Luận văn: Hoàn thiện quản lý thu chi Ngân sách NN tại phường

Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Luận văn: Hoàn thiện quản lý thu chi Ngân sách NN tại phường hay nhất năm 2025 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn thạc sĩ tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài Luận Văn: Một số biện pháp hoàn thiện quản lý thu – chi Ngân sách Nhà nước tại phường Hạ Lý, quận Hồng Bàng, Thành phố Hải Phòng dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

Ngân sách Nhà nước là nguồn tài chính đảm bảo chi tiêu của Nhà nước, là công cụ rất quan trọng nhằm điều tiết kinh tế vĩ mô. Do đó, tăng cường quản lý Ngân sách Nhà nước, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả Ngân sách là nhiệm vụ cấp bách để góp phần phát triển kinh tế – xã hội, thúc đẩy tiến trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước.

Tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, ngân sách nhà nước là khâu quan trọng của tiến trình đổi mới trong lĩnh vực tài chính – tiền tệ. Ngân sách nhà nước là nguồn tài chính đảm bảo chi tiêu của Nhà nước, công cụ điều tiết vĩ mô nền kinh tế đảm bảo tính ổn định và phát triển.

Ngân sách Nhà nước cấp xã, phường gắn liền với chính quyền cấp cơ sở trong hệ thống chính quyền của nước ta. Ngân sách Nhà nước cấp xã, phường chính là phương tiện vật chất giúp chính quyền thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, xã hội, an ninh quốc phòng ở địa phương.

Ngân sách Nhà nước Phường Hạ Lý, Quận Hồng Bàng, Hải Phòng là một cấp ngân sách thực hiện chức năng, vai trò của Ngân sách Nhà nước. Công tác tổ chức quản lý hiệu quả sẽ thúc đẩy phát triển kinh tế và giải quyết các vấn đề xã hội tại địa phương.

Vì vậy, tác giả đã lựa chọn đề tài “ Một số biện pháp hoàn thiện quản lý thu – chi Ngân sách Nhà nước tại phường Hạ Lý, quận Hồng Bàng, Thành phố Hải Phòng” là đề tài luận văn thạc sỹ của mình.

2. Mục đích, phạm vi đề tài luận văn

2.1. Nghiên cứu các biện pháp hoàn thiện quản lý thu chi ngân sách nhà nước tại phường Hạ Lý, quận Hồng Bàng, Tp: Hải Phòng với các nội dung:

• Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý thu – chi Ngân sách nhà nước cấp xã, phường.
• Phân tích thực trạng quản lý thu – chi   Ngân sách  nhà nước tại phường Hạ Lý, quận Hồng Bàng, Thành phố Hải Phòng.
• Đề xuất một số biện pháp góp phần hoàn thiện quản lý thu – chi ngân sách Nhà nước tại phường Hạ Lý, quận Hồng Bàng, Thành phố Hải Phòng. Luận văn: Hoàn thiện quản lý thu chi Ngân sách NN tại phường.

2.2. Phạm vi nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu tại phường Hạ Lý, quận Hồng Bàng, Thành phố Hải Phòng trong 5 năm từ 2021 đến 2025. Từ đó chỉ ra những kết quả đã đạt được, những hạn chế trong công tác quản lý thu – chi ngân sách nhà nước.

3. Đối tượng nghiên cứu

• Quản lý thu – chi Ngân sách Nhà nước cấp phường tại phường Hạ Lý, quận Hồng Bàng, Thành phố Hải Phòng.

4. Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng các phương pháp duy vật biện chứng, phương pháp thu thập số liệu thứ cấp, phương pháp thống kê phân tích, phương pháp so sánh làm phương pháp luận căn bản cho việc nghiên cứu.

5. Tổng quan nghiên cứu về đề tài

Hiện nay, đã có rất nhiều đề tài nghiên cứu về ngân sách nhà nước. Có thể kể đến các công trình nghiên cứu sau đây:

Tác giả Phạm Đức Hồng (2002) với đề tài nghiên cứu luận án tiến sĩ về “ Hoàn thiện cơ chế phân cấp ngân sách của các cấp chính quyền địa phương” tại Đại học tài chính – kế toán Hà Nội. Luận án của tác giả đã hệ thống hóa lý luận về cơ chế phân cấp ngân sách, đưa ra các biện pháp hoàn thiện cơ chế phân cấp ngân sách địa phương.

Tác giả Vũ Thành Nam (2022) với luận văn thạc sĩ “ Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách cấp huyện của tỉnh Hưng Yên” đã nghiên cứu về lý luận quản lý ngân sách, thực trạng quản lý ngân sách tại huyện Khoái Châu và thành phố Hưng Yên, chỉ ra những hạn chế mất cân đối trong thu ngân sách, nguồn thu mang tính không ổn định.

Tác giả Hoàng Quốc Việt (2024) với luận văn thạc sĩ “Một số biện pháp hoàn thiện công tác quản lý ngân sách phường Quán Toan, quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng” đã đưa ra các biện pháp trong việc hoàn thiện bộ máy quản lý ngân sách cấp phường và hoàn thiện ở cả ba khâu lập, chấp hành và quyết toán ngân sách nhà nước.

6. Bố cục của luận văn Luận văn: Hoàn thiện quản lý thu chi Ngân sách NN tại phường.

Bố cục của luận văn ngoài phẩn mở đầu và kết luận, luận văn gồm 3 chương:

• Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý thu – chi Ngân sách Nhà nước cấp xã, phường
• Chương 2: Thực trạng quản lý thu – chi Ngân sách Nhà nước tại phường Hạ Lý, Quận Hồng Bàng, TP Hải Phòng
• Chương 3: Một số biện pháp hoàn thiện quản lý thu – chi Ngân sách Nhà nước tại Phường Hạ Lý, Quận Hồng Bàng, TP Hải Phòng.

