Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT

Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn thạc sĩ tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài Luận Văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại các trường Trung học phổ thông – Huyện Yên Lập – Tỉnh Phú Thọ theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.

MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài

Ngày nay, trong cuộc cách mạng 4.0 đã và đang tác động to lớn đến nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế, xã hội của đất nước. Nó mở ra nhiều cơ hội, đồng thời cũng cho chúng ta nhiều thách thức. Đánh giá được những tác động to lớn của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ tác động đến nhiều mặt của đời sống xã hội. Đảng và nhà nước ta đã quan tâm chỉ đạo thực hiện các cơ quan, ban ngành chủ động tích cực vận động, đổi mới, ứng phó với cuộc cách mạng này. Tại nghị quyết số 52-NQ/TW ngày 27/9/2025 của Bộ chính trị đã ghi “Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư mở ra nhiều cơ hội, đồng thời cũng đặt ra nhiều thách thức với mỗi quốc gia, tổ chức và cá nhân; đã và đang tác động ngày càng mạnh mẽ đến tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế, xã hội đất nước” [13].

Vậy chúng ta cần làm gì để nắm bắt được những thành tựu của cuộc cách mạng này? Sau hơn 30 năm đổi mới, mở cửa, nước ta đã có những phát triển mạnh mẽ về kinh tế, khoa học kỹ thuật… Nhờ sự quyết tâm của Đảng, Nhà nước và Nhân dân, nước ta đã và đang thay đổi. Nhiều thành tựu về kinh tế, văn hóa, khoa học công nghệ, y tế… được thế giới ghi nhận. Trong đó, hai lĩnh vực kinh tế và văn hóa trở thành những nhân tố phát triển mạnh mẽ, đồng thời thúc đẩy sự phát triển giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ. Trong những năm qua, các cuộc cách mạng công nghiệp trên thế giới liên tiếp diễn ra, nền kinh tế tri thức dần chiếm lĩnh thế thượng phong. Đặt cho các nước nhiều thách thức không nhỏ về bài toán nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao. Như ở nước ta, để đảo bảo phát triển bền vững, cần có chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao nhằm đáp ứng yêu cầu của xã hội. Trong đó, điều cần làm hiện nay là đổi mới giáo dục nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, trang bị cho thế hệ trẻ nền tảng tri thức tiên tiến, hiện đại là phù hợp và cần thiết cho xu thế toàn cầu.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa thay đổi chóng mặt, kinh tế thị trường thay đổi liên tục, khoa học công nghệ trên thế giới liên tục phát triển, ngày càng có nhiều công nghệ mới ra đời phục vụ đời sống. Để bắt kịp với xu thế sự phát triển của thời đại, việc ra đời nghị quyết 29/NQ-TW ngày 04/11/2019 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế là điều cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Việc đổi mới diễn ra với tất cả các môn học nhằm phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực, hài hòa đức, trí, thể, mỹ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh, từ đó hình thành nên lớp thanh thiếu niên có tri thức, có năng lực phục vụ cho nhu cầu phát triển của đất nước. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

Với chương trình giáo dục phổ thông (GDPT) hiện hành, đang được xây dựng theo định hướng nội dung, nặng về truyền thụ kiến thức, chưa chú trọng giúp học sinh vận dụng kiến thức học được vào thực tiễn. Theo mô hình này, kiến thức vừa là “chất liệu”, “đầu vào” vừa là “kết quả”, “đầu ra” của quá trình giáo dục. Vì vậy, học sinh phải học và ghi nhớ rất nhiều nhưng khả năng vận dụng và đời sống thực tế rất hạn chế.

Chương trình giáo dục phổ thông mới được xây dựng theo mô hình phát triển năng lực, thông qua những kiến thức cơ bản, thiết thực, hiện đại, các phương pháp tích cực hóa hoạt động của người học, giúp học sinh hình thành, phát triển những phẩm chất, năng lực mà nhà trường và xã hội kỳ vọng.

Trong các môn học được đổi mới, môn Tin học đóng vai trò chủ đạo, quan trọng trong việc trang bị cho học sinh những kiến thức kỹ năng của thời đại mới như: khả năng tìm kiếm, tiếp nhận, mở rộng tri thức và sáng tạo trong thời đại thông tin, kết nối và toàn cầu hóa.

Môn Tin học với sứ mạng giúp học sinh hình thành và phát triển năng lực tin học với mục đích to lớn là: học sinh phải biết sử dụng và quản lý các phương tiện công nghệ thông tin và truyền thông (CNTT-TT); học sinh biết cách ứng xử phù hợp trong môi trường số; học sinh biết giải quyết vấn đề với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin-TT; và học sinh biết hợp tác trong môi trường số.

Vậy, làm thế nào công tác dạy và học của môn Tin học hiện hành tiếp cận và đáp ứng được yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông mới? Giáo viên giảng dạy môn Tin học cần phải làm gì để phát huy được năng lực, sở trường của học sinh, đồng thời giúp học sinh khai thác được nguồn tài nguyên “vô tận” của nhân loại góp phần xây dựng, hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước?

Vì những lý do trên, tác giả xin chọn đề tài “Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại các trường Trung học phổ thông – Huyện Yên Lập – Tỉnh Phú Thọ theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới“.

2. Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng việc dạy học Tin học ở các trường Trung học phổ thông trên địa bàn huyện Yên Lập – tỉnh Phú Thọ hiện nay, từ những nhận định về thực trạng, điểm mạnh, điểm yếu cần khắc phục, đề xuất ra một số biện pháp phù hợp với điều kiện thực tế của các nhà trường. Nhằm đáp ứng yêu cầu dạy học môn Tin học theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới.

3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu

3.1. Khách thể nghiên cứu

• Hoạt động dạy học môn Tin học cho học sinh tại trường Trung học phổ thông.

3.2. Đối tượng nghiên cứu Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

• Quản lý hoạt động dạy học môn Tin học tại các trường Trung học phổ thông trên địa bàn huyện Yên Lập – tỉnh Phú Thọ theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới.

4. Câu hỏi nghiên cứu

Trước những yêu cầu về mục tiêu, nội dung trong môn Tin học theo chương trình giáo dục phổ thông mới, công tác quản lý dạy học môn Tin học đặt ra cho nhà quản lý những vấn đề gì và cần có những biện pháp nào để giải quyết được những vấn đề đó?

5. Giả thuyết khoa học

Từ thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học như: quản lý nội dung, chương trình, đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá… trong chương trình Tin học hiện hành ở các trường Trung học phổ thông trên địa bàn huyện Yên Lập – Phú thọ. Nhưng, công tác quản lý dạy học Tin học theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới còn nhiều khó khăn, bất cập. Nếu nghiên cứu đề xuất được những biện pháp quản lý hoạt động dạy học phù hợp với điều kiện của các nhà trường sẽ khắc phục những khó khăn trong vấn đề quản lý hoạt động dạy học môn Tin học từ đó góp phần nâng cao chất lượng và đáp ứng được với chương trình giáo dục phổ thông mới.

6. Nhiệm vụ nghiên cứu Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

• Nghiên cứu về cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Tin học cho học sinh Trung học phổ thông theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới.
• Khát sát, phân tích thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Tin học tại các trường Trung học phổ thông trên địa bàn huyện Yên Lập – tỉnh Phú Thọ.
• Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tin học tại các trường Trung học phổ thông trên địa bàn huyện Yên Lập – tỉnh Phú Thọ đáp ứng với chương trình giáo dục phổ thông mới. Khảo nghiệm tính cấp thiết, khả thi của các biện pháp đã đề xuất.

7. Giới hạn phạm vi nghiên cứu

• Về đối tượng: Đề tài tập trung tìm ra các biện pháp quản lý chương trình, kế hoạch giảng dạy môn Tin học tại các trường Trung học phổ thông – huyện Yên Lập – tỉnh Phú Thọ.
• Về thời gian: Dữ liệu thu thập trong 3 năm học gần nhất của các trường Trung học phổ thông Lương Sơn, Yên Lập, Minh Hòa.

8. Phương pháp nghiên cứu

• Tác giả phối hợp một số phương pháp sau để triển khai các nội dung nghiên cứu trong luận văn:

8.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận

• Nghiên cứu các Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, Nhà nước, Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT và các cấp liên quan đến nội dung của đề tài.
• Nghiên cứu các bài báo trong nước, nước ngoài, công trình khao học đã công bố, các tạp chí, sách báo… liên quan đến môn Tin học và giảng dạy Tin học trong nhà trường. Từ đó phân tích, đánh giá tìm ra các cơ sở lý luận đã được nghiên cứu và những xác định được vấn đề cần giải quyết.

8.2. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

• Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

Xây dựng các phiếu điều tra học sinh, phiếu trưng cầu ý kiến của giáo viên theo các bước sau:

• Xây dựng kế hoạch điều
• Xây dựng các mẫu phiếu điều
• Chọn mẫu điều tra đại diện cho số đông.
• Xử lý tài liệu, dữ liệu thu thập được.
• Kiểm tra lại kết quả nghiên cứu.

Phương pháp phỏng vấn trực tiếp

Sử dụng các câu hỏi nhằm phỏng vấn giáo viên, học sinh về điều kiện dạy và học với môn Tin học mới.

• Phương pháp quan sát trực tiếp, gián tiếp

Quan sát cách dạy và học của giáo viên, học sinh trên lớp và thông qua các hoạt động giáo dục khác.

• Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

Xây dựng các nội dung điều ra, hoặc những giải pháp… tác giả tổ chức lấy ý kiến đóng góp của nhiều người trong đó có những chuyên gia, đồng nghiệp. Gửi các kế hoạch hoặc các vấn đề đến những người cần xin ý kiến thông qua Email hoặc đường bưu điện, hoặc trực tiếp.

• Phương pháp phỏng vấn sâu

Tổ chức các buổi họp với giáo viên để biết ý kiến của họ về chương trình giảng dạy hiện tại, những điều cần cải tiến. Ngoài ra, cũng trò chuyện với học sinh để có thông tin phản hồi về cách dạy, cách học, điều cần cải tiến trong cách dạy, cách học đó.

8.3. Phương pháp nghiên cứu bổ trợ

Từ cơ sở kết quả thu được, tác giả tổng hợp, xử lý, phân tích số liệu bằng cách sử dụng các hàm thống kê của phần mềm Microsoft Excel.

9. Những đóng góp của đề tài

• Về lý luận: xác định những cơ sở có tính khoa học về việc quản lý hoạt động dạy học môn Tin học.
• Về thực tiễn: đề xuất giải pháp giúp giáo viên cải tiến được cách dạy, cách xây dựng kế hoạch trong công tác giảng dạy môn Tin học tại các trường Trung học phổ thông trên địa bàn huyện Yên Lập – Phú Thọ theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới.

10. Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được trình bày theo 3 chương:

• Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Tin học tại trường Trung học phổ thông theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới
• Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Tin học tại các trường Trung học phổ thông – huyện Yên Lập – tỉnh Phú Thọ theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới
• Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tin học tại các trường Trung học phổ thông – huyện Yên Lập – tỉnh Phú Thọ đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN HỌC TIN HỌC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO ĐỊNH HƯỚNG CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI

1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Giáo dục là một chức năng rất quan trọng của xã hội, nó giúp định hình hệ tư tưởng của một xã hội, nó cũng khẳng định mức độ phát triển của xã hội. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

Giáo dục là cách thức tổ chức việc truyền thụ những kinh nghiệm lịch sử xã hội loài người cho một cá nhân hoặc một nhóm nhằm mục đích tạo ra một người, nhóm người chuẩn bị tham gia vào đời sống xã hội, đời sống lao động sản xuất.

Sự ra đời của hình thức giáo dục “nhà trường” đòi hỏi là một bước tiến lớn trong xã hội loài người nói chung và cùng với đó là sự ra đời của Quản lý giáo dục, nhằm giúp nhà trường đạt được mục tiêu chung của giáo dục [23].

Quản lý giáo dục là một vấn đề lớn đòi hỏi nhiều nguồn lực để thực hiện. Quản lý giáo dục hiện nay với nhiều khó khăn, phức tạp diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế thị trường và toàn xã hội đang chuyển đổi mạnh mẽ. Quản lý giáo dục được hình thành và phát triển tương đương với sự phát triển của giáo dục và đào tạo trong xã hội loài người. Nó gắn với các hoạt động giáo dục của người giáo viên và việc hoạt của người học sinh.

Năm 1537, một học giả thời phục hưng tên là Johonn Sturm (Đức) đã cho ra đời tác phẩm “Phương thức tốt nhất của việc mở của các thiết chế học tập”. Tuy nhiên, đến năm 1923, người ta mới nhận ra giá trị của chúng. Trong tác phẩm đó đã cho “Chúng ta thấy trong công trình của Sturm những vấn đề rất hiện đại của giáo dục như: các nguyên lý giáo dục, việc tổ chức của nhà trường, các giá trị giáo dục, lương giáo viên, mối quan hệ của cha mẹ với nhà trường, kỷ luật và hành vi của học sinh, vấn đề tiếp cận giáo dục của trẻ em nghèo, việc dạy học theo lớp thay vì dạy học cho từng cá thể, trách nhiệm của giáo viên và nhiều vấn đề khác” [23].

