Luận văn: PPNC Tác động tạo thanh khoản hoạt động Ngân hàng

Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Luận văn: PPNC Tác động tạo thanh khoản hoạt động Ngân hàng hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn thạc sĩ tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài Luận Văn: Tác động của việc tạo thanh khoản đến hiệu quả hoạt động Ngân hàng: Bằng chứng thực nghiệm từ các ngân hàng thương mại Việt Nam dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.

3.1. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu được thực hiện theo phương pháp định lượng, tuân thủ quy trình khoa học, có hệ thống nhằm đảm bảo tính logic, khách quan và độ tin cậy của kết quả. Quy trình này bao gồm các bước chính được mô tả trong sơ đồ dưới đây.

• Hình 3.1: Sơ đồ quy trình nghiên cứu

Quy trình nghiên cứu của luận văn được triển khai theo trình tự logic, trong đó việc xây dựng mô hình nghiên cứu được đặt trên nền tảng khoa học rõ ràng. Trước hết, nghiên cứu xác định vấn đề, mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu dựa trên bối cảnh thực tiễn của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam và các khoảng trống học thuật đã được phân tích tại Chương 1.

Trên cơ sở đó, luận văn tiến hành lược khảo và hệ thống hóa các nền tảng lý thuyết chủ đạo, bao gồm Lý thuyết trung gian tài chính (Diamond & Dybvig, 1983) và Lý thuyết đánh đổi rủi ro – lợi nhuận (Markowitz, 1952; Sharpe, 1964), đồng thời tổng hợp các nghiên cứu thực nghiệm tiêu biểu như Duan và Niu (2020), Pasiouras và Kosmidou (2007) cùng các nghiên cứu liên quan khác. Việc tổng hợp này nhằm làm rõ cơ chế tác động của hoạt động tạo thanh khoản đến hiệu quả hoạt động ngân hàng, cũng như xác định các yếu tố nội tại và vĩ mô cần được kiểm soát trong mô hình.

Dựa trên nền tảng lý thuyết và bằng chứng thực nghiệm đó, mô hình kinh tế lượng được xây dựng theo dạng dữ liệu bảng, trong đó tạo thanh khoản (LC) là biến giải thích trung tâm, các biến kiểm soát nội tại (LDR, NPL, CAR, SIZE, COST) và biến vĩ mô (GDPG, INFL, INT) được lựa chọn nhằm đảm bảo tính đầy đủ và hạn chế sai lệch do bỏ sót biến. Các giả thuyết nghiên cứu được phát biểu phù hợp với khung lý thuyết và cơ chế tác động đã phân tích.

Sau khi xác định mô hình, nghiên cứu tiến hành thu thập và xử lý dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo tài chính công khai của ngân hàng và số liệu vĩ mô từ cơ quan thống kê chính thức, hình thành bộ dữ liệu bảng phục vụ ước lượng. Giai đoạn phân tích được thực hiện theo chiến lược đa bước, bao gồm ước lượng các mô hình Pooled OLS, REM và FEM, kết hợp với các kiểm định lựa chọn mô hình và kiểm định khuyết tật nhằm đảm bảo tính nhất quán và độ tin cậy của kết quả.

Cuối cùng, kết quả ước lượng được phân tích và thảo luận trên cơ sở so sánh với các giả thuyết nghiên cứu và các bằng chứng thực nghiệm trước đó. Từ đó, luận văn rút ra các kết luận và đề xuất hàm ý chính sách phù hợp với bối cảnh hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam.

3.2 MÔ HÌNH VÀ GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU Luận văn: PPNC Tác động tạo thanh khoản hoạt động Ngân hàng.

3.2.1 Mô hình nghiên cứu

Dựa trên mô hình nghiên cứu của Duan và Niu (2020) và Pasiouras và Kosmidou (2007), luận văn xây dựng mô hình thực nghiệm nhằm kiểm định tác động của hoạt động tạo thanh khoản (Liquidity Creation – LC) đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam.

Trong đó, Duan và Niu (2020) phân tích ảnh hưởng của tạo thanh khoản đến khả năng sinh lời của ngân hàng trong bối cảnh Hoa Kỳ, còn Pasiouras và Kosmidou (2007) nghiên cứu các yếu tố quyết định lợi nhuận ngân hàng tại khu vực Liên minh Châu Âu. Kế thừa và điều chỉnh từ hai mô hình nền tảng này, nghiên cứu sử dụng các chỉ tiêu sinh lời truyền thống để đại diện cho hiệu quả hoạt động, lựa chọn LC làm biến giải thích trung tâm, đồng thời bổ sung các biến kiểm soát đặc thù ngân hàng và biến vĩ mô nhằm đảm bảo tính toàn diện của mô hình và hạn chế sai lệch do bỏ sót biến quan trọng.

Mô hình hồi quy tổng quát được đề xuất dưới dạng dữ liệu bảng như sau: 𝑃𝐸𝑅𝐹𝑂𝑅𝑀𝐴𝑁𝐶𝐸𝑖𝑡=𝛽0 + 𝛽1𝐿𝐶𝑖𝑡+ ∑^𝑛 β𝑘𝐶𝑂𝑁𝑇𝑅𝑂𝐿𝑖𝑡+𝜀𝑖𝑡

Trong đó:

• 𝑃𝐸𝑅𝐹𝑂𝑅𝑀𝐴𝑁𝐶𝐸𝑖𝑡 là biến phụ thuộc, đại diện cho hiệu quả hoạt động của ngân hàng i tại năm t.
• 𝐿𝐶𝑖𝑡 là biến độc lập chính, đo lường mức độ tạo thanh khoản của ngân hàng i tại năm t.
• 𝐶𝑂𝑁𝑇𝑅𝑂𝐿𝑖𝑡 là vector các biến kiểm soát.
• 𝜀𝑖𝑡: Sai số ngẫu nhiên

Trên cơ sở lược khảo lý thuyết và các nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam, mô hình chi tiết được xây dựng như sau:

• 𝑃𝐸𝑅𝐹𝑂𝑅𝑀𝐴𝑁𝐶𝐸𝑖𝑡 = 𝛽0 + 𝛽1𝐿𝐶𝑖𝑡 + 𝛽2𝐿𝐷𝑅𝑖𝑡 + 𝛽3𝑁𝑃𝐿𝑖𝑡 + 𝛽4𝐶𝐴𝑅𝑖𝑡 + 𝛽5𝑆𝐼𝑍𝐸𝑖𝑡 + 𝛽6𝐶𝑂𝑆𝑇𝑖𝑡 + 𝛽7𝐺𝐷𝑃𝐺𝑡 + 𝛽8𝐼𝑁𝐹𝐿𝑡 + 𝛽9𝐼𝑁𝑇𝑡 + 𝛼𝑖 + 𝜀𝑖𝑡 Luận văn: PPNC Tác động tạo thanh khoản hoạt động Ngân hàng.

Trong đó:

• 𝛼𝑖: Tác động đặc thù theo ngân hàng
• 𝜀𝑖𝑡: Sai số ngẫu nhiên

Các biến trong mô hình được lựa chọn dựa trên cơ sở lý thuyết và bằng chứng thực nghiệm trước đây nhằm đảm bảo phản ánh đầy đủ mối quan hệ giữa hoạt động tạo thanh khoản và hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại. Các biến được chia thành ba nhóm: biến phụ thuộc, biến độc lập chính và các biến kiểm soát.

• Biến phụ thuộc: Hiệu quả hoạt động (PERFORMANCE)

Trong nghiên cứu này, hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại được đo lường bằng ROA (Return on Assets). ROA được xác định theo công thức:

Chỉ tiêu này phản ánh khả năng sử dụng tài sản để tạo ra lợi nhuận của ngân hàng. ROA được sử dụng rộng rãi trong các nghiên cứu về hiệu quả ngân hàng(Pasiouras & Kosmidou, 2007; Athanasoglou et al., 2008) do phản ánh hiệu quả tổng thể và ít bị ảnh hưởng bởi cấu trúc vốn so với ROE.

• Biến độc lập chính: Tạo thanh khoản (LC)

Biến LC (Liquidity Creation) phản ánh mức độ ngân hàng thực hiện chức năng trung gian tài chính thông qua chuyển đổi kỳ hạn và chuyển đổi rủi ro. LC được tính toán theo phương pháp phân loại tài sản và nguồn vốn dựa trên mức độ thanh khoản theo cách tiếp cận của Berger và Bouwman (2009). Theo đó, các khoản mục tài sản và nguồn vốn được gán trọng số tùy theo mức độ thanh khoản và tính toán theo công thức tổng quát: LC = ∑ (Trọng số × Khoản mục tài sản, nguồn vốn)

Giá trị LC cao cho thấy ngân hàng cung ứng thanh khoản nhiều hơn cho nền kinh tế. Theo Lý thuyết trung gian tài chính, LC có thể làm gia tăng lợi nhuận thông qua mở rộng tín dụng; tuy nhiên, theo Lý thuyết đánh đổi rủi ro – lợi nhuận, LC cao cũng có thể làm gia tăng rủi ro tín dụng nếu không được kiểm soát tốt.

3.2.2. Đo lường các biến trong mô hình nghiên cứu Luận văn: PPNC Tác động tạo thanh khoản hoạt động Ngân hàng.

Từ khung mô hình tổng quát, nghiên cứu xây dựng ba mô hình thực nghiệm cụ thể nhằm đo lường hiệu quả hoạt động ngân hàng thông qua các chỉ tiêu sinh lời khác nhau, bao gồm ROA, ROE và NIM.

• Mô hình (1): Đo lường hiệu quả hoạt động bằng ROA

𝑅𝑂𝐴𝑖𝑡 = 𝛽0 + 𝛽1𝐿𝐶𝑖𝑡 + 𝛽2𝐿𝐷𝑅𝑖𝑡 + 𝛽3𝑁𝑃𝐿𝑖𝑡 + 𝛽4𝐶𝐴𝑅𝑖𝑡 + 𝛽5𝑆𝐼𝑍𝐸𝑖𝑡 + 𝛽6𝐶𝑂𝑆𝑇𝑖𝑡 + 𝛽7𝐺𝐷𝑃𝐺𝑡 + 𝛽8𝐼𝑁𝐹𝐿𝑡 + 𝛽9𝐼𝑁𝑇𝑡 + 𝜀𝑖𝑡

Trong đó: 𝑅𝑂𝐴𝑖𝑡 là tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản của ngân hàng 𝑖 tại thời điểm 𝑡.

Chỉ tiêu này phản ánh mức độ sinh lời trên mỗi đồng tài sản mà ngân hàng quản lý, qua đó đánh giá hiệu quả sử dụng tài sản và năng lực quản trị tổng thể của ngân hàng trong việc tạo ra lợi nhuận từ nguồn lực hiện có.

Mô hình này cho phép đánh giá hiệu quả sử dụng tài sản và khả năng tạo lợi nhuận từ tổng tài sản của ngân hàng.

• Mô hình (2): Đo lường hiệu quả hoạt động bằng ROE

𝑅𝑂𝐸𝑖𝑡 = 𝛽0 + 𝛽1𝐿𝐶𝑖𝑡 + 𝛽2𝐿𝐷𝑅𝑖𝑡 + 𝛽3𝑁𝑃𝐿𝑖𝑡 + 𝛽4𝐶𝐴𝑅𝑖𝑡 + 𝛽5𝑆𝐼𝑍𝐸𝑖𝑡 + 𝛽6𝐶𝑂𝑆𝑇𝑖𝑡 + 𝛽7𝐺𝐷𝑃𝐺𝑡 + 𝛽8𝐼𝑁𝐹𝐿𝑡 + 𝛽9𝐼𝑁𝑇𝑡 + 𝜀𝑖𝑡

Trong đó: 𝑅𝑂𝐸𝑖𝑡 là tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu của ngân hàng 𝑖tại thời điểm 𝑡.

Chỉ tiêu này phản ánh khả năng sinh lời trên vốn tự có, thể hiện hiệu quả tài chính từ góc độ nhà đầu tư và mức độ sử dụng vốn của cổ đông để tạo ra lợi nhuận. Mô hình này giúp đánh giá hiệu quả hoạt động ngân hàng xét trên phương diện tối đa hóa lợi ích cho chủ sở hữu. Luận văn: PPNC Tác động tạo thanh khoản hoạt động Ngân hàng.

• Mô hình (3): Đo lường hiệu quả hoạt động bằng NIM

𝑁𝐼𝑀𝑖𝑡 = 𝛽0 + 𝛽1𝐿𝐶𝑖𝑡 + 𝛽2𝐿𝐷𝑅𝑖𝑡 + 𝛽3𝑁𝑃𝐿𝑖𝑡 + 𝛽4𝐶𝐴𝑅𝑖𝑡 + 𝛽5𝑆𝐼𝑍𝐸𝑖𝑡 + 𝛽6𝐶𝑂𝑆𝑇𝑖𝑡 + 𝛽7𝐺𝐷𝑃𝐺𝑡 + 𝛽8𝐼𝑁𝐹𝐿𝑡 + 𝛽9𝐼𝑁𝑇𝑡 + 𝜀𝑖𝑡

Trong đó: 𝑁𝐼𝑀𝑖𝑡 là biên lãi ròng (Net Interest Margin), được xác định bằng chênh lệch giữa thu nhập lãi và chi phí lãi trên tổng tài sản sinh lãi bình quân.

Chỉ tiêu này phản ánh hiệu quả trung gian tài chính cốt lõi của ngân hàng, thể hiện khả năng quản lý thu nhập từ hoạt động tín dụng và kiểm soát chi phí huy động vốn. Mô hình này tập trung đánh giá năng lực tạo thu nhập từ hoạt động kinh doanh truyền thống của ngân hàng thương mại.

• Mô tả biến chính trong mô hình

Biến độc lập trung tâm: Tạo thanh khoản (LC)

𝐿𝐶𝑖𝑡(Liquidity Creation) là thước đo tổng hợp phản ánh khả năng của ngân hàng trong việc chuyển đổi cơ cấu tài sản – nguồn vốn nhằm cung ứng thanh khoản cho nền kinh tế. Biến này được tính toán theo phương pháp của Berger và Bouwman (2009), dựa trên việc phân loại và gán trọng số cho các khoản mục tài sản và nguồn vốn theo mức độ thanh khoản.

LC phản ánh năng lực thực hiện chức năng trung gian tài chính cốt lõi của ngân hàng thông qua quá trình chuyển đổi bảng cân đối kế toán. Giá trị LC càng cao cho thấy ngân hàng cung ứng lượng thanh khoản lớn hơn cho nền kinh tế.

• Diễn giải các tham số trong mô hình

𝛽₀(Hệ số chặn): Đại diện cho giá trị trung bình của biến phụ thuộc khi tất cả các biến độc lập bằng 0. Hệ số này phản ánh mức độ sinh lời cơ sở của ngân hàng trong điều kiện không xét đến tác động của các yếu tố giải thích trong mô hình.

𝛽₁–𝛽₉(Các hệ số hồi quy): Các hệ số này đo lường mức độ và chiều hướng tác động của từng biến độc lập đến hiệu quả hoạt động ngân hàng.

• Hệ số dương cho thấy mối quan hệ thuận chiều giữa biến giải thích và hiệu quả hoạt động.
• Hệ số âm phản ánh tác động ngược chiều, tức biến giải thích làm suy giảm khả năng sinh lời của ngân hàng.

𝜀𝑖𝑡(Sai số ngẫu nhiên): Là thành phần nhiễu ngẫu nhiên, bao gồm các yếu tố không quan sát được nhưng có ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động ngân hàng, chẳng hạn như đặc điểm quản trị riêng, chiến lược kinh doanh hoặc các cú sốc kinh tế vĩ mô ngoài mô hình. Thành phần này giúp phản ánh tính bất định và biến động tự nhiên trong dữ liệu thực tế.

3.2.3. Giả thuyết nghiên cứu Luận văn: PPNC Tác động tạo thanh khoản hoạt động Ngân hàng.

Trên cơ sở Lý thuyết trung gian tài chính (Diamond & Dybvig, 1983) và khung đo lường tạo thanh khoản của Berger & Bouwman (2009), hoạt động tạo thanh khoản được xem là chức năng cốt lõi quyết định khả năng sinh lợi của ngân hàng thương mại. Thông qua cơ chế chuyển đổi kỳ hạn và chuyển đổi rủi ro, ngân hàng sử dụng nguồn vốn ngắn hạn có chi phí thấp để tài trợ cho các tài sản sinh lãi dài hạn, qua đó gia tăng chênh lệch lãi suất và cải thiện biên lãi ròng (NIM). Sự cải thiện NIM góp phần nâng cao lợi nhuận ròng, từ đó tác động tích cực đến ROA và ROE.

Tuy nhiên, theo Lý thuyết đánh đổi rủi ro – lợi nhuận (Markowitz, 1952; Sharpe, 1964), việc gia tăng tạo thanh khoản cũng đồng thời làm gia tăng mức độ rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản. Nếu vượt quá năng lực quản trị, chi phí dự phòng rủi ro và chi phí vốn có thể gia tăng, làm suy giảm hiệu quả hoạt động. Do đó, tác động của tạo thanh khoản đến hiệu quả hoạt động phụ thuộc vào mức độ kiểm soát rủi ro và điều kiện kinh tế vĩ mô.

Các bằng chứng thực nghiệm quốc tế như Berger & Bouwman (2009), Fungáčová et al. (2015) và Sahyouni & Wang (2019) cho thấy tạo thanh khoản thường có tác động tích cực đến khả năng sinh lời của ngân hàng trong điều kiện bình thường, mặc dù mức độ tác động có thể thay đổi theo môi trường kinh tế và cấu trúc hệ thống tài chính.

Từ các lập luận lý thuyết và bằng chứng thực nghiệm nêu trên, nghiên cứu kỳ vọng rằng hoạt động tạo thanh khoản có tác động tích cực đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại. Kỳ vọng dấu: LC (+) ROA, ROE, NIM.

• Bảng 3.2: Tổng hợp các biến trong mô hình nghiên cứu

3.3. SO SÁNH VÀ THẢO LUẬN CÁC THƯỚC ĐO THAY THẾ TRONG CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC Luận văn: PPNC Tác động tạo thanh khoản hoạt động Ngân hàng.

Trong nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ giữa tạo thanh khoản và hiệu quả hoạt động ngân hàng, việc lựa chọn thước đo phù hợp đóng vai trò quan trọng, bởi mỗi chỉ tiêu phản ánh một khía cạnh khác nhau của hoạt động ngân hàng. Các nghiên cứu trước đây đã sử dụng nhiều cách tiếp cận thay thế, cả đối với biến phụ thuộc (hiệu quả hoạt động) và biến giải thích trung tâm (tạo thanh khoản).

• Thước đo thay thế cho hiệu quả hoạt động

Trong lĩnh vực ngân hàng, các thước đo hiệu quả hoạt động phổ biến bao gồm ROA, ROE, NIM, chỉ số Tobin’s Q và các thước đo hiệu quả kỹ thuật như DEA (Data Envelopment Analysis) hoặc SFA (Stochastic Frontier Analysis).

ROA (Return on Assets) phản ánh khả năng sinh lời trên tổng tài sản, thể hiện hiệu quả sử dụng tài sản của ngân hàng (Athanasoglou et al., 2008). Đây là chỉ tiêu được sử dụng rộng rãi do tính ổn định và khả năng so sánh giữa các ngân hàng.

ROE (Return on Equity) phản ánh mức sinh lời trên vốn chủ sở hữu, nhạy cảm với cấu trúc đòn bẩy tài chính. Tuy nhiên, ROE có thể bị khuếch đại bởi mức độ sử dụng nợ cao.

NIM (Net Interest Margin) tập trung vào hiệu quả hoạt động cốt lõi của ngân hàng – chênh lệch giữa thu nhập lãi và chi phí lãi. Chỉ tiêu này phản ánh rõ tác động trực tiếp của tạo thanh khoản thông qua kênh tín dụng.

Một số nghiên cứu (ví dụ Chiarella et al., 2020) sử dụng Tobin’s Q nhằm phản ánh giá trị thị trường của ngân hàng. Tuy nhiên, chỉ tiêu này phụ thuộc mạnh vào biến động thị trường chứng khoán và ít phù hợp với các ngân hàng chưa niêm yết.

Các phương pháp DEA hoặc SFA đo lường hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả chi phí, nhưng đòi hỏi dữ liệu chi tiết và giả định cấu trúc hàm sản xuất, do đó ít được áp dụng trong nghiên cứu dữ liệu bảng quy mô lớn.

So sánh các thước đo trên cho thấy ROA và ROE phản ánh hiệu quả tổng thể, trong khi NIM phản ánh hiệu quả trung gian tài chính. Vì mục tiêu nghiên cứu tập trung vào tác động của tạo thanh khoản – một hoạt động gắn trực tiếp với tín dụng và thu nhập lãi – việc sử dụng ROA, ROE và NIM là phù hợp và nhất quán với các nghiên cứu trước.

• Thước đo thay thế cho tạo thanh khoản Luận văn: PPNC Tác động tạo thanh khoản hoạt động Ngân hàng.

Đối với biến tạo thanh khoản, các nghiên cứu quốc tế sử dụng ba nhóm thước đo chính:

Phương pháp phân loại tài sản – nguồn vốn (Berger & Bouwman, 2009): Đây là thước đo toàn diện nhất, tính toán LC dựa trên việc gán trọng số cho các khoản mục bảng cân đối và ngoại bảng theo mức độ thanh khoản. Phương pháp này phản ánh đầy đủ chức năng chuyển đổi kỳ hạn.

Tỷ lệ cho vay trên tiền gửi (LDR): Được sử dụng như biến đại diện gián tiếp cho mức độ chuyển đổi thanh khoản. Tuy nhiên, LDR chỉ phản ánh mối quan hệ giữa cho vay và tiền gửi, chưa xem xét cấu trúc tổng thể tài sản – nguồn vốn.

Tỷ trọng cho vay trên tổng tài sản: Một số nghiên cứu sử dụng tỷ lệ cho vay/tổng tài sản như thước đo đơn giản của LC. Tuy nhiên, cách tiếp cận này bỏ qua yếu tố nguồn vốn và hoạt động ngoại bảng.

So sánh các cách đo lường cho thấy phương pháp của Berger & Bouwman (2009) có ưu thế về mặt lý thuyết và phản ánh đầy đủ bản chất tạo thanh khoản. Tuy nhiên, phương pháp này yêu cầu dữ liệu chi tiết và có thể nhạy cảm với cách phân loại khoản mục kế toán.

• Hàm ý đối với nghiên cứu hiện tại

Việc sử dụng nhiều thước đo thay thế trong các nghiên cứu trước cho thấy kết quả thực nghiệm có thể phụ thuộc vào cách lượng hóa biến. Do đó, để tăng tính vững (robustness) của kết quả, nghiên cứu hiện tại ưu tiên sử dụng chỉ số tạo thanh khoản theo phương pháp Berger & Bouwman (2009), đồng thời kiểm tra độ nhạy của kết quả thông qua các thước đo thay thế như LDR hoặc tỷ lệ cho vay/tổng tài sản (nếu dữ liệu cho phép).

Cách tiếp cận này giúp đảm bảo rằng kết luận về tác động của tạo thanh khoản đến hiệu quả hoạt động không bị chi phối bởi lựa chọn thước đo cụ thể, qua đó nâng cao độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

3.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Luận văn: PPNC Tác động tạo thanh khoản hoạt động Ngân hàng.

3.4.1. Các phương pháp ước lượng

Để ước lượng mối quan hệ giữa khả năng tạo thanh khoản và hiệu quả hoạt động ngân hàng, nghiên cứu tiến hành phân tích hồi quy theo ba mô hình cơ bản: mô hình hồi quy gộp (Pooled OLS), mô hình tác động cố định (Fixed Effects Model – FEM) và mô hình tác động ngẫu nhiên (Random Effects Model – REM). Các mô hình này được xem xét lần lượt nhằm lựa chọn mô hình phù hợp nhất với bản chất dữ liệu và mục tiêu nghiên cứu.

Thứ nhất, mô hình hồi quy gộp (Pooled Ordinary Least Squares – Pooled OLS) giả định rằng các hệ số hồi quy và hằng số chặn là đồng nhất giữa các ngân hàng và trong mọi giai đoạn. Mô hình này coi toàn bộ tập dữ liệu như một mẫu chéo lớn, không xem xét đến sự khác biệt riêng của từng ngân hàng. Ưu điểm của Pooled OLS là đơn giản, dễ ước lượng và cung cấp cơ sở ban đầu để so sánh với các mô hình khác. Tuy nhiên, hạn chế của nó là bỏ qua các đặc điểm cố hữu của từng ngân hàng, như năng lực quản trị, chiến lược kinh doanh hay cấu trúc khách hàng. Do đó, mô hình này thường chỉ được sử dụng làm nền tảng tham khảo ban đầu trước khi áp dụng các mô hình phức tạp hơn (Gujarati & Porter, 2009).

Thứ hai, mô hình tác động cố định (Fixed Effects Model – FEM) được sử dụng để khắc phục hạn chế trên bằng cách cho phép các đặc điểm riêng biệt của từng ngân hàng (chẳng hạn như phong cách quản trị, cơ cấu tổ chức hoặc văn hóa doanh nghiệp) được kiểm soát thông qua hằng số chặn riêng biệt cho từng đơn vị. FEM giả định rằng các đặc điểm này có thể tương quan với các biến độc lập, từ đó giúp loại bỏ sai lệch do các yếu tố không quan sát được nhưng cố định theo thời gian. Theo Wooldridge (2010), mô hình FEM phù hợp cho các nghiên cứu trong lĩnh vực ngân hàng – nơi mà sự khác biệt về chiến lược, năng lực quản lý và khả năng kiểm soát rủi ro có thể ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả hoạt động.

Thứ ba, mô hình tác động ngẫu nhiên (Random Effects Model – REM) coi các đặc điểm riêng biệt của từng ngân hàng là ngẫu nhiên và không tương quan với các biến giải thích trong mô hình. REM giả định rằng sai số riêng phản ánh các yếu tố đặc thù không quan sát được của từng ngân hàng, và các yếu tố này được lấy mẫu ngẫu nhiên từ một quần thể chung. Ưu điểm của REM là nếu giả định này đúng, mô hình sẽ mang lại ước lượng hiệu quả hơn FEM do tận dụng được biến thiên cả trong và giữa các ngân hàng. Tuy nhiên, nếu giả định về tính độc lập giữa các đặc điểm riêng và các biến độc lập không được thỏa mãn, kết quả của REM sẽ bị chệch và không nhất quán (Baltagi, 2005). Luận văn: PPNC Tác động tạo thanh khoản hoạt động Ngân hàng.

• Các kiểm định lựa chọn mô hình

Sau khi tiến hành ước lượng theo ba mô hình nêu trên, nghiên cứu sử dụng các kiểm định thống kê để xác định mô hình phù hợp nhất.

Trước hết, kiểm định F (F-test) và kiểm định Breusch-Pagan Lagrange Multiplier (LM test) được sử dụng để so sánh mô hình Pooled OLS với FEM và REM. Kiểm định F được dùng để xác định liệu có tồn tại tác động cố định giữa các ngân hàng hay không. Nếu giá trị p-value nhỏ hơn 0,05, bác bỏ giả thuyết H₀ và kết luận rằng FEM là mô hình phù hợp hơn Pooled OLS. Tương tự, kiểm định LM được sử dụng để xác định sự tồn tại của tác động ngẫu nhiên. Nếu p-value nhỏ hơn 0,05, mô hình REM sẽ được ưu tiên hơn so với Pooled OLS.

Tiếp theo, kiểm định Hausman (Hausman test, 1978) được tiến hành để lựa chọn giữa FEM và REM. Giả thuyết H₀ của kiểm định này cho rằng các tác động riêng là ngẫu nhiên và không tương quan với các biến độc lập (REM là phù hợp), trong khi H₁ cho rằng tồn tại sự tương quan (FEM là phù hợp). Nếu p-value nhỏ hơn 0,05, bác bỏ H₀ và lựa chọn FEM; ngược lại, nếu p-value lớn hơn 0,05, REM được coi là mô hình phù hợp. Kiểm định này đóng vai trò quyết định trong việc lựa chọn mô hình cuối cùng, đảm bảo rằng các ước lượng là không chệch và phản ánh đúng bản chất dữ liệu.

• Kiểm định khuyết tật mô hình:

Kiểm định đa cộng tuyến: Sử dụng chỉ số nhân tử phóng đại phương sai (Variance Inflation Factor – VIF). Nếu VIF > 10, mô hình được xem là có hiện tượng đa cộng tuyến nghiêm trọng, khiến các hệ số hồi quy kém ổn định và khó diễn giải. Khi phát hiện hiện tượng này, các biến có tương quan cao sẽ được xem xét loại bỏ hoặc điều chỉnh.

Kiểm định phương sai sai số thay đổi (Heteroskedasticity): Được thực hiện thông qua kiểm định Breusch-Pagan hoặc kiểm định Modified Wald (đối với FEM). Nếu p-value < 0,05, bác bỏ giả thuyết H₀ về phương sai đồng nhất, tức mô hình có hiện tượng phương sai sai số thay đổi. Khi đó, nghiên cứu sử dụng phương pháp bình phương nhỏ nhất tổng quát (Generalized Least Squares – GLS) hoặc sai số chuẩn vững (robust standard errors) để hiệu chỉnh.

Kiểm định tự tương quan (Autocorrelation): Được tiến hành bằng kiểm định Wooldridge dành cho dữ liệu bảng. Nếu p-value < 0,05, mô hình có hiện tượng tự tương quan bậc nhất, có thể dẫn đến ước lượng kém hiệu quả. Để khắc phục, nghiên cứu chuyển sang sử dụng mô hình động hoặc điều chỉnh sai số chuẩn theo cụm (clustered standard errors).

Như vậy, thông qua việc kết hợp các mô hình hồi quy dữ liệu bảng và các kiểm định thống kê phù hợp, nghiên cứu đảm bảo rằng kết quả ước lượng là nhất quán, hiệu quả và vững chắc (robust), phản ánh chính xác tác động của hoạt động tạo thanh khoản đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu.

3.5. DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU Luận văn: PPNC Tác động tạo thanh khoản hoạt động Ngân hàng.

Nghiên cứu này sử dụng bộ dữ liệu bảng không cân bằng được thu thập từ 30 ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn 10 năm, từ 2015 đến 2024. Mẫu nghiên cứu bao gồm cả ngân hàng thương mại nhà nước và ngân hàng thương mại cổ phần quy mô lớn, chiếm hơn 90% tổng tài sản của toàn hệ thống, qua đó đảm bảo tính đại diện cao cho toàn ngành. Việc lựa chọn giai đoạn nghiên cứu này giúp phản ánh đầy đủ quá trình phát triển và biến động của hệ thống ngân hàng Việt Nam sau giai đoạn tái cơ cấu mạnh mẽ, đồng thời bao quát những thay đổi quan trọng của môi trường kinh tế vĩ mô, trong đó có tác động của đại dịch Covid-19.

Nguồn dữ liệu được sử dụng trong nghiên cứu hoàn toàn là dữ liệu thứ cấp, được tổng hợp từ các nguồn chính thống và có độ tin cậy cao nhằm đảm bảo tính chính xác và khách quan của kết quả phân tích. Dữ liệu tài chính của từng ngân hàng được thu thập thủ công từ báo cáo tài chính thường niên đã được kiểm toán, công bố công khai trên website chính thức của các ngân hàng cũng như từ các cổng thông tin tài chính uy tín như FiinPro và Vietstock. Bên cạnh đó, các dữ liệu kinh tế vĩ mô như tăng trưởng GDP, lạm phát và lãi suất được thu thập từ Tổng cục Thống kê Việt Nam (GSO), Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SBV) và Ngân hàng Thế giới (World Bank). Sau khi thu thập, dữ liệu được kiểm tra, làm sạch và xử lý các giá trị ngoại lai bằng kỹ thuật Winsorization ở phân vị 1% và 99% nhằm hạn chế ảnh hưởng của các quan sát bất thường, đảm bảo tính ổn định và độ tin cậy của các ước lượng hồi quy.

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3

Chương 3 đã trình bày một cách toàn diện cơ sở phương pháp luận được sử dụng trong nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu được xây dựng dựa trên việc kế thừa có chọn lọc từ các công trình thực nghiệm uy tín trong và ngoài nước, đồng thời được điều chỉnh phù hợp với đặc thù của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam. Các biến trong mô hình – bao gồm biến phụ thuộc, biến độc lập và các biến kiểm soát – được định nghĩa, đo lường và giải thích cụ thể, đảm bảo tính nhất quán với cơ sở lý thuyết và khả năng ứng dụng vào thực tiễn phân tích.

Trên cơ sở đó, các giả thuyết nghiên cứu đã được phát biểu rõ ràng, thể hiện kỳ vọng về chiều hướng tác động giữa hoạt động tạo thanh khoản và hiệu quả hoạt động ngân hàng. Phần phương pháp ước lượng được trình bày chi tiết, mô tả quy trình phân tích dữ liệu theo hướng từ cơ bản đến nâng cao. Nghiên cứu tiến hành so sánh, lựa chọn giữa các mô hình hồi quy dữ liệu bảng (Pooled OLS, FEM và REM), thực hiện các kiểm định cần thiết nhằm xác định mô hình phù hợp nhất. Đặc biệt, luận văn áp dụng mô hình FGLS (Feasible Generalized Least Squares) để xử lý các hiện tượng phương sai sai số thay đổi, tự tương quan và khác biệt đặc trưng giữa các ngân hàng, qua đó nâng cao độ tin cậy của các ước lượng thống kê.

Ngoài ra, chương cũng trình bày rõ nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo tài chính đã kiểm toán của 30 ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn 2015-2024, cùng quy trình xử lý và làm sạch dữ liệu nhằm đảm bảo tính minh bạch và độ chính xác cao. Nhìn chung, Chương 3 đã thiết lập nền tảng phương pháp luận vững chắc, là cơ sở để Chương 4 tiến hành ước lượng, phân tích và thảo luận kết quả một cách logic, tin cậy và có giá trị thực tiễn cao. Luận văn: PPNC Tác động tạo thanh khoản hoạt động Ngân hàng.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:  

===>>> Luận văn: KQNC Tác động tạo thanh khoản hoạt động Ngân hàng

Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn thạc sĩ, báo cáo tốt nghiệp, khóa luận tốt nghiệp, chuyên đề tốt nghiệp và Làm Tiểu Luận Môn luôn luôn uy tín hàng đầu. Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 luôn đặt lợi ích của các bạn học viên là ưu tiên hàng đầu. Rất mong được hỗ trợ các bạn học viên khi làm bài tốt nghiệp. Hãy liên hệ ngay Dịch Vụ Viết Luận Văn qua Website:  https://hotrovietluanvan.com/ – Hoặc Gmail: hotrovietluanvan24@gmail.com