Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS

Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS hay nhất năm 2025 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn thạc sĩ tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài Luận Văn: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử ở các trường THCS trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.

3.1. Cơ sở đề xuất các biện pháp

Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử tại các trường THCS chúng tôi căn cứ trên cơ sở sau:

3.1.1. Cơ sở lý luận

Trong chương 1, tác giả đã trình bày cơ sở lý luận về nội dung quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử ở trường THCS bao gồm: Quản lý hoạt động dạy môn lịch sử của GV (mục tiêu, chương trình, kế hoạch giảng dạy; phân công giảng dạy cho GV; công tác chuẩn bị giờ lên lớp; quản lý giờ dạy của GV; việc thực hiện đổi mới PPDH; hoạt động KT-ĐG kết quả học tập của HS; hoạt động ngoại khóa trong dạy học lịch sử; sinh hoạt tổ CM lịch sử; hồ sơ chuyên môn của GV; phương tiện, điều kiện hỗ trợ hoạt động dạy học; công tác bồi dưỡng GV); quản lý hoạt động học môn lịch sử của HS (xác định mục đích, động cơ học tập; nội dung học tập; phương pháp học tập; quản lý việc tự học; điều kiện, phương tiện hỗ trợ hoạt động học).

Để thực hiện các nội dung quản lý, quản lý nhà trường cần thực hiện các chức năng quản lý: Xây dựng kế hoạch; tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra.

Các biện pháp đề xuất được dựa trên cơ sở lý luận và quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử ở trường THCS.

3.1.2. Cơ sở thực tiễn

Ở chương 2, tác giả đã trình bày thực trạng và nguyên nhân dẫn đến thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử ở các trường THCS trên địa bàn Tp TDM, tỉnh Bình Dương. Theo kết quả nghiên cứu, bên cạnh những nội dung quản lý được thực hiện tốt vẫn còn tồn tại một số nội dung cần phải cải tiến để đáp ứng được yêu cầu của hoạt động dạy học lịch sử trong nhà trường như: Chỉ đạo tổ CM tổ chức thảo luận về cách thực hiện những bài khó, nội dung khó, dự kiến những vấn đề nảy sinh trong quá trình dạy; Kịp thời xử lý những GV vi phạm quy chế CM về thực hiện chương trình; trang bị cho GV đầy đủ sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, đồ dùng dạy học, phim tư liệu lịch sử phục vụ cho dạy học bộ môn; Tổ chức hội thảo, chuyên đề đổi mới PPDH cho từng bài, từng chương, từng giai đoạn lịch sử; Có biện pháp chế tài đối với GV không thực hiện đổi mới PPDH, tuyên dương, khen thưởng các cá nhân thực hiện tốt đổi mới PPDH; chỉ đạo xây dựng kế hoạch tổ chức các hoạt động ngoại khóa lịch sử ngay từ đầu năm học; Tổ chức các hoạt động ngoại khóa lịch sử; Bố trí và đầu tư xây dựng phòng học lịch sử; Tổ chức tham quan học hỏi kinh nghiệm các trường cho GV môn lịch sử; tổ chức các hoạt động ngoại khóa, tham quan, tiết học thực tế cho HS, Khuyến khích các em ứng dụng CNTT vào việc học tập nhất là trong giai đoạn khoa học công nghệ phát triển cao như hiện nay, tổ chức cho HS tham gia tự đánh giá kết quả học tập.

Từ kết quả nghiên cứu thực trạng, những biện pháp được đề xuất nhằm khắc phục những mặt còn tồn tại trong công tác quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử để nâng cao hơn nữa hiệu quả của hoạt động dạy học lịch sử trong nhà trường THCS.

3.2. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS.

• Hệ thống các biện pháp được đề xuất cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

3.2.1. Đảm bảo tính pháp chế

Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn lịch sử trong các trường THCS trên địa bàn Tp TDM đảm bảo cơ sở pháp lý, được pháp luật công nhận. Không có biện pháp nào trái với pháp luật. Tất cả các biện pháp đề xuất đều được căn cứ vào Luật Giáo dục, các Thông tư, Quy chế, Điều lệ, Chỉ thị của ngành và căn cứ vào các văn bản hướng dẫn thực hiện của các cấp về GDĐT.

3.2.2. Đảm bảo tính hệ thống – cấu trúc

Tính hệ thống, cấu trúc được đảm bảo, có nghĩa là các biện pháp đề xuất phải bao quát các nội dung, các khía cạnh của công tác quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử, bao quát mọi mặt của vấn đề, có biện pháp quản lý trực tiếp và có biện pháp quản lý gián tiếp (thông qua các yếu tố, các chủ thể liên quan đến hoạt động dạy học môn lịch sử). Hay nói cách khác, những thành tố nào tham gia vào quá trình dạy học môn lịch sử thì khi đề ra biện pháp phải xét tới vai trò, sự ảnh hưởng của các thành tố đó.

Khi đề ra các biện pháp được phải đi từ thực trạng nhận thức đến hành động. Trên cơ sở mối quan hệ biện chứng giữa hoạt động dạy lịch sử của GV và hoạt động học lịch sử của HS, cần có các biện pháp đề xuất cho hoạt động quản lý giảng dạy ở cấp độ rộng đến hẹp, từ chung đến riêng. Nói một cách khác, có biện pháp liên quan đến quản lý cấp trường đến quản lý ở cấp tổ bộ môn, biện pháp liên quan trực tiếp đến GV cũng như những biện pháp quản lý việc học tập môn lịch sử của HS.

3.2.3. Đảm bảo tính thực tiễn Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS.

Các biện pháp phải thể hiện và cụ thể hoá đường lối, phương châm giáo dục của Đảng và Nhà nước, phù hợp với chế định giáo dục của ngành trong quá trình quản lý. Hệ thống các biện pháp được đề xuất phải có khả năng thực thi trong thực tiễn quản lý hoạt động dạy học ở các trường THCS. Nói một cách cụ thể, các biện pháp đề xuất phải phù hợp với nội dung quản lý hoạt động dạy học. Tính thực tiễn của các biện pháp đòi hỏi phải tìm các biện pháp quản lý phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện, tận dụng các nguồn lực (nhân lực, tài lực, vật lực, thông tin), môi trường của các trường THCS, đặc thù của bộ môn lịch sử trên cơ sở tuân thủ nghiêm ngặt các quy chế của Bộ GDĐT. Các biện pháp này phải phù hợp với khả năng quản lý trường học, của cán bộ quản lý và điều kiện dạy học thực tế của nhà trường, phù hợp với khả năng và trình độ của đội ngũ GV và các điều kiện phục vụ học tập của HS trong trường.

3.2.4. Đảm bảo tính khả thi

Yêu cầu này đòi hỏi các biện pháp được đề xuất có khả năng áp dụng vào thực tiễn hoạt động quản lý của người HT trường trường THCS một cách thuận lợi, trở thành hiện thực và đem lại hiệu quả cao trong việc thực hiện các chức năng quản lý của người HT (lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra). Để đạt được điều này, khi xây dựng biện pháp phải đảm bảo tính khoa học trong trình tự các bước tiến hành.

Ngoài những yêu cầu mang tính nguyên tắc đã trình bày ở trên, các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử rất chú trọng đến các yêu cầu thống nhất trong quản lý giáo dục – bảo đảm lợi ích của GV và HS được làm việc, học tập và rèn luyện trong môi trường giáo dục lành mạnh, phối hợp với nhà trường thực hiện mục tiêu giáo dục; tập trung dân chủ – có sự kết hợp, nhất trí và thống nhất giữa nhà trường – GV- HS; đảm bảo kết hợp cân đối giữa yêu cầu và năng lực, giữa quyền hạn và trách nhiệm; đảm bảo tính kế hoạch – quản lý phải đảm bảo kết hợp giữa giải quyết từng phần và tiếp cận hệ thống. Tôn trọng tính nhất thể của hệ thống.

3.3. Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử ở các trường THCS công lập trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một

3.3.1. Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh và phụ huynh học sinh về vai trò của dạy và học lịch sử trong nhà trường

• Mục tiêu của biện pháp Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS.