Nhà sư phạm lỗi lạc Cô-men-xki (1592-1670) khi đặt nền móng cho hệ thống các nhà trường mà đã tồn tại cho đến ngày nay. Ông đã cho ra đời vấn đề quan trọng trong quản lý giáo dục ngày nay là “Tổ chức hệ thống giáo dục” trên quy mô toàn xã hội [23].

Nhà sư phạm vĩ đại người Nga U-sin-xki (1824-1870) ông đã viết nhiều tác phẩm về giáo dục trong đó có nhiều quan điểm quản lý giáo dục được phát triển trong thế kỷ XX này. Cũng có thể nhắc đến John Dewey (Mỹ, 1859-1952) với những quan điểm thực dụng của mình về giáo dục, tuy nhiên, John cũng có những đóng góp để hình thành nên quan niệm về mối quan hệ giữa nhà trường và xã hội cũng như những nhận định về một nền giáo dục hướng tới một kết quả cụ thể [23].

Trong những năm gần đây, Quản lý giáo dục tiếp tục là nền móng của giáo dục không chỉ riêng ở Việt Nam mà trên toàn thế giới. Quản lý giáo dục. Đổi mới chương trình giáo dục phổ thông mới hiện nay là vấn đề không chỉ của riêng ngành giáo dục, mà là sự quan tâm của toàn xã hội.

Trước sự phát triển như vũ bão của công nghệ, Tin học đóng vai trò là môn học trung tâm đã và đang ngày càng đóng vai trò quan trọng. Kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin đang ngày càng trở thành kỹ năng thiết yếu cho mọi công dân trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, kỹ năng cho công dân thời 4.0.

1.2. Một số khái niệm cơ bản Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

1.2.1. Một số khái niệm về quản lý và Quản lý hoạt động dạy học

• Quản lý

Quản lý là một khái niệm rất chung và mang tính tổng quát cho toàn xã hội; khái niệm quản lý được dùng cho cả các quá trình quản lý xã hội. Có nhiều khái niệm quản lý khác nhau nhưng các khái niệm đều thể hiện ở ba yếu tố chính:

Một là: chủ thể quản lý: Đây là tác nhân tạo ra các tác động lên đối tượng được quản lý, tác nhân này có thể là cá nhân hay một tổ chức nào đó. Các tác động lên chủ thể có thể là các công cụ quản lý, hình thức quản lý và với các phương pháp quản lý khác nhau.

Hai là: đối tượng quản lý: Đây là đối tượng nhận các tác động quản lý của chủ thể quản lý.

Ba là: mục tiêu của quản lý: Đây là đích tới của quá trình quản lý, tối tượng quản lý sẽ dùng các công cụ khác nhau để đạt được mục đích của quá trình quản lý.

Vậy, “Quản lý là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm chỉ huy, điều hành, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của cá nhân hướng đến mục đích hoạt động chung và phù hợp với quy luật khách quan” [16].

• Quản lý giáo dục Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

Có nhiều khái niệm liên quan đến quản lý giáo dục như:

Hay, theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý giáo dục là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm làm cho hệ vận hành, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học – giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất”[23]

Vậy, “Quản lý giáo dục là quá trình tác động có kế hoạch, có tổ chức của các cơ quan QLGD các cấp tới các thành tố của quá trình dạy học – giáo dục nhằm làm cho hệ giáo dục vận hành có hiệu quả và đạt tới mục tiêu giáo dục nhà nước đề ra”.

• Quản lý hoạt động dạy học

Hoạt động dạy học là hoạt động trung tâm của nhà trường, là một trong những hoạt động giữ vai trò chủ đạo. Mặt khác, hoạt động dạy học còn là nền tảng cho tất cả các hoạt động giáo dục khác trong nhà trường thực hiện theo. Có thể nói rằng: dạy học là hoạt động giáo dục cơ bản nhất, có vị trí nền tảng và chức năng chủ đạo trong quá trình giáo dục ở nhà trường.

Quản lý hoạt động dạy học thực chất là những tác động của chủ thể quản lý vào quá trình dạy học ở các nhà trường (được tiến hành bởi giáo viên và học sinh, với sự hỗ trợ đắc lực của các lực lượng xã hội) nhằm góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo của nhà trường.

1.2.2. Quá trình dạy học Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

Dạy học là hoạt động đặc trưng, chủ yếu nhất của mỗi nhà trường, và nó diễn ra theo một quá trình nhất định từ 1à n được gọi là quá trình dạy học [32].

Quá trình dạy học là quá trình hoạt động tương tác hai chiều giữa giáo viên và học sinh. Giáo viên đóng vai trò tổ chức, điều khiển các hoạt động học còn học sinh vừa là đối tượng bị tác động, vừa là đối tượng nằm trong các hoạt động đó nên cần tự giác, tích cực, tự tham gia, tự điều khiển các hoạt động học nhằm hoàn thành các nhiệm vụ dạy và học mà chương trình, kế hoạch đề ra. Quan trọng hơn là cả hai đều đạt được mục tiêu của bài học.

Như vậy, có thể thấy quá trình dạy học là quá trình hình thành tri thức, phát triển năng lực tư duy cho người học thông qua các môn học cơ bản, đồng thời đặt nền móng cho sự phát triển nhân cách toàn diện cho mỗi cá nhân. Hoạt động dạy học là một trong những hoạt động giao tiếp sư phạm mang ý nghĩa xã hội. Các chủ thể của hoạt động này tiến hành các hoạt động khác nhau nhưng không đối lập với nhau mà song song tồn tại và thúc đẩy nhau cùng phát triển.

• Hoạt động dạy học

Hoạt động dạy học gồm có: hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của trò. Mỗi hoạt động đều có mục đích thực hiện, chức năng, nội dung và phương pháp riêng, nhưng mỗi hoạt động của thầy không phải là các hoạt động song song, độc lập mà nó gắn bó mật thiết với nhau, quy định lẫn nhau, bổ sung cho nhau do hai chủ thể thực hiện đó là thầy và trò; mục đích của các hoạt động này là nhằm truyền thụ và lĩnh hội tri thức khoa học, những kỹ năng và kỹ xảo, hoạt động nhận thức và thực tiễn, để trên cơ sở đó hình thành thế giới quan, phát triển năng lực sáng tạo và xây dựng các phẩm chất nhân cách cho học sinh.

Hoạt động dạy học là hoạt động lãnh đạo, tổ chức, điều khiển hoạt động nhận thức – học tập của học sinh, giúp học sinh tìm tòi khám phá tri thức, qua đó thực hiện có hiệu quả chức năng học của bản thân. Hoạt động dạy học là hoạt động lãnh đạo, tổ chức, điều khiển của người giáo viên đối với hoạt động nhận thức, lĩnh hội tri thức, cơ hội học tập của học sinh.

• Hoạt động học Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

Là hoạt động mà người học phải tự giác, tích cực, chủ động, tự điều khiển hoạt động nhận thức – học tập của bản thân nhằm thu nhận, xử lí và biến đổi thông tin bên ngoài thành tri thức của bản thân, qua đó người học thể hiện mình, biến đổi mình, tự làm phong phú những giá trị của mình. Tính tự giác nhận thức trong quá trình dạy học thể hiện ở chỗ người học nhận thức đầy đủ mục đích, yêu cầu của nhiệm vụ học tập, nỗ lực nắm vững tri thức trong việc lĩnh hội tri thức.

Hoạt động học có hai chức năng thống nhất với nhau là: Lĩnh hội thông tin (thu nhận thông tin) và tự điều khiển quá trình chiếm lĩnh, xử lý (thông tin) của mình một cách tích cực, tự giác, chủ động. Nội dung của hoạt động học bao gồm toàn bộ hệ thống khái niệm của môn học mà chương trình quy định, phương pháp đặc trưng của môn học, của khoa học đó với phương pháp nhận thức độc đáo, phương pháp chiếm lĩnh khoa học để biến kiến thức của nhân loại thành học vấn của bản thân.

• Mối quan hệ giữa hoạt động dạy và hoạt động học

Từ hai hoạt động trên, ta thấy hoạt động dạy học do giáo viên làm chủ thể có hai chức năng chính là truyền đạt thông tin và điều khiển quá trình nhận thức, lĩnh hội tri thức cho học sinh; còn hoạt động học do học sinh làm chủ thể có hai chức năng chính là lĩnh hội thông tin và tự điều khiển quá trình nhận thức của mình. Sự tương tác của các chức năng này làm cho hoạt động dạy và hoạt động học có mối quan hệ tác động qua lại với nhau trong một hệ toàn vẹn, thống nhất và làm xuất hiện khái niệm dạy học: Dạy học là quá trình cộng tác giữa thầy và trò luôn tác động qua lại, bổ sung cho nhau để truyền đạt – điều khiển và lĩnh hội – tự điều khiển tri thức nhằm tạo cho người học khả năng phát triển trí tuệ, hoàn thiện nhân cách của bản thân. Sơ đồ sau thể hiện mối quan hệ về các chức năng của hoạt động dạy và hoạt động học như sau:

• Hình 1.1: Mối quan hệ của dạy và học

Các quan niệm dạy học có sự khác nhau ở chỗ nhấn mạnh hơn yếu tố chức năng nào trong hai chức năng của hoạt động dạy và hoạt động học. Theo quan niệm truyền thống về dạy học, đã nhấn mạnh chức năng truyền đạt của hoạt động dạy và chức năng lĩnh hội của hoạt động học mà chưa chú ý thích đáng chức năng điều khiển và chức năng tự điều khiển. Ngược lại, theo quan niệm mới về dạy học tích cực, người ta rất coi trọng chức năng điều khiển sư phạm của giáo viên, coi trọng môi trường cộng tác giữa việc dạy và việc học, học sinh phải biết tự điều khiển quá trình nhận thức của mình thông qua việc tích cực, chủ động, tự lực chiếm lĩnh nội dung học với sự hỗ trợ của giáo viên.

1.2.3. Phương pháp dạy học và đổi mới phương pháp dạy học

• Phương pháp dạy học Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

Trước hết có thể thấy phương pháp dạy học là con đường, là cách thức mà người giáo viên dùng để đạt những mục đích giảng dạy nhất định.

Phương pháp dạy học liên hệ mật thiết với quá trình dạy học, trong đó việc dạy (hoạt động và ứng xử của thầy) có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp điều khiển việc học (hoạt động và giao lưu của trò). Những hoạt động và ứng xử nào đó thể hiện một cách thức làm việc của thầy trong quá trình dạy học. “Phương pháp dạy học là cách thức hoạt động và ứng xử của thầy gây nên những hoạt động và giao lưu cần thiết của trò nhằm đạt được các mục đích dạy học” [19].

• Phương pháp dạy học có các đặc điểm sau:

Vai trò của hoạt động của thầy và của trò: Đây không phải là hai hoạt động song song độc lập mà hoạt động của thầy gây nên (tác động lên bằng hình thức nào đó) hoạt động của trò. Các tác động không chỉ là các hoạt động mà còn cả sự ứng xử (thái độ) của người thầy.

Tính khái quát của phương pháp: Đó là những hành động thể hiện tính chung nhất của phương pháp dạy học, nó những phản ánh những thành tựu khoa học của giáo dục và những khoa học khác thông qua khoa học giáo dục.

Phương pháp dạy học là phương tiện tư tưởng: Phương pháp dạy học là phương tiện để đạt mục đích dạy học, chúng là phương tiện tư tưởng mà không phải là phương tiện vật chất.

1.2.3.1. Đổi mới phương pháp dạy học

Sự phát triển của khoa học công nghệ trên thế giới đã kéo theo sự phát triển chung của toàn xã hội. Sự phát triển của xã hội ngày nay trên thế giới và công cuộc đổi mới đất nước đang đòi hỏi cấp bách phải nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo. Một trong những cách thức để nâng cao chất lượng dạy và học là đổi mới phương pháp dạy học, khi mục tiêu dạy học thay đổi thì cách thức dạy học cũng phải thay đổi theo để đáp ứng được mục tiêu đó. “Đổi mới phương pháp dạy học là tổ chức cho người học học tập trong hoạt động và bằng hoạt động tự giác, tích cực và sáng tạo (hoạt động hóa người học)” [19].

• Hoạt động này mang những đặc trưng như sau: Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

Người học là chủ thể của hoạt động dạy và học, vậy, người học phải có tính tự giác, tích cực và sáng tạo của hoạt động học tập. Tính tự giác, tích cực là đức tính mà người học cần phải có để đáp ứng được yêu cầu và nhiệm vụ học tập.

Dạy học là quá trình truyền thụ kiến thức mới cho học sinh và quá trình nhận thức của học sinh dựa trên những kiến thức sẵn có của mình để tiếp thu, vận dụng trong cuộc sống.

