tác xây dựng hệ thống các tiêu chí, tiêu chuẩn đánh giá cuả nhà trường còn nhiều hạn chế, cần phải cụ thể hóa các nội dung mang tính định lượng và định tính rõ ràng để làm căn cứ kiểm tra, đánh giá kết quả quá trình quản lý, xây dựng, đầu tư, phát triển.

1.4.5. Những nguyên nhân hạn chế trong quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học của nhà trường

Sử dụng và quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở các nhà trường còn nhiều hạn chế do tác động của các nguyên nhân chủ yếu sau: Luận văn: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp.

Hệ thống cơ chế, chính sách đầu tư của cấp trên chưa đầy đủ và đồng bộ, chưa thực sự phù hợp với tình hình cụ thể của các nhà trường, do đó khó khăn trong việc vận dụng, tổ chức thực hiện. Kinh phí đầu tư theo ngân sách của Bộ Quốc phòng cho nhà trường trong việc trang bị các thiết bị và phương tiện kỹ thuật dạy học hàng năm có tăng, song còn ít, chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ đào tạo với lưu lượng học viên ngày một tăng. Hơn nữa, yêu cầu hiện đại hóa nhà trường đòi hỏi, phải tăng cường đầu tư các phương tiện kỹ thuật dạy học góp phần nâng cao chất lượng dạy học và GD-ĐT. Thực tiễn cho thấy do nguồn kinh phí đầu tư còn hạn chế nên phương tiện kỹ thuật dạy học được trang bị chưa thực sự không đồng bộ, còn mang tính chắp vá, manh mún.

Quá trình đầu tư mua sắm phương tiện kỹ thuật dạy học cơ bản đã thực hiện đúng theo các quy định về thủ tục tài chính, song khi thực hiện lại gặp những rườm rà, khó khăn, phức tạp nên tính hiệu quả không cao, tính kịp thời hạn chế.

Nhận thức của chủ thể của đội ngũ cán bộ ở nhà trường đối với công tác đầu tư, phát triển phương tiện kỹ thuật dạy học để góp phần nâng cao chất lượng dạy học chưa thật sâu sắc và đồng nhất, đôi khi còn coi nhẹ, có khi còn đánh giá chưa đúng vai trò to lớn của phương tiện kỹ thuật dạy học, do đó việc xác định mục tiêu đầu tư chưa rõ ràng. Công tác giáo dục nhận thức cho các chủ thể quản lý có thời gian còn chưa thật sự quan tâm đúng mức, chưa được tiến thành thường xuyên đều đặn.

Công tác đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng khai thác, sử dụng có thời gian các nhà trường chưa thực sự chủ động, việc kết hợp đa dạng các hình thức bồi dưỡng còn chưa được linh hoạt, vai trò của cơ quan tham mưu đôi khi chưa được phát huy hết tính sáng tạo trong tham mưu đề xuất. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý còn chậm, thậm chí chưa phát huy hết hiệu quả của công nghệ thông tin đối với công tác quản lý.

Kết hợp đầu tư phát triển với tổ chức đào tạo bồi dưỡng kỹ năng khai thác, sử dụng chưa được nhịp nhàng đồng bộ, vì vậy phát huy hiệu quả, tính năng, công dụng của phương tiện kỹ thuật dạy học vào quá trình dạy học và GD-ĐT chưa cao. Qua tìm hiểu thực tế ở nhà trường cho thấy, cơ bản nhà trường chưa có chính sách, chế độ quan tâm đúng mức tới tinh thần tự lực xây dựng, cải tiến và sáng chế các phương tiện kỹ thuật dạy học. Vì vậy, chưa phát huy hết trí tuệ tiềm năng của đội ngũ cán bộ, giáo viên, học viên và nhân viên nhà trường.