Giúp cho CBQL, GV, HS và phụ huynh HS nhận thức được tầm quan trọng và sự cần thiết của dạy và học lịch sử trong nhà trường, ý nghĩa của bộ môn lịch sử đối với sự phát triển của đất nước và của mỗi cá nhân là giúp mỗi người biết được nguồn gốc của mình để lao động, học tập, rèn luyện, xây dựng đất nước, đấu tranh giữ vững chủ quyền dân tộc và tiến bộ xã hội, để hòa nhập với thế giới. Chỉ khi nhận thức được vai trò của bộ môn lịch sử thì CBQL, GV, HS mới có động cơ và thái độ đúng đắn, có hành động phù hợp đúng chức năng nhiệm vụ của mình để thực hiện mục tiêu phát triển chất lượng dạy và học môn lịch sử trong nhà trường.

• Nội dung và cách thực hiện

HT xây dựng kế hoạch năm học của nhà trường trong đó chú trọng đến nội dung tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức về vai trò vị trí môn lịch sử.

HT giao cho phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn phối hợp với tổ CM bộ môn lịch sử xây dựng kế hoạch nâng cao nhận thức về vai trò, vị trí của môn lịch sử và việc dạy học lịch sử trong nhà trường ngay từ đầu năm học và triển khai như một nhiệm vụ của tổ CM.

Thường xuyên tổ chức các chuyên đề, hội thảo, tọa đàm về các tri thức lịch sử, đặc biệt là những trí thức lịch sử hiện đại, ứng dụng những tri thức lịch sử trong đời sống cho GV, HS và phụ huynh HS tham gia.

Tuyên truyền vai trò môn lịch sử cũng như việc học lịch sử đối với GV và HS bằng các băngron, khẩu hiệu trên bảng tin của trường, lớp. Có thể xây dựng “công viên lịch sử” hoặc “bảo tàng lịch sử” trong sân trường bằng cách thiết kế các bảng treo trên cây hoặc dựng quanh hành lang lớp học. Trên bảng là thông tin về những sự kiện lịch sử, các nhân vật lịch sử của dân tộc hoặc của địa phương để các em tìm hiểu. Có thể phối hợp để các em học sinh cùng tham gia công việc thiết kế này nhằm khơi gợi ở các em tình yêu tìm hiểu lịch sử.

• Khuyến khích, tổ chức các cuộc thi đọc sách lịch sử, viết tóm tắt, cảm nghĩ về những quyển sách lịch sử đã đọc.
• Phối hợp với các tổ chức Đoàn thanh niên, Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh tổ chức các cuộc thi tìm hiểu kiến thức lịch sử cũng như thể hiện tình yêu đối với môn lịch sử.
• Lên kế hoạch tổ chức cho các em đến thăm, giao lưu với các “nhân vật lịch sử” trong địa phương như: các cô chú thương binh, các mẹ Việt Nam anh hùng… Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS.
• Tổ chức các buổi học ngoại khóa, tham quan bảo tàng, khu di tích… để tìm hiểu thêm các tri thức lịch sử, kết hợp với việc vui chơi, giải trí của học sinh.

Thông qua các buổi họp phụ huynh HS, GV giúp phụ huynh HS hiểu rõ về vai trò, vị trí của môn lịch sử nhằm thay đổi tư tưởng “lịch sử là môn học phụ ở nhà trường”, khuyến khích phụ huynh động viên, giúp đỡ HS trong quá trình học tập môn lịch sử.

c. Điều kiện thực hiện

• Ban giám hiệu nhà trường cần nhận thức rõ vai trò của hoạt động dạy và học lịch sử trong nhà trường.
• Cần sự phối hợp của các tổ chức trong nhà trường như Công đoàn, Đội thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, các tổ chức ngoài nhà trường như chính quyền địa phương, Ban quản lý các khu di tích lịch sử, Bảo tàng địa phương… trong công tác tổ chức các hoạt động.
• Cần được hỗ trợ về kinh phí, CSVC, phương tiện để tổ chức các chuyên đề, hội thi cũng như các hoạt động ngoại khóa.
• Có sự hỗ trợ nhiệt tình từ phía Ban đại diện Cha Mẹ học

3.3.2. Biện pháp 2: Xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên lịch sử đủ về số lượng, chuẩn về chất lượng, giỏi năng lực chuyên môn

• Mục tiêu của biện pháp

Xây dựng đội ngũ CBQL (đặc biệt là các tổ trưởng, phó tổ trưởng tổ chuyên môn lịch sử) có năng lực quản lý cao, được đào tạo bài bản về nghiệp vụ quản lý, có trình độ chuyên môn vững, tâm huyết với nghề, có phẩm chất đạo đức tốt, có tinh thần cầu tiến, ham học hỏi, là tấm gương cho tập thể cán bộ GV, HS trong nhà trường.

Xây dựng đội ngũ GV có trình độ chuyên môn giỏi, có lòng yêu nghề, có tinh thần trách nhiệm trong công tác đào tạo thế hệ trẻ, làm việc khoa học, kỷ luật, có khả năng sư phạm cao, có tinh thần phấn đấu trở thành người GV giỏi, được HS yêu quý, luôn sẵn sàng tiếp nhận cái mới, đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp đổi mới giáo dục, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa- hiện đại hóa đất nước. Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS.

• Nội dung và cách thực hiện
• Đối với đội ngũ cán bộ quản lý

Lựa chọn các GV có trình độ CM, trình độ quản lý, có kinh nghiệm, có tinh thần cầu tiến và căn cứ vào ý kiến của các GV trong bộ môn để bổ nhiệm vào vị trí tổ trưởng, phó tổ trưởng CM bộ môn lịch sử thúc đẩy công tác CM của bộ môn phát triển vững vàng.

Tham mưu với các cấp quản lý, mở các lớp bồi dưỡng về lý luận chính trị, chuyên môn nghiệp vụ, quản lý nhà nước, quản lý giáo dục và tạo điều kiện cho họ tham gia để nâng cao nhận thức về công tác quản lý.

Có kế hoạch và tạo điều kiện, khích lệ cả tinh thần và vật chất cho đội ngũ cán bộ đi học nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, đặc biệt là nghiệp vụ quản lý giáo dục. Có kế hoạch thu hút, sử dụng cán bộ một cách hợp lý, đúng chuyên môn sau khi học nâng cao trình độ.

Tăng cường tổ chức các hoạt động giao lưu, học hỏi kinh nghiệm của các đơn vị khác, từ đó bổ sung vận dụng hợp lý cho đơn vị, tổ chức của mình.

• Đối với đội ngũ giáo viên

Đổi mới công tác tuyển dụng GV dạy học bộ môn lịch sử. Không chỉ quan tâm tới bằng cấp, cần đặc biệt chú trọng tuyển dụng những GV có trình độ chuyên môn nghiệp vụ cao, có kỹ năng giảng dạy lối cuốn, thu hút, có tinh thần trách nhiệm, nhiệt tình trong công việc, sẵn sàng thay đổi, áp dụng cái mới vào công tác giảng dạy.

Đối với lực lượng GV sẵn có, cần tăng cường công tác bồi dưỡng CM nghiệp vụ, nâng cao trình độ cho GV. Hàng năm, căn cứ vào tình hình thực tiễn và nội dung các văn bản chị thị hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học, HT kết hợp với các tổ trưởng tổ CM lịch sử phân loại trình độ, năng lực từ đó xác định yêu cầu nội dung cần bồi dưỡng đối với từng GV. Kế hoạch này cần phải được triển khai trở thành nội dung chính trong sinh hoạt CM của tổ và của mỗi GV. Xác định rõ các nội dung bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ và biện pháp nâng cao trình độ cho GV, cụ thể: Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS.

• Nâng cao kiến thức chung, kiến thức chuyên ngành, năng lực sư phạm cho từng GV.
• Bổ sung kiến thức và khuyến khích GV áp dụng các PPDH mới, dạy học tích cực.
• Nâng cao trình độ ngoại ngữ, tin học cho GV.

Nhà trường tổ chức các lớp bồi dưỡng, mời các chuyên gia, các giảng viên từ các trường đại học, các học viện báo cáo các chuyên đề về lịch sử và dạy học lịch sử trong nhà trường.

Tổ chức cho GV bộ môn lịch sử tham quan, giao lưu với các trường trong địa bàn thành phố, tỉnh và các tỉnh khác để rèn luyện, nâng cao tay nghề, tiếp thu các kiến thức lịch sử trong các giai đoạn mới.