Dạy việc học là truyền dạy kiến thức, kĩ năng môn học cho học sinh, dạy cách học là cho học sinh thấy mình cần phải làm gì để nhận thức được tri thức và biến tri thức thành kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo của mình. Hai việc này được thông qua toàn bộ quá trình dạy học.

Dạy tự học trong quá trình dạy học, tự học là khả năng tự tìm tòi tri thức thông qua các hoạt động mà bản thân học sinh phải tự thực hiện như: đọc sách, báo, tự thực hiện hay học hỏi về một sản phẩm hay chủ đề nào đó. Tri thức nhân loại thay đổi liên tục, dạy học một lần không thể đủ tri thức cho con người có thể sống và làm việc được. Do vậy, mỗi người đều phải tự học suốt đời. Tự học là cách duy nhất để có được những kỹ năng phục vụ cho cuộc sống của mỗi con người.

Người thầy với vai trò mới, là người thiết kế nên các kế hoạch dạy học, chuẩn bị nội dung các hoạt động học, chuẩn bị các phương pháp sẽ thực hiện trong mỗi hoạt động học, chuẩn bị các thiết bị dạy học sẽ được dùng trong từng nội dung bài học và chuẩn bị cả hình thức dạy học cho phù hợp (dạy trong lớp, ngoài trời…) trong quá trình dạy học; là người uỷ thác các hoạt động học thành từng nhiệm vụ học tập mà học sinh cần hoàn thiện trong mỗi nội dung bài học, học sinh phải chủ động thực hiện và tích luỹ kiến thức cho bản thân mình; là người điều khiển mọi mặt diễn ra trong quá trình dạy và học từ nội dung kiến thức, dạy – học và cả tâm lý cho học sinh như sự động viên, khích lệ, hướng dẫn, giúp đỡ và đánh giá quá trình thực hiện của học sinh.

1.2.4. Kiểm tra đánh giá và đổi mới kiểm tra đánh giá Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

Theo Từ điển Tiếng Việt (1997), kiểm tra được hiểu là: Xem xét tình hình thực tế để đánh giá, nhận xét. Như vậy, việc kiểm tra sẽ là công cụ rất cần thiết nhằm cung cấp những dữ kiện, những thông tin cần thiết làm cơ sở cho việc đánh giá học sinh;

Đánh giá được hiểu là: Nhận định giá trị thực, giá trị ở đây là của đối tượng được đánh giá. Các kết quả kiểm tra thành tích học tập, rèn luyện của học sinh được thể hiện trong việc đánh giá thông qua những thành tích học tập, rèn luyện đó. Ví dụ: các bài kiểm tra đều đạt loại giỏi thì có những đánh giá như: học sinh đó có ý thức học tập, tích cực, sôi nổi và xếp loại môn học tốt, khá…

Do vậy, kiểm tra – đánh giá là hai khâu có quan hệ biện chứng mật thiết với nhau. Kiểm tra là một kênh quan trọng nhằm cung cấp thông tin cho quá trình đánh giá và đánh giá lại dựa vào những kết quả của quá trình kiểm tra mang lại. Hai khâu đó hợp thành một thể thống nhất với nhau gọi là kiểm tra – đánh giá.

• Mục tiêu của đánh giá:
• Đối với học sinh:

Đánh giá sẽ kích thích hoạt động học tập, thật vậy, đánh giá sẽ cung cấp cho họ những thông tin phản hồi về quá trình học tập của bản thân mình để học sinh tự điều chỉnh quá trình học tập, khuyến khích họ phát triển năng lực tự đánh giá.

Đánh giá sẽ chỉ cho mỗi học sinh thấy mình đã lĩnh hội được những điều vừa học đến mức độ nào, còn những lỗ hổng nào cần phải bổ sung. Đánh giá đảm bảo công bằng, khách quan sẽ kích thích học tập không những về mặt lĩnh hội tri thức, rèn luyện kỹ năng mà còn về mặt phát triển năng lực, trí tuệ, sáng tạo và trí thông minh.

Việc kiểm tra, đánh giá nếu được tổ chức nghiêm túc sẽ giúp học sinh nâng cao tinh thần trách nhiệm trong học tập, ý chí vươn lên đạt những kết quả học tập cao hơn, củng cố lòng tự tin vào khả năng của mình, nâng cao ý thức tự giác, khắc phục tính chủ quan tự mãn và đặc biệt là phát triển năng lực tự đánh giá, một năng lực quan trọng đối với việc học tập không chỉ khi học sinh học ở trong nhà trường mà còn cần thiết cho việc học tập suốt đời.

• Đối với giáo viên Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

Việc đánh giá chính xác kết quả học tập của học sinh sẽ cung cấp những thông tin cần thiết giúp người thầy xác định đúng điểm xuất phát hoặc điểm kế tiếp của quá trình dạy học, phân nhóm học sinh, chỉ đạo cá biệt và kịp thời điều chỉnh hoạt động dạy học.

Việc đánh giá giúp giáo viên biết được trình độ và kết quả học tập của lớp và của học sinh để đối chiếu với những mục tiêu học tập. Việc đánh giá còn giúp giáo viên nhận ra những sai sót điển hình của học sinh và nguồn gốc của những sai sót đó. Việc đánh giá giúp giáo viên nhận ra những điểm mạnh, điểm yếu của bản thân giáo viên, hiệu quả của những điểm mạnh, điểm yếu của những phương pháp, phương tiện và hình thức tổ chức dạy học mà mình đang thực hiện.

• Đối với các cấp quản lý

Việc đánh giá học sinh cung cấp những thông tin cơ bản về thực trạng dạy học trong một cơ sở, đơn vị giáo dục để có thể chỉ đạo kịp thời, uốn nắn những lệch lạc, khuyến khích, hỗ trợ những sáng kiến, bảo đảm thực hiện tốt mục tiêu giáo dục.

1.2.5. Môn Tin học ở trường Trung học phổ thông

Môn Tin học là môn học mà việc dạy và học gắn liền với việc sử dụng máy tính điện tử, ngôn ngữ lập trình, cơ sở dữ liệu và các thiết bị truyền thông khác…

Tin học là một ngành khoa học có mục tiêu phát triển và sử dụng máy tính điện tử để nghiên cứu cấu trúc, tính chất của thông tin, phương pháp thu thập, lưu trữ, tìm kiếm, biến đổi, truyền thông tin và ứng dụng vào các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội [10]. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

• Vậy trong Tin học ta thấy có ba thành phần là:

Phần cứng (Hardware): là các bộ phận vật lý hữu hình của hệ thống máy tính; các thành phần cơ khí của nó như: Bo mạch chủ, bộ xử lý trung tâm (CPU), RAM, màn hình, chuột, nguồn…; và tất cả các thiết bị liên quan khác như: ổ đĩa mềm, ổ đĩa cứng, ổ đĩa CR-ROM, card đồ hoạ VGA, bộ tản nhiệt; dây dẫn mạng, dây kết nối…

Phần mềm (Software): là tất cả thông tin được xử lý bởi hệ thống máy tính, chương trình và dữ liệu. Phần mềm có thể là những chương trình đơn lẻ như phần mềm tính toán, phần mềm vẽ, phần mềm soạn thảo văn bản… có thể là những phần mềm công cụ để tạo ra các sản phẩm và phần mềm khác như các bộ công cụ hỗ trợ lập trình Visual Studio, PyCharn… hay các phần mềm làm nền cho các phần mềm khác chạy trên nó như các Hệ điều hành (Windows,iOS, Android, Linux…). Phần mềm được lưu trữ và chạy bằng phần cứng, phần mềm và phần cứng có sự tương hỗ lẫn nhau: phần mềm muốn chạy được thì phải có phần cứng tương ứng với nó và ngược lại muốn khai thác được phần cứng thì phải có phần mềm tương ứng để điều khiển nó.

• Con người (Human): Con người đóng vai trò sản xuất, khai thác, sử dụng cả phần cứng và phần mềm.

Môn Tin học ở trường Trung học phổ thông đóng một vai trò quan trọng trong việc trang bị những kiến thức cơ bản về công nghệ thông tin và vai trò của công nghệ thông tin trong xã hội hiện đại. Đặc biệt là kỹ năng sử dụng máy tính và phương pháp dùng máy tính điện tử để giải quyết vấn đề trong việc học tập và trong cuộc sống. Môn Tin học còn có ý nghĩa to lớn trong việc phát triển trí tuệ, tư duy thuật toán cho học sinh, góp phần hình thành học vấn phổ thông cho học sinh.

Bên cạnh đó, môn Tin học còn hỗ trợ cho hoạt động học tập của học sinh, góp phần làm tăng hiệu quả giáo dục. Tin học tạo ra môi trường thuận lợi cho học sinh học tập suốt đời và học từ xa, làm cho việc trang bị kiến thức, kĩ năng và hình thành nhân cách cho học sinh không chỉ thực hiện trong khuôn khổ nhà trường mà còn có thể thực hiện ở mọi lúc, mọi nơi. Các kiến thức và kĩ năng trong môn Tin học có tốc độ phát triển (thay đổi) rất nhanh, do đó nó thường xuyên được cập nhật giúp cho học sinh có khả năng đáp ứng được những đòi hỏi mới nhất của xã hội.

Môn Tin học được ra đời cùng với sự phát triển của Máy vi tính và các thiết bị ngoại vi, là một môn học mới, non trẻ nhưng có sự tác động đến toàn xã hội. Máy vi tính và các thiết bị điện tử được bắt đầu phát triển từ khoảng những năm 50 của thế kỷ trước. Và nhờ nhiều đặc tính ưu việt của nó mà nó nhanh chóng trở thành một phần tất yếu của cuộc sống của chúng ta hiện nay. Những chiếc máy tính đầu tiên trên thế giới sử dụng công nghệ bóng đèn điện tử và công nghệ analog. Khi đó máy tính có thể to bằng cả toa tàu hỏa và điều kiện tiếp cận nó là một công việc khó khăn.

Thời kỳ bùng nổ phát triển máy tính điện tử là khoảng năm năm 1970 của thế kỷ trước. Các máy tính bắt đầu được làm nhỏ lại và bắt đầu có hệ điều hành chạy như một phần mềm độc lập. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

Vào những năm 1980 khi những chiếc PC đầu tiên ra đời, nó đã đánh dấu bước ngoặt to lớn trong quá trình phát triển của thiết bị Vi điện tử và đặc biệt khi đó máy tính đã có hệ điều hành chạy độc lập và nổi tiếng là DOS. Máy tính cá nhân cũng bắt đầu phát triển và dần trở thành thiết bị mà người dân dễ tiếp cận và sở hữu hơn. Một số ngôn ngữ lập trình phổ biến thời kỳ này như: Basic, Algol, Pascal, C. Và người ta bắt đầu đưa Tin học dạy ở các trường phổ thông, trong đó có Việt Nam. Các học sinh chuyên Toán bắt đầu được làm quen và học lập trình Pascal.

Những năm 1990, Bộ GD&ĐT nước ta bắt đầu tổ chức viết SGK Tin học cho cấp Trung học phổ thông. Và đến đầu những năm 2000, học sinh cấp Trung học phổ thông chính thức được học môn Tin học, không quá muộn so với thế giới.

Đến năm học 2013-2014, học sinh trung học cơ sở bắt đầu được học môn Tin học với các module kiến thức tương đối rời rạc như: Làm quen máy tính, hệ điều hành, soạn thảo văn bản, lập trình Pascal, mạng máy tính Internet.

Khoảng năm 2014-2026, học sinh Tiểu học bắt đầu được làm quen với các module của máy tính như: máy tính, tập chuột, tập gõ phím bằng 10 ngón, học vẽ, soạn thảo văn bản…

Như vậy có thể nói, đến thời điểm hiện nay, môn Tin học đã phủ kín các cấp học từ Tiểu học đến Trung học phổ thông. Tuy nhiên, ở các cấp học, bậc học không có sự liên thông với nhau, vẫn đang chỉ là các module rời rạc. Môn Tin học được coi là môn phụ và môn tự chọn ở các cấp trung học cơ sở.

Năm 2024, Bộ GD&ĐT đã công bố chương trình môn học phổ thông mới, trong đó có môn Tin học. Tin học trở thành một năng lực cốt lõi mà học sinh phổ thông cần phải được hình thành và phát triển. Khẳng định tầm quan trọng của việc học cũng như ứng dụng của môn Tin học với các môn học khác. Tin học có vai trò quan trọng trong việc chuẩn bị cho học sinh khả năng tiếp cận, sáng tạo tri thức trong thời kỳ cách mạng công nghiệp 4.0. Khi mà công nghệ tạo nên công cụ làm việc, công cụ giao tiếp, mang tính chất toàn cầu hóa và là công cụ hiệu quả hỗ trợ việc học tập suốt đời. Tin học là môn bắt buộc ở 3 cấp học là T’H, trung học cơ sở, Trung học phổ thông. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

Môn Tin học cấp Trung học phổ thông hiện nay được ban hành kèm theo Quyết định số 16/2012/QĐ-BGD&ĐT ngày 05/5/2012 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT và được thực hiện từ 2012 đến nay. Bên cạnh những mục tiêu chung của giáo dục trung học phổ thông như việc củng cố và phát triển những kết quả giáo dục cấp trung học cơ sở, hoàn thiện học vấn phổ thông, có những hiểu biết thông thường về kĩ thuật và hướng nghiệp, có điều kiện lựa chọn hướng phát triển và phát huy năng lực cá nhân, tiếp tục học đại học, cao đẳng, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động.

Với đặc thù môn học nên, Môn Tin học hiện tại [3] cũng có chuẩn kiến thức, kỹ năng riêng phù hợp với môn của mình:

• Về kiến thức

Môn Tin học sẽ cung cấp cách tương đối hệ thống các kiến thức cơ bản nhất ở mức phổ thông của khoa học tin học: các kiến thức nhập môn về công nghệ thông tin, hệ thống, thuật toán và ngôn ngữ lập trình, soạn thảo và lưu trữ thông tin trong máy tính, cơ sở dữ liệu, hệ quản trị cơ sở dữ liệu, mạng máy tính và Internet.

Học sinh biết và sử dụng ở mức cơ bản được các ứng dụng phổ biến của công nghệ thông tin trong các lĩnh vực khác nhau của đời sống.

Khối kiến thức môn học Tin học gồm có 3 nhóm:

1. CS (Computer science): Khoa học máy tính.
2. IT (Information technology): công nghệ thông tin và ứng dụng.
3. DL (Digital literacy): Học vấn số hóa phổ thông.

Về kĩ năng

• Sau khi học xong, học sinh có khả năng sử dụng máy tính và mạng máy tính phục vụ học tập, tìm kiếm thông tin và bước đầu vận dụng vào cuộc sống.

Về thái độ

• Có ý thức, thói quen suy nghĩ khoa học và làm việc hợp lí, chính xác.
• Có ý thức về một số vấn đề kinh tế, xã hội, đạo đức liên quan đến học và sử dụng tin học.
• Kế hoạch dạy học cho từng khối lớp cấp Trung học phổ thông:
• Bảng 1.1. Kế hoạch dạy học môn Tin học hiện hành

1.2.6 Hoạt động dạy học môn Tin học ở trường Trung học phổ thông Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

Trước yêu cầu phát triển của xã hội, đặc biệt là nhu cầu sử dụng các thiết bị công nghệ cao ngày càng phổ biến như máy vi tính, điện thoại, mạng truyền thông, công nghệ đa phương tiện… Các thiết bị công nghệ cao này đã và đang được sử dụng rộng rãi trong mỗi lĩnh vực của cuộc sống như: sản xuất, kinh doanh, giải trí, nghiên cứu phát triển, giao thông vận tải… Từ đó đã làm cho yêu cầu của xã hội là phải đưa môn Tin học vào giảng dạy cho học sinh, nhằm tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao cho xã hội.

Với những yêu cầu ngày càng cao của xã hội, thì môn Tin học ở nước ta đã và đang được đưa vào giảng dạy từ bậc đại học đến bậc phổ thông. Tuy nhiên, ở bậc phổ thông thì chỉ có cấp Trung học phổ thông là môn học chính thức, bắt buộc; cấp trung học cơ sở, Tiểu học chỉ là tự chọn. Tất cả các cấp học, bậc học đều được khuyến khích tạo điều kiện cho các em học sinh được tiếp cận máy tính, công nghệ mới, nhằm có thể áp dụng những điều mình học vào cuộc sống.

Chương trình Tin học hiện hành đang gặp phải vấn đề hết sức khó khăn đó là sự bất cập và lạc hậu của môn Tin học hiện hành với sự thay đổi như vũ bão, liên tục thay đổi của công nghệ mới nói chung và ngành Tin học nói riêng trên thế giới. Chương trình Tin học của chúng ta đã được viết từ những năm 2012, tính đến nay đã 14 năm, trong khi đó chu kỳ thay đổi công nghệ của CPU (Vi xử lý của máy tính), ví dụ của Intel chỉ là 2 năm, chu kỳ phát triển các dòng điện thoại của Samsung chỉ là 1 năm… Hiện nay chúng ta vẫn đang dạy học sinh kiến thức từ những năm 2003 như phần mềm Microsoft Office Word 2003, cách đây 16 năm; hay vẫn tiếp tục học lập trình Pascal, ngôn ngữ lập trình không còn phù hợp với thời cuộc đã ra đời từ những năm 1970, cách đây gần 50 năm. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

Môn Tin học là một môn học rất khó giảng dạy, nó đòi hỏi giáo viên phải không ngừng học tập nâng cao trình độ của mình. Đặc biệt là phải liên tục cập nhật những nội dung mới, kiến thức mới phù hợp với hiện tại. Đây cũng là đặc thù rất nổi bật của môn Tin học. Xét khía cạnh của dạy trình soạn thảo văn bản Microsoft Word, giáo viên phải nắm được là hiện nay có tới hơn 16 phiên bản Office khác nhau dành cho máy tính để bàn, các bản Office Mobile dành cho các thiết bị di động, các phiên bản dành cho Web,… cách thức làm việc của chúng tuy có nhiều tương đồng, nhưng giáo viên cũng phải thường xuyên cập nhật tình hình phát triển, cũng như phải sử dụng được 1-2 loại để đôi khi giải đáp cho học sinh. Hoặc khi giảng dạy về vi xử lý cho máy tính để bàn, có nhiều hãng sản xuất CPU nhưng nổi tiếng hơn cả là Intel và AMD. Chỉ riêng Intel, từ bộ xử lý 4-bit tên mã là 4004 được giới thiệu vào tháng 11 năm 1971, rồi tiến hóa rất nhanh đến các phiên bản Intel 386 (32 bit) năm 1985, đến phiên bản nổi tiếng là Pentium sử dụng công nghệ 0,8 µm chứa 3,1 triệu transistor, đến công nghệ kiến trúc Core (2012) với công nghệ 65nm, rồi 45nm, và đến các thế hệ dòng Core i (đời đầu ra mắt năm 2016 gồm 9 thế hệ đến nay) cũng làm rối trí giáo viên và học sinh. Chưa kể đến các loại vi xử lý dùng cho thiết bị di động, vi xử lý cho máy chủ…[36]; Hay với hệ điều hành phổ biến nhất thế giới là Windows cũng làm cho giáo viên đau đầu để cập nhật, từ phiên bản đầu như MS-DOS; Windows 3.1, 95, 98, XP, Vista, 7, 9, 10 [38]. Khi giảng dạy thì Windows được cài ở ổ đĩa C:\, tuy nhiên, khi thực hành thì Windows có thể nằm ở một ổ đĩa tên khác. Vì máy tính bây giờ hiện đại, có thể cài đồng thời 1-2 hệ điều hành khác nhau, ổ đĩa lưu trữ cũng không đơn giản có 1 mà có thể có nhiều hơn một ổ đĩa lưu trữ…

Giáo viên cần luôn là người chủ động cao nhất khi giảng dạy cả về lý thuyết lẫn khi thực hành. Giáo viên cần làm chủ được những kiến thức trong sách giáo khoa, cùng với đó là phải cập nhật kiến thức mới để hướng dẫn học sinh cũng như giải đáp cho học sinh khi học sinh có nhu cầu tìm hiểu.

1.2.7. Phương pháp dạy học Tin học

Môn Tin học cũng giống như các môn học khác có hai nhân vật chính trong quá trình dạy học là: thầy và trò. Và vai trò của người thầy vẫn giữ vai trò chính là chuyển giao những kiến thức của môn học đến với trò, điều khiển quá trình dạy học để trò tiếp thu được kiến thức, hình thành nên kỹ năng của mình. Học trò vẫn giữ vai trò là chủ thể của quá trình học tập, là đối tượng tiếp nhận tri thức một cách tự giác, tích cực, chủ động và sáng tạo. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

Trong môn Tin học, nhiều hoạt động xuất hiện trước hết như phương tiện để đạt những yêu cầu về mặt tin học: kiến tạo tri thức tin học, rèn luyện kỹ năng tin học. Một số hoạt động như thế nổi bật lên do tầm quan trọng của chúng trong Tin học, trong các môn học khác cũng như trong thực tế về việc thực hiện thành thạo những hoạt động đó trở thành một trong những mục tiêu dạy học. Những hoạt động này cần phối hợp chức năng mục tiêu và chức năng phương tiện theo công thức: Thực hiện chức năng mục tiêu của hoạt động trong quá trình thực hiện chức năng phương tiện. (Faust 1978).

Phương pháp dạy học môn Tin học vẫn kế thừa các phương pháp dạy học truyền thống tuy nhiên có tính đặc trưng riêng của môn học và nó khác với môn học khác như: Học phải đi đôi với hành, tức khi học tập lý thuyết thì cần có các bài thực hành tương ứng để học sinh được rèn luyện. Đặc biệt nếu dạy lý thuyết trực tiếp trên phòng máy thì học sinh được học kết hợp giữa kiến thức và thao tác thực hành ngay trên máy tính.

Phương pháp giảng dạy trong môn Tin học cần được áp dụng linh hoạt trong giữa hoạt động dạy của giáo viên như: Phương pháp dạy học bằng thuyết trình thì môn học khác có thể là những lời lẽ tượng hình, mô tả cho một hình tượng nào đó, thì trong Tin học người giáo viên phải sử dụng những ngôn ngữ đó để lập luận, giảng giải, dẫn dắt, chứng minh và đặc biệt ngôn ngữ phải được sử dụng chính xác, logic. Bên cạnh đó người giáo viên cần phải linh hoạt sử dụng các hình thức dạy học trực quan chứ không chỉ sử dụng bằng cách giải thích xuông. Ví dụ như: giáo viên phải thường xuyên sử dụng các hình ảnh minh họa, các ứng dụng minh họa thực tiễn để giảng giải cho học sinh. Nếu giáo viên không sử dụng thì học sinh sẽ rất khó khăn trong việc hiểu về một vấn đề nào đó, như thao tác soạn thảo văn bản của Microsoft Word. Người giáo viên không sử dụng phần mềm trực quan, chỉ mô tả bằng lời hình là một sự thử thách rất lớn mà học sinh gặp phải khi học Tin học.

Phương pháp dạy học trong Tin học cần được hướng đến việc tổ chức cho người học được học tập trong hoạt động và bằng các hoạt động tích cực, tự giác, chủ động và sáng tạo. Tức là các hoạt động học của học sinh cần được liên hệ với những hoạt động nhất định như: khi học một thao tác trên máy tính thì học sinh cần được thực hành thao tác đó trên máy tính nhằm tiếp thu ngay được tri thức và kỹ năng thực hành. Vì vậy, người giáo viên cần là người linh hoạt, nhanh nhạy để tìm được các hoạt động tương thích và phù hợp với người học và quan trọng hơn là đạt được mục tiêu dạy học.

Theo luật giáo dục Việt Nam năm 2011: “Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên”. Và “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của học sinh phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập của học sinh”. Từ đó ta thấy, phương pháp dạy học cần phải giải quyết được bài toán cố hữu của phương pháp dạy học truyền thống ở nước ta trong giai đoạn trước là: thầy giáo là trung tâm. Phương pháp dạy học ngày nay cần được đổi mới nhằm phát huy được phẩm chất, năng lực của người học nhằm đào tạo ra những con người đáp ứng được với những yêu cầu của xã hội.

Và hiện nay, việc đổi mới phương pháp dạy học là việc làm cần thiết để phát huy được hết phẩm chất năng lực của người học. Phương pháp dạy học môn Tin học cũng không nằm ngoài vòng xoáy của những yêu cầu về đổi mới phương pháp dạy học trong thời kỳ mới. Có nhiều năng lực của học sinh như: năng lực tự học, năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực sử dụng công nghệ thông tin… Trong số đó, phát triển năng lực sáng tạo và năng lực phát hiện, giải quyết vấn đề của học sinh là mục tiêu quan trọng vì qua đó sẽ góp phần thúc đẩy phát triển những năng lực khác. Trong môn học Tin học cũng cần hướng tới sử dụng các phương pháp dạy học tích cực nhằm nâng cao nhận thức của người học và phát huy tính tích cực chủ động của người học. Và người giáo viên là nhân tố quyết định trong tình huống này, giáo viên phải nỗ lực thay đổi cách dạy truyền thống và hướng hoạt động dạy của mình vào các hoạt động như: Tổ chức phong phú các hoạt động học tập của học sinh, học tập là việc tiếp nhận tri thức từ thực tế, nên các hoạt động học cũng phải xuất phát từ thực tế để học sinh có thể quan sát, thực hành, thảo luận… để giải quyết các vấn đề đặt ra;

1.3. Chương trình giáo dục phổ thông mới Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

Chương trình giáo dục phổ thông hiện hành được ra đời trong bối cảnh đất nước ta và trên thế giới đã và đang chuyển mình mạnh mẽ sang một trang sử mới, thời kỳ cách mạng công nghiệp 4.0. Sức ảnh hưởng của cuộc cách mạng này là rất lớn, nó tác động đến mọi mặt của đời sống xã hội loài người, và giáo dục cũng chịu ảnh hưởng không nhỏ của những tác động đó.

Giáo dục với vai trò quyết định trong việc phát triển chất lượng con người cho toàn xã hội, nên cũng không nằm ngoài vòng xoáy thay đổi của sự thay đổi của xã hội.

Chương trình giáo dục phổ thông hiện hành được ban hành kèm theo Nghị quyết số 40/2000/QH 10 ngày 09/12/2000 của Quốc hội. Chương trình hiện hành là một bước tiến so với các chương trình giáo dục phổ thông trước đó. Kết quả giáo dục của ta trong những năm qua cũng đạt được những bước tiến quan trọng, trong các kỳ thi quốc tế chúng ta thường xuyên đạt được những thứ hạng cao.

Tuy nhiên, đứng trước yêu cầu đổi mới của đất nước và của nhân loại đặc biệt là sự phát triển rất nhanh của khoa học công nghệ, kinh tế, xã hội. Đổi mới giáo dục trở thành nhu cầu cấp thiết của đất nước ta hiện nay, đổi mới giáo dục mang một ý nghĩa rất lớn là đào tạo ra lực lượng lao động có trình độ, kiến thức cao phù hợp với sự phát triển của xã hội.

Trong bối cảnh đó, Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (khoá XI) đã thông qua Nghị quyết số 29/NQ-TW ngày 4/01/2019 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế; Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 88/2020/QH13 ngày 28/11/2020 về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông, góp phần đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Ngày 27/3/2021, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 404/QĐ-TTg phê duyệt Đề án đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông.

Thực hiện các nghị quyết trên của Đảng, Quốc hội và quyết định của Thủ tướng chính phủ, Bộ GD&ĐT đã nghiên cứu, xây dựng và ban hành chương trình Chương trình giáo dục phổ thông mới thông qua thông tư 32/2024/TT-BGDĐT ngày 26/12/2024 của bộ GD&ĐT về việc Ban hành Chương trình giáo dục phổ thông, để nâng cao chất lượng giáo dục thế hệ trẻ, đáp ứng những đòi hỏi của thực tế và bắt kịp xu thế chung của nhân loại.

1.3.1. Mục tiêu Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

Mục tiêu chung của chương trình giáo dục phổ thông mới được Nghị quyết 88/2020/QH13 của Quốc hội quy định:” Đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợp dạy chữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực, hài hoà đức, trí, thể, mĩ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh” [36].

Chương trình giáo dục phổ thông cụ thể hoá mục tiêu giáo dục phổ thông, giúp học sinh làm chủ kiến thức phổ thông, biết vận dụng hiệu quả kiến thức, kĩ năng đã học vào đời sống và tự học suốt đời, có định hướng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp, biết xây dựng và phát triển hài hoà các mối quan hệ xã hội, có cá tính, nhân cách và đời sống tâm hồn phong phú, nhờ đó có được cuộc sống có ý nghĩa và đóng góp tích cực vào sự phát triển của đất nước và nhân loại [4].

Chương trình giáo dục trung học phổ thông giúp học sinh tiếp tục phát triển những phẩm chất, năng lực cần thiết đối với người lao động, ý thức và nhân cách công dân, khả năng tự học và ý thức học tập suốt đời, khả năng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực và sở thích, điều kiện và hoàn cảnh của bản thân để tiếp tục học lên, học nghề hoặc tham gia vào cuộc sống lao động, khả năng thích ứng với những đổi thay trong bối cảnh toàn cầu hoá và cách mạng công nghiệp mới [4].

1.3.2. Yêu cầu cần đạt về phẩm chất, năng lực Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

1. Chương trình giáo dục phổ thông mới (Chương trình giáo dục phổ thông 2024) hình thành và phát triển cho học sinh những phẩm chất chủ yếu sau: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm [6].
2. Chương trình giáo dục phổ thông hình thành và phát triển cho học sinh những năng lực cốt lõi sau:
3. Những năng lực chung được hình thành, phát triển thông qua tất cả các môn học và hoạt động giáo dục: năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo [6];
4. Những năng lực đặc thù được hình thành, phát triển chủ yếu thông qua một số môn học và hoạt động giáo dục nhất định: năng lực ngôn ngữ, năng lực tính toán, năng lực khoa học, năng lực công nghệ, năng lực tin học, năng lực thẩm mĩ, năng lực thể chất [6].

Bên cạnh việc hình thành, phát triển các năng lực cốt lõi, chương trình giáo dục phổ thông còn góp phần phát hiện, bồi dưỡng năng khiếu của học sinh thông qua các môn học tự chọn, giúp học sinh được thể hiện năng lực bản thân.

1.3.3. Nội dung chương trình giáo dục phổ thông mới cấp Trung học phổ thông

Chương trình giáo dục phổ thông mới được ban hành năm 2024 dành cho cấp Trung học phổ thông gồm [6]:

Các môn học và hoạt động bắt buộc gồm: Ngữ văn; Toán; Ngoại ngữ 1; Giáo dục thể chất; Giáo dục quốc phòng và an ninh; Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp; Nội dung giáo dục của địa phương;

Các môn học lựa chọn gồm 3 nhóm môn:

• Nhóm môn khoa học xã hội: Lịch sử, Địa lý, Giáo dục kinh tế và pháp luật.
• Nhóm môn khoa học tự nhiên: Vật lý, Hoá học, Sinh học.
• Nhóm môn công nghệ và nghệ thuật: Công nghệ, Tin học, Nghệ thuật (Âm nhạc, Mĩ thuật).

1.4. Môn Tin học trong chương trình giáo dục phổ thông mới

1.4.1. Vị trí, vai trò môn Tin học trong chương trình giáo dục phổ thông mới

Trong chương trình giáo dục phổ thông mới, môn Tin học đóng vai trò chủ đạo trong việc chuẩn bị cho học sinh khả năng tìm kiếm, tiếp nhận, sáng tạo tri thức trong thời đại cách mạng công nghiệp lần thứ tư và toàn cầu hoá. Thật vậy, Tin học trở thành một phần tất yếu của thế giới hiện đại. Tin học đã và đang thay đổi cách sống, cách nghĩ, cách làm của mỗi chúng ta. Con người đang sống trong xã hội hiện nay không chỉ biết sử dụng các thiết bị công nghệ để tránh bị tụt hậu so với thời cuộc, mà còn biết sử dụng sao cho thông thái, chủ động và còn sáng chế ra các công cụ phục vụ đời sống con người.

Môn Tin học được xác định là môn học bắt buộc từ lớp 3 đến lớp 9 và Có sự phân hoá sâu ở cấp Trung học phổ thông. Khối kiến thức mới gồm 3 mạch kiến thức là: Học vấn số hoá phổ thông (DL), Công nghệ thông tin và truyền thông (ICT), Khoa học máy tính (CS). Ở cấp Trung học phổ thông, môn Tin học phân hoá theo 02 hướng là: Tin học ứng dụng và Khoa học máy tính theo định hướng nghề nghiệp. Nên, tuỳ theo sở thích và định hướng nghề nghiệp của bản thân, học sinh được lựa chọn một trong hai định hướng thông qua việc chọn nhóm chủ đề tương ứng. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

Chương trình môn Tin học mới được thiết kế theo hướng tiếp cận năng lực với mục tiêu chính là nhằm hình thành và phát triển năng lực tin học, một trong những năng lực đặc thù của chương trình Giáo dục phổ thông tổng thể. Khác với chương trình Tin học hiện hành được thiết kế theo hướng tiếp cận nội dung, nặng về lý thuyết hàn lâm. Thì chương trình Tin học mới được xây dựng với nhiều chủ đề dạy học và dành cho các đối tượng học sinh có khả năng, sở thích khác nhau. Chương trình có tính mở hơn với cả những nhà quản lý, với giáo viên và học sinh. Chương trình không đưa ra ràng buộc về chủng loại thiết bị hay phần mềm, không phân biệt phần mềm nguồn mở hay nguồn đóng nhằm tạo điều kiện cho mỗi nhà trường vận dụng linh hoạt tuỳ theo điều kiện. Các chủ đề dạy học mang tính mở, gợi ý để người dạy và người học dễ dàng tiếp cận với những chủ đề dạy học phù hợp. Trong chương trình giáo dục phổ thông mới, khuyến khích học sinh có thể vận dụng những kiến thức đã học để tạo ra các sản phẩm cá nhân, của nhóm, khuyến khích áp dụng kiến thức đã học để phát hiện và giải quyết các vấn đề thực tế. Bên cạnh đó, Tin học còn tạo cơ sở vững chắc cho việc ứng dụng công nghệ kỹ thuật số, phục vụ phát triển, triển khai những nội dung kiến thức mới và triển khai phương thức giáo dục mới cho tất cả các môn học và các hoạt động giáo dục khác như trải nghiệm sáng tạo, giáo dục địa phương. Đồng thời cùng thực hiện định hướng giáo dục STEM với các môn học khác như: Toán học, Khoa học tự nhiên, Vật lý, Hoá học, Sinh học, Công nghệ, từ đó nâng cao năng lực tự tìm hiểu, tư duy sáng tạo và đặt người học vào vị trí một nhà phát minh, nhà quản lý, phát hiện và giải quyết các vấn đề trên cơ sở các kiến thức liên môn và các vấn đề thực tế. Thông qua các chủ đề dạy học, thông qua các sản phẩm tự làm (cá nhân hoặc nhóm) học sinh phát huy được các năng lực đặc thù của môn học và tăng cường tính giáo dục khác như: hướng nghiệp, khởi nghiệp, bình đẳng giới, tài chính, dân số, bảo vệ tôi trường…

1.4.2. Mục tiêu dạy học môn Tin học ở trường Trung học phổ thông theo chương trình giáo dục phổ thông mới

Mục tiêu của môn Tin học trong chương trình mới là góp phần hình thành và phát triển những phẩm chất chủ yếu và năng lực chung đã được xác định trong Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể, đồng thời là thành phần chủ yếu giúp hình thành và phát triển năng lực tin học cho học sinh. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

Ở cấp Trung học phổ thông, môn Tin học tiếp tục được củng cố và nâng cao năng lực tin học đã được hình thành ở cấp học trước. Bên cạnh đó, chương trình còn mang tính định hướng nghề nghiệp thuộc lĩnh vực tin học hoặc ứng dụng tin học cho học sinh, trong thông tư 32/2024/TT-BGD&ĐT có nêu cụ thể là:

• Sau khi học xong chương trình này học sinh có những hiểu biết biết cơ bản về hệ thống máy tính, một số kĩ thuật thiết kế thuật toán, tổ chức dữ liệu và lập trình; củng cố và phát triển hơn nữa cho học sinh tư duy giải quyết vấn đề, khả năng đưa ra ý tưởng và chuyển giao nhiệm vụ cho máy tính thực hiện [6].
• Học sinh có khả năng ứng dụng tin học, tạo ra sản phẩm số phục vụ cộng đồng và nâng cao hiệu quả công việc; có khả năng lựa chọn, sử dụng, kết nối các thiết bị số, dịch vụ mạng và truyền thông, phần mềm và các tài nguyên số khác [6].
• Giúp học sinh có khả năng hoà nhập và thích ứng được với sự phát triển của xã hội số, ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong học và tự học; tìm kiếm và trao đổi thông tin theo cách phù hợp, tuân thủ pháp luật, có đạo đức, ứng xử văn hoá và có trách nhiệm; có hiểu biết thêm một số ngành nghề thuộc lĩnh vực tin học, chủ động và tự tin trong việc định hướng nghề nghiệp tương lai của bản thân [6].

1.4.3. Nội dung dạy học môn Tin học ở trường Trung học phổ thông theo chương trình giáo dục phổ thông mới

Nội dung dạy học môn Tin học ở cấp Trung học phổ thông theo chương trình giáo dục phổ thông mới bên cạnh nội dung giáo dục cốt lõi gồm 70 tiết/năm học, học sinh có thể được học một số chuyên đề theo sở thích, nhu cầu và định hướng nghề nghiệp với 35 tiết/lớp/năm[6].

• Nội dung cốt lõi [6]

Chủ đề A: Máy tính và xã hội tri thức Chủ đề B: Mạng máy tính và Internet. Chủ đề C: Tổ chức lưu trữ, tìm kiếm và trao đổi thông tin Chủ đề D: Đạo đức, pháp luật và văn hoá trong môi trường số Chủ đề E: Ứng dụng tin học Chủ đề F: Giải quyết vấn đề với sự trợ giúp của máy tính Chủ đề G: Hướng nghiệp với tin học

• Các chuyên để học tập [6]

Định hướng Tin học ứng dụng

• Bảng 1.2. Định hướng nội dung Tin học ứng dụng
• Bảng 1.3. Định hướng nội dung Khoa học máy tính

1.4.4 Phương pháp, hình thức dạy học môn Tin học ở trường Trung học phổ thông theo chương trình giáo dục phổ thông mới Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

Định hướng chung của chương trình giáo dục phổ thông mới là hình thành và phát triển năng lực của người học. Đặc biệt dạy và học phải phù hợp với năng lực, sở trường của mỗi học sinh. Vậy nên, phương pháp dạy học cũng cần phải được thay đổi mạnh mẽ theo hướng vừa vận dụng các phương pháp dạy học truyền thống vừa kết hợp các phương pháp dạy học tích cực nhằm đạt mục tiêu của giáo dục.

• Định hướng chung về các phương pháp dạy học là:

Dạy học trực quan và thực hành được coi trọng: Phương pháp dạy học thực hành rất quan trọng trong việc hình thành và phát triển năng lực thực hành của học Năng lực thực hành đây chính là năng lực sử dụng công cụ và các phần mềm kĩ thuật số trên máy tính, đặc biệt ở giai đoạn học các chủ đề của định hướng Tin học ứng dụng. Có nhiều phương pháp dạy học tích cực nhưng nổi bật là phương pháp dạy học nêu và giải quyết vấn đề. Phương pháp này sẽ đặt học sinh vào các tình huống có vấn đề, đây chủ yếu là các vấn đề của thực tiễn. Từ đó, giúp học sinh hình thành tư duy, tính sáng tạo và khả năng áp dụng những kiến thức đã học vào thực tiễn. Tuy nhiên, phương pháp này cũng cần phải chú trọng trang bị những kiến thức chuyên môn cho học sinh bên cạnh việc giải quyết vấn đề. Tránh xảy ra tình trạng thực hành thì làm được một cách máy móc, rập khuôn mà không hiểu bản chất của vấn đề [6].

Vận dụng tính đa dạng của môi trường số để học sinh được chủ động thu thập, xử lý và đánh giá thông Dạy học theo dự án là một hình thức dạy học điển hình cho sự vận dụng đa dạng các học liệu của môi trường số. Phương pháp dạy học này được gọi là dạy học định hướng hành động. Phương pháp này đặc biệt chú trọng đến việc hoạt động trí óc và sự cộng tác trong công việc của học sinh. Trong quá trình học tập, học sinh thực hiện các nhiệm vụ học tập gắn với định hướng hành động. Cá nhân hoặc một nhóm học sinh sẽ vận dụng các phần lý thuyết và thực hành được học để tạo ra các sản phẩm và sau đó công bố, hoặc trình bày sản phẩm trước lớp [6]. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

Vận dụng các phương pháp dạy học khác nhau vào mục đích dạy học. Người giáo viên có thể chủ động thiết kế các hoạt động dạy học tập phù hợp với năng lực, sở trường của mỗi học sinh bằng nhiều biện pháp, hình thức khác nhau. Sử dụng các công cụ như máy tính, Internet để học sinh tự khám phá, rèn luyện tư duy dự đoán, phân tích, tổng hợp và khái quát vấn đề [6].

Khai thác hình thức giáo dục đa dạng. Trong môi trường 0 như hiện nay, giáo viên có thể sử dụng nhiều hình thức giáo dục khác nhau để truyền đạt kiến thức cho học sinh. Thực hiện dạy học theo hướng tích hợp liên môn và giáo dục STEM sẽ giúp bài học, chủ đề được quấn hút và gây được hứng thú với học sinh. Giáo viên cần phải là người chọn lọc các chủ đề thiết thực và hấp dẫn, tạo điều kiện cho học sinh học tập và ứng dụng tin học không chỉ trong phạm vi môn Tin học mà cả trong các môn học khác, không chỉ gói gọi trong nhà trường mà có thể ở ngoài nhà trường, thậm chí có quy mô toàn cầu. Việc dạy học gắn nội dung kiến thức với các vấn đề thực tế, yêu cầu học sinh không chỉ đề xuất giải pháp cho vấn đề mà còn phải biết kiểm chứng hiệu quả của giải pháp thông qua sản phẩm số học sinh làm được [6].

Sử dụng các kỹ thuật dạy học tích cực nhằm phát huy tính tích cực và sáng tạo của học sinh. Kỹ thuật dạy học tích cực là cách thức hành động của giáo viên và học sinh trong các tình huống hành động nhỏ nhằm thực hiện và điều khiển quá trình dạy học. Ví dụ như: kỹ thuật động não, tia chớp, bể cá…

Chú trọng phương pháp tự học cho học sinh. Phương pháp này đóng vai trò quan trọng trong việc phát huy tính sáng tạo của Học sinh. Có những phương pháp nhận thức chung như phương pháp thu thập, xử lý, đánh giá thông tin, phương pháp tổ chức làm việc, phương pháp làm việc nhóm, phương pháp chuyên biệt đặc thù của từng bộ môn. Các phương pháp này được giáo viên vận dụng linh hoạt nhằm phát huy tốt nhất khả năng tư duy sáng tạo và đặc biệt nâng cao khả năng tự học cho học sinh [6].

1.4.5. Kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học môn Tin học ở trường Trung học phổ thông theo chương trình giáo dục phổ thông mới

Đổi mới phương pháp dạy học cần gắn liền với đổi mới về quá trình dạy học và phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

Mục tiêu của dạy học là định hướng phát triển năng lực cho học sinh, vậy nên hoạt động kiểm tra đánh giá cũng phải theo hướng đánh giá những năng lực mà mà học sinh hướng tới trong quá trình học tập. Trong môn Tin học phải chú trọng đánh giá những kiến thức, kỹ năng tin học mà học sinh dùng để tạo ra các sản phẩm trong khi thực hiện các yêu cầu của bài học. Hay nói cách khác, đây là hình thức đánh giá thông qua kết quả đầu ra. Bên cạnh đó cũng cần kết hợp với đánh giá theo quá trình dạy học nhằm đánh giá việc học sinh vận dụng những kiến thức, kỹ năng vào từng công việc cụ thể, hợp lý.

Hoạt động kiểm tra đánh giá chủ yếu chuyển từ kiểm tra kiến thức, kỹ năng sang đánh giá năng lực của người học. Tức là chuyển trọng tâm đánh giá các hoạt động ghi nhớ… sang đánh giá việc vận dụng những kiến thức, kỹ năng đó để giải quyết vấn đề của thực tiễn, đặc biệt cần đánh giá về các năng lực tư duy, sáng tạo của học sinh. Do vậy, ta cần chuyển từ việc đánh giá kết quả cuối năm sang hình thức đánh giá thường xuyên, định kỳ theo từng chủ đề, từng chương nhằm mục đích có những nhận định về về năng lực, sở trường học sinh từ đó giáo viên chủ động điều chỉnh quá trình dạy học (nếu cần).

• Một số hình thức kiểm tra, đánh giá năng lực của học sinh

Kiểm tra, đánh giá trong các tiết thực hành: Các tiết thực hành là tiết học mà học sinh sẽ trực tiếp sử dụng những kiến thức của mình đã học áp dụng vào thực hiện một vài nội dung nào đó. Giáo viên có thể sử dụng hình thức kiểm tra, đánh giá việc thực hiện các yêu cầu của bài thực hành thông qua những kiến thức, kỹ năng mà học sinh cần vận dụng. Việc kiểm tra trong giờ thực hành có thể không kiểm tra hết học sinh trong một lớp học/tiết, tuy nhiên nó sẽ giúp học sinh có tính tự giác cao hơn trong khi hoàn thiện các bài học. Đặc biệt, giáo viên nên vận dụng cách kiểm tra là không báo trước các trường hợp được kiểm tra và thông báo việc kiểm tra là ngẫu nhiên. Nhưng nếu có điều kiện, giáo viên có thể thông báo cho học sinh được biết để các em chú ý làm bài và tích cực làm bài để đạt được kết quả cao. Việc đánh giá trong các bài học thực hành còn giúp giáo viên nắm bắt được quá trình thực hành, quá trình học tập và hình thành sản phẩm cuối tiết học của học sinh. Qua quá trình này, giáo viên còn nắm được mức độ đóng góp của mỗi học sinh, mức độ tiến bộ của học sinh trong các sản phẩm nhóm.

Hình thức kiểm tra tự luận hoặc trắc nghiệm: Bên cạnh việc kiểm tra thông qua các sản phẩm thực hành trên máy tính, hoặc thiết bị dạy học. Giáo viên có thể kết hợp giữa kiểm tra theo hình thức trắc nghiệm và tự luận để đánh giá kết quả học tập của học sinh. Trong môn Tin học có nhiều nội dung phù hợp với kiểm tra trắc nghiệm như: cấu trúc chương trình, cú pháp câu lệnh trình tự thao tác hay trình tự nút lệnh… Có những nội dung phù hợp với hình thức tự luận như biểu diễn thuật toán thông qua sơ đồ khối hoặc nêu các giải pháp bảo mật cơ sở dữ liệu… Tuy nhiên, trong một số trường hợp giáo viên có thể kết hợp sử dụng cả trắc nghiệm và tự luận nhằm đánh giá đầy đủ nhất các kĩ năng tư duy, sáng tạo, vận dụng của học sinh

Hình thức kiểm tra trên giấy hoặc trên máy tính: Hình thức kiểm tra phụ thuộc vào mục đích của việc dạy học. Nên giáo viên cần lựa chọn hình thức kiểm tra trên giấy hoặc trên máy tính cho phù hợp. Môn Tin học với đặc thù có phần kiến thức chuyên ngành tin học và phần kĩ năng sử dụng máy tính, khai thác phần mềm khác nhau. Nên hình thức kiểm tra trên giấy thường sẽ phù hợp với những nội dung mang kiến thức chuyên ngành như: Tìm hiểu bài toán và thuật toán (Tin học 10), Bài toán quản lý, Bảo mật thông tin trong cơ sở dữ liệu (Tin học 12)… Hình thức kiểm tra trên máy tính phù hợp với những chương, bài có yêu cầu sử dụng kỹ năng sử dụng máy tính, sử dụng phần mềm như: Hệ quản trị cơ sở dữ liệu Microsoft Access (Tin học 12), Lập trình bằng ngôn ngữ lập trình Pascal (Tin học 11)… Nếu giáo viên lựa chọn không phù hợp dễ dẫn đến không đạt được mục đích của việc dạy học. Ví dụ: Như học phần Soạn thảo văn bản (Tin học 10) giáo viên kiểm tra trên giấy các thao tác định dạng văn bản… thì sẽ không đạt được mục đích là rèn luyện kỹ năng sử dụng phần mềm máy tính (Microsoft Word).

Hình thức chia nhóm làm bài và kiểm tra theo nhóm: Hiện nay, hình thức dạy học theo nhóm nhỏ đang dần được giáo viên áp dụng do có nhiều những ưu điểm như phát triển được các năng lực hợp tác, giao tiếp… cho học sinh. Nên việc kiểm tra theo các nhóm học tập, làm bài cũng dần được áp dụng. Tuy nhiên, người giáo viên phải đánh giá thật công bằng, khách quan, đặc biệt là phải xác định được mức độ đóng góp vào sản phẩm của mỗi bản thân học sinh trong nhóm. Tránh trường hợp có học sinh ỷ nại vào bạn bè, lười làm việc, không đóng góp vào sản phẩm chung của cả nhóm nhưng lại vẫn được điểm bằng với các bạn.

Hình thức để học sinh tự đánh giá lẫn nhau: Việc giáo viên chấm, trả bài và nhận xét bài cho học sinh là công việc thường xuyên, qua đó học sinh sẽ nhận biết được những sai sót của bản thân và rút kinh nghiệm cho mình. Nhưng giáo viên hiện nay có thể sử dụng các phương pháp, cách thức khác nhau để học sinh có thể tự đánh giá lẫn nhau, thậm chí tự cho điểm lẫn nhau (có sự giám sát, chốt điểm của giáo viên) trong quá trình học tập, qua việc học này có thể giúp nâng cao năng lực phản biện của học sinh trước những tình huống cụ thể. Người giáo viên có thể thực hiện bằng cách: Chấm bài của học sinh sau đó trả bài theo hình thức trả chéo, tức là học sinh A sẽ nhận được bài của học sinh X, nhưng học sinh X lại có thể nhận được bài của học sinh B nào đó, sau đó yêu cầu các em nhận xét kết quả thực hiện bài làm của các bạn. Xem bạn làm như thế là đúng hay sai, có bổ sung, sửa chữa gì cho bạn không. Sau đó giáo viên có thể chốt lại các vấn để đó nếu cần và đi đến thống nhất điểm cho học Cách hai, phổ biến hơn là giáo viên chia nhóm cho học sinh làm bài tập, chuyên đề nào đó. Sau đó cho các em trình bày kết quả thực hiện các bài đó trước lớp, trước giáo viên, các bạn trong lớp sẽ có câu hỏi phản biện với nội dung mà học sinh trình bày. Từ đó, các nhóm học sinh sẽ tự rút ra các kinh nghiệm, rút ra được những kinh nghiệm trong làm bài và đặc biệt sẽ rèn luyện được những kỹ năng như; giao tiếp, phản biện… Giáo viên có thể yêu cầu các lớp cho điểm các bạn hoặc 50% số điểm sẽ là điểm của các bạn trong lớp, 50% là của giáo viên chấm… Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

1.5. Quản lý hoạt động dạy học môn Tin học ở trường Trung học phổ thông theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới.

1.5.1. Quản lý nội dung, chương trình dạy học Tin học

Một trong những nội dung quản lý quan trọng trong mỗi nhà trường là quản lý các hoạt động giảng dạy của giáo viên. Môn Tin học có mục tiêu, nội dung, chương trình kế hoạch và cũng là một môn học với đầy đủ những yếu tố như những môn học khác. Vì vậy, nội dung quản lý hoạt động dạy học môn Tin học ở trường Trung học phổ thông hiện nay cũng có những nội dung cơ bản đã được quy định trong các quyết định số 16/2012/QĐ-BGD&ĐT ngày 05/5/2012 của Bộ GD&ĐT về việc ban hành chương trình giáo dục phổ thông cấp Trung học phổ thông.

• Vậy, người cán bộ quản lý cần thực hiện tốt các công việc như:

Quản lý tốt việc xây dựng kế hoạch thực hiện nội dung dạy học: Kế hoạch dạy học Tin học cần được đánh giá cụ thể thực trạng tại mỗi nhà trường. Các nội dung cần được xây dựng dựa trên sự linh hoạt về nhân sự, cơ sở vật chất liên quan. Sau đó kế hoạch cần được công khai, phổ biến đến toàn thể cán bộ, giáo viên, nhân viên trong mỗi nhà trường.

• Quản lý việc tổ chức thực hiện nội dung đã xây dựng:

CBQL sau khi có kế hoạch thực hiện nội dung dạy học sẽ thực hiện các công việc phân công chuyên môn giáo viên của giáo viên. Tuỳ theo năng lực, sở trường và đặc biệt là số lượng giáo viên hiện có nhà trường sẽ có những phân công phù hợp. Mỗi giáo viên sau khi có phân công giảng dạy sẽ xây dựng kế hoạch giảng dạy tuỳ theo từng lớp, từng đối tượng học sinh sao cho phù hợp. Ví dụ: kế hoạch giảng dạy áp dụng cho các lớp A, C (lớp có chất lượng học sinh tốt hơn) sẽ có các nội dung vận dụng và vận dụng cao nhiều hơn các lớp còn lại. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

• Quản lý việc chỉ đạo thực hiện nội dung, chương trình đã xây dựng.

Thông qua Ban giám hiệu, Tổ chuyên môn và chỉ đạo thông qua Quy chế chuyên môn của mỗi nhà trường. Cán bộ quản lý cần chỉ rõ, phân công từng thành viên trong Ban giám hiệu phụ trách và chức năng, nhiệm vụ của tổ chuyên môn nhằm đảm bảo hiệu quả trong công việc của từng giáo viên, từng vị trí công tác. Cũng cần yêu cầu phải thực hiện nghiêm Quy chế chuyên môn và các văn bản thi hành nhằm đạt hiệu quả cao nhất của mục tiêu giáo dục trong môn học.

• Quản lý việc kiểm tra thực hiện nội dung, chương trình dạy học.

Thông qua các hình thức như từ Sổ đầu bài, giáo án, kế hoạch giảng dạy, phân phối chương trình mà Cán bộ quản lý sẽ nắm được giáo viên đã và đang thực hiện các nội dung chương trình như thế nào, có chính xác không, có cắt xén chương trình hay không?… Việc kiểm tra cần được thực hiện thường xuyên, liên tục và đánh giá một cách công bằng, khách quan khi thực hiện quy chế chuyên môn. Có những hình thức khuyến khích các thầy – cô giáo phát huy năng lực, sở trường của mình trong công tác, những thầy cô có sáng kiến hay, có tâm huyết với nghề. Nhưng bên cạnh đó khi phát hiện giáo viên có sai phạm cần có biện pháp điều chỉnh, uốn nắn và có giám sát thực hiện nhằm góp phần đưa toàn bộ cơ quan, đơn vị thành một thể thống nhất trong thực hiện nhiệm vụ.

1.5.2. Quản lý hoạt động dạy học của giáo viên Tin học Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

• Quản lý việc xây dựng kế hoạch chuyên môn của giáo viên Tin học

Việc xây dựng kế hoạch của giáo viên, tổ chuyên môn là công việc tất yếu của mỗi môn học. Trên cơ sở những yêu cầu chung của công tác giáo dục và yêu cầu riêng của bộ môn Tin học, và căn cứ vào những hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục trung học hàng năm của các cấp quản lý là Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT. Bên cạnh đó, tùy tình hình cụ thể của nhà trường mà mỗi giáo viên và tổ chuyên môn phải đưa ra những kế hoạch phù hợp.

Cán bộ quản lý từng trường sẽ đưa ra những hướng dẫn, những quy trình xây dựng phân phối chương trình, xây dựng kế hoạch giảng dạy phù hợp với đặc điểm học sinh của từng trường mình.

• Đối với kế hoạch dạy học, cần có:

Các cơ sở để xây dựng kế hoạch như: các chỉ thị, nhiệm vụ năm học, hướng dẫn giảng dạy bộ môn, định mức tiết dạy, nội dung giảm tải của môn học, tình hình học sinh, chỉ tiêu đăng kí đầu năm, điều kiện cơ sở vật chất lớp học.

Xác định mục tiêu môn học, chỉ tiêu phấn đấu về các mặt hoạt động trong đó: Đề ra các biện pháp để đạt được các mục tiêu và điều kiện để đảm bảo thực hiện kế hoạch đó như: sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, trang thiết bị dạy học bộ môn, kinh phí dành cho các hoạt động học, phân phối chương trình, nội dung cắt giảm theo chương trình giảm tải của từng bài, từng tháng, từng tuần. Việc đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá trong năm học trong giai đoạn hiện nay.

Việc xây dựng các kế hoạch dạy học cần đảm bảo phù hợp với đặc điểm bộ môn, nhất là môn Tin học có những đặc thù riêng. Ví dụ: trong môn Tin học thời lượng thực hành nhiều, thông thường sau 1 tiết lý thuyết sẽ có 2 tiết thực hành.

• Quản lý hồ sơ chuyên môn của giáo viên Tin học

Theo quy định của Bộ GD&ĐT, hồ sơ chuyên môn của giáo viên có: giáo án, kế hoạch giảng dạy, sổ dự giờ, sổ chủ nhiệm (nếu là giáo viên chủ nhiệm), ngoài ra còn có các loại hồ sơ mà nhà trường trực tiếp quản lý như học bạ, sổ gọi tên ghi điểm… Việc quản lý hồ sơ chuyên môn của giáo viên cũng cần được chú trọng và quan tâm thực hiện vì khi nhìn vào chất lượng hồ sơ chuyên môn của giáo viên ta cơ bản biết được tính cách, chất lượng chuyên môn của giáo viên. Khi kiểm tra độ nông sâu của mỗi tiết học, ta cần quan tâm đến sự công phu trong chuẩn bị bài và soạn giảng của giáo viên. Nếu giáo viên soạn bài tốt, có phân loại được đối tượng học sinh, có nhiều nội dung hay, phù hợp thì giáo viên tất có chuyên môn tốt và tâm huyết với nghề. Chất lượng hồ sơ chuyên môn của giáo viên cũng là một trong các tiêu chí đánh giá, xếp loại giáo viên cuối năm.

Để làm tốt công tác quản lý hồ sơ, Cán bộ quản lý cần thực hiện:

• Trên cơ sở số lượng môn học, giáo viên nhà trường thực hiện mua đúng, đủ số lượng và phát cho giáo viên.
• Quản lý chặt chẽ các loại hồ sơ này đảm bảo ý thức giữ gìn thật tốt của giáo viên.
• Có hướng dẫn sử dụng rõ ràng đối với các loại hồ sơ cho giáo viên.
• Nghiêm cấm các hành vi tẩy xoá hồ sơ sai quy định.
• Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá việc sử dụng, bảo quản hồ sơ của giáo viên. Việc kiểm tra, giám sát cần khuyến khích được giáo viên cố gắng trong công việc. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.
• Quản lý phân công giảng dạy của giáo viên Tin học

Việc tổ chức giảng dạy được người cán bộ quản lý phân công cho giáo viên dựa trên tình hình đội ngũ nói chung của một nhà trường. Người Hiệu trưởng hoặc cán bộ quản lý phụ trách sẽ xem xét phân công dựa trên năng lực, sở trường phù hợp cho mỗi giáo viên. Để mỗi giáo viên phát huy được hết những năng lực, sở trường của mình và mang lại hiệu quả làm việc cao nhất trong cả công tác quản lý và công tác chuyên môn của giáo viên. Mỗi giáo viên lại có những ưu điểm, nhược điểm, sở trường công tác riêng, tâm tư tình cảm, hoàn cảnh gia đình riêng, nên việc phân công giảng dạy cho giáo viên phải đảm bảo phù hợp nhất. Từ đó mới khích lệ được tinh thần làm việc hăng say, yêu nghề của giáo viên, đặc biệt trách nhiệm với công việc được giao.

Việc phân công giảng dạy hiện nay chủ yếu được chuyển giao cho các tổ chuyên môn xây dựng và đề xuất, trình Hiệu trưởng xem xét quyết định. Các tổ chuyên môn sẽ dựa trên kế hoạch hoạt động chung của tổ, hướng dẫn các giáo viên phân trong các nhóm chuyên môn phân công công tác cho từng giáo viên dựa trên kế hoạch giảng dạy, phân phối chương trình, điều kiện cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, điều kiện học sinh…

Vậy, để quản lý được hoạt động này, người Cán bộ quản lý cần thực hiện:

• Nắm rõ, nắm chắc nhân sự trong mỗi nhà trường. Đặc biệt nắm chắc chất lượng nhân sự nhằm đảm bảo phân đúng người, đúng việc.
• Nắm chắc về điều kiện cơ sở vật chất trong mỗi nhà trường nhằm yêu cầu giáo viên xây dựng các kế hoạch phù hợp.
• Quản lý hoạt động dạy học trong môn Tin học

Trong quá trình dạy học hiện nay, công tác quản lý rất đáng chú trọng đến 2 nội dung trong dạy và học là công tác chuẩn bị bài trước khi lên lớp và hoạt động đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên. Đây là hai hoạt động có thể nói quyết định đến thành công hay thất bại của một giờ lên lớp của giáo viên.

Việc chuẩn bị bài trước khi lên lớp là công việc mà giáo viên rà soát lại nội dung bài học xem những nội dung kiến thức ở trong đó mình đã làm chủ được chưa, có những tình huống khác nhau khi giải một bài toán hay không, các thiết bị thí nghiệm, dụng cụ nào cần thiết cho tiết dạy, nội dung khó này nên được thực hiện như thế nào?…

Người cán bộ quản lý phải thực hiện chỉ đạo thật tốt công tác chuẩn bị này để đảm bảo một giờ học chất lượng, để đạt được như vậy người cán bộ quản lý cần phải làm: Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

Cùng tổ, nhóm chuyên môn kiểm tra những nội dung khó dạy của môn học xem giáo viên đã có sự trao đổi chuyên môn với tổ nhóm chưa, đã chuẩn bị tốt các nội dung đã nêu trong kế hoạch chưa?

Cùng với tổ, nhóm chuyên môn duy trì tốt việc kiểm tra định kỳ, kiểm tra đột xuất việc chuẩn bị bài của giáo viên khi lên lớp. Thông qua việc dự giờ thăm lớp để đánh giá công tác chuẩn bị tiết dạy của giáo viên. Tổ chức nhận xét, đánh giá, rút kinh nghiệp trong tổ, nhóm chuyên môn để cải tiến việc soạn bài theo hướng đổi mới, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học.

Có thể kiểm tra gián tiếp thông qua các sổ sách theo dõi việc sử dụng các thiết bị thí nghiệm, thực hành mà Cán bộ quản lý sẽ biết được cán bộ giáo viên chuẩn có thường xuyên sử dụng các thiết bị này cho công tác giảng dạy không?

Đổi mới phương pháp dạy học là nội dung quan trọng trong việc dạy và học. Người cán bộ quản lý cần chỉ đạo tốt việc dạy học trong môn Tin học và cần chú trọng đến đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra các hoạt động này thông qua việc dạy học của giáo viên. Việc đổi mới phương pháp dạy học cần được giáo viên sử dụng sao cho phù hợp và phát huy được tính sáng tạo, khả năng tuy duy và năng lực của học sinh.

Để kiểm tra đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên, cán bộ quản lý cần phải xem xét các nội dung sau:

• Sự chủ động của giáo viên trong việc lựa chọn các nội dung dạy học, phương pháp dạy học tích cực, cũng như tăng cường việc sử dụng trang thiết bị dạy học, ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy và học.
• Tính mới trong mỗi tiết học là một điều quan trọng, nó thể hiện sự sáng tạo của giáo viên trong khi lên lớp. Giáo viên khai thác nhiều khía cạnh khác nhau của bài học từ đó không bị rập khuôn, máy móc.
• Việc chuyển giao những đơn vị kiến thức cho học sinh có làm cho học sinh bị nhàm chán, nặng nề không? Đối tượng học sinh khác nhau thì cách thức chuyển giao của học sinh có khác nhau không?
• Thái độ của học trò khi tham gia vào bài học: thái độ tích cực của học sinh khi tham gia bài học nó thể hiện nhiều khía cạnh của giáo viên như: nội dung dạy học có cuốn hút không, cách thức tổ chức dạy học có phong phú không?
• Quản lý học tập Tin học của học sinh Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

Kết quả học tập của học sinh một phần đánh giá hiệu quả của quá trình dạy học. Thật vậy, người cán bộ quản lý có thể nhìn vào việc tích cực học tập, rèn luyện các nội dung bài học mà biết được giáo viên có chuẩn bị bài tốt không, có tích cực đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng của nhà trường không?

Cùng với đó, kết quả học tập của học sinh sẽ giúp chúng ta có những căn cứ để điều chỉnh phân công giảng dạy nếu cần, thậm chí có những tình huống người cán bộ quản lý phải thay đổi cả kế hoạch dạy học sao cho phù hợp với học sinh.

Để làm được việc này, cán bộ quản lý cần thực hiện các công việc như:

• Lập kế hoạch kiểm tra định kỳ, thường xuyên toàn trường nhằm đánh giá kết quả học tập của học sinh công bằng, khách quan nhất.
• Kiểm tra việc vào điểm, cho điểm theo từng tuần, từng tháng trên cơ sở quy chế chuyên môn và kế hoạch vào điểm của học sinh.
• Kiểm tra việc chấm trả bài của giáo viên cho học sinh, sau khi trả bài giáo viên có chữa bài cho học sinh không?
• Kiểm tra các kỹ năng thực hành của học sinh khi học trong môn học.
• Quản lý đổi mới hoạt động kiểm tra – đánh giá kết quả học tập môn Tin học

Kiểm tra đánh giá và phương pháp dạy học có mối liên hệ mật thiết với nhau. Chúng có quan hệ biện chứng với nhau, tác động qua lại và tích cực lên nhau. Vậy, đổi mới phương pháp giảng dạy thường đi kèm với đổi mới kiểm tra đánh giá. Phương pháp dạy học ngày nay đang chuyển dần sang sử dụng các phương pháp dạy học tích cực (phát huy tính tích cực của học sinh) nên kéo theo sự thay đổi về cách kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh. Kiểm tra, đánh giá hiện nay được thực hiện phong phú hơn như kiểm tra trên giấy, trên bài thực hành, trên sản phẩm hay dự án của cá nhân hoặc nhóm học sinh tham gia thực hiện. Từ đó cách đánh giá cũng nhấn mạnh đến năng lực mà học sinh sẽ đạt được như: sự hợp tác, phương pháp mà học sinh làm ra sản phẩm, phương pháp rèn luyện của học sinh. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

Vậy, Cán bộ quản lý cần làm gì để có thể quản lý được hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh trong bối cảnh đang đẩy mạnh đổi mới phương pháp dạy học. Người Cán bộ quản lý cũng cần thực hiện các công việc để quản lý hoạt động này như:

• Yêu cầu giáo viên thực hiện nghiêm túc các văn bản hướng dẫn của cấp trên.
• Kiểm tra việc xây dựng giáo án lên lớp và các kế hoạch kiểm tra đánh giá của môn học, việc xây dựng ma trận kiểm tra của từng bài.
• Tăng cường các hình thức kiểm tra đối với học sinh, đặc biệt đối với các bài kiểm tra thường xuyên, khuyến khích các em sáng tạo khi tham gia các hoạt động học tập.
• Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong các hoạt động kiểm tra, đánh giá nhằm đảm bảo tính công bằng, khách quan.
• Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin sau đó còn giúp cho công tác thống kê, phân tích kết quả học tập của học sinh được nhanh chóng, chính xác và đạt được mục đích của công tác quản lý.
• Quản lý bồi dưỡng chuyên môn của giáo viên Tin học

Bước sang thế kỷ 21, cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đã và đang tác động rất lớn đến mọi mặt của đời sống xã hội. Và giáo dục cũng không nằm ngoài sự tác động to lớn đó, người thầy cũng không nằm ngoài vòng quay của sự thay đổi. Người thầy cần chủ động tiếp thu, sáng tạo những thay đổi trong môi trường làm việc của mình. Đảm bảo, chính giáo viên là người không bị tụt hậu so với thế giới xung quanh. Từ đó có thể thấy công tác bồi dưỡng chuyên môn của giáo viên hiện nay là rất quan trọng và cấp thiết. Quan trọng ở chỗ nội dung kiến thức về Tin học, công nghệ thông tin thay đổi chóng mặt, tuy không đưa tất vào giảng dạy nhưng giáo viên cũng cần cập nhật để nắm được những thay đổi.

Vậy, để làm thực hiện quản lý tốt nội dung này, người Cán bộ quản lý cần thực hiện một số nội dung sau:

• Nâng cao nhận thức của cán bộ, giáo viên nắm bắt được các thay đổi của chủ trương, chính sách đối với giáo viên. Giáo viên có nhận thức đúng đắn về việc bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ.
• Có kế hoạch tăng cường công tác bồi dưỡng chuyên môn giáo viên, bồi dưỡng chuyên môn bằng nhiều hình thức khác nhau như học tập chuyên đề, hội giảng, thi giáo viên dạy giỏi, hướng dẫn học sinh tham gia các cuộc thi sáng tạo như: thi khoa học kỹ thuật, sáng tạo thanh thiếu niên.
• Tạo điều kiện thuận lợi để giáo viên có thể tham gia đầy đủ các hoạt động và họ có thể phát huy được năng lực, sở trường của mình. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.
• Quản lý các điều kiện cơ sở vật chất, sử dụng phương pháp dạy học và phương tiện dạy học trong dạy học Tin học

Cơ sở vật chất – thiết bị dạy học là điều kiện không thể thiếu trong trường học và quá trình dạy học. Quản lý tốt các điều kiện này sẽ tác động mạnh mẽ đến chất lượng dạy học của giáo viên và nâng cao ý thức dạy học của học sinh. Người cán bộ quản lý phải thường xuyên kiểm tra việc sử dụng cơ sở vật chất, thiết bị nhằm nâng cao chất lượng dạy và học của giáo viên.

Người cán bộ quản lý phải kiểm tra các nội dung như:

• Kiểm tra trực tiếp việc sử dụng trang thiết bị hỗ trợ dạy học như: máy tính, máy chiếu, thiết bị thí nghiệm, minh hoạ (nếu có)…
• Thường xuyên kiểm tra, rà soát cơ sở vật chất trong nhà trường, đảm bảo cung cấp đầy đủ, an toàn các điều kiện trong nhà trường như: phòng học, bàn ghế, thiết bị thí nghiệm thực hành, các phương tiện phục vụ cho dạy và học.
• Kiểm tra gián tiếp việc sử dụng thiết bị dạy học thông qua việc kiểm tra sổ sách mượn – trả thiết bị.

1.6. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học Tin học

1.6.1. Tác động của chính trị, kinh tế, xã hội

Giáo dục đào tạo thể hiện tư tưởng tổ chức, quản lý xã hội của hệ thống chính trị vậy nên, đời sống chính trị quyết định và tác động mạnh mẽ đến những thay đổi của giáo dục.

Sự thay đổi của giáo dục hiện nay có nguyên nhân chính là do yêu cầu thay đổi của kinh tế – xã hội. Nền kinh tế phát triển nhanh chóng yêu cầu phải có lực lượng lao động đáp ứng được yêu cầu. Mà giáo dục là nơi đào tạo ra nguồn nhân lực cho xã hội nên giáo dục phải thay đổi theo hướng phù hợp với đời sống kinh tế xã hội mà nó đang phục vụ.

1.6.2. Các cấp quản lý, nhất là người hiệu trưởng

Hiệu trưởng nào phong trào ấy, nếu người hiệu trưởng tâm huyết với nghề, yêu thương con trẻ, quan tâm động viên đồng nghiệp, đặc biệt tích cực đổi mới tất yếu sẽ tạo ra môi trường làm việc năng động, hài hoà phù hợp cho giáo viên. Từ đó, giáo viên ngày ngày đến trường trong tâm thế tốt, vui tươi, cống hiến cho sự nghiệp của mình.

1.6.3. Chất lượng mặt bằng của học sinh

Chất lượng của học sinh có tác động rất lớn đến việc dạy học của học sinh. Nếu chất lượng học sinh tốt sẽ giúp giáo viên phải luôn phải trau rồi kiến thức, chuyên môn nhằm giúp học sinh tiếp cận được những nguồn tri thức phong phú. Nếu chất lượng học sinh yếu hơn đôi khi sẽ tạo cho giáo viên có sức ỳ, sự sáng tạo, đổi mới trong giảng dạy.

1.6.4. Nội dung, phương pháp dạy học Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

Nội dung dạy học thay đổi buộc giáo viên cũng phải thay đổi theo. Người giáo viên cần vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học nhằm đảm bảo sử dụng phương pháp dạy học phù hợp với nội dung dạy học.

1.6.5. Cơ sở vật chất thiết bị dạy học

Cơ sở vật chất (CSVC) thiết bị tác động rất lớn đến việc dạy và học. Nếu cơ sở vật chất tốt sẽ giúp giáo viên khai thác và truyền tải được nội dung dạy học chính xác, khoa học đến học sinh. Học sinh sẽ không phải học chay, học thụ động, mà có thể được thực hành trực tiếp trên những thiết bị hỗ trợ và sẽ tiếp thu tốt nhất những tri thức của nhân loại.

1.6.6. Chương trình môn học

Việc giáo viên chủ động tiếp cận chương trình môn học, chủ động xây dựng các kế hoạch dạy học phù hợp với nội dung và đối tượng học sinh là rất quan trọng. Nó không chỉ giúp cho giáo viên có cách tiếp cận tốt nhất trong khi dạy và học mà còn giúp giáo viên khắc sâu hơn nữa kiến thức chuyên môn của mình.

1.6.7. Học sinh

Xu hướng của học sinh là thích được học và làm và do chính các em làm chứ không phải do tác động của bên ngoài. Tuy nhiên, các điều kiện kinh tế gia đình và chất lượng xã hội tác động rất lớn đến học sinh. Dẫn đến nhiều em có tư tưởng lười học, không chú ý trau rồi kiến thức, tư tưởng nóng vội. Từ đó ảnh hưởng lớn đến chất lượng học cũng như tác động đến công việc giảng dạy của giáo viên. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Đổi mới hoạt động dạy học và đổi mới quản lý hoạt động dạy học hiện nay là một trong những yêu cầu cần thiết trong quá trình đổi mới toàn diện giáo dục và đào tạo.

Quản lý hoạt động dạy học môn Tin học mang những đặc điểm, nội dung, chức năng quản lý giống như các môn học khác. Tuy nhiên, môn Tin học cũng có những đặc điểm riêng về mục tiêu, nội dung chương trình, đối tượng học sinh, cơ sở vật chất – thiết bị, phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh.

Chương 1 đã trình bày tổng quan vấn đề cần nghiên cứu và một số vấn đề cơ bản như: dạy học, hoạt động dạy học, mối quan hệ giữa hoạt động dạy và hoạt động học, Quá trình dạy học. Các khái niệm về quản lý và quản lý hoạt động dạy học, trình bày về phương pháp dạy học và đổi mới phương pháp dạy học, công tác kiểm tra đánh giá trong quá trình dạy học.

Chương 1 cũng trình bày về môn Tin học trong chương trình hiện hành, nói về chương trình giáo dục phổ thông mới và môn Tin học trong chương trình giáo dục phổ thông mới.

Trong thực tế phát triển của ngành giáo dục Tin học được biết đến là ngành có tác động to lớn đến đời sống kinh tế, chính trị, xã hội hiện nay. Vậy trong quá trình dạy học theo chương trình giáo dục phổ thông mới thì quản lý dạy học môn Tin học cần phải có những tiêu chuẩn, tiêu chí, từ đó đề ra những giải pháp để môn Tin học khẳng định được vị trí, vai trò của mình trong chương trình mới. Đặc biệt từ những cơ sở lý luận này sẽ được nghiên cứu thực tế trong các trường Trung học phổ thông trên địa bàn huyện Yên Lập và đề ra những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn tin học tại trường THPT.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:  

===>>> Luận văn: Thực trạng quản lý dạy học môn tin học tại trường THPT

Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn thạc sĩ, báo cáo tốt nghiệp, khóa luận tốt nghiệp, chuyên đề tốt nghiệp và Làm Tiểu Luận Môn luôn luôn uy tín hàng đầu. Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 luôn đặt lợi ích của các bạn học viên là ưu tiên hàng đầu. Rất mong được hỗ trợ các bạn học viên khi làm bài tốt nghiệp. Hãy liên hệ ngay Dịch Vụ Viết Luận Văn qua Website:  https://hotrovietluanvan.com/ – Hoặc Gmail: hotrovietluanvan24@gmail.com