Việc ban hành các quy chế, quy định trong quản lý, khai thác, sử dụng còn chậm, nhất là trong lĩnh vực đầu tư phát triển. Cần phải tạo hành lang pháp lý và cơ chế mở, phù hợp với điều kiện thực tế nhà trường cho lĩnh vực đầu tư, phát triển được thuận lợi hơn. Một trong những nguyên nhân ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển là công tác quản lý còn lỏng lẻo, chưa phát huy hết công suất của từng loại phương tiện, công tác bảo quản, bảo dưỡng chưa lập thành quy trình và chưa mang tính bắt buộc thực hiện. Quy định về phân công phân nhiệm trong bảo trì, bảo hành chưa rõ ràng, hoặc có rõ thì chưa phù hợp và chưa thực hiện nghiêm chỉnh, kịp thời.

Đổi mới công tác quản lý, chỉ đạo của các chủ thể còn chậm là một trong những nguyên nhân tác động đến hiệu quả đầu tư, phát triển phương tiện kỹ thuật dạy học. Chính vì vậy, phải tạo được sự thống nhất cao từ các cấp và trong cả hệ thống, giữ vững nguyên tắc trong khâu tổ chức, chỉ đạo. Đặc biệt, có thời gian nhà trường chưa thực sự quan tâm đúng mức đến việc đổi mới đồng bộ các nhân tố của quá trình dạy học, nhất là gắn đổi mới nội dung, phương pháp dạy và học với đầu tư phát triển các phương tiện kỹ thuật dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy học. Trong những năm gần đây công tác thanh, kiểm tra có thời gian chưa được các trường thật sự chú trọng, vì vậy những vướng mắc trong quá trình đầu tư mua sắm phương tiện kỹ thuật dạy học còn chưa được giải quyết kịp thời. Việc tạo môi trường và điều kiện thuận lợi cho các phương tiện kỹ thuật dạy học phát triển chưa thật vững chắc, cần phải được quan tâm hơn nữa trong những năm tới.

Phương tiện kỹ thuật dạy học có vai trò rất quan trọng đối với việc nâng cao chất lượng dạy học và GD-ĐT của các nhà trường. Vì vậy, trong những năm qua các nhà trường đã luôn quan tâm đến công tác đầu tư, quy hoạch, phát triển, quản lý, khai thác, sử dụng và đã thu được nhiều kết quả khả quan.

Để phát huy vai trò của phương tiện kỹ thuật dạy học trong nhà trường, thì công tác tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra các khâu, các bước của các chủ thể quản lý là hết sức quan trọng, nhằm đảm bảo cho các phương tiện kỹ thuật dạy học luôn bảo đảm cả về số lượng và chất lượng thông qua đầu tư, quy hoạch, xây dựng, khai thác và sử dụng của cấp trên và nhà trường. Việc phát triển phương tiện kỹ thuật dạy học phải có tính định hướng lâu dài trong tương lai và phải được liên tục đầu tư, bổ sung những phương tiện mới, tiên tiến đáp ứng tốt yêu cầu nâng cao chất lượng dạy học và GD-ĐT của nhà trường.

Trên cơ sở luận giải sáng tỏ lý luận, khái quát nội dung quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học và các nhân tố tác động đến quá trình quản lý, sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí; tác giả đã tiến hành khảo sát, phân tích đánh giá khách quan thực trạng công tác quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học ở nhà trường, chỉ ra những điểm còn tồn tại, hạn chế và nguyên nhân; làm cơ sở cho việc đề xuất hệ thống biện pháp quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học ở nhà trường trong giai đoạn hiện nay. Luận văn: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:

===>>> Luận văn: Biện pháp phương tiện kỹ thuật DH ở trường trung cấp

Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn thạc sĩ, báo cáo tốt nghiệp, khóa luận tốt nghiệp, chuyên đề tốt nghiệp và Làm Tiểu Luận Môn luôn luôn uy tín hàng đầu. Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 luôn đặt lợi ích của các bạn học viên là ưu tiên hàng đầu. Rất mong được hỗ trợ các bạn học viên khi làm bài tốt nghiệp. Hãy liên hệ ngay Dịch Vụ Viết Luận Văn qua Website: https://hotrovietluanvan.com/ – Hoặc Gmail: hotrovietluanvan24@gmail.com

Post Views: 5