Có kế hoạch cử GV đi học đại học, sau đại học và các lớp ngắn hạn về các chuyên đề lịch sử, PPDH lịch sử để nâng dần chuẩn đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cốt cán, vững vàng, đầu tư cho mũi nhọn và nòng cốt trong chuyên môn.

Có kế hoạch mở lớp bồi dưỡng cho GV cách sử dụng các trang thiết bị dạy học hiện đại và ứng dụng các trang thiết bị hiện đại vào công tác giảng dạy (máy tính, máy quay phim, các phần mềm hỗ trợ thiết kế bài giảng lịch sử…).

Đổi mới công tác sinh hoạt tổ CM lịch sử: nghiên cứu từng phần nội dung chương trình, dạy thí điểm bài khó, duy trì chế độ dự giờ, thao giảng, trao đổi thảo luận về các PPDH mới, phân tích bài học… Qua đó mỗi GV thấy được mặt mạnh, mặt yếu của mình để cùng góp ý, trao đổi về nội dung kiến thức, phương pháp giảng dạy, tổ chức một giờ dạy hiệu quả. Đặc biệt, chú trọng tổ chức các chuyên đề chuyên sâu về lịch sử trong các buổi sinh hoạt tổ chuyên môn.

Tạo ra bầu không khí tâm lý lành mạnh, đoàn kết, sẵn sàng giúp đỡ lẫn nhau trong công việc và trong đời sống giữa các CB- GV.

• Điều kiện thực hiện

Cần có sự phối hợp, hỗ trợ của các ban ngành, các cấp lãnh đạo, các đơn vị khác trong Tp TDM, tỉnh Bình Dương cũng như các thành phố, tỉnh thành khác.

HT phải nhận thức rõ vai trò của đội ngũ GV, CBQL cũng như công tác bồi dưỡng, nâng cao nghiệp vụ cho đội ngũ GV, CBQL.

Hỗ trợ về kinh phí như học phí đào tạo, chi phí tài liệu học tập, tổ chức chuyên đề… theo khả năng tài chính và theo quy định của ngành, quy chế chi tiêu nội bộ của từng trường.

Lãnh đạo nhà trường cần động viên, khuyến khích, bố trí nhân sự hợp lý để dành thời gian cho các GV, CBQL có thời gian tập trung bồi dưỡng, học tập CM.

3.3.3. Biện pháp 3: Tăng cường quản lý hoạt động dạy môn lịch sử của giáo viên Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS.

Mục tiêu của biện pháp

• Tạo ra sự thay đổi căn bản về chất trong hoạt động dạy và học môn lịch sử.
• Tạo ra những giờ học lịch sử nhẹ nhàng, hấp dẫn, sinh động nhưng vẫn đạt hiệu quả dạy học cao. Kích thích động cơ học tập đúng đắn của HS, khơi dậy sự tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo trong quá trình lĩnh hội tri thức.
• Tạo động lực cho đội ngũ GV dạy môn lịch sử tự bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ, đáp ứng yêu cầu đổi mới PPDH.

Nội dung và cách thực hiện

Theo kế hoạch dạy học trong chương trình đổi mới giáo dục hiện nay, việc đổi mới PPDH bộ môn lịch sử cần đạt được nội dung sau:

• Nâng cao nhận thức về đổi mới PPHD nói chung và dạy học lịch sử nói riêng trong CBQL, GV, HS.
• Cải tiến phương pháp dạy, phương pháp học, tăng cường việc sử dụng đồ dùng dạy học, ứng dụng CNTT hỗ trợ quá trình dạy học lịch sử.
• Đổi mới trong việc KT-ĐG kết quả học tập môn lịch sử của HS.

HT phân công phó hiệu trưởng phụ trách CM phối hợp với tổ CM lịch sử xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch kiểm tra, giám sát việc thực hiện đổi mới PPDH lịch sử của các thành viên trong bộ môn.

Ban giám hiệu cần quán triệt cho tổ trưởng, phó tổ trưởng CM, đội ngũ GV dạy lịch sử để họ ý thức được tầm quan trọng, ý nghĩa sống còn của việc đổi mới PPDH, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm của GV trong quá trình tổ chức dạy học.

Tổ chức thường xuyên các lớp tập huấn về PPHD để GV biết rõ ưu điểm, nhược điểm của từng phương pháp từ đó biết cách lựa chọn, phối hợp các phương pháp cho phù hợp với từng nội dung bài học, từng đối tượng dạy học.

Sử dụng tối đa các phương tiện hiện có, phối hợp với các đơn vị trong và ngoài nhà trường xây dựng các tài liệu (ấn phẩm, băng hình, bài viết…) để GV tham khảo và vận dụng vào quá trình giảng dạy lịch sử.

Tập huấn, hướng dẫn cho GV thực hiện đổi mới PPHD môn lịch sử, đổi mới cách soạn bài đảm bảo thực hiện được các nội dung: Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS.

• Đổi mới thiết kế bài giảng theo hướng tổ chức tốt các hoạt động của HS.
• Đổi mới hình thức tổ chức dạy học lịch sử.
• Tăng cường sử dụng đồ dùng dạy học, phim ảnh tư liệu trong quá trình dạy học lịch sử.
• Ứng dụng CNTT, ứng dụng các phần mềm phục vụ tốt cho quá trình dạy học lịch sử.

Chỉ đạo tổ CM lịch sử tăng cường trao đổi, thảo luận về đổi mới PPDH với từng kiểu bài, dạng bài cụ thể, báo cáo kinh nghiệm áp dụng PPDH lịch sử hiệu quả của những cá nhân trong thực tiễn tham gia giảng dạy lịch sử.

Tổ chức các cuộc thi, khuyến khích GV sáng tạo và sử dụng các dụng cụ, phương tiện dạy học lịch sử phù hợp với yêu cầu của từng nội dung, từng bài học

Xây dựng các tiêu chí đánh giá giờ dạy theo yêu cầu đổi mới PPHD lịch sử, tăng cường dự giờ, thao giảng để điều chỉnh giờ giảng theo các tiêu chí đã xây dựng.

• Điều kiện thực hiện

Ban giám hiệu nhà trường tạo điều kiện và phối hợp với tổ CM lịch sử trong việc xây dựng, thực hiện kế hoạch đổi mới PPDH của bộ môn.

Trang bị đầy đủ CSVC, phương tiện, tài liệu dạy học để GV có điều kiện vận dụng tối đa khả năng chuyên môn và phối hợp tốt các PPHD bộ môn.

3.3.4. Biện pháp 4: Chú trọng quản lý hoạt động học lịch sử của học sinh

• Mục tiêu của biện pháp

Hình thành ở HS thái độ, động cơ học tập đúng đắn trong việc học tập môn lịch sử, học để có hiểu biết thay vì học đối phó, học để qua môn như hiện nay. Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS.

Rèn luyện cho HS tính kỷ luật, tự giác trong học tập, hình thành ở các em phương pháp học tập môn lịch sử phù hợp với bản thân để nâng cao chất lượng dạy và học lịch sử trong nhà trường.

Phân loại HS từ đó có kế hoạch, phương pháp giảng dạy phù hợp, kịp thời phát hiện những HS khá giỏi cũng như những HS yếu kém để bồi dưỡng, phụ đạo.

• Nội dung và cách thực hiện
• Xây dựng nền nếp học tập cho học sinh

Đầu năm hiệu trưởng xây dựng nội quy học tập, nội quy phòng học, nội quy của nhà trường, sau đó đưa các nội dung này vào công tác của giáo viên chủ nhiệm, Đoàn thanh niên, Đội thiếu niên để nhắc nhở HS hàng tuần, hàng tháng.

HT chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm cho HS học tập nội quy của nhà trường. Từ đó, HS hiểu và thấy rõ trách nhiệm của mình trong việc thực hiện nền nếp để đạt được kết quả cao trong học tập.

Giáo viên bộ môn phải chịu trách nhiệm trước HT về quản lý HS trong tiết dạy của mình, là người phát hiện ra HS khá, giỏi hay yếu kém trong học tập. Đồng thời trong quá trình dạy học, GV bộ môn giao nhiệm vụ học tập cụ thể cho HS, nhóm HS trong lớp tương ứng với nội dung của từng bài nhằm tăng cường các hoạt động tập thể của HS, động viên hướng dẫn các em hoàn thành nhiệm vụ học tập được giao.

