Luận văn: Quản trị hoạt động thư viện theo định hướng giáo dục

Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Luận văn: Quản trị hoạt động thư viện theo định hướng giáo dục hay nhất năm 2025 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn thạc sĩ tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài Luận Văn: Quản trị hoạt động thư viện theo định hướng giáo dục phổ thông mới tại trường THPT Việt Đức – Hà Nội dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.

MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài

1.1. Cơ sở lý luận

Quản trị đóng vai trò quan trọng trong mọi chế độ xã hội và mọi lĩnh vực ngành nghề quản trị bao trùm lên toàn bộ hoạt động của quản trị một cách khoa học sẽ đem lại lợi ích vô cùng to lớn. Quản trị có nguyên tắc và phương pháp chung nhất xong đi sâu vào từng ngành nghề từng lĩnh vực chúng có những đặc thù riêng chính vì vậy mọi ngành nghề mọi lĩnh vực phải đều nghiên cứu để tìm ra cách thức phương pháp quản trị khoa học nhất đối bới ngành nghề, lĩnh vực của mình

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của tục thực hiện vì vậy hoạt động quản trị là yếu tố quan trọng nhất. Bởi một mô hình cơ cấu tổ chức phù hợp và phương pháp cơ chế quản trị khoa học sẽ đem lại những lợi ích vô cùng to lớn tiết kiệm chi phí và thời gian tiết kiệm sức lao động giảm thiểu những hư hao vật chất tăng năng suất lao động và tạo được hiệu quả cao nhất trong công việc.

Thư viện trường học là một bộ phận cơ sở vật chất trọng yếu, trung tâm sinh hoạt văn hoá và khoa học của nhà trường, là bộ phận không thể thiếu trong việc hình thành môi trường văn hoá học đường. Thư viện trường học góp phần nâng cao chất lượng dạy – học của giáo viên và học sinh, xây dựng thói quen tự học cho học sinh. Đây chính là con đường tốt nhất để nâng cao hiệu quả dạy và học.

Đối với các em học sinh, thư viện trường học giúp các em tự bổ sung kiến thức. Cũng chính ở thư viện trường học, các em sẽ tự rèn luyện cho mình tính độc lập tư duy và thói quen tự học. Được tiếp xúc với sách, các em học sinh được tiếp cận với trí tuệ, công sức của các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu để thấy được ý nghĩa to lớn của lao động trí óc, sự kiên nhẫn và cần cù của nhiều thế hệ trong và ngoài nước. Luận văn: Quản trị hoạt động thư viện theo định hướng giáo dục.

Trong Đề án phát triển “văn hóa đọc” trong cộng đồng giai đoạn 2017- 2026, định hướng đến năm 2040, Thủ tướng Chính phủ đã nêu rõ: “Văn hóa đọc là hoạt động văn hóa ở tầm cao của một dân tộc”. Vì vậy, giáo dục “văn hóa đọc” cho thanh thiếu niên là nhiệm vụ rất quan trọng, đòi hỏi sự quan tâm của các lực lượng giáo dục; bên cạnh đó, các nhà trường cần phát huy vai trò hoạt động của thư viện nhằm giáo dục “văn hóa đọc” cho học sinh. Cán bộ quản lí của các trường cần có các biện pháp quản lí thiết thực để tạo điều kiện, phát huy vai trò của hoạt động thư viện nói riêng và các hoạt động giáo dục trong nhà trường nói chung nhằm thực hiện mục đích giáo dục “văn hóa đọc”cho học sinh.

1.2. Cơ sở thực tiễn

Công tác thư viện trong nhà trường phổ thông luôn đóng một vai trò hết sức quan trọng hoạt động của mỗi nhà trường. Thư viện trường THPT Việt Đức có những đầu sách tối thiểu phục vụ hoạt động giảng dạy của giáo viên và học tập của học sinh như: sách giáo viên, sách giáo khoa, sách tham khảo… . Bên cạnh đó việc đầu tư cơ sở vật chất cho thư viện vẫn còn hạn chế, diện tích nhỏ hẹp, số lượng sách có hạn, chưa hỗ trợ được nhiều cho giáo viên trong việc tìm kiếm thông tin, chưa thu hút được giáo viên và học sinh đến đọc sách

Thực tiễn cho thấy trường THPT Việt Đức, Hà Nội vẫn chưa làm tốt công tác quản trị hiệu quả thư viện. Vì vậy, cần phải tìm ra biện pháp phát triển thư viện trường nâng cao hiệu quả hoạt động của thư viện trường trong tình hình hiện nay

Muốn vậy, việc đầu tiên đối với người làm công tác quản trị trường học, việc xây dựng các biện pháp quản trị hợp lý theo định hướng giáo dục phổ thông mới để phát huy hiệu quả sử dụng thư viện là rất cần thiết. Từ thực tế đó, tôi chọn đề tài “Quản trị hoạt động thư viện theo định hướng giáo dục phổ thông mới tại trường THPT Việt Đức – Hà Nội” cho luận văn của mình.

2. Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận về quản trị hoạt động thư viện và khảo sát thực trạng quản trị hoạt động thư viện trường THPT Việt Đức, đề tài đề xuất một số biện pháp quản trị hoạt động thư viện theo định hướng giáo dục phổ thông mới nhằm góp phần nâng cao giáo dục “ văn hoá đọc” trong nhà trường từ đó nâng cao chất lượng dạy và học của trường THPT Việt Đức.

3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1. Khách thể nghiên cứu

• Quản trị hoạt động thư viện tại trường THPT Việt Đức, Hà Nội.

3.2. Đối tượng nghiên cứu

• Hoạt động quản trị thư viện trường THPT Việt Đức, Hà Nội.

4. Câu hỏi nghiên cứu

• Thư viện THPT Việt Đức hoạt động như thế nào?
• Quản trị hoạt động thư viện tại trường THPT Việt Đức hiện nay đang như thế nào?
• Cần áp dụng những biện pháp quản trị hoạt động thư viện tại trường THPT Việt Đức như thế nào để nâng cao chất lượng, hiệu quả phục vụ của thư viện đáp ứng nhu cầu học tập, nghiên cứu của học sinh và giáo viên?

5. Giả thuyết nghiên cứu Luận văn: Quản trị hoạt động thư viện theo định hướng giáo dục.

Giả thuyết 1: Thư viện trường THPT Việt Đức đã nỗ lực hoạt động nhưng vẫn chưa hết công suất và chưa đáp ứng được đầy đủ nhu cầu của học sinh và giáo viên theo định hướng Chương trình giáo dục phổ thông (2024)

Giả thuyết 2: Quản trị hoạt động thư viện tại trường THPT Việt Đức đã có đổi mới và thu được một số kết quả đáng khích lệ, tuy nhiên vẫn còn những hạn chế nhất định.

Giả thuyết 3: Cần áp dụng đồng bộ các biện pháp lập kế hoạch chiến lược, huy động các nguồn đầu vào quản trị hoạt động thư viện và phục vụ hoạt động thư viện để nâng cao chất lượng, hiệu quả phục vụ của thư viện đáp ứng nhu cầu học tập, nghiên cứu của học sinh và giáo viên.

Quản trị hoạt động thư viện nếu đề xuất và thực thi được các biện pháp quản trị phù hợp thì có thể nâng cao chất lượng hoạt động của thư viện tại trường THPT Việt Đức, thành phố Hà Nội góp phần nâng cao chất lượng dạy học của nhà trường trong chương trình giáo dục phổ thông (2024)

6. Nhiệm vụ nghiên cứu

• Nghiên cứu cơ sở lý luận về thư viện và công tác quản trị hoạt động thư viện trong trường THPT.
• Khảo sát, đánh giá thực trạng công tác quản trị hoạt động thư viện của hiệu trưởng trường THPT Việt Đức – Hà Nội.
• Đề xuất một số Biện pháp quản trị hoạt động thư viện tại trường THPT Việt Đức.