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGÂN SÁCH VÀ QUẢN LÝ THU CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP XÃ, PHƯỜNG

1.1. Ngân sách Nhà nước

1.1.1. Khái niệm Ngân sách Nhà nước

Ngân sách nhà nước là phạm trù kinh tế mang tính khách quan, ra đời và tồn tại cùng sự hình thành và phát triển của Nhà nước. Ngân sách Nhà nước là bộ phận chủ đạo trong hệ thống tài chính, là công cụ để nhà nước điều tiết vĩ mô nền kinh tế và là điều kiện vật chất cần thiết để nhà nước thực hiện các nhiệm vụ quản lý kinh tế xã hội của mình.

Theo luật ngân sách nhà nước năm 2023 đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua thì “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước trong dự toán đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”. [10]

Ngân sách nhà nước được hiểu là các quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ của nhà nước nhằm thực hiện các nhiệm vụ của mình theo luật định. Ngân sách nhà nước là bản dự toán thu chi hàng năm do Chính phủ đưa ra để trình Quốc hội thông qua. Nói cách khác, đây là một kế hoạch tài chính quốc gia bao gồm những nguồn thu và các khoản chi cụ thể. Các khoản thu và chi của nhà nước có quan hệ ràng buộc với nhau và được mô tả dưới hình thức cân đối giá trị tiền tệ. Luận văn: Hoàn thiện quản lý thu chi Ngân sách NN tại phường.

Thu ngân sách nhà nước bao gồm các nguồn tài chính được huy động vào ngân sách và các khoản này phần lớn mang tính bắt buộc. Chi ngân sách nhà nước là các khoản chi để thực hiện việc phân phối các nguồn tài chính đã huy động được nhằm đạt được các mục tiêu kinh tế – xã hội, các khoản chi không mang tính hoàn trả.

Ngân sách nhà nước được lập và thực hiện cho một thời gian nhất định, thường là một năm tính từ ngày 01 tháng 01 cho đến ngày 31 tháng 12 năm dương lịch và được Quốc hội phê chuẩn thông qua.

Ngân sách nhà nước được hiểu là quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước. Quỹ tiền tệ này được hình thành từ lượng tiền huy động trong thu nhập quốc dân đáp ứng cho các khoản chi của Nhà nước, bao gồm hai mặt đó là: mặt tĩnh và mặt động. Mặt tĩnh biểu hiện cho các nguồn tài chính được tập trung vào ngân sách nhà nước có thể xác định được vào bất kỳ thời điểm nào. Mặt động biểu hiện các quan hệ phân phối dưới hình thức giá trị gắn với quỹ tiền tệ tập trung vào ngân sách nhà nước và phân bổ các nguồn tài chính cho các lĩnh vực, các ngành, các địa phương của nền kinh tế quốc dân.

Ngân sách nhà nước là một phạm trù kinh tế bao gồm hệ thống các quan hệ kinh tế tồn tại khách quan. Đặc trưng của hệ thống này là các quan hệ tiền tệ phát sinh trong việc phân phối các nguồn tài chính nhờ đó quỹ tiền tệ tập trung của nhà nước được tạo lập và sử dụng. Cụ thể, đó là các quan hệ kinh tế:

• Quan hệ kinh tế giữa ngân sách nhà nước với các doanh nghiệp.
• Quan hệ kinh tế giữa ngân sách nhà nước với các tầng lớp dân cư.
• Quan hệ kinh tế giữa ngân sách nhà nước với các đơn vị hành chính sự nghiệp.
• Quan hệ kinh tế giữa ngân sách nhà nước với thị trường tài chính.

Như vậy, ngân sách nhà nước biểu hiện bên ngoài là một loại quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước với các khoản thu – chi đồng thời phản ảnh các quan hệ kinh tế được hình thành trong quá trình phân phối, các quan hệ phân phối, các quan hệ lợi ích kinh tế gắn với Nhà nước nhằm tạo lập và sử dụng nguồn lực tài chính quốc gia tiến hành giải quyết các nhiệm vụ về kinh tế – xã hội.

Hệ thống ngân sách nhà nước là tổng thể các cấp ngân sách có quan hệ hữu cơ với nhau trong quá trình tổ chức huy động, quản lý các nguồn thu và thực hiện nhiệm vụ chi của mỗi cấp ngân sách [10].

1.1.2. Vai trò của ngân sách nhà nước Luận văn: Hoàn thiện quản lý thu chi Ngân sách NN tại phường.

Ngân sách nhà nước giữ vai trò quan trọng đối với mọi hoạt động kinh tế, xã hội, đối ngoại, an ninh, quốc phòng. Vai trò của ngân sách nhà nước gắn với nhiệm vụ của nhà nước trong từng thời kỳ đảm bảo mục tiêu quản lý, điều tiết vĩ mô nền kinh tế phù hợp với từng giai đoạn phát triển kinh tế – xã hội.

Ngân sách nhà nước là công cụ để ổn định kinh tế vĩ mô chống lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và giảm thất nghiệp [7].

Ngân sách nhà nước thực hiện chức năng phân bổ nguồn lực trong xã hội: Thông qua việc quản lý ngân sách, nhà nước phân bổ các nguồn lực tập trung vào các địa bàn then chốt, cần khuyến khích đồng thời thu hút sự tham gia vào phân bổ nguồn lực của các thành phần kinh tế [7].

Ngân sách nhà nước thực hiện phân phối lại thu nhập trong xã hội: Nhà nước thực hiện phân phối và phân phối lại thu nhập thông qua công cụ thuế và công cụ chi tiêu của mình nhằm hạn chế sự phân hóa xã hội đảm bảo mục tiêu công bằng [7].