HT chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm xây dựng nền nếp học tập của HS và báo cáo trực tiếp hoặc bằng văn bản tình hình thực hiện nền nếp của HS thông qua cuộc họp giao ban công tác chủ nhiệm hàng tháng với ban giám hiệu.

Giáo viên chủ nhiệm lớp rà soát toàn bộ số HS của lớp mình, điều tra nắm bắt hoàn cảnh gia đình từng HS,…Căn cứ kết quả học tập các năm trước để phân loại HS về khả năng tiếp thu kiến thức, ý thức rèn luyện đạo đức. Giám sát chặt chẽ, động viên khích lệ kịp thời những HS có thành tích trong học tập, rèn luyện; khuyến khích, động viên những HS chậm tiến.

Giáo viên chủ nhiệm phối hợp với phụ huynh HS trong việc tạo điều kiện cho HS tự học ở nhà, kiểm tra giờ giấc học tập, mua đủ sách giáo khoa, đồ dùng học tập cho HS, thông báo với giáo viên chủ nhiệm về tình hình học tập của HS.

Họp giáo viên chủ nhiệm hàng tháng, kết hợp với đội TNTP HCM tổ chức KT-ĐG việc thực hiện nề nếp của HS. Đây là những căn cứ để đánh giá xếp loại lớp, cá nhân trong việc thực hiện nề nếp học tập.

• Bồi dưỡng động cơ, thái độ học tập đúng đắn cho học sinh đối với môn học lịch sử

Tuyên truyền cho các em về vai trò, tầm quan trọng của việc học lịch sử trong nhà trường thông qua các buổi sinh hoạt dưới cờ, chương trình phát thanh, góc tuyên truyền của nhà trường. Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS.

Kết hợp với các hoạt động ngoài giờ lên lớp để hình thành cho các em sự hứng thú, niềm say mê được tiếp cận với các tri thức lịch sử.

Đổi mới PPHD lịch sử, phương pháp KT-ĐG kết quả học tập môn lịch sử để mỗi giờ học lịch sử diễn ra nhẹ nhàng, thoải mái và hiệu quả hơn, tạo cho các em niềm vui khi được tiếp cận với những tri thức lịch sử mới.

Thầy cô giáo, đặc biệt là thầy cô giáo trong bộ môn lịch sử cần có thái độ ân cần, yêu thương, nhẹ nhàng, quan tâm các em trong học tập cũng như trong đời sống. Sự yêu quý của các em với thầy cô cũng là động lực cho các em trong học tập và từ sự yêu quý thầy cô cũng có thể chuyển thành sự yêu quý, quan tâm đến môn học lịch sử.

HT chỉ đạo bộ phận thư viện nhà trường xây dựng và thực hiện kế hoạch giới thiệu sách, chú trọng giới thiệu sách lịch sử cho HS, tổ chức thi kể chuyện lịch sử giữa các lớp trong các buổi sinh hoạt dưới cờ hoặc các buổi sinh hoạt ngoài giờ lên lớp.

Mỗi thầy giáo, cô giáo cần tự rèn luyện mình trở thành “tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo”, để các em HS soi vào đó mà rèn luyện, tu dưỡng bản thân.

Trường học cần trở thành một môi trường thân thiện, để các em cảm thấy gắn bó, thấy việc học là thú vị, thấy mỗi ngày đến trường là một ngày vui.

• Điều kiện thực hiện

Đội ngũ giáo viên chủ nhiệm là những người có năng lực chuyên môn, có kinh nghiệm trong giảng dạy và công tác chủ nhiệm, là những thầy cô mẫu mực, có phẩm chất đạo đức, nhiệt tình, biết thương yêu cảm thông, chia sẻ; có uy tín với HS, cha mẹ học sinh và hội đồng sư phạm.

Thư viện nhà trương cần có đủ đầu sách và mở cửa thường xuyên tạo điều kiện cho học sinh đến đọc hoặc mượn sách giáo khoa, tài liệu tham khảo phục vụ cho việc học tập nói chung và bộ môn lịch sử nói riêng.

Phụ huynh HS phối hợp chặt chẽ, thường xuyên với nhà trường thông qua giáo viên chủ nhiệm và tạo mọi điều kiện tốt nhất để con em học tập có hiệu quả.

3.3.5. Biện pháp 5: Quản lý tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS.

• Mục tiêu của biện pháp

Tổ chức các hoạt động ngoại khóa nhằm gây hứng thú, phát huy tính tích cực của HS trong việc tiếp nhận, làm phong phú, sâu sắc tri thức lịch sử thu nhận trên lớp.

Tạo sân chơi lành mạnh, bổ ích giúp HS đem những kiến thức đã được học, những kỹ năng đã được rèn luyện trong chương trình nội khóa vận dụng vào công tác thực tế như sưu tầm tài liệu, tìm hiểu và trình bày về một di tích hay nhân vật lịch sử…góp phần rèn luyện năng lực hành động cho HS.

Thông qua các hoạt động ngoại khóa bộ môn lịch sử rèn luyện cho HS tinh thần tập thể: đoàn kết, chia sẻ với nhau trong quá trình thực hiện công việc được phân công cũng như trong cuộc sống.

• Nội dung và cách thực hiện

Hoạt động ngoài giờ lên lớp có nhiều nội dung, hình thức hoạt động phong phú đa dạng: hoạt động xã hội, hoạt động văn hoá nghệ thuật, hoạt động lao động… Thông qua các hoạt động này, HS được củng cố, bổ sung kiến thức đã học nhằm phát triển toàn diện đức, trí, thể, mỹ; giáo dục tinh thần đoàn kết, khả năng làm việc tập thể. Do đó, trong kế hoạch đầu năm của tổ CM, Ban giám hiệu kết hợp với Đoàn trường, Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh cần đưa nội dung tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp như: các cuộc thi tìm hiểu lịch sử, hát các ca khúc cách mạng, tìm hiểu danh nhân lịch sử, thăm quan di tích lịch sử, đến thăm các gia đình thương binh, mẹ Việt Nam anh hùng, cuộc thi kể chuyện lịch sử, cuộc thi tái hiện các sự kiện lịch sử, làm báo tường lịch sử, bản tin lịch sử trong lớp học, viết cảm nghĩ, thơ, văn về các nhân vật lịch sử,…. để GV xây dựng kế hoạch thực hiện phù hợp với từng khối lớp, từng đối tượng HS.

• Lập kế hoạch cụ thể về kinh phí, thời gian tiến hành từng công việc cụ thể
• Phân công cho GV phụ trách các khối lớp, phối hợp cùng giáo viên chủ nhiệm, Đoàn thanh niên, Đội thiếu niên và nhà trường thực hiện theo đúng kế hoạch.
• Thống nhất với Ban đại diện cha mẹ học sinh cũng như các cơ quan, tổ chức ngoài nhà trường về hoạt động ngoài giờ lên lớp để phối hợp cùng thực hiện. Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS.
• Thường xuyên kiểm tra nắm bắt việc thực hiện các hoạt động ngoài giờ ở các khối lớp để có kế hoạch chỉ đạo nội dung phù hợp, sắp xếp thời gian biểu cho hoạt động của các lớp không chồng chéo, tránh lặp lại sinh nhàm chán trong hoạt động ngoại khóa.

Tổ chức lấy ý kiến của HS, kiểm tra đánh giá kết quả học tập sau mỗi đợt tổ chức nhằm rút kinh nghiệm cho việc tổ chức ở những lần sau.

• Điều kiện thực hiện

HT nhà trường cần chỉ đạo xây dựng kế hoạch hoạt động ngoại khóa bộ môn ngay từ đầu năm học và phân công nhiệm vụ cho từng bộ phận, từng cá nhân cụ thể, thường xuyên đôn đốc thực hiện và có kiểm tra đánh giá sau mỗi hoạt động.

• Nhà trường đầu tư kinh phí, phương tiện, CSVC cho các hoạt động của GV và
• Có sự phối hợp của các cá nhân, cơ quan, tổ chức ngoài trường như: giảng viên các trường Đại học, các nhân chứng lịch sử là các cựu chiến binh, mẹ Việt Nam anh hùng,… trong quá trình tổ chức các hoạt động ngoại khóa.
• GV bộ môn lịch sử, giáo viên chủ nhiệm nhiệt tình với các hoạt động ngoại khóa của HS.
• Phụ huynh tạo điều kiện về tài chính, thời gian, ủng hộ cho các em để tham gia học tập môn lịch sử cũng như tham gia các dạng hoạt động ngoại khóa.