7. Phương pháp nghiên cứu

7.1. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Phân tích, tổng hợp, phân loại, hệ thống hóa những vấn đề lý luận từ sách, báo, tài liệu và văn kiện, văn bản có liên quan nhằm xây dựng cơ sở lý luận cho vấn đề nghiên cứu.

7.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

• Quan sát, thu thập thông tin qua việc quan sát quản trị hoạt động thư viện trường THPT.
• Khảo sát thực trạng về thư viện và quản trị hoạt động thư viện trường THPT Việt Đức bằng phiếu khảo sát

7.3. Phương pháp phỏng vấn Luận văn: Quản trị hoạt động thư viện theo định hướng giáo dục.

• Phương pháp này sử dụng để thu thập thông tin về thực trạng công tác quản trị thư viện của BGH, giáo viên, học sinh tại trường THPT Việt Đức.

7.5. Phương pháp thống kê toán học

• Bằng việc sử dụng toán thống kê để xử lý số liệu, phân tích các thông số cần thiết mang tính chính xác, khoa học.

8. Phạm vi nghiên cứu

• Nội dung: Nghiên cứu về quản trị hoạt động của thư viện trường THPT Việt Đức
• Không gian: Thư viện trường THPT Việt Đức
• Thời gian: Luận văn tập trung nghiên cứu về quản trị hoạt động Thư viện trường THPT Việt Đức

9. Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 3 chương:

• Chương 1: Cơ sở lý luận của quản trị hoạt động thư viện ở trường THPT theo định hướng giáo dục phổ thông mới.
• Chương 2: Thực trạng quản trị hoạt động thư viện các trường THPT Việt Đức – Hà Nội.
• Chương 3: Một số biện pháp quản trị hoạt động thư viện trường THPT Việt Đức – Hà Nội theo định hướng giáo dục phổ thông mới.

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN TRỊ HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO ĐỊNH HƯỚNG GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI

1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu

1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài

Nhà nghiên cứu Claus Ulrich Werner (Giám đốc thư viện Đại học tự do Berlin, uỷ viên Hội đồng xây dựng thư viện và lưu trữ – Viện Tiêu chuẩn Đức) trong bài viết: Thư viện với vai trò là không gian học tập và là nơi mọi người đều muốn đến” đã nghiên cứu về sự phát triển của thư viện trong thời đại hiện nay và đưa ra ý kiến nhận định: “Một trong những điều kỳ lạ có thể nói về thư viện là chúng đang trải qua một thời kỳ phục hưng trong kỷ nguyên kỹ thuật số. Sự phục hưng này liên quan đến việc chuyển đổi thư viện từ vai trò là nơi lưu trữ sách trở thành không gian công cộng, một phòng khách của thành phố, một trung tâm học tập cho sinh viên, một “địa điểm thứ ba” và một cửa hàng phương tiện truyền thông phi thương mại”.

1.1.2. Các nghiên cứu ở trong nước Luận văn: Quản trị hoạt động thư viện theo định hướng giáo dục.

Trong nghiên cứu của Cao Minh Kiểm đã đưa ra biện pháp để ghi nhớ việc làm đầy nghĩa cử Hồ Chủ Tịch, về sau này trong thập kỉ 70, Bộ Giáo dục đã phát động phong trào xây dựng “Tủ sách Nguyễn Tất Thành”.

Tác giả Đoàn Thị Thu (Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, thành phố Hồ Chí Minh) nghiên cứu đề tài: “Vai trò của thư viện trường trong việc xây dựng và phát triển tủ sách lớp học ở các thư viện trường phổ thông” cho rằng: Xây dựng và phát triển tủ sách lớp học là động lực giúp thư viện trường phổ thông nâng cao hiệu quả hoạt động của mình, từng bước khẳng định vai trò của thư viện trong hoạt động dạy và học ở trường phổ thông. Hiệu quả hoạt động của tủ sách lớp học phụ thuộc rất lớn vào mức độ tham gia của thư viện nhà trường. Để tủ sách lớp học thực sự hữu ích như mong muốn, cần nhất là trình độ và tâm huyết của người cán bộ thư viện trường phổ thông [24, tr. 26].

Tác giả Nguyễn Thị Lan Thanh (Trường Đại học Văn hoá Hà Nội) đã đề cập đến những khái niệm về quản lý thư viện trong bài viết “ Một số vấn đề về quản lý thư viện hiện đại” đăng trên tạp chí Thư viện Việt Nam số 5 (49) tháng 9 năm 2020 đã nêu lên các định nghĩa về quản lý thư viện và quản lý thư viện hiện đại. Sự giống nhau và khác nhau giữa quản lý thư viện truyền thống và quản lý thư viện hiện đại, khái quát một số nội dung quản lý thư viện hiện đại. Theo tác giả, thư viện hiện đại là một loại thư viện được áp dụng những thành tựu mới nhất của khoa học kỹ thuật mà cụ thể là công nghệ thông tin. Quản lý thư viện hiện đại rất cần người quản lý có các kiến thức về ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động thư viện hiện đại là hoạt động được chủ thể quản lý và đối tượng quản lý tự giác thực hiện nhằm đảm bảo đạt được mục tiêu của thư viện với sự hỗ trợ của các phương tiện kỹ thuật hiện đại [21, tr.3].

1.2. Một số khái niệm liên quan đến đề tài Luận văn: Quản trị hoạt động thư viện theo định hướng giáo dục.

1.2.1. Quản trị

Thuật ngữ quản trị được giải thích bằng nhiều cách khác nhau và có thể nói là chưa có một định nghĩa nào được tất cả mọi người chấp nhận hoàn toàn. Mary Parker Follett cho rằng “Quản trị là nghệ thuật đạt được mục đích thông qua người khác”. Định nghĩa này nói lên rằng những nhà quản trị đạt được các mục tiêu của tổ chức bằng cách sắp xếp, giao việc cho những người khác thực hiện chứ không phải hoàn thành công việc bằng chính mình.

Theo James Stoner và Stephen Robbins: “Quản trị là tiến trình hoạch định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát những hoạt động của các thành viên trong tổ chức và sử dụng tất cả các nguồn lực khác của tổ chức nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra”.

Theo Lê Ngọc Hùng thì Quản trị (Governance) là hệ thống các thành phần, cấu trúc và quá trình ra quyết định, do vậy quản trị gắn liền với đấu tranh vì quyền lực, vì sự nắm giữ, sử dụng, kiểm soát quyền lực để ra quyết định thực hiện mục tiêu, lợi ích nhất định [12, tr.46]

Như vậy, có thể hiểu quản trị là: “là sự tác động có mục đích có kế hoạch của chủ thể quản trị lên đối tượng quản trị nhằm đạt được mục tiêu mà chủ thể quản trị đề ra”.

1.2.2. Thư viện, thư viện trường phổ thông

• Thư viện

Danh từ thư viện (Bibliothêque) xuất phát từ tiếng Hy Lạp, Biblio là sách và thêka là bảo quản.

Có nhiều định nghĩa về thư viện, năm 1970, UNESCO nhằm chuẩn hoá quốc tế về khái niệm này đã nêu: “Thư viện không phụ thuộc vào tên gọi của nó, là bất cứ bộ sưu tập nào của sách, ấn phẩm định kỳ hoặc các tài liệu khác, kể cả đồ hoạ, nghe – nhìn và nhân viên phục vụ có trách nhiệm tổ chức cho bạn đọc sử dụng các tài liệu đó, nhằm mục đích thông tin, nghiên cứu khoa học và giải trí.

Ngày nay với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin được áp dụng những thành tựu mới nhất của khoa học kỹ thuật mà cụ thể là công nghệ thông tin.

• Thư viện trường phổ thông

Thư viện trường phổ thông có vai trò và nhiệm vụ quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dạy và học. Thư viện trường phổ thông phục vụ giáo viên và học sinh trong trường, cung cấp những tài nguyên hỗ trợ cho học tập và giảng dạy, đồng thời hướng dẫn học sinh biết khai thác thông tin và sử dụng thông tin trong thư viện nhằm khuyến khích việc đọc sách

1.2.3. Quản trị hoạt động thư viện Luận văn: Quản trị hoạt động thư viện theo định hướng giáo dục.

Quản trị hoạt động thư viện được hiểu như một quá trình tác động thường xuyên, liên tục của các chủ thể quản trị lên hoạt động thư viện nhằm tận dụng tối đa tiềm năng của thư viện và môi trường xung quanh, đáp ứng nhu cầu tin của các tầng lớp nhân dân ở mức cao nhất.

Cũng như các đơn vị sự nghiệp khác, quản trị hoạt động thư viện vừa tuân thủ khoa học về quản trị và nguyên tắc của quản trị, vừa có yếu tố đặc thù của hoạt động chuyên môn ngành thư viện.

Theo tác giả Nguyễn Tiến Hiển và Nguyễn Thị Lan Thanh, khi bàn về quản trị thư viện: “Mục đích cuối cùng của quản lý cũng là làm thế nào phục vụ tốt nhất nhu cầu người dùng tin, bảo quản tốt vốn tài liệu và các trang thiết bị, nhằm không ngừng làm giảm nhẹ sức lao động cho cán bộ thư viện thông tin” [18, tr.31].

Từ những phân tích trên, theo tác giả luận văn, quản trị hoạt động thư viện được nhìn nhận dưới tác động của chủ thể quản trị lên các hoạt động cụ thể của từng thư viện, đảm bảo cho hoạt động thư viện được tiến hành có hiệu quả.

1.3. Hoạt động thư viện trường phổ thông

1.3.1. Vị trí, vai trò của thư viện trường phổ thông

Thư viện là hạng mục thiết yếu trong trường phổ thông. Trong hệ thống giáo dục quốc dân, các trường học, cơ sở giáo dục phổ thông được Nhà nước đầu tư, xây dựng hạng mục thư viện và các hoạt động khá đồng bộ cùng với phòng học bộ môn, chức năng trong nhà trường. Luận văn: Quản trị hoạt động thư viện theo định hướng giáo dục.

Từ trước đến nay, ngành Giáo dục rất chú trọng đến hoạt động thư viện trường học và xây dựng thói quen đọc sách, văn hóa đọc trong trường phổ thông; coi đây là biện pháp quan trọng để học sinh tự học, nghiên cứu, hình thành kiến thức kỹ năng, thay đổi phương pháp dạy – học, góp phần hình thành và phát triển nhân cách cho học sinh phổ thông đáp ứng yêu cầu của công cuộc đổi mới giáo dục.

Thư viện đã góp phần đổi mới dạy – học, giáo dục trong nhà trường góp phần quan trọng vào việc xây dựng, duy trì và bồi đắp văn hoá đọc cho thế hệ trẻ.

1.3.2. Chức năng, nhiệm vụ của thư viện trường phổ thông

Quy chế về tổ chức và hoạt động thư viện trường phổ thông được ban hành tại Luật Thư viện số 46/2025/QH14 ngày 21/11/2025 của Quốc hội ban hành đã ghi rõ: Thư viện cơ sở giáo dục phổ thông thực hiện nhiệm vụ như sau:

• Xây dựng, xử lý, lưu giữ, bảo quản, kết nối và phát triển tài nguyên thông tin phù hợp với người sử dụng thư viện.
• Tổ chức sử dụng chung tài nguyên thông tin, sản phẩm thông tin và dịch vụ thư viện; truyền bá tri thức, giá trị văn hóa của dân tộc và nhân loại; phục vụ nhu cầu nghiên cứu, học tập, giải trí; góp phần hình thành và phát triển kiến thức, kỹ năng, phẩm chất, năng lực của người sử dụng thư viện.
• Ứng dụng thành tựu khoa học và công nghệ, hiện đại hóa thư viện.
• Phát triển văn hóa đọc và góp phần tạo môi trường học tập suốt đời cho Nhân dân, xây dựng xã hội học tập, nâng cao dân trí, xây dựng con người Việt Nam toàn diện.
• Phát triển tài nguyên thông tin phù hợp với nhu cầu học tập, nghiên cứu của người học, người dạy, cán bộ quản lý và mục tiêu, nội dung, chương trình học tập, giảng dạy của từng cấp học, chương trình học;
• Tổ chức hoạt động khuyến đọc, hình thành thói quen, kỹ năng đọc của người học; hướng dẫn sử dụng thư viện, trang bị kỹ năng tìm kiếm, khai thác, sử dụng thông tin cho người học, người dạy và cán bộ quản lý;
• Hỗ trợ việc học tập, giảng dạy, nghiên cứu và tổ chức các hoạt động giáo dục khác;
• Thực hiện nhiệm vụ khác do cơ sở giáo dục

Năm 2003, tại Quyết định số 01/2003/QĐ-BGD&ĐT Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành quy định tiêu chuẩn thư viện trường phổ thông; sửa đổi, bổ sung tại Quyết định số 01/2004/QĐ-BGDĐT ngày 29/1/2004 về danh hiệu và quy trình công nhận “Thư viện trường học xuất sắc”.

Theo đó, thư viện phải có đầy đủ sách phục vụ cho việc học tập của học sinh và nâng cao nghiệp vụ chuyên môn của giáo viên nhằm phục vụ tốt công tác giảng dạy và học tập, thu hút giáo viên và học sinh đọc sách báo, tạo nên thói quen tự học, tự bồi dường nâng cao chuyên môn nghiệp vụ…

1.3.3. Các yếu tố cấu thành thư viện trường phổ thông Luận văn: Quản trị hoạt động thư viện theo định hướng giáo dục.

• Sơ đồ 1.1: Các yếu tố hình thành một thư viện (Theo Luật Thư viện 2025)

Tài nguyên thông tin: Là tập hợp các loại hình tài liệu, dữ liệu gồm tài liệu in, tài liệu viết tay, tài liệu nghe, nhìn, tài liệu số, tài liệu vi dạng gồm vi phim, vi phiếu, tài liệu đặc biệt cho người khuyết tật và tài liệu, dữ liệu khác.

Người làm công tác thư viện: Là “linh hồn của TV”. Trong hệ thống giao tiếp “Tài liệu -TV – người sử dụng”. CBTV là yếu tố cực kì quan trọng có vai trò rất lớn, nhiệm vụ người CBTV rất phức tạp. Là người lựa chọn, xử lý, bảo quản, sắp xếp chúng theo một trật tự nhất định, giới thiệu chúng với người sử dụng tài liệu.

Cũng như tiến hành trang bị chuyên biệt cho các diện tích và luôn luôn giữ cho các cơ sở vật chất kỹ thuật ở tình trạng tốt. Là người môi giới giữa sách và người đọc, là trung gian giữa bạn đọc với bạn đọc họ không chỉ tuyên truyền giới thiệu một cách tích cực tài liệu mà còn nghiên cứu nhu cầu đọc hướng dẫn đọc phù hợp với nhu cầu đồng thời tạo ra các dịch vụ thỏa mãn các nhu cầu đó.

Đối tượng phục vụ: Chính là bạn đọc người sử dụng TV để tạo nên hoạt động TV như một hiện tượng XH phục vụ bạn đọc là mục tiêu cuối cùng của bất cứ TV nào càng phục vụ nhiều bạn đọc thì vai trò xã hội của TV ngày tăng. Vì vậy nếu không có bạn đọc thì TV cũng mất đi mục đích tồn tại của mình.

Cơ sở vật chất, trang thiết bị: CSVCTTB là các địa điểm diện tích dành cho TV với toàn bộ trang thiết bị của chúng. Là nơi chứa đựng tàn trữ và bảo quản tài liệu, nơi bạn đọc làm việc với các tài liệu, tiếp xúc với các nguồn thông tin trong nước và thế giới, nơi gặp gỡ và trao đổi thông tin với bạn bè đồng nghiệp, nơi học vận dụng kiến thức vào thực tiễn thực hiện các hoài bảo ước mơ về nghề nghiệp. Luận văn: Quản trị hoạt động thư viện theo định hướng giáo dục.

Người đại diện theo pháp luật của thư viện: Là người phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ. Đối với thư viện trường trung học phổ thông thì được hiểu là Ban lãnh đạo cũng là người quản trị thư viện.

1.3.4. Nội dung hoạt động thư viện trường trung học phổ thông

• Thực hiện đầy đủ các nghị quyết, chỉ thị về công tác thư viện, từ đó xây dựng kế hoạch nhằm tổ chức tốt các hoạt động của thư viện
• Thực hiện đầy đủ các nguyên tắc hoạt động thư viện, làm tốt các khâu nghiệp vụ quản lý thư viện như: Xây dựng tài nguyên thông tin; Xử lý tài nguyên thông tin và tổ chức hệ thống tra cứu thông tin; Bảo quản tài nguyên thông tin… nhằm xây dựng thư viện hoàn chỉnh để phục vụ cho nhu cầu giảng dạy và học tập của giáo viên và học sinh.

Phát triển văn hoá đọc theo các nội dung sau:

• Tổ chức hoạt động hình thành thói quen đọc trong gia đình, trường học
• Hướng dẫn phương pháp, kỹ năng đọc, khai thác tài nguyên thông tin cho học sinh tại thư viện. Giáo dục học sinh làm quen với thư viện, để các em có thói quen đọc sách và đọc có khoa học, giúp các em tự học và đạt được kết quả học tập tốt.
• Phát triển kỹ năng tìm kiếm, khai thác và sử dụng thông tin, mở rộng tri thức cho giáo viên và học sinh

Truyền thông thư viện:

• Trưng bày, triển lãm giới thiệu sách, sản phẩm thông tin thư viện; giao lưu, tọa đàm với các em học sinh và các giáo viên. Chủ động phát động những phong trào đọc sách, tìm hiểu sách
• Xây dựng quan hệ công chúng, hình ảnh của thư viện;

Trong mỗi nhà trường, cán bộ – giáo viên phụ trách công tác thư viện thực chất là người làm công tác giáo dục trực tiếp học sinh bằng phương tiện sách, báo và là đồng nghiệp hỗ trợ đáng tin cậy cho giáo viên. Vai trò của cán bộ – giáo viên thư viện trường học được đánh giá ngang với giáo viên, với một mục đích chung là giúp thế hệ trẻ thành những người có ích cho đất nước Ngày nay, với sự phát triển chóng mặt của công nghệ thông tin, người

phụ trách thư viện còn phải có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin vào trong quản lý thư viện bằng phần mềm và phải hỗ trợ giáo viên và học sinh ứng dụng công nghệ thông tin trong soạn giảng và học tập.

1.4. Trường THPT và định hướng giáo dục phổ thông mới Luận văn: Quản trị hoạt động thư viện theo định hướng giáo dục.

1.4.1. Vị trí, mục tiêu của trường THPT trong hệ thống giáo dục quốc dân

Theo Luật Giáo dục: “Trường THPT là cơ sở giáo dục nối tiếp cấp trung học cơ sở thuộc bậc trung học của hệ thống giáo dục quốc dân. Giáo dục trung học phổ thông được thực hiện trong 03 năm học, từ lớp mười đến hết lớp mười hai [2, Điều 28].

Giáo dục trung học phổ thông củng cố, phát triển nội dung đã học ở trung học cơ sở, hoàn thành nội dung giáo dục phổ thông; bảo đảm chuẩn kiến thức phổ thông cơ bản, toàn diện và hướng nghiệp cho học sinh, có nội dung nâng cao ở một số môn học để phát triển năng lực, đáp ứng nguyện vọng của học sinh [2, Điều 30].

1.4.2. Định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới

• Mục tiêu chương trình giáo dục phổ thông mới

Chương trình giáo dục phổ thông cụ thể hoá mục tiêu giáo dục phổ thông, giúp học sinh làm chủ kiến thức phổ thông, biết vận dụng hiệu quả kiến thức, kĩ năng đã học vào đời sống và tự học suốt đời, có định hướng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp, biết xây dựng và phát triển hài hoà các mối quan hệ xã hội, có cá tính, nhân cách và đời sống tâm hồn phong phú, nhờ đó có được cuộc sống có ý nghĩa và đóng góp tích cực vào sự phát triển của đất nước và nhân loại.

• Nội dung chương trình giáo dục phổ thông mới

Các môn học và hoạt động giáo dục bắt buộc: Ngữ văn; Toán; Ngoại ngữ 1; Giáo dục thể chất; Giáo dục quốc phòng và an ninh; Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp; Nội dung giáo dục của địa phương. Học sinh chọn 5 môn học từ 3 nhóm môn học trên, mỗi nhóm chọn ít nhất 1 môn học.

• Chương trình giáo dục phổ thông mới

Mỗi ngày học 1 buổi, mỗi buổi không bố trí quá 5 tiết học; mỗi tiết học 45 phút.

Bảng 1.1: Bảng tổng hợp kế hoạch giáo dục cấp trung học phổ thông

• Phương pháp chương trình giáo dục phổ thông mới

Các môn học và hoạt động giáo dục trong nhà trường áp dụng các phương pháp tích cực hoá hoạt động của học sinh, trong đó giáo viên đóng vai trò tổ chức, hướng dẫn hoạt động cho học sinh, tạo môi trường học tập thân thiện và những tình huống có vấn đề để khuyến khích học sinh tích cực tham gia vào các hoạt động học tập, tự phát hiện năng lực, nguyện vọng của bản thân, rèn luyện thói quen và khả năng tự học, phát huy tiềm năng và những kiến thức, kĩ năng đã tích luỹ được để phát triển.

Tuỳ theo mục tiêu, tính chất của hoạt động, học sinh được tổ chức làm việc độc lập, làm việc theo nhóm hoặc làm việc chung cả lớp nhưng phải bảo đảm mỗi học sinh được tạo điều kiện để tự mình thực hiện nhiệm vụ học tập và trải nghiệm thực tế.

• Điều kiện thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới
• Tổ chức và quản lí nhà trường Luận văn: Quản trị hoạt động thư viện theo định hướng giáo dục.

Cơ cấu tổ chức bộ máy và quản lí hoạt động giáo dục của nhà trường theo quy định của Điều lệ trường tiểu học, Điều lệ trường trung học do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.

• Cán bộ quản trị, giáo viên, nhân viên

Hiệu trưởng được đánh giá theo chu kì và được xếp loại đạt trở lên theo Chuẩn hiệu trưởng cơ sở giáo dục phổ thông; được bồi dưỡng, tập huấn về lí luận chính trị, quản lí giáo dục và chương trình giáo dục phổ thông theo quy định.

Số lượng và cơ cấu giáo viên (kể cả giáo viên thỉnh giảng, nếu có) bảo đảm để dạy các môn học và hoạt động giáo dục của chương trình giáo dục phổ thông;

Nhân viên có trình độ chuyên môn đảm bảo quy định, được bồi dưỡng về nội dung chương trình giáo dục phổ thông có liên quan đến nhiệm vụ của mỗi vị trí trong nhà trường.

• Cơ sở vật chất, thiết bị dạy học

Địa điểm, diện tích, quy mô nhà trường; khối phòng học tập; khối phòng hỗ trợ học tập; thư viện; khối phòng hành chính quản trị; khu sân chơi, thể dục thể thao; khối phụ trợ; khối phục vụ sinh hoạt; hạ tầng kĩ thuật và thiết bị dạy học tối thiểu bảo đảm theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

• Xã hội hoá giáo dục

Cấp uỷ Đảng, chính quyền địa phương có trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện thành công chương trình giáo dục phổ thông; bảo đảm điều kiện thực hiện chương trình; thực hiện nghiêm túc các chính sách của Đảng, Nhà nước đối với giáo viên và cán bộ quản lí giáo dục cơ sở giáo dục phổ thông.

Gia đình, cha mẹ học sinh được hướng dẫn phối hợp và tham gia giáo dục con em theo yêu cầu của lớp học, cấp học; Ban đại diện cha mẹ học sinh có cơ cấu tổ chức, nhiệm vụ, quyền, trách nhiệm và hoạt động theo Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh; nhà trường tạo điều kiện thuận lợi để Ban đại diện cha mẹ học sinh hoạt động.

Nhà trường chủ động tổ chức, hướng dẫn học sinh tham gia các hoạt động Đoàn, Đội, Hội, hoạt động xã hội, qua đó thực hiện giáo dục học sinh trong thực tiễn đời sống. Luận văn: Quản trị hoạt động thư viện theo định hướng giáo dục.

• Yêu cầu đặt ra đối với quản trị hoạt động thư viện nhằm đáp ứng chương trình GDPT mới

Vai trò của thư viện trường học để đáp ứng với nhu cầu đổi mới giáo dục, để chuẩn bị cho việc tự học và nghiên cứu độc lập, để chuẩn bị cho những bước rộng mở ở trên đại học đã được thể hiện từ cấp tiểu học, khởi động thực sự ở cấp phổ thông cơ sở và nhuần nhuyễn ở cấp phổ thông trung học. Đây mới là bước thực sự cho việc tự học và nghiên cứu độc lập. Các em sử dụng thư viện để làm bài nộp, đề do thầy cô ra trong lớp. Các em cũng sử dụng thư viện để làm bài thảo luận thuyết trình nhóm. Thậm chí các em cũng sử dụng tài liệu của thư viện để làm những công trình nghiên cứu nhỏ. Tất cả những công việc này các em được hướng dẫn do giáo viên bộ môn và có sự hỗ trợ tích cực của cán bộ thư viện. Như vậy thư viện trường học không chỉ là nơi lưu trữ và cho mượn tài liệu, vai trò, mục đích, chức năng, nhiệm vụ của thư viện trường học phải được xác định lại.

Với chức năng truyền thông, thư viện trường học có nhiệm vụ thu thập và tích lũy các nguồn tài liệu gồm những tài liệu tham khảo đầy đủ cùng những tài liệu nghe nhìn phản ánh những kiến thức, kinh nghiệm, và sắp xếp thế nào để có thể đáp ứng nhu cầu tìm hiểu của học sinh. Với chức năng này, học sinh có thể tìm đến cán bộ thư viện yêu cầu giải đáp những thắc mắc về tâm sinh lí, về chủng tộc, ngôn ngữ, thời tiết, khoa học. như:

• Tại sao khi buồn lại chảy nước mắt?
• Tại sao lại có bốn sắc dân trên thế giới?
• Tại sao cùng là tiếng Việt mà giọng nói các miền lại khác nhau?
• Tại sao chỉ có 2 mùa ở miền Nam mà lại có 4 mùa ở miền Bắc?
• Tại sao máy bay lại bay được trên bầu trời?

Với những câu hỏi này, người cán bộ thư viện có thể truy tìm lời giải đáp trong các tài liệu tham khảo như Vật lí vui, Hóa học vui, Sinh học vui, … hay trong các bách khoa toàn thư … để trả lời những thắc mắc này của học sinh.

Với chức năng là động lực cải tiến giáo dục, thư viện trường học có nhiệm vụ tuyển chọn và bổ sung các sách báo và tài liệu phù hợp với mọi lĩnh vực của chương trình giáo dục và phản ánh những kinh nghiệm và sự tiến bộ của thế giới, hầu có đủ dữ kiện để kích thích óc tò mò, nhận xét và phán đoán của học sinh để chuyển hóa nền giáo dục từ lĩnh vực từ chương sang lĩnh vực học hỏi, sưu tầm, giúp cho nền giáo dục đó theo kịp trào lưu tiến hóa của thế giới. Thư viện trường học cũng có nhiệm vụ thiết lập một sưu tập thư viện đầy đủ mọi loại gồm sách giáo khoa, tài liệu phê bình, tham khảo, các dụng cụ nghe nhìn cùng tất cả các tài liệu khác cần thiết cho nền giáo dục. Các tài liệu này cần phải sắp xếp sao cho việc tham khảo cá nhân hoặc từng nhóm được dễ dàng và các giáo viên có thể cải tiến kĩ thuật và các phương pháp giảng dạy.

Thư viện trường học còn có nhiệm vụ hướng dẫn học sinh sử dụng thư viện hiệu quả và khuyến khích việc đọc sách, dạy cho học sinh cách định vị thông tin và khuyến khích việc học tập, nghiên cứu một cách độc lập, phát triển kiến thức thông tin (information literacy) cho học sinh.

1.5. Quản trị hoạt động thư viện trường phổ thông

1.5.1. Lập kế hoạch hoạt động thư viện Luận văn: Quản trị hoạt động thư viện theo định hướng giáo dục.

Ban lãnh đạo nhà trường phải xây dựng kế hoạch hoạt động dài hạn và ngắn hạn của thư viện; chịu trách nhiệm về công tác chuyên môn của hệ thống thư viện toàn trường theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới.

Lập kế hoạch, bố trí, sắp xếp công việc hợp lý, phù hợp năng lực, sở trường của công chức, viên chức. Đặc biệt trong việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực là phải chú trọng nội dung đào tạo, bồi dưỡng về lý luận chính trị, về quản lý, chuyên môn, ngoại ngữ và tin học, cũng như phát triển về nhân cách và thể lực

Lãnh đạo phải có kế hoạch rõ ràng để có những những đầu tư cần thiết để xây dựng và phát triển thư viện trường phổ thông như: Đầu tư về con người, cơ sở vật chất, tổ chức hoạt động… để tạo ra thư viện là một nơi để gặp gỡ, trao đổi tri thức, học hỏi kinh nghiệm.

1.5.2. Xây dựng tổ chức thực hiện việc quản trị thư viện Thành lập bộ máy quản trị thư viện

• Sơ đồ 1.2: Sơ đồ tổ chức bộ máy quản trị thư viện trường phổ thông

Tổ công tác thư viện có nhiệm vụ tổ chức phân công cho mỗi tổ viên chủ động thực hiện những nhiệm vụ của thư viện như sau:

• Các thành viên trong tổ là mạng lưới phát hiện sưu tầm những sách, báo, tư liệu mới, tổ chức giới thiệu, hướng dẫn phục vụ các nhu cầu dạy học theo mục tiêu đào tạo, nâng cao dân trí theo kế hoạch của tổ.
• Vận động các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước ủng hộ xây dựng thư viện.
• Cùng bàn bạc công khai sử dụng hợp lý các nguồn ngoài ngân sách Nhà nước do thư viện tự khai thác, tiền đền bù sách, báo bị hư mất, tiền thanh lý… vừa để trả thù lao hoạt động ngoài giờ, vừa bổ sung nguồn lực phát triển thư viện sau khi được phép của Giám đốc Sở Giáo dục – Đào tạo. Luận văn: Quản trị hoạt động thư viện theo định hướng giáo dục.

1.5.3. Chỉ đạo hoạt động thư viện

• Xây dựng được đội ngũ người làm công tác thư viện – thông tin ngày càng tăng về số lượng và chất lượng, có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ ngày càng cao.
• Ban hành các văn bản hướng dẫn về hoạt động thư viện và thực hiện các hoạt động theo kế hoạch

Các trường trung học phổ thông, tuỳ vào điều kiện thực tế của mình để có thể lựa chọn phương pháp và hình thức tổ chức các hoạt động sao cho phù hợp mà vẫn đảm bảo được đầy đủ chuyên môn nghiệp vụ của thư viện.

1.5.4. Kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động thư viện

Kiểm tra thư viện nhà trường là quá trình quan sát, kiểm nghiệm mức độ thực hiện công việc của các cá nhân, bộ phận được phân công quyền hạn, nhiệm vụ trong công tác sử dụng và quản trị các hoạt động của thư viện.

Trước khi tiến hành kiểm tra cần xây dựng tiêu chuẩn kiểm tra. Hiệu trưởng nhà trường tiến hành xây dựng tiêu chuẩn dựa trên những mục tiêu đã được phát biểu trong kế hoạch quản trị. Bên cạnh những tiêu chuẩn định tính như hiệu quả sử dụng, mức độ học tại thư viện của HS, tần suất sử dụng nguồn học liệu của GV, số lượng HS đọc sách, học tại thư viện.

• Kiểm tra quá trình cung ứng, mua sắm thiết bị, đầu sách, tài liệu.
• Kiểm tra việc sắp xếp, bảo quản thiết bị, tài liệu tại thư viện. Những đầu sách được cấp, mua mới, sách tặng… so với sách, tài liệu, học liệu còn. Kiểm tra định kỳ, thường xuyên hồ sơ, sổ sách, việc bảo quản, bảo trì tài nguyên học liệu theo đúng kế hoạch đã đề ra.
• Kiểm tra quá trình thực hiện quy chế, nội quy thư viện
• Tổ chức tiến hành kiểm tra từ bao quát đến từng hoạt động cụ thể: việc lập kế hoạch mua sắm, bổ xung đầu sách, quá trình thực hiện kế hoạch, thời gian sử dụng, dịch vụ thư viện được sử dụng phải đúng với mục đích, nội dung và phương pháp dạy học. Ngoài ra, việc đảm bảo an toàn và tuân thủ các hướng dẫn sử dụng cũng là nội dung quan trọng cần kiểm tra trong hoạt động thư viện.
• Kiểm tra thông qua các hình thức theo dõi sổ mượn trả sách, tài liệu tham khảo, sách tham khảo
• Mức độ phổ biến của các thư viện trực tuyến, đầu sách mới, mô hình, CD – ROM… đến GV, HS.
• Số lượng HS, GV sử dụng tham khảo sách, sách tham khảo, tài liệu tại thư viện
• Nhật ký thư viện hàng ngày… Luận văn: Quản trị hoạt động thư viện theo định hướng giáo dục.
• Đánh giá mức độ trang bị thư viện so với yêu cầu dạy và học của nhà trường đồng thời xác định hiệu quả khai thác các thư viện hiện có. Từ đó lên kế hoạch mua sắm, trang bị, huy động các nguồn lực.
• Đánh giá việc bảo quản tài nguyên học liệu, Hiệu trưởng yêu cầu cán bộ phụ trách thư viện lập hồ sơ, báo cáo định kì, thường xuyên về tình trạng học liệu tại thư viện.

Hằng năm, tự kiểm tra, đánh giá, chấm điểm thư viện dựa theo 5 tiêu chuẩn tại Quyết định 01/2003/QĐ – BGDĐT về việc ban hành quy định tiêu chuẩn thư viện trường phổ thông.

Trong quá trình kiểm tra cũng như sau khi kiểm tra, khi phát hiện ra những sai sót, lãnh đạo nhà trường cần biết lắng nghe ý kiến phản hồi từ các đối tượng có liên quan, tìm ra nguyên nhân của thực trạng. Từ đó, điều chỉnh những sai lệch, rút kinh nghiệm cho tập thể.

1.5.5. Huy động các nguồn lực đáp ứng cho hoạt động thư viện trong trường trung học phổ thông

Trong chương trình GDPT mới, đổi mới phương pháp dạy – học, đa dạng các phương pháp dạy học đã và đang đặt ra những yêu cầu, nhiệm vụ mới cho hoạt động thư viện trường THPT.

Đối với cấp THPT, ngoài ngân sách nhà nước cấp cho trang bị, cung cấp cơ sở hạ tầng cho thư viện thì việc trang bị hạ tầng công nghệ thông tin bền vững và chia sẻ nguồn tài nguyên thông tin đó là động lực phát triển hoạt động thông tin. Việc đầu tư xây dựng cơ sở vật chất và trang bị hạ tầng thông tin thư viện mang tính bền vững và chia sẻ nguồn tài nguyên thông tin là một trong những nhân tố cần thiết thúc đẩy hoạt động thư viện phát triển.

• Việc huy động các nguồn lực đáp ứng cho hoạt động thư viện trong trường THPT cần đảm bảo:

Đầu tư xây dựng, tu bổ mới hay cải tạo lại các phòng chức năng của thư viện tạo thành một không gian học tập năng động tích hợp trong thư viện với nhiều bộ phận hỗ trợ học tập khác nhằm đáp ứng mọi nhu cầu HS trong việc học tập, trao đổi, vv… trên cơ sở kết hợp những dịch vụ thư viện, công nghệ trong cùng một tòa nhà thư viện, học sinh sẽ dễ dàng tìm thấy tất cả những tài nguyên cần thiết phục vụ việc học tập.

Tổ chức bồi dưỡng và tập huấn cho cán bộ thư viện về các ứng dụng công nghệ mới qua các khóa tập huấn của ngành; tiếp cận, lựa chọn và ứng dụng công nghệ mới để vận dụng vào công việc như công nghệ Web 4.0 – thế hệ Web lấy người dùng làm trung tâm, người dùng đóng vai trò tạo lập thông tin. Với đặc điểm này, các thư viện có thể xây dựng quảng bá hình ảnh, triển khai và nâng cấp dịch vụ tài nguyên, kết nối người dùng, xây dựng tài nguyên và cung cấp thông tin cho bạn đọc mà có những thư viện đã áp dụng như Thư viện Michigan ở Mỹ đã sử dụng Wiki, Blogs, Facebook, Thư viện bang Queenhsland ở Úc đang triển khai Facebook, Blog…

Trang bị nguồn tài chính, huy động các nguồn lực như từ phụ huynh, đoàn thể, mạnh thường quân đầu tư, trang bị cho các hoạt động thư viện.

Tăng cường quan hệ trong việc tìm và thực hiện các dự án tài trợ của ngành hay của các tổ chức nước ngoài cho việc phát triển công nghệ cho TV

1.6. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản trị hoạt động thư viện theo định hướng giáo dục phổ thông mới Luận văn: Quản trị hoạt động thư viện theo định hướng giáo dục.

• Chủ trương chính sách Nhà nước về lĩnh vực giáo dục và thư viện

Chính phủ ban hành nhiều văn bản pháp quy quan trọng về lĩnh vực thư viện. Năm 2025, Luật Thư viện được ban hành

Quyết định của Thủ tướng Chính phủ số 184/2020/QĐ-TTg ngày 24/2/2020 về Ngày sách Việt Nam; Quyết định số 329/QĐ-TTg ngày 15/3/2023 phê duyệt Đề án phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng đến năm 2026, định hướng đến năm 2040 và một số văn bản của chính phủ khác.

Văn bản thuộc thẩm quyền ban hành của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (gồm 5 Quyết định và 4 Thông tư): do Bộ trưởng Bộ VHTT (Bộ VHTTDL ban hành) về công tác thư viện.

Văn bản của các Bộ, ngành khác ban hành có liên quan đến thư viện trong đó có Quyết định 01/2003/QĐ/BGD&ĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo Ban hành quy định về tiêu chuẩn thư viện trường phổ thông đang được các thư viện trường học lấy làm tiêu chuẩn cụ thể nhất để xây dựng thư viện

Có thể nói cùng với hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đã được ban hành Luật thư viện 2025 là bước đi quan trọng góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động thư viện.

• Yếu tố kinh tế Luận văn: Quản trị hoạt động thư viện theo định hướng giáo dục.

Yếu tố kinh tế tác động tới mọi hoạt động trong xã hội, trong đó có TVPT. Kinh tế có thể ảnh hưởng trực tiếp tới quy mô nhân sự cũng như kinh phí đầu tư cho các hoạt động của TVPT. Hơn thế nữa, yếu tố kinh tế còn tác động trực tiếp tới mức thu nhập của cán bộ thư viện, điều này ảnh hưởng trực tiếp tới việc đảm bảo những yêu cầu trong tuyển chọn nhân sự cũng như tâm lý làm việc của cán bộ thư viện.

Nguồn thông tin phải đa dạng về thể loại ngoài sách, báo, tạp chí truyền thống, cần thu thập đầy đủ các sản phẩm thông tin ở bất kì đâu đảm bảo phù hợp, đáp ứng được yêu cầu của người dùng tin.

Việc ứng dựng công nghệ thông tin trong thư viện phổ thông là rất quan trọng và cần thiết trong việc lưu trữ, bảo quản, khai thác và giao lưu thông tin, góp phần nâng cao hiệu quả phục vụ bạn đọc trong trường học hiện nay.

Để có được những điều trên, nguồn kinh tế mà trường THPT Việt Đức dành cho thư viện phải được quan tâm thì mới có thể đáp ứng được hết những nhu cầu mà bạn đọc cần.

• Yếu tố văn hoá – xã hội

Có thể xem xét văn hoá ở các góc độ như: trình độ dân trí, chuẩn mực giá trị trong quan hệ ứng xử, giá trị văn hoá truyền thống của dân tộc… Thư viện là một trung tâm văn hoá, thể hiện tinh thần của một dân tộc ở mọi thời đại. Vì vậy, mọi biến đổi dù tích cực hay tiêu cực của văn hoá đều ảnh hưởng tới hoạt động thư viện trường THPT Việt Đức – Hà Nội

• Khoa học công nghệ

Sự phát triển của công nghệ thông tin đã tác động mạnh mẽ tới mọi lĩnh vực trong đời sống xã hội, trong đó có hoạt động thư viện. TVPT không chỉ là nơi lưu giữ, bảo quản tài liệu mà còn có nhiệm vụ cung cấp thông tin phục vụ cho hoạt động dạy và học trong nhà trường. Vì vậy, trước những tiến bộ về khoa học công nghệ, TVPT cần phải thay đổi về cơ cấu bổ sung vốn tài liệu; ứng dụng công nghệ thông tin trong xử lý tài liệu, tạo lập các sản phẩm và dịch vụ thông tin; phương thức phục vụ người sử dụng, liên kết chia sẻ nguồn lực thông tin giữa các cơ quan thư viện – thông tin…

Đó cũng là nỗi lo lắng, trăn trở về nhân tố con người tại trường THPT Việt Đức,nhìn vào thực tại thì những người làm quản trị thư viện trong trường học đều mong muốn nhân lực làm việc trong thư viện ngày nay không chỉ là một thủ thư như trước đây, mà còn là những biên tập viên, những chuyên viên nghiên cứu, hướng dẫn tham khảo đơn giản chỉ để phát triển bền vững trong thời đại 4.0 ngày nay Luận văn: Quản trị hoạt động thư viện theo định hướng giáo dục.

• Phương thức giáo dục

Là một bộ phận, có nhiệm vụ hỗ trợ hoạt động dạy và học trong nhà trường, nên TVPT sẽ bị tác động trực tiếp bởi mục tiêu giáo dục. Phương thức giáo dục là cách thức thực hiện giáo dục để đạt mục tiêu đề ra trước đó. Do vậy, phương thức giáo dục cũng là một trong những yếu tố ảnh hưởng tới tổ chức của TVPT.

Đổi mới phương pháp giáo dục theo chương trình giáo dục phổ thông mới đã và đang diễn ra ở hầu khắp các trường phổ thông. Điều này đã dẫn tới sự thay đổi vai trò của TVPT, từ chỗ cung ứng cho giáo viên và học sinh đầy đủ sách…, sưu tầm và giới thiệu sách, báo…, thu hút giáo viên và học sinh tham gia các hoạt động thư viện, phối hợp với các thư viện khác để khai thác vốn tài liệu, tổ chức quản lý theo đúng nghiệp vụ thư viện đến việc cán bộ thư viện cần hợp tác với giáo viên trong việc tìm hiểu nội dung từng môn học để có thể cung cấp tài liệu hoặc lồng ghép về kiến thức thông tin vào từng môn học. Đồng thời, với học sinh, thư viện cần trang bị các kỹ năng giúp học sinh tự học suốt đời, tổ chức các hoạt động ngoại khoá và các dịch vụ bổ trợ trực tiếp cho học tập của học sinh”

Như vậy, yếu tố phương thức giáo dục đang trực tiếp ảnh hưởng tới vai trò cũng như cách thức hoạt động của TVPT. Nó đòi hỏi TVPT phải tích hợp vào chương trình đào tạo trong nhà trường, đòi hỏi cán bộ thư viện phải bám sát nội dung đào tạo để hỗ trợ tài liệu và trang bị kỹ năng thông tin cho người sử dụng.

• Môi trường giáo dục

Môi trường giáo dục trong nhà trường: Có thể được hiểu là văn hoá nhà trường. Không khí cởi mở, thân thiện, hướng tới sự hợp tác sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho cán bộ thư viện và giáo viên, nhân viên trong trường hợp tác, giúp đỡ nhau trong công việc. Không khí cởi mở, sáng tạo trong lớp học là điều kiện thuận lợi, khuyến khích học sinh ham học hỏi, tìm tòi và có động lực, ý thức sử dụng thông tin phục vụ học tập.

Môi trường giáo dục trong gia đình học sinh: Bầu không khí trong gia đình, thu nhập, nhận thức của phụ huynh là những yếu tố tác động tới nhận thức cũng như nhu cầu tin của học sinh trong việc sử dụng tài liệu nói chung, thư viện nói riêng.

• Nhận thức của lãnh đạo nhà trường Luận văn: Quản trị hoạt động thư viện theo định hướng giáo dục.

Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng là những người chịu trách nhiệm quản trị cao nhất trong nhà trường. Như vậy, lãnh đạo nhà trường là người trực tiếp quyết định các điều kiện để phát triển thư viện bằng việc thông qua ngân sách, biên chế và các kế hoạch hoạt động cho thư viện. Đồng thời, với vai trò là người quản trị cao nhất trong nhà trường nên họ giữ vai trò là người thiết lập môi trường nhà trường, tạo lập nền văn hoá hợp tác, trong đó có sự hợp tác giữa cán bộ thư viện và giáo viên. Do vậy, nhận thức của lãnh đạo nhà trường về TVPT là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp tới tổ chức và hoạt động của thư viện. Tuy nhiên, vai trò này chỉ thực hiện được khi người lãnh đạo (nhất là Hiệu trưởng) phải có sự hiểu biết về vai trò của thư viện trong nhà trường.

Nhận thức về TVPT sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các quyết sách của lãnh đạo. Tuy nhiên, điều đáng buồn là: lãnh đạo nhà trường ít hiểu biết về vai trò của TVPT. Chính vì vậy, song song với nhiệm vụ chính là hỗ trợ việc dạy và học của giáo viên và học sinh trong nhà trường, NLTV cần chú trọng đến việc giúp lãnh đạo nhà trường hiểu rõ về nhiệm vụ cũng như khả năng TVPT có thể đem lại cho người sử dụng. Có như vậy, lãnh đạo nhà trường mới thực sự thấy được vai trò to lớn của TVPT, để từ đó có những quyết sách hỗ trợ thư viện thực hiện vai trò của mình.

• Nhận thức của giáo viên

Muốn hỗ trợ hoạt động dạy và học trong nhà trường, TVPT cần phải xây dựng mối liên hệ thường xuyên với giáo viên. Tuy nhiên, sự hợp tác phải được xây dựng từ hai phía. Nếu cán bộ thư viện mong muốn và cố gắng thiết lập mối quan hệ mà giáo viên lại không muốn thì kết quả cũng không thể đạt. Do vậy, nhận thức của giáo viên về vai trò của thư viện trong việc hỗ trợ giảng dạy và lợi ích của sự hợp tác giữa giáo viên với cán bộ thư viện cũng là một trong những yếu tố ảnh hưởng tới hiệu quả hoạt động TVPT.

Sự hiểu biết của giáo viên về khả năng hỗ trợ giảng dạy và học tập của cán bộ thư viện. Mục tiêu của TVPT là hỗ trợ hoạt động dạy và học trong nhà trường. Mục tiêu này chỉ có thể đạt được khi giáo viên và học sinh tham gia vào các hoạt động và sử dụng các sản phẩm, dịch vụ do thư viện cung cấp. Trong nhà trường, giáo viên là người đảm nhận việc giảng dạy trong nhà trường, đồng thời có tác động trực tiếp tới việc sử dụng thư viện của học sinh thông qua các hướng dẫn, yêu cầu học tập. Giáo viên sẽ sử dụng thư viện khi họ biết thư viện có thể hỗ trợ những nhu cầu của mình và họ chỉ giới thiệu, yêu cầu học sinh sử dụng thư viện khi thấy rõ vai trò hỗ trợ của thư viện tới hiệu quả học tập. Chính vì vậy, sự hiểu biết của giáo viên về khả năng hỗ trợ của cán bộ thư viện trong hoạt động dạy và học sẽ là cơ sở để họ tham gia sử dụng và hướng dẫn, yêu cầu học sinh tham gia sử dụng các sản phẩm và dịch vụ do thư viện cung cấp. Luận văn: Quản trị hoạt động thư viện theo định hướng giáo dục.

Sự hiểu biết của giáo viên về mức độ hợp tác giữa giáo viên và cán bộ thư viện trong nhà trường. Sự hợp tác giữa giáo viên và cán bộ thư viện có ý nghĩa rất lớn trong việc hỗ trợ dạy và học của thư viện, cũng như nâng cao hiệu quả hoạt động của TVPT. Tuy nhiên, sự hợp tác chỉ thực sự đạt hiệu quả khi các bên nhận thức được lý do cũng như mức độ, yêu cầu của sự hợp tác

• Nhận thức của học sinh

Giáo viên, viên chức trong trường và học sinh là 3 nhóm người sử dụng chính của TVPT, trong đó học sinh chiếm số lượng chủ yếu. Tỷ lệ học sinh sử dụng thư viện là một trong những tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động của TVPT (thư viện phải thu hút 100% giáo viên và 70% học sinh đến sử dụng thư viện). Tuy nhiên, để học sinh đến sử dụng thư viện, ngoài các biện pháp thu hút từ phía thư viện, cần phải kể đến nhận thức của chính học sinh về lợi ích của việc sử dụng thư viện. Do đó, nhận thức của học sinh sẽ là một yếu tố tác động đến tổ chức và hoạt động của TVPT.

Nhận thức của học sinh về TVPT được hiểu là sự hiểu biết của học sinh về khả năng hỗ trợ của cán bộ thư viện, cũng như lợi ích của thư viện trong việc nâng cao hiệu quả học tập. Hiện chưa có tài liệu nào trong nước đề cập hoặc nghiên cứu sâu về nhận thức của học sinh về TVPT. Tuy nhiên, trong một số tài liệu, các tác giả đều nhận định: một trong những nguyên nhân khiến cho TVPT chưa thu hút được đông đảo người sử dụng là do học sinh chưa ý thức được tầm quan trọng của việc sử dụng thư viện.

• Ý thức của người làm thư viện

Cán bộ thư viện là người trực tiếp tổ chức các hoạt động trong thư viện. Đồng thời, để các hoạt động của thư viện thực sự tích hợp vào các hoạt động dạy và học trong nhà trường, cán bộ thư viện không thể làm việc một mình, mà cần hợp tác với các cá nhân (hiệu trưởng, giáo viên, học sinh…) trong nhà trường. Do vậy, ý thức của cán bộ thư viện về vai trò của thư viện cũng như tầm quan trọng của sự hợp tác sẽ ảnh hưởng tới hiệu quả hoạt động của thư viện.

Là người trực tiếp tổ chức các hoạt động của TVPT, nên cán bộ thư viện phải có ý thức chủ động, linh hoạt trong giải quyết công việc. Luận văn: Quản trị hoạt động thư viện theo định hướng giáo dục.

Cán bộ thư viện cần là người chủ động báo cáo các hoạt động thư viện tới lãnh đạo nhà trường

Cán bộ thư viện là người chủ động xây dựng và đề xuất với lãnh đạo hoặc người quản lý trực tiếp về các chương trình, kế hoạch của thư viện

Cán bộ thư viện phải có ý thức sâu sắc trong việc thiết lập mối quan hệ hợp tác với từng nhóm người sử dụng thư viện như: giáo viên, học sinh, phụ huynh…

Cán bộ thư viện cần trang bị kỹ năng giao tiếp, ứng xử cũng như có hiểu biết về đặc điểm tâm lý và nhu cầu đọc của từng nhóm người sử dụng trong thư viện

Bên cạnh ý thức về vai trò, trách nhiệm của mình trong việc tổ chức hoạt động thư viện, việc cán bộ thư viện tự ý thức về nghề nghiệp và vị trí của mình trong nhà trường họ tự xem mình có vị trí thấp trong nhà trường luôn có xu hướng ít thể hiện vai trò của mình trong nhà trường và có nhiều khả năng rời bỏ công việc trong vòng 2 năm”.

Như vậy, tổ chức và hoạt động của TVPT có thể bị ảnh hưởng bởi các nhóm yếu tố như: môi trường xã hội, môi trường và phương thức giáo dục, nhận thức và ý thức của các bên liên quan. Do đó, khi tổ chức và hoạt động của TVPT, cần xem xét các yếu tố này để đảm bảo thư viện phát triển theo đúng nhiệm vụ của mình.

Tiểu kết chương 1 Luận văn: Quản trị hoạt động thư viện theo định hướng giáo dục.

Quản trị thư viện là xây dựng kế hoạch hoạt động thư viện, tổ chức thực hiện các hoạt động, kiểm tra, đánh giá việc thực hiện các hoạt động đó và quản trị nguồn lực phục vụ hoạt động thư viện

Quản trị tốt hoạt động thư viện sẽ phát huy tối đa các tiện ích của thư viện, nâng cao hiệu quả hoạt động của thư viện trong nhà trường, tạo từng bước thay đổi phương pháp dạy học và học tập theo định hướng giáo dục phổ thông mới, đồng thời thư viện sẽ tham gia tích cực vào việc bồi dưỡng tư tưởng chính trị, xây dựng nếp sống văn hoá mới cho các thành viên của nhà trường. Giúp thư viện trở thành địa chỉ văn hoá đáng tin cậy trong nhà trường, nơi học tập, giao lưu, khơi gọi sáng tạo, góp phần hoàn thiện nhân cách HS.

Thư viện trường học là một trong những phương tiện quan trọng góp phần nâng cao chất lượng dạy học và học tập trong nhà trường. Vì vậy, huy động mọi nguồn lực để xây dựng một hệ thống thư viện là việc làm cấp bách và cần thiết.

Luận văn đã nghiên cứu một cách có hệ thống, làm rõ cơ sở lý luận về thư viện và quản trị thư viện trường học như: khái niệm, vị trí, vai trò, ý nghĩa, chức năng, nguyên tắc.

Kết quả trình bày chương 1 là tiền đề để tác giả đi vào phân tích thực trạng quản trị thư viện ở trường trung học phổ thông Việt Đức, thành phố Hà Nội ở chương tiếp theo. Luận văn: Quản trị hoạt động thư viện theo định hướng giáo dục.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:  

===>>> Luận văn: Thực trạng quản trị hoạt động thư viện các trường THPT

Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn thạc sĩ, báo cáo tốt nghiệp, khóa luận tốt nghiệp, chuyên đề tốt nghiệp và Làm Tiểu Luận Môn luôn luôn uy tín hàng đầu. Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 luôn đặt lợi ích của các bạn học viên là ưu tiên hàng đầu. Rất mong được hỗ trợ các bạn học viên khi làm bài tốt nghiệp. Hãy liên hệ ngay Dịch Vụ Viết Luận Văn qua Website:  https://hotrovietluanvan.com/ – Hoặc Gmail: hotrovietluanvan24@gmail.com