Ngân sách nhà nước giữ vai trò điều chỉnh kinh tế: các chính sách đối với ngân sách nhà nước là bộ phận của chính sách kinh tế – xã hội. Khi nền kinh tế rơi vào trạng thái suy thoái, nhà nước sẽ dùng chính sách tài khóa kích cầu bằng biện pháp tăng chi tiêu công hoặc giảm thuế để từ đó tăng được sản lượng sản xuất của xã hội. Nền kinh tế trong điều kiện mở cửa thì nhà nước lại sử dụng chính sách tài khóa kích thích nới lỏng để tăng tổng cầu. Các nhà hoạch định chính sách khi sử dụng công cụ ngân sách nhà nước phải sử dụng một cách thích hợp để điều chỉnh nền kinh tế [7].

1.1.3. Đặc điểm của ngân sách nhà nước

Quá trình tạo lập và sử dụng ngân sách nhà nước gắn với quyền lực kinh tế – chính trị của nhà nước được tiến hành trên cơ sở luật định. Ngân sách nhà nước được thiết lập dựa trên hệ thống pháp luật có liên quan bao gồm hiến pháp, luật thuế…Mặt khác, ngân sách nhà nước cũng là luật do Quốc hội quyết định và thông qua, mang tính bắt buộc và áp đặt với các chủ thể kinh tế – xã hội.

Ngân sách nhà nước gắn với sở hữu nhà nước chứa đựng lợi ích chung của xã hội. Nhà nước quyết định đến các khoản thu – chi của ngân sách nhà nước nhằm mục tiêu giải quyết các quan hệ lợi ích trong xã hội khi thực hiện phân phối các nguồn tài chính quốc gia giữa Nhà nước với các tầng lớp dân cư, các tổ chức kinh tế – xã hội.

Ngân sách nhà nước là một bộ phận của hệ thống tài chính quốc gia bên cạnh tài chính doanh nghiệp, tài chính cá nhân hoặc hộ gia đình và các trung gian tài chính. Tài chính nhà nước giữ vai trò chủ đạo tác động đến mọi hoạt động và sự phát triển kinh tế – xã hội thông qua việc cấp phát kinh phí, tài trợ vốn cho các đơn vị, tổ chức kinh tế.

Ngân sách nhà nước là bản dự toán các khoản thu, chi hàng năm. Việc thông qua ngân sách nhà nước là sự kiện chính trị quan trọng, biểu hiện sự nhất trí về chính sách.

Ngân sách nhà nước mang tính giai cấp vì được dự toán, thảo luận về phê chuẩn thông qua bởi cơ quan pháp quyền đó chính là Quốc hội đại diện cho sự quyết định của toàn dân. Ngân sách nhà nước chịu sự kiểm soát của hệ thống thể chế, báo chí và nhân dân. Luận văn: Hoàn thiện quản lý thu chi Ngân sách NN tại phường.

1.1.4. Hệ thống ngân sách nhà nước và phân cấp quản lý ngân sách nhà nước

1.1.4.1. Hệ thống ngân sách nhà nước

Phần lớn ở các quốc gia trên thế giới hệ thống ngân sách nhà nước được tổ chức phù hợp với hệ thống bộ máy quản lý hành chính nhà nước. Tại Việt Nam, theo luật ngân sách nhà nước năm 2023, hệ thống ngân sách nhà nước được tổ chức như sơ đồ sau đây:

Sơ đồ 1.1: Sơ đồ tổ chức hệ thống ngân sách Nhà nước Việt Nam [7]

1.1.4.2. Phân cấp quản lý ngân sách nhà nước

Nguyên tắc phân cấp quản lý nguồn thu, nhiệm vụ chi và quan hệ giữa các cấp ngân sách nhà nước được thể hiện cụ thể như sau:

• Ngân sách trung ương và ngân sách mỗi cấp chính quyền được phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi cụ thể.
• Ngân sách trung ương đóng vai trò chủ đạo, bảo đảm thực hiện các nhiệm vụ chi quốc gia và hỗ trợ các địa phương chưa cân đối được ngân sách.

Ngân sách địa phương được phân cấp nguồn thu để chủ động thực hiện những nhiệm vụ được giao. Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định việc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa các cấp ngân sách ở địa phương phù hợp với phân cấp quản lý kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh và trình độ quản lý của mỗi cấp trên địa bàn.

Nhiệm vụ chi thuộc cấp ngân sách nào do cấp ngân sách đó cân đối, việc ban hành và thực hiện chính sách, chế độ mới làm tăng chi ngân sách phải có giải pháp đảm bảo nguồn tài chính, phù hợp với khả năng cân đối ngân sách của từng cấp, việc quyết định đầu tư các chương trình, dự án sử dụng vốn ngân sách phải bảo đảm trong phạm vi ngân sách theo phân cấp. Trường hợp cơ quan quản lý nhà nước thuộc ngân sách cấp trên ủy quyền cho cơ quan quản lý nhà nước thuộc ngân sách cấp dưới thực hiện nhiệm vụ chi của mình thì phải phân bổ và giao dự toán cho cơ quan cấp dưới được ủy quyền để thực hiện nhiệm vụ chi đó. Cơ quan nhận kinh phí ủy quyền phải quyết toán với cơ quan ủy quyền khoản kinh phí này.

Thực hiện phân chia theo tỷ lệ phần trăm đối với các khoản thu phân chia giữa ngân sách các cấp và bổ sung từ ngân sách cấp trên cho ngân sách cấp dưới để đảm bảo công bằng, phát triển cân đối giữa các vùng, các địa phương. Tỷ lệ phần trăm phân chia các khoản thu và số bổ sung từ ngân sách cấp trên cho ngân sách cấp dưới được ổn định từ 3-5 năm. Số bổ sung từ ngân sách cấp trên được coi là khoản thu của ngân sách cấp dưới.

Ngoài cơ chế bổ sung nguồn thu và cơ chế ủy quyền không được dùng ngân sách của cấp này để chi cho nhiệm vụ của cấp khác, không được dùng ngân sách của địa phương này chi cho địa phương khác. Luật NSNN 2023

Ngân sách nhà nước được quản lý thống nhất theo nguyên tắc tập trung dân chủ, công khai minh bạch, có sự phân công, phân cấp quản lý, gắn quyền hạn với trách nhiệm, nguyên tắc cân đối.

• Phân cấp quản lý NSNN Luận văn: Hoàn thiện quản lý thu chi Ngân sách NN tại phường.

Hệ thống ngân sách nhà nước hình thành gồm nhiều cấp thì việc phân cấp ngân sách là một tất yếu khách quan. Thực chất của phân cấp ngân sách là giải quyết mối quan hệ giữa các cấp chính quyền trong toàn bộ hoạt động của ngân sách nhà nước.

Phân cấp quản lý ngân sách là việc xác định phạm vi, trách nhiệm và quyền hạn của chính quyền các cấp, các đơn vị dự toán ngân sách trong việc quản lý ngân sách nhà nước phù hợp với phân cấp quản lý kinh tế – xã hội. [10]

• Nội dung của phân cấp ngân sách nhà nước:

Phân cấp ngân sách nhà nước nhằm giải quyết mối quan hệ về quyền lực giữa các cấp chính quyền từ trung ương đến địa phương trong việc ban hành các chế độ, chính sách tiêu chuẩn định mức tài chính.

Phân cấp ngân sách nhà nước nhằm giải quyết mối quan hệ vật chất trong quá trình phân giao nguồn thu, nhiệm vụ chi và đảm bảo cân đối giữa các cấp ngân sách. Ngân sách trung ương phải giữ vai trò chủ đạo, tập trung những nguồn thu lớn để thực hiện các nhiệm vụ quan trọng trên phạm vi quốc gia, còn những nhiệm vụ mang tính thường xuyên, ổn định, có tính xã hội rộng được phân cấp dành cho chính quyền địa phương.

Phân cấp ngân sách nhà nước giải quyết mối quan hệ trong quá trình thực hiện chu trình ngân sách bao gồm quá trình lập, chấp hành và quyết toán ngân sách.

1.2. Ngân sách nhà nước cấp xã, phường Luận văn: Hoàn thiện quản lý thu chi Ngân sách NN tại phường.

1.2.1. Khái niệm Ngân sách nhà nước cấp xã, phường

Ngân sách Nhà nước cấp xã, phường là cấp ngân sách cơ sở của hệ thống ngân sách nhà nước. Ngân sách nhà nước cấp xã, phường được hiểu là hệ thống các quan hệ kinh tế phát sinh giữa chính quyền nhà nước cấp xã, phường với các chủ thể khác trong quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ của mình nhằm thực hiện các nhiệm vụ của chính quyền cấp cơ sở.

Ngân sách nhà nước cấp xã, phường xét theo hình thức biểu hiện chính là toàn bộ các khoản thu, chi được hội đồng nhân dân xã quyết định thông qua và thực hiện trong một năm.

• Ngân sách nhà nước cấp xã, phường có các đặc điểm cơ bản sau đây:

Ngân sách nhà nước cấp xã, phường phải được quản lý trên cơ sở pháp luật, chịu sự giám sát chặt chẽ của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Quá trình phân bổ dự toán, chấp hành và quyết toán ngân sách phải được căn cứ vào các quan hệ kinh tế – xã hội phát sinh, đảm bảo tính trung thực và khoa học.

Ngân sách nhà nước cấp xã, phường gắn với chính quyền cấp xã, phường do đó có tác động lớn đến nâng cao năng lực của chính quyền cấp cơ sở.

Phần lớn các khoản thu, chi của ngân sách nhà nước cấp xã, phường thực hiện theo hình thức phân phối lại và không mang tính hoàn trả trực tiếp. Nguồn thu và nhiệm vụ chi tuy không lớn về quy mô nhưng lại đa dạng, phong phú, được biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau.

Ngân sách nhà nước cấp xã, phường là cấp ngân sách cuối cùng trong hệ thống ngân sách nhà nước. Ngân sách nhà nước cấp xã, phường tạo nguồn kinh phí qua các khoản thu ngân sách, đồng thời phải duyệt chi trực tiếp và tổng kết các khoản chi ngân sách.

Số lượng và chất lượng của cán bộ quản lý ngân sách xã, phường còn thiếu và không đồng đều, ảnh hưởng đến hoạt động quản lý ngân sách xã, phường.

1.2.2. Vai trò của ngân sách nhà nước cấp xã, phường Luận văn: Hoàn thiện quản lý thu chi Ngân sách NN tại phường.

Ngân sách nhà nước cấp xã, phường là phương tiện vật chất cho sự tồn tại và hoạt động của chính quyền cơ sở. Chi phí của bộ máy nhà nước cấp xã, phường được đảm bảo bởi ngân sách nhà nước cấp xã, phường. Nhờ có ngân sách nhà nước cấp xã, phường mà các khoản chi tiêu cho quản lý hành chính, mua sắm trang thiết bị… được thực hiện. Nếu không có ngân sách nhà nước cấp xã, phường thì chính quyền cơ sở không thể tồn tại và phát triển được.

Ngân sách nhà nước cấp xã, phường là một công cụ quan trọng để quản lý toàn diện các lĩnh vực kinh tế – xã hội của địa phương.

Hoạt động thu ngân sách giúp chính quyền cấp xã, phường kiểm tra điều chỉnh hoạt động sản xuất kinh doanh đảm bảo đúng pháp luật, chống hành vi phi pháp, trốn thuế. Thêm vào đó, thu ngân sách giúp tạo động lực để phát triển sản xuất kinh doanh đồng thời thực hiện công bằng xã hội như hỗ trợ người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn. Hình thức thu phạt cũng được coi là công cụ pháp lý để đảm bảo trật tự an toàn xã hội.

Chi ngân sách cũng đóng góp quan trọng trong việc duy trì, tăng cường hiệu lực, hiệu quả vai trò của chính quyền xã phường trong quản lý mọi mặt của đời sống xã hội Ngân sách nhà nước cấp xã, phường đóng góp vào việc tạo dựng và phát triển kết cấu hạ tầng khu vực nông thôn. Trong các hoạt động chi ngân sách nhà nước, chi đầu tư phát triển là một phần quan trọng chủ yếu chi xây dựng cơ sở hạ tầng như hệ thống điện, trường học, trạm xá, đường giao thông, nhà văn hóa.

1.2.3. Hoạt động thu- chi của ngân sách nhà nước cấp xã, phường

1.2.3.1. Thu ngân sách nhà nước cấp xã, phường Luận văn: Hoàn thiện quản lý thu chi Ngân sách NN tại phường.

Thu ngân sách nhà nước cấp xã, phường bao gồm toàn bộ các khoản tiền được tập trung vào tay chính quyền cấp cơ sở để hình thành ngân sách cấp xã, phường đáp ứng cho các yêu cầu chi tiêu, cụ thể như sau:

Các khoản thu ngân sách xã, phường hưởng 100%: Tiền sử dụng đất; Tiền cho thuê đất, thuê mặt nước; Thuế môn bài từ hộ kinh doanh cá thể; Viện trợ không hoàn lại của các tổ chức quốc tế, các tổ chức khác, các cá nhân ở nước ngoài trực tiếp cho ngân sách nhà nước cấp xã, phường; Khoản thu phí, lệ phí do các cơ quan nhà nước xã, phường thực hiện; Các khoản huy động đóng góp theo quy định; thu kết dư ngân sách xã, phường; Các khoản thu khác theo quy định của pháp luật. [10]

Các khoản thu phân chia theo tỷ lệ phần trăm (%) giữa ngân sách cấp trên và ngân sách cấp xã, phường bao gồm: Thuế giá trị gia tăng, Thuế thu nhập doanh nghiệp, Thuế thu nhập cá nhân, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường. Tỷ lệ phân chia được căn cứ vào nguồn thu và nhiệm vụ chi cụ thể của xã, phường tối đa là 100%. [10]

Ngoài các khoản thu trên, ngân sách nhà nước cấp xã, phường nếu chưa cân đối nhiệm vụ thu – chi sẽ được HĐND cấp tỉnh, thành phố bổ sung thêm nguồn thu. Số bổ sung này được phân chia thành thu bổ sung cân đối và thu bổ sung có mục tiêu.

1.2.3.2. Chi ngân sách nhà nước cấp xã, phường

Chi ngân sách nhà nước cấp xã, phường được chia thành ba nhóm bao gồm:

• Chi thường xuyên là các khoản chi nhằm đảm bảo cho hoạt động thường xuyên của chính quyền cấp xã, phường. Cụ thể, có các khoản chi trong các lĩnh vực sau:
• Sự nghiệp giáo dục đào tạo và dạy nghề
• Sự nghiệp khoa học và công nghệ
• Quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội, phần giao cho chính quyền xã, phường quản lý
• Sự nghiệp y tế, dân số và gia đình
• Sự nghiệp văn hóa thông tin
• Sự nghiệp phát thanh, truyền hình
• Sự nghiệp thể dục thể thao
• Sự nghiệp bảo vệ môi trường
• Các hoạt động kinh tế
• Hoạt động của các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức chính trị và các tổ chức chính trị – xã hội; hỗ trợ cho các tổ chức chính trị – xã hội – nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp theo quy định của pháp luật.
• Chi bảo đảm xã hội, bao gồm cả chi thực hiện các chính sách xã hội theo quy định của pháp luật.

Các khoản chi khác theo quy định của pháp luật [10]

Các khoản chi thường xuyên được thực hiện dựa trên cơ sở định mức, chế độ, tiêu chuẩn của nhà nước. Các nội dung này được HĐND cấp tỉnh quy định tùy theo từng lĩnh vực, công việc và khả năng cân đối NS địa phương [10].

Chi đầu tư, phát triển là việc sử dụng một phần vốn từ ngân sách nhà nước cấp xã, phường tạo dựng cơ sở hạ tầng kinh tế – xã hội, gồm có chi xây dựng công trình kết cấu kinh tế – xã hội của xã, phường.

Chi khác: Ngân sách nhà nước cấp xã, phường được dành một phần nhỏ để xây dựng đời sống nhân dân tại địa phương, đảm bảo cho hoạt động phát triển kinh tế.

1.3. Quản lý thu – chi ngân sách nhà nước cấp xã, phường Luận văn: Hoàn thiện quản lý thu chi Ngân sách NN tại phường.

1.3.1. Khái niệm

Quản lý thu – chi ngân sách nhà nước cấp xã, phường được hiểu là quá trình tác động và điều chỉnh đối với các hoạt động thu, chi ngân sách nhà nước cấp xã, phường bằng quyền lực pháp luật của nhà nước để thực hiện các nhiệm vụ của nhà nước nhằm đáp ứng nhu cầu quản lý của chính quyền cấp xã, phường và nhu cầu về phát triển kinh tế – văn hóa – xã hội tại địa phương.

Quản lý thu – chi ngân sách nhà nước cấp xã, phường nhằm đảm bảo hài hòa quan hệ lợi ích giữa nhà nước và nhân dân, chuẩn bị nguồn tài chính lâu dài thông qua xây dựng nguồn thu tạo cơ sở vững chắc cho phát triển kinh tế đồng thời thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa của đất nước, rút ngắn khoảng cách vùng, miền đảm bảo cho chính quyền cấp xã, phường thực hiện được nhiệm vụ được giao trong từng thời kỳ.

1.3.2. Nội dung quản lý thu – chi ngân sách nhà nước cấp xã, phường

1.3.2.1. Lập dự toán ngân sách

Dự toán ngân sách cấp xã, phường là kế hoạch thu, chi tài chính của xã, phường trong thời gian một năm, phải tổng hợp theo từng lĩnh vực thu, chi và theo cơ cấu giữa chi thường xuyên và chi cho đầu tư phát triển.

• Căn cứ để lập dự toán ngân sách nhà nước cấp xã, phường:

Các khoản thu trong dự toán ngân sách được xác đinh dựa trên nhiệm vụ về phát triển kinh tế xã hội, chính sách thu ngân sách, cơ chế phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước cấp xã, phường, quyết định về tỷ lệ phân chia nguồn thu của HĐND tỉnh, thành phố, nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và đảm bảo trật tự an toàn xã hội của xã, phường đồng thời phân phối, sử dụng ngân sách xã, phường hợp lý, đúng đắn cho mỗi kỳ kế hoạch.

Các khoản chi bao gồm chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển dựa trên chế độ, định mức, tiêu chuẩn chi ngân sách do HĐND tỉnh, thành phố quy định. Với chi thường xuyên, dự toán được lập căn cứ vào nguồn thu từ thuế, phí, lệ phí. Với chi đầu tư phát triển, dự toán được căn cứ vào quy hoạch, chương trình, dự án đầu tư.

• Tình hình thực hiện ngân sách nhà nước cấp xã, phường năm hiện hành và các năm trước.
• Số kiểm tra về dự toán ngân sách nhà nước cấp xã, phường do UBND quận, huyện thông báo.
• Cán bộ tài chính cấp xã, phường cùng với cơ quan thuế, đội thu thuế xã, phường tính toán về các khoản thu ngân sách tại địa phương trong phạm của xã, phường. Luận văn: Hoàn thiện quản lý thu chi Ngân sách NN tại phường.
• Các ban chuyên môn, các tổ chức chính trị – xã hội thuộc UBND xã, phường căn cứ vào nhiệm vụ được cấp trên giao và tiêu chuẩn, định mức chi để lập dự toán chi của đơn vị.
• Cán bộ tài chính cấp xã, phường tiến hành lập dự toán thu, chi và cân đối ngân sách trình UBND xã, phường xem xét để gửi lên UBND quận, huyện thông qua phòng tài chính.
• Phòng tài chính quận, huyện làm việc với UBND xã, phường về việc cân đối thu, chi ngân sách nhà nước trong thời kỳ ổn định mới theo khả năng bố trí cân đối chung của ngân sách địa phương đối với năm đầu thời kỳ ổn định. Đối với những năm tiếp theo thời kỳ ổn định, phòng tài chính quận, huyện chỉ làm việc với UBND xã, phường về dự toán ngân sách khi UBND xã, phường yêu cầu.
• Sau khi có quyết định giao nhiệm vụ thu, chi ngân sách của UBND quận, huyện, UBND xã, phường hoàn chỉnh dự toán và dự thảo phân bổ ngân sách xã, phường trình HĐND xã, phường. Sau khi dự toán ngân sách được HĐND xã, phường thông qua, UBND xã, phường báo cáo UBND quận, huyện và phòng tài chính quận, huyện đồng thời tiến hành công khai dự toán ngân sách xã, phường cho nhân dân địa phương biết theo chế độ công khai tài chính.
• Trong trường hợp có yêu cầu của UBND cấp trên để phù hợp với định hướng chung, UBND xã, phường lập dự toán điều chỉnh trình HĐND xã, phường và báo cáo UBND quận, huyện.

1.3.2.2. Chấp hành dự toán ngân sách

Chấp hành dự toán ngân sách nhà nước cấp xã, phường là giai đoạn tiếp theo của hoạt động quản lý ngân sách là quá trình hiện thực hóa các chỉ tiêu thu, chi trong dự toán ngân sách xã, phường. Mục tiêu chấp hành dự toán là phát triển, động viên nguồn thu phấn đấu đạt và vượt định mức đáp ứng nhu cầu chi tiêu của chính quyền cấp xã, phường trong dự toán đảm bảo tiết kiệm, đạt hiệu quả.

• Chấp hành thu ngân sách:

Cán bộ tài chính cấp xã, phường, cơ quan thuế được giao nhiệm vụ thu ngân sách tổ chức thu ngân sách nhà nước đảm bảo thu đúng, thu đủ và đúng hạn.

Đơn vị, tổ chức cá nhân có nghĩa vụ nộp ngân sách nhà nước, dựa trên thông báo lập giấy nộp tiền vào kho bạc nhà nước để nộp tiền vào ngân sách.

Các khoản thu thuộc nhiệm vụ thu của cơ quan thuế thì cơ quan tiến hành thu, lập giấy nộp tiền và nộp tiền vào kho bạc. Trường hợp ủy quyền cho ban tài chính xã, phường thì vẫn thực hiện theo quy trình và được hưởng phí ủy nhiệm thu.

Các khoản thu thuộc nhiệm vụ thu của ban tài chính xã, phường thì cán bộ tài chính xã, phường tiến hành thu, lập giấy nộp tiền và nộp tiền vào kho bạc hoặc nộp vào quỹ ngân sách nhà nước cấp xã, phường để chi theo tiêu chuẩn, chế độ quy định.

Khi thu phải giao biên lai cho người nộp, nghiêm cấm hành vi thu không có biên lai, thu để ngoài sổ. Phòng tài chính huyện, cơ quan thuế đảm bảo việc cung cấp biên lai kịp thời và đầy đủ. Định kỳ, Ban tài chính xã, phường báo cáo tình hình sử dụng và quyết toán biên lai với cơ quan cung cấp biên lai. Luận văn: Hoàn thiện quản lý thu chi Ngân sách NN tại phường.

• Phân bổ và chấp hành dự toán chi ngân sách:

Chi ngân sách phải đảm bảo nguyên tắc đúng chế độ, định mức, tiêu chuẩn theo quy định và được ghi trong dự toán được giao, đúng đối tượng, tiết kiệm, hiệu quả do chủ tịch ủy ban nhân dân xã, phường hoặc người được ủy quyền quyết định chi.

• Chi thường xuyên:
• Ưu tiên đối với chi tiền lương, các khoản phụ cấp cho cán bộ, công chức cấp xã, phường.
• Các khoản chi thường xuyên khác phải dựa vào dự toán ngân sách năm, khối lượng công việc thực hiện, đảm bảo chi phù hợp.

Chi đầu tư phát triển

• Quản lý vốn cho đầu tư phát triển thực hiện theo quy định của nhà nước và phân cấp của tỉnh, thành phố, việc thanh toán và quyết toán vốn ngân sách xã, phường theo quy định của Bộ tài chính.
• Với dự án đầu tư theo nguồn tự nguyện đóng góp phải mở sổ sách theo dõi và kịp thời phản ánh mọi khoản đóng góp. Trong quá trình thi công, nghiệm thu phải có sự giám sát, kết quả đầu tư và quyết toán dự án phải công khai cho nhân dân địa phương biết.
• Đảm bảo thực hiện dự án theo đúng chế độ, nghiêm cấm việc chiếm dụng vốn, nợ dưới mọi hình thức.

1.3.2.3. Quyết toán ngân sách

Quyết toán ngân sách xã, phường là giai đoạn cuối cùng của hoạt động quản lý ngân sách xã, phường nhằm mục đích tổng kết lại quá trình thực hiện ngân sách nhà nước cấp xã, phường, khi kết thúc năm ngân sách, đánh giá toàn bộ kết quả hoạt động từ đó rút ra ưu, nhược điểm và bài học kinh nghiệm cho công tác quản lý ngân sách cấp xã, phường những năm tiếp theo.

Quyết toán ngân sách nhà nước cần thực hiện theo trình tự:

• Ban hành các thông tư, chỉ thị từ cấp trên về công tác lập và quyết toán ngân sách nhà nước cấp xã, phường nhấn mạnh các điểm lưu ý khi quyết toán ngân sách kỳ này
• Các cơ quan, tổ chức, đơn vị tiến hành kiểm kê và khóa sổ khi kết thúc năm ngân sách, hoàn thành công tác kế toán ngân sách xã, phường, chuẩn bị cho việc quyết toán và báo cáo lên cấp trên.
• Các cấp khi lập quyết toán năm còn được một khoảng thời gian nhất định để chỉnh lý sổ sách, thanh toán các khoản thu, chi nhưng phải đảm bảo yêu cầu những khoản thu thuộc năm cũ nhưng đến năm sau mới phát sinh thì không được phản ánh vào năm cũ mà phản ánh vào năm ngân sách tiếp theo.

Ban tài chính xã, phường chịu trách nhiệm lập báo cáo quyết toán thu, chi ngân sách hàng năm trình UBND xã, phường để gửi lên HĐND xã, phường phê chuẩn thông qua đồng thời gửi cho phòng Tài chính quận, huyện tổng hợp.

UBND cấp tỉnh, thành phố quy định thời gian UBND xã, phường gửi báo cáo quyết toán năm cho Phòng tài chính quận, huyện.

Kết dư ngân sách xã, phường là số chênh lệch lớn hơn giữa thực thu và thực chi của ngân sách. Kết dư của năm trước sẽ được chuyển vào thu ngân sách xã, phường năm sau.

1.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý thu – chi ngân sách nhà nước Luận văn: Hoàn thiện quản lý thu chi Ngân sách NN tại phường.

Quá trình quản lý thu chi ngân sách nhà nước chịu sự tác động của các nhân tố sau:

• Thể chế tài chính.

Thể chế tài chính là cơ sở để xác định phạm vi, đối tượng thu, chi của cấp chính quyền; quy định việc phân công, phân cấp nhiệm vụ, quản lý thu, chi của các cấp chính quyền; thẩm quyền, chức năng, nhiệm vụ của cơ quan nhà nước trong quản lý thu, chi ngân sách. Thể chế tài chính có tác động lớn đến hiệu quả quản lý thu chi ngân sách nhà nước trên một địa bàn nhất định, do vậy thể chế cần đảm bảo tính đúng đắn và phù hợp.

• Cán bộ quản lý thu, chi ngân sách

Hiệu quả thu, chi ngân sách chỉ được đảm bảo khi cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý, trình độ, nhân cách, đạo đức của cán bộ quản lý thu,chi ngân sách thực sự phù hợp. Quản lý thu, chi theo nguyên tắc phân định rõ quyền hạn giữa bộ phận này với bộ phận khác, giữa cấp trên với cấp dưới đồng thời thực hiện kiểm soát lẫn nhau. Vấn đề về đạo đức nghề nghiệp của các cán bộ thu, chi ngân sách ngày càng được quan tâm, chú trọng như việc cán bộ thuế tham nhũng có thể dẫn tới thất thu lớn cho ngân sách.Vì thế, đào tạo cán bộ cả về trình độ chuyên môn lẫn đạo đức nghề nghiệp là rất quan trọng trong quá trình tổ chức quản lý thu, chi ngân sách nhà nước.

• Trình độ phát triển kinh tế và mức thu nhập

Khi trình độ kinh tế phát triển, thu nhập bình quân của người dân được tăng lên thì nguồn thu của ngân sách nhà nước cũng được cải thiện lúc này các chính sách định mức kinh tế – tài chính, chi tiêu ngân sách có sự thay đổi phù hợp. Trình độ, mức sống người dân ở mức cao thì việc thu thuế là dễ dàng và ngược lại trình độ và mức sống thấp thì việc thu thuế sẽ gặp phải nhiều khó khăn.

1.5. Kinh nghiệm của một số địa phương trên địa bàn quận Hồng Bàng về quản lý thu- chi ngân sách Nhà nước.

1.5.1 Phường Minh Khai, quận Hồng Bàng

Phường Minh Khai là một phường có vị trí quan trọng về chính trị, kinh tế, an ninh, quốc phòng của quận Hồng Bàng và thành phố Hải Phòng. Luận văn: Hoàn thiện quản lý thu chi Ngân sách NN tại phường.

Phường Minh Khai chủ trương nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác kê khai thuế qua mạng, nộp thuế điện tử, nộp thuế qua ngân hàng… góp phần quan trọng để doanh nghiệp giảm thời gian, chi phí góp phần hỗ trợ cho các doanh nghiệp trong sản xuất kinh doanh, tăng nguồn thu ngân sách trong tương lai.

Nhờ đẩy mạnh các nguồn thu từ thuế, phí, lệ phí và thu chuyển quyền sử dụng đất, tranh thủ các nguồn vốn hỗ trợ do thành phố Hải Phòng phân bổ nên trong giai đoạn 2022 – 2025, tổng thu ngân sách Nhà nước của phường đã đạt mức tăng bình quân như sau: thu từ thuế, phí, lệ phí tăng bình quân ở mức 13,5%/năm, thu từ thuế xuất nhập khẩu tăng xấp xỉ 3%/năm, thu tiền sử dụng đất tăng bình quân 4%.

Một trong những biện pháp nhằm tăng thu ngân sách nhà nước được phường Minh Khai chú trọng là công tác thanh tra, kiểm tra. Việc đôn đốc, cưỡng chế thu hồi nợ thuế cũng được thực hiện tích cực. Nhờ sự tận tâm trách nhiệm của các cấp lãnh đạo đã giúp cho ban quản lý thuế của phường đạt được những kết quả đáng biểu dương trong thời gian qua.

Công tác quản lý chi thường xuyên được phường thực hiện dự toán chủ động trong kinh phí được ngân sách cấp, bảo đảm thực hiện nhiệm vụ. Đồng thời, công khai các khoản chi trong đó có các khoản chi xây dựng cơ sở hạ tầng.

Phát huy tính chủ động và trách nhiệm của chính quyền địa phương trong điều hành ngân sách giúp phường Minh Khai quản lý tốt các khoản thu chi tại địa phương.

1.5.2 Phường Quán Toan, quận Hồng Bàng

Thông qua kết quả những năm gần đây cho thấy, phường Quán Toan đã có những bước chuyển hướng hiệu quả trong việc quản lý thu – chi ngân sách.

Phường đã tiến hành cơ cấu các khoản thu hợp lý, trong đó hạn chế dần sự phụ thuộc vào nguồn thu từ đất, lĩnh vực phụ thuộc nhiều vào biến động của thị trường, chuyển dịch sang khai thác nguồn thu chủ yếu từ hoạt động sản xuất, kinh doanh trên địa bàn phường. Thực hiện việc quản lý và khai thác tốt nguồn thuế thu doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân.

Lãnh đạo phường xác định thu ngân sách là một trong ba nhiệm vụ trọng tâm. Phường Quán Toan đã thực hiện việc huy động mọi lực lượng để tham gia, quyết liệt tổ chức công tác thu nợ đọng, nhất là lĩnh vực liên quan đến đất đai.

Bên cạnh đó, lãnh đạo phường tiến hành triển khai hàng loạt các giải pháp cụ thể nhằm hỗ trợ, tạo môi trường thuân lợi cho doanh nghiệp hoạt động ổn định và vươn lên mở rộng sản xuất kinh doanh.

Phường Quán Toan chủ trương thực hiện từng bước nâng cao năng lực quản lý đầu tư, hạ tầng kỹ thuật để đảm bảo quản lý tốt các khoản chi. Luận văn: Hoàn thiện quản lý thu chi Ngân sách NN tại phường.

Qua nghiên cứu kinh nghiệm của phường Minh Khai và phường Quán Toan có thể rút ra một số bài học như sau:

• Các địa phương đều tăng cường trách nhiệm của UBND xã, phường trong quản lý thu ngân sách Nhà nước.
• Thực hiện công khai, minh bạch tài chính ngân sách xã, phường để đảm bảo sự giám sát của cán bộ, công chức và nhân dân trong quản lý thu – chi ngân sách của địa phương, nâng cao hiệu quả sử dụng.
• Tăng cường trách nhiệm của cán bộ công chức trong việc thực hiện các nhiệm vụ thu, chi ngân sách.

1.5.3 Một số bài học kinh nghiệm với phường Hạ Lý

• Tăng cường trách nhiệm của UBND phường Hạ Lý trong quản lý thu, chi ngân sách.
• Chấp hành dự toán ngân sách đảm bảo mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội một cách tốt nhất. Coi trọng công tác phân tích, dự báo kinh tế nhằm thực hiện tốt công tác lập dự toán thu, chi ngân sách phường.
• Chú trọng công tác thanh tra, kiểm tra, tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong cưỡng chế, thu hồi nợ thuế Luận văn: Hoàn thiện quản lý thu chi Ngân sách NN tại phường.
• Công khai, minh bạch các khoản thu, chi ngân sách nhà nước của địa phương hàng năm.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:  

===>>> Luận văn: Thực trạng quản lý thu chi Ngân sách NN tại phường

Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn thạc sĩ, báo cáo tốt nghiệp, khóa luận tốt nghiệp, chuyên đề tốt nghiệp và Làm Tiểu Luận Môn luôn luôn uy tín hàng đầu. Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 luôn đặt lợi ích của các bạn học viên là ưu tiên hàng đầu. Rất mong được hỗ trợ các bạn học viên khi làm bài tốt nghiệp. Hãy liên hệ ngay Dịch Vụ Viết Luận Văn qua Website:  https://hotrovietluanvan.com/ – Hoặc Gmail: hotrovietluanvan24@gmail.com