3.3.6. Biện pháp 6: Chỉ đạo đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá chất lượng giáo viên và kết quả học tập của học sinh trong dạy học môn lịch sử

• Mục tiêu của biện pháp

Nâng cao tinh thần trách nhiệm học tập môn lịch sử ở các em HS, có ý chí vươn lên để đạt được kết quả học tập cao hơn.

Đổi mới việc KT-ĐG phù hợp với việc đổi mới nội dung chương trình dạy học, giúp GV đánh giá chính xác kết quả học tập của HS, có thông tin chính xác, giúp GV có những thay đổi hợp lý trong hoạt động dạy học với từng đối tượng HS.

Thay đổi cách thức KT- ĐG kết quả học tập thúc đẩy HS và GV thay đổi cách thức học và dạy môn lịch sử trong nhà trường.

Giúp HT quản lý được chất lượng giảng dạy của GV, kết quả học tập của HS. Từ đó có sự động viên, khen thưởng kịp thời và uốn nắn, điều chỉnh hợp lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học lịch sử trong nhà trường.

• Nội dung và cách thực hiện Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS.
• Đối với công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học lịch sử của giáo viên

Tổ chức cho GV học tập, nghiên cứu các văn bản hướng dẫn về công tác chuyên môn, quy chế chuyên môn, nâng cao nhận thức cho CB-GV về mục đích, ý nghĩa, vai trò của hoạt động KT-ĐG, thống nhất kế hoạch, hình thức và nội dung KT- ĐG, xây dựng chuẩn đánh giá cho từng hoạt động cụ thể của GV, quán triệt và tổ chức thực hiện trong nhà trường.

Kiểm tra việc thực hiện quy chế CM: việc lập kế hoạch, chương trình giảng dạy, soạn giáo án, các hồ sơ chuyên môn nghiệp vụ, việc sử dụng đồ dùng dạy học, việc ra đề, chấm và trả bài kiểm tra cho HS.

Kiểm tra trình độ chuyên môn nghiệp vụ, năng lực sự phạm thông qua việc đánh giá giờ thao giảng, dự giờ của GV, đặc biệt chú ý tiêu chí đổi mới PPDH môn lịch sử

Tiến hành tổng kết, rút kinh nghiệm qua mỗi lần kiểm tra. Đây là căn cứ để xếp loại thi đua và phân loại GV, từ đó có kế hoạch sử dụng, bồi dưỡng GV có hiệu quả cao nhất trong công tác quản lý nhà trường.

Tăng cường công tác thi đua khen thưởng đối với những GV thực hiện tốt các yêu cầu trong hoạt động dạy học lịch sử, nhắc nhở, phê bình những GV làm chưa tốt, nếu nhiều lần không khắc phục được có thể tiến hành kỉ luật theo quy định.

• Đối với việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn lịch sử của học sinh

HT giao nhiệm vụ cho tổ CM lịch sử xây dựng kế hoạch kiểm tra và thông báo cho từng GV để mọi người chủ động thực hiện và có kế hoạch giảng dạy ôn tập ngay từ đầu năm học.

Tổ, nhóm chuyên môn thống nhất chương trình ôn tập, trọng tâm của các bài dạy trong từng khối lớp.

Quán triệt tư tưởng cho các GV coi thi, quá trình coi thi, coi kiểm tra phải được diễn ra nghiêm túc, đảm bảo tính công bằng, khách quan, tránh hiện tượng gian lận trong quá trình làm bài của HS.

Xây dựng ngân hàng đề thi môn lịch sử với nhiều đề có mức độ khó tương đương, phù hợp với trình độ HS, có tính phân loại cao. Nội dung kiểm tra phải bao quát được nội dung dạy học lịch sử. Cùng với việc xem xét mặt kiến thức, nội dung KT-ĐG phải đòi hỏi phải bao gồm cả kết quả giáo dục tư tưởng, tình cảm, hành vi đạo đức của HS xuất phát từ ưu thế của bộ môn lịch sử, không chỉ có tác dụng trong việc phát triển trí tuệ HS mà còn có tác dụng to lớn trong giáo dục tư tưởng, tình cảm của các em.

Quán triệt cho các GV bộ môn, việc KT-ĐG kết quả giáo dục HS trong học tập lịch sử cần căn cứ vào các khía cạnh:

• Sự quan tâm, chú ý đến các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử đã học;
• Hứng thú với các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử đã học;
• Xúc cảm đối với sự hiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử (đồng tình, phản đối, khinh ghét, tôn trọng, khâm phục…)
• Hình thành tính cách, bản sắc theo hệ giá trị nhất định nào đó, hình thành nhân cách…

Bên cạnh xem xét kiến thức, quán triệt cho các GV cần phải KT-ĐG kĩ năng thực hành cho HS. Cụ thể, KT-ĐG kĩ năng thực hành bộ môn lịch sử thể hiện ở việc yêu cầu HS làm các đồ dùng trực quan, vẽ sơ đồ, lập niên biểu, bảng thống kê…. Cao hơn nữa là yêu cầu HS hoàn thành những việc công ích xã hội như: tham gia sưu tầm tranh ảnh, tư liệu về lịch sử địa phương, chăm sóc, thăm hỏi gia đình thương binh, liệt sĩ, thăm viếng, chăm sóc nghĩa trang liệt sĩ ở địa phương, tuyên truyền lịch sử dân tộc và lịch sử địa phương cho bạn bè trong nước và bạn bè quốc tế,… Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS.

Bên cạnh các hình thức KT-ĐG truyền thống, cần tập huấn và khuyến khích GV đổi mới hình thức KT-ĐG kết quả học tập lịch sử của HS: kiểm tra trắc nghiệm khách quan, tổ chức các cuộc thi tìm hiểu kiến thức lịch sử trong giờ học, đánh giá qua việc tổ chức trò chơi nhận thức, tái hiện các sự kiện, nhân vật lịch sử, thực hiện các “dự án” lịch sử, qua hình thức thuyết trình, hoạt động nhóm hoặc làm tiểu luận, bài viết về sự kiện hoặc nhân vật lịch sử, sưu tầm các câu chuyện lịch sử trong phần lịch sử địa phương, tham quan, sau đó viết bài thu hoạch về những di tích lịch sử,… Những hình thức KT-ĐG này một mặt vẫn thu được kết quả, đánh giá nhận thức của các em về các sự kiện lịch sử, mặt khác tạo ra sự hứng thú cho các em trong quá trình thực hiện bài kiểm tra, đồng thời đòi hỏi các em phải có động cơ, phương pháp học tập đúng đắn trong môn lịch sử. Những kiến thức thu được trong quá trình kiểm tra này cũng giúp các em nhớ lâu hơn và có thể ứng dụng trong cuộc sống hàng ngày.

Kết hợp chặt chẽ hoạt động KT-ĐG của GV với phát triển hoạt động tự KT- ĐG của HS. GV bộ môn hướng dẫn và khuyến khích các em tự KT-ĐG kết quả học tập lịch sử của bản thân để củng cố và hiểu sâu sắc kiến thức, như:

Tái hiện những kiến thức lịch sử đã học và tập trình bày cho bản thân hay người khác nghe theo công việc: tự lập hoặc tự nhớ lại dàn ý bài đã học; nhớ lại các sự hiện, hiện tượng, khái niệm lịch sử… theo dàn bài đã cấu tạo; trao đổi với bạn bè về các sự kiện, các nhân vật lịch sử.

Tự trả lời những câu hỏi trong sách giáo khoa: xác định yêu cầu câu hỏi, xác định nội dung câu trả lời trong sách giáo khoa và tài liệu tham khảo, dự kiến câu trả lời dưới dạng dàn ý, tái hiện những kiến thức liên quan để trả lời.

• Hoàn thành đầy đủ các bài tập do giáo viên đặt ra.

GV tăng cường xây dựng và sử dụng các dạng bài tập về nhà có chất lượng để các em có thể tự đánh giá mức độ nhận thức các tri thức lịch sử của mình: bài tập dưới dạng câu hỏi tổng hợp, bài tập nhằm rèn kĩ năng thực hành, hệ thống, khái quát hóa kiến thức và vận dụng kiến thức; bài tập trắc nghiệm khách quan…

Yêu cầu GV chấm, trả bài kiểm tra một cách chính xác, khách quan, công bằng, kịp thời, phân tích kết quả sau mỗi lần kiểm tra để kịp thời phát hiện những thiếu xót trong quá trình dạy và học lịch sử, từ đó điều chỉnh nhằm nâng cao kết quả dạy học bộ môn lịch sử.

• Điều kiện thực hiện

HT cung cấp các tài liệu, văn bản quy định liên quan đến đánh giá xếp loại HS cho GV chủ nhiệm và GV bộ môn.

• Triển khai các tiêu chuẩn đánh giá HS đến từng GV bộ môn.
• Công khai các tiêu chí đánh giá GV đến từng người ngay từ đầu năm học.
• HT kết hợp chặt chẽ với tổ trưởng, phó tổ trưởng CM để kịp thời năm bắt tình hình hoạt động của GV bộ môn.
• Cung cấp đầy đủ tài liệu, phương tiện dạy học tạo điều kiện cho GV đổi mới phương pháp KT-ĐG kết quả học tập của HS.
• Cần đưa nội dung đổi mới hình thức KT-ĐG như một tiêu chí quan trọng để xếp loại GV. Đổi mới PPHD mà không đổi mới KT-ĐG thì không thể có hiệu quả tốt.

3.3.7. Biện pháp 7: Tăng cường quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, xây dựng phòng học lịch sử Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS.

• Mục tiêu của biện pháp

Tăng cường CSVC, trang thiết bị dạy học, trường lớp khang trang sạch đẹp tạo môi trường sư phạm lành mạnh, tâm lý thoải mái cho GV và HS, góp phần tích cực nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục trong nhà trường, hình thành và phát triển nhân cách cho HS.

Tăng cường CSVC, trang thiết bị dạy học của nhà trường chính là tăng cường khả năng vận dụng đổi mới PPDH, đổi mới KT-ĐG vào thực tiễn, xây dựng môi trường sư phạm, tạo điều kiện giúp GV tiếp cận với xu thế dạy học hiện đại, phấn đấu nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học lịch sử ở các trường THCS.

Thiết bị dạy học phù hợp với nội dung chương trình, được sử dụng hiệu quả giúp HS chiếm lĩnh tri thức dễ dàng, nhanh chóng, hứng thú hơn. Đồng thời thúc đẩy quá trình nhận thức và phát triển khả năng tư duy sáng tạo của HS.

Có kế hoạch xây dựng phòng học bộ môn lịch sử, có đầy đủ mô hình trực quan cùng với những trang thiết bị dạy học hiện đại.

• Nội dung và cách thực hiện

Tiến hành rà soát hàng năm để thống kê được thực trạng CSVC, trang thiết bị dạy học hiện có trong nhà trường.

Tổ CM đề xuất trang bị sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, thiết bị dạy học cần thiết cho quá trình dạy học lịch sử

Lập kế hoạch xây dựng, sửa chữa CSVC, trang thiết bị dạy học hiện có, sửa chữa cải tiến những dụng cụ cũ, bổ sung những dụng cụ mới vào bộ dụng cụ đã có làm cho chúng trở thành bộ dụng cụ hoàn chỉnh có thể sử dụng được.

Lập dự toán mua sắm những tài liệu, trang thiết bị dạy học mới, ưu tiên mua sắm các thiết bị dạy học hiện đại phục vụ cho việc đổi mới nội dung PPDH. Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS.

Huy động tối đa nội lực trong tập thể GV, HS trong nhà trường, tổ chức đóng góp tài liệu, ý tưởng thiết kế các đồ dùng cho các bài học, thi làm đồ dùng dạy học, đóng góp làm phong phú trang thiết bị dạy học của nhà trường. Việc tự làm đồ dùng dạy học không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn có tác dụng phát triển năng lực trí tuệ, bồi dưỡng kích thích hứng thú nghề nghiệp của GV và HS. Đưa nội dung làm và sử dụng đồ dùng dạy học là một tiêu chí đánh giá xếp loại GV hàng năm, tiết dạy không sử dụng đồ dùng, hay có đồ dùng mà không sử dụng thì đánh giá tiết dạy đó không đạt yêu cầu.

Dự kiến các nguồn lực có thể huy động từ: chính quyền địa phương, phụ huynh HS, các nhà hảo tâm, các doanh nghiệp đóng trên địa bàn…

• Lập kế hoạch, phương thức huy động đảm bảo khả thi:

Tổ chức họp chi hội trưởng phụ huynh các lớp, phân tích cho họ biết thực trạng CSVC, trang thiết bị dạy học của nhà trường, phân tích ý nghĩa của việc đổi mới trang thiết bị dạy học, tổ chức tham quan một số cơ sở giáo dục có trang thiết bị dạy học hiện đại để kêu gọi sự ủng hộ của phụ huynh HS.

Tham mưu, xin phép các cấp chính quyền cho phép kêu gọi sự ủng hộ của các doanh nghiệp trên địa bàn.

Tham mưu với cấp trên đầu tư có trọng điểm, hiện đại hóa CSVC, trang thiết bị dạy học được xây dựng hay mua mới, tránh tình trạng chắp vá.

Tham khảo ý kiến đóng góp của GV bộ môn lịch sử, căn cứ vào tình hình thực tế của trường, lập kế hoạch xây dựng phòng học lịch sử, các trang thiết bị dạy học phục vụ cho phòng học.

• Tích cực nghiên cứu ứng dụng CNTT vào dạy học lịch sử, đặc biệt là các phần mềm thiết kế giờ dạy lịch sử.
• Thông qua tổ CM xây dựng kế hoạch sử dụng thiết bị dạy học; yêu cầu, nhắc nhở GV, nhân viên, HS có trách nhiệm giữ gìn, bảo quản cơ sở vật chất, trang thiết bị của nhà trường: bàn giao phòng học, và các thiết bị trong phòng học cho từng lớp, kí cam kết giữ gìn, xây dựng cho các em HS ý thức làm chủ, bảo quản tốt CSVC, thiết bị dạy học.
• Chỉ đạo cán bộ phụ trách thiết bị của nhà trường kiểm kê tình trạng đồ dùng dạy học.
• Tạo điều kiện thuận lợi cho GV sử dụng thiết bị. Khi có thiết bị mới, tổ chức hướng dẫn ngay cho GV, không để tình trạng có thiết bị nhưng không có người sử dụng được.

Có kế hoạch kiểm tra tài sản thường xuyên và định kỳ để kịp thời tu sửa và trang bị mới những dụng cụ cần thiết phục vụ cho dạy học. Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS.

• Điều kiện thực hiện

HT phải nhận thức rõ tầm quan trọng của việc xây dựng, sử dụng, bảo quản, tăng cường CSVC trường học đối với nâng cao chất lượng dạy học lịch sử.

• Có sự quan tâm của các cấp chính quyền địa phương về kinh phí, nhân lực giúp tăng cường CSVC theo tinh thần xã hội hóa giáo dục.
• Có sự quan tâm, ủng hộ của phụ huynh HS về kinh phí hỗ trợ cho quá trình trang bị CSVC, trang thiết bị dạy học.
• Ý thức tự giác, tinh thần trách nhiệm của toàn bộ cán bộ GV, HS nhà trường trong quá trình sử dụng, bảo quản trang thiết bị dạy học.
• Để thực hiện được biện pháp này thì khi sử dụng các nguồn tài chính phải công khai, minh bạch, đúng mục đích, đúng chế độ chính sách và tiết kiệm. Hồ sơ, sổ sách thu, chi đầy đủ rõ ràng, đúng qui định chung.

3.4. Mối quan hệ giữa các biện pháp

Các biện pháp được tác giả đề xuất có vị trí, vai trò nhất định và có mối quan hệ biện chứng, chặt chẽ với nhau, hỗ trợ nhau, tạo điều kiện và bổ sung cho nhau trong hệ thống biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử. Thực hiện tốt biện pháp này thì sẽ tác động và gây hiệu ứng tốt đến các biện pháp còn lại.

Đối với biện pháp “Nâng cao nhận thức của CBQL, GV, HS về vị trí vai trò của môn lịch sử” có vai trò quyết định trong việc định hướng cho hành động, do đó chất lượng và hiệu quả quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử ở các trường THCS công lập trên địa bàn Tp TDM phụ thuộc phần lớn vào nhận thức của CBQL, GV và HS ở các nhà trường.

Đối với các biện pháp “Xây dựng đội ngũ GV lịch sử đủ về số lượng, chuẩn về chất lượng, giỏi về năng lực chuyên môn”; “Tăng cường quản lý hoạt động dạy môn lịch sử của GV”, “Tăng cường các hoạt động ngoại khóa bộ môn lịch sử”, “Chú trọng quản lý hoạt động học môn lịch sử của HS” và “Chỉ đạo đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS trong học tập môn lịch sử”, đây là những hoạt động trọng tâm của công tác QL hoạt động dạy học môn lịch sử. Xây dựng được đội ngũ đủ về số lượng và có năng lực chuyên môn giỏi, nhiệt tình là cơ sở quan trọng cho các hoạt động đổi mới về chuyên môn phát triển, là cơ sở cho hoạt động dạy đạt hiệu quả. QL chặt chẽ hoạt động dạy và học của GV và HS cùng với việc tăng cường các hoạt động ngoại khóa sẽ giúp cả thầy và trò hứng thú trong giảng dạy và học tập bộ môn, công tác KT-ĐG kết quả học tập của HS cũng được thực hiện linh hoạt hơn. Do đó, vị thế và chất lượng bộ môn sẽ được nâng lên.

Đối với biện pháp “Tăng cường quản lý CSVC, thiết bị dạy học môn lịch sử, xây dựng phòng học lịch sử” đóng vai trò quan trọng và hỗ trợ các biện pháp trên nhằm thực hiện tốt hoạt động dạy học môn lịch sử ở các trường THCS.

Để có thể nhìn rõ hơn về mối quan hệ biện chứng giữa các biện pháp của đề tài, tác giả mô tả thông qua sơ đồ dưới đây:

• Sơ đồ 3.1. Sơ đồ thể hiện mối liên hệ giữa các biện pháp trong quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử.

Khi triển khai các biện pháp này đòi hỏi người HT cần nghiên cứu kỹ từng biện pháp và vận dụng sao cho phù hợp với tình hình thực tế của trường mình. Các biện pháp này sẽ góp phần khai thông khắc phục những hạn chế trong công tác quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử của HT các trường THCS hiện nay. Tuy nhiên, việc vận dụng các biện pháp vào quá trình quản lý hoạt động dạy học bộ môn lịch sử sao cho hiệu quả còn phụ thuộc rất nhiều vào khả năng, trình độ và cả tâm huyết của người HT.

3.5. Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp được đề xuất Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS.

3.5.1. Mục đích khảo nghiệm

Nhằm đánh giá tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đã được đề xuất.

3.5.2. Công cụ và khách thể khảo sát

• Công cụ khảo sát

Công cụ khảo sát là phiếu hỏi dành cho CBQL và GV lịch sử ở các trường THCS công lập, phiếu hỏi này gồm ba phần: mục đích khảo sát; phần thông tin cá nhân và biện pháp khảo sát. Phần biện pháp khảo sát được cấu trúc gồm bảy biện pháp:

• Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh về vị trí vai trò của môn lịch sử.
• Biện pháp 2: Xây dựng đội ngũ giáo viên lịch sử đủ về số lượng, chuẩn về chất lượng, giỏi năng lực chuyên môn.
• Biện pháp 3: Tăng cường quản lý hoạt động dạy môn lịch sử của giáo viên.
• Biện pháp 4: Tăng cường các hoạt động ngoại khóa bộ môn lịch sử.
• Biện pháp 5: Chú trọng quản lý hoạt động học môn lịch sử của học
• Biện pháp 6: Chỉ đạo đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh trong môn lịch sử.
• Biện pháp 7: Tăng cường quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học môn lịch sử, xây dựng phòng học lịch sử.

Tác giả khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp được đề xuất ở 5 mức độ, người trả lời chỉ được chọn một mức độ duy nhất. Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS.

• Khách thể khảo sát

Khách thể khảo sát là 73 GV lịch sử, CBQL (gồm hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng, Tổ trưởng, Tổ phó chuyên môn) của 12 trường THCS công lập trên địa bàn Tp TDM, tỉnh Bình Dương.

3.5.3. Quy định các mức độ đánh giá

• Mức 1: Hoàn toàn không khả thi /Hoàn toàn không cần thiết
• Mức 2: Không khả thi / Không cần thiết
• Mức 3: Ít khả thi / Ít cần thiết
• Mức 4: Khả thi / Cần thiết
• Mức 5: Rất khả thi / Rất cần thiết

Quy ước thang đo

Sau khi thu về phiếu thăm dò ý kiến, sử dụng phần mềm SPSS 20.0 để tiến hành thống kê: tính điểm trung bình cho tất cả các biện pháp khảo sát. Mặt khác còn tiến hành tính tỉ lệ phần trăm cho mỗi mức độ của từng biện pháp đã đề xuất. Dựa vào giá trị trung bình trong thang đo Likert 5 với mức giá trị khoảng cách = (Maximum – Minimum) /n = (5-1)/5 = 0.8, quy ước thang đo thể hiện ở bảng 3.1 như sau:

• Bảng 3.1. Cách tính điểm của phiếu hỏi

3.5.4. Kết quả khảo sát Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS.

• Về tính cần thiết của các biện pháp được đề xuất

Để có cơ sở đánh giá sự cần thiết của các biện pháp đề xuất, chúng tôi tiến hành lấy ý kiến của 73 GV và CBQL các trường THCS công lập trên địa bàn Tp TDM. Kết quả khảo sát được ghi nhận trong bảng 3.2 dưới đây:

• Bảng 3.2. Ý kiến của CB-GV về tính cần thiết của các biện pháp được đề xuất

Kết quả nghiên cứu ở bảng 3.2 cho thấy, cả 7 biện pháp được đề xuất đều có ĐTBC≥4,55, do đó có thể kết luận cả 7 biện pháp đều được các CBQL, GV dạy lịch sử ở các trường THCS trên địa bàn Tp TDM đánh giá ở mức độ rất cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả dạy học môn lịch sử trong nhà trường. Trong đó, 2 biện pháp có ĐTBC cao nhất (cùng bằng 4,95) là: “Tăng cường quản lý hoạt động dạy môn lịch sử của GV” và “Chỉ đạo đổi mới công tác KT-ĐG kết quả học tập của HS trong môn lịch sử”. Biện pháp có ĐTBC thấp nhất là “Tăng cường quản lý CSVC, trang thiết bị dạy học môn lịch sử, xây dựng phòng học lịch sử” (ĐTBC= 4,55).

Xét ở các nội dung cụ thể trong từng biện pháp, kết quả cũng cho thấy, ĐTB của các biện pháp trải dài từ 3,75 đến 4,89 chứng tỏ các biện pháp được đề xuất đều được đánh giá ở mức độ “cần thiết” và “rất cần thiết” phải thực hiện. Mỗi biện pháp lại được xếp ở các thứ hạng khác nhau, cụ thể như sau:

Xếp ở thứ hạng đầu tiên là nội dung “Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy chế về KT-ĐG kết quả học tập của HS (ĐTB = 4,89) nằm trong biện pháp “Chỉ đạo đổi mới công tác KT-ĐG kết quả học tập của HS trong môn lịch sử”. Có thể nói, cách thức KT-ĐG kết quả học tập sẽ ảnh hưởng rất lớn tới cách thức học tập môn lịch sử của HS, trong đó việc xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy chế về KT-ĐG kết quả học tập sẽ giúp cho HS có ý thức hơn trong quá trình học tập môn lịch sử, đồng thời nâng cao hơn nhận thức của các em về vai trò, vị trí của môn lịch sử trong nhà trường. Thực tế hiện nay, không hiếm những HS cho rằng môn lịch sử là môn học “phụ” do đó thiếu sự đầu tư trong quá trình học tập và thiếu nghiêm túc trong quá trình thực hiện KT-ĐG. Bên cạnh đó, môn học không nằm trong hệ thống các môn thi tuyển sinh khiến nhiều GV cũng dễ dàng thỏa hiệp, bỏ qua cho các em nếu có lỗi vi phạm trong quá trình KT-ĐG, điều này càng khiến các em ít coi trọng môn học lịch sử trong nhà trường. Do đó, nội dung này được đánh giá rất cần thiết phải thực hiện để nâng cao hiệu quả dạy học môn lịch sử trong nhà trường THCS. Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS.

Nội dung được xếp ở vị trí thứ 2 với ĐTB= 4,88 khá gần với nội dung đầu tiên là “HT tạo điều kiện cho GV tham gia các lớp bồi dưỡng thường xuyên, các khóa học nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm” nằm trong biện pháp “Xây dựng đội ngũ GV lịch sử đủ về số lượng, chuẩn về chất lượng, giỏi năng lực chuyên môn”. GV là yếu tố quyết định đến chất lượng dạy học, do đó để nâng cao chất lượng dạy học môn lịch sử ở nhà trường, ở cương vị nhà QL, HT cần tạo điều kiện cho GV tham gia các lớp bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn cũng như kỹ năng nghiệp vụ sư phạm, đặc biệt trong bối cảnh yêu cầu đổi mới PPHD đang diễn ra tích cực như hiện nay.

Xếp ở vị trí thứ 3 đến thứ 5 lần lượt là các nội dung: Triển khai cụ thể đến GV các văn bản quy định về KT-ĐG kết quả học tập của HS (ĐTB = 4,86); HT Tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức về vai trò vị trí môn lịch sử (ĐTB = 4,85); Chỉ đạo tổ CM đổi mới sinh hoạt tổ CM, xây dựng các chuyên đề bộ môn, xây dựng bài giảng theo chủ đề tích hợp (ĐTB = 4,81); Tổ chức đúng và chặt chẽ các khâu ra đề, coi kiểm tra, chấm chữa, trả bài và lên điểm (ĐTB = 4,81). Có thể nhận thấy, các nội dung này có ĐTB khá gần nhau và các nội dung biện pháp này cũng chưa được thực hiện hiệu quả như mong đợi trong quá trình thực hiện ở các trường THCS trên địa bàn Tp TDM.

Ngoài ra, cũng cần lưu ý một số nội dung tuy có thứ hạng không cao nhưng có ĐTB cao như: Chỉ đạo xây dựng nề nếp, động cơ, thái độ học tập của HS (ĐTB = 4,795); Chăm lo đời sống vật chất, tinh thần và tạo điều kiện thuận lợi cho CBQL, GV lịch sử hoàn thành tốt nhiệm vụ (ĐTB = 4,79); Chỉ đạo đổi mới PPDH theo hướng phát huy tính tích cực, sáng tạo của HS (ĐTB = 4,77); HT cử CBQL, GV lịch sử tham gia các lớp bồi dưỡng chính trị, nghe thời sự của Ngành và địa phương tổ chức (ĐTB = 4,77); Lập kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn, phát triển đội ngũ GV (ĐTB = 4,77); Tổ chức các chuyên đề, hội thảo về bộ môn, cuộc thi tìm hiểu về lịch sử (ĐTB = 4,75); HT chỉ đạo thành lập ban hoạt động ngoài giờ lên lớp và phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên (ĐTB = 4,74); KT-ĐG rút kinh nghiệm sau mỗi hoạt động ngoại khóa được tổ chức (ĐTB = 4,67); Chỉ đạo GV hướng dẫn cho HS phương pháp tập bộ môn cụ thể, khoa học (ĐTB = 4,66); Có chính sách động viên, khen thưởng GV đổi mới PPDH đạt hiệu quả (ĐTB = 4,63); Lập kế hoạch KT-ĐG HS cả năm học và triển khai cụ thể cho HS (ĐTB = 4,56); Xây dựng kế hoạch và đầu tư mua sắm phương tiện thiết bị phục vụ cho dạy học bộ môn lịch sử (ĐTB = 4,56); Chỉ đạo GV hướng dẫn HS tiếp cận các tài liệu lịch sử trong thư viện trường và ứng dụng CNTT vào học tập môn lịch sử (ĐTB = 4,55). Tổ chức cho GV môn lịch sử thăm quan thực tế các di tích lịch sử trong và ngoài tỉnh (ĐTB = 4,53); KT-ĐG công tác bồi dưỡng và tự bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ của GV (ĐTB = 4,52); HT cùng tổ CM xây dựng chuẩn đánh giá, xếp loại giờ dạy theo hướng đổi mới PPDH (ĐTB = 4,51); HT tổ chức dự giờ đánh giá tiết dạy theo hướng phân tích bài học, đổi mới PPDH, rút kinh nghiệm và nhân rộng trong toàn thể GV (ĐTB = 4,51).

Nội dung được xếp ở vị trí cuối cùng và là nội dung duy nhất được đánh giá ở mức độ cần thiết với ĐTB = 3,75 là “Đầu tư xây dựng phòng học lịch sử”. Trong quá trình khảo sát thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử ở các trường THCS, có thể thấy nội dung này có kết quả thực hiện rất thấp vì để xây dựng được phòng học lịch sử trong điều kiện quỹ đất, CSVC còn hạn chế là điều khó khăn chung của các trường. Tuy nhiên, biện pháp này vẫn được đánh giá là cần thiết vì hiệu quả mà nó đem lại cho quá trình dạy học lịch sử. Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS.

Tất cả những nội dung còn lại, tuy không được xếp ở những thứ hạng cao nhưng đều là những nội dung được đánh giá ở mức độ “rất cần thiết”, do đó các nhà QLGD cần quan tâm xem xét đưa vào thực hiện trong đơn vị của mình góp phần nâng cao hiệu quả dạy học môn lịch sử trong nhà trường.

• Về tính khả thi của các biện pháp được đề xuất

Chúng tôi cũng tiến hành khảo sát tính khả thi của các biện pháp được đề xuất, kết quả thể hiện trong bảng 3.3 như sau:

• Bảng 3.3. Ý kiến của CB, GV về tính khả thi của các biện pháp được đề xuất

Kết quả nghiên cứu ở bảng 3.3 cho thấy, trong số 7 biện pháp gồm 34 nội dung được đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học lịch sử ở trường THCS có 26/34 nội dung được đánh giá ở mức độ “rất khả thi” và 8/34 nội dung còn lại được đánh giá ở mức độ “khả thi”. Như vậy, có thể kết luận, các biện pháp này có thể áp dụng trong thực tiễn ở các trường THCS trên địa bàn Tp TDM nhằm thúc đẩy chất lượng hoạt động dạy học môn lịch sử. Xét ở ĐTBC của các biện pháp, kết quả ở bảng 3.3 cũng cho thấy, ĐTBC của các biện pháp dao động từ 4,32 đến 4,82, rơi vào khoảng phỏng định “rất khả thi”. Số liệu này cũng khẳng định thêm tính khả thi của các biện pháp được đề xuất. Trong đó, đặc biệt cần chú ý đến các nội dung có ĐTBC rất cao, được xếp ở những thứ hạng đầu tiên như: “Nâng cao nhận thức của CBQL, GV, HS về vị trí vai trò của môn lịch sử” (ĐTBC= 4,82); “Chỉ đạo đổi mới công tác KT-ĐG kết quả học tập của HS trong môn lịch sử” (ĐTBC= 4,81). Các nội dung còn lại có ĐTBC khá gần với các nội dung xếp ở vị trí đầu tiên (trải dài từ 4,68 đến 4,82). Biện pháp “Tăng cường quản lý CSVC, trang thiết bị dạy học môn lịch sử, xây dựng phòng học lịch sử” (ĐTBC= 4,32) tuy vẫn được đánh giá ở mức độ “rất khả thi” nhưng có thể thấy rõ, trong điều kiện khó khăn, việc đầu tư CSVC, trang thiết bị dạy học môn lịch sử, nhất là đầu tư xây dựng phòng học lịch sử là một bài toán khó cho các trường THCS trên địa bàn TP TDM. Mặc dù vậy, các trường có thể tận dụng các khoảng tường trống, hành lang lớp học để bố trí các tranh ảnh, sơ đồ, bảng thông tin…về lịch sử để HS có thể đọc, quan sát hàng ngày, như thế những kiến thức lịch sử sẽ được các em “thấm dần”.

Hai nội dung cùng có ĐTB = 4,73 và được xếp ở thứ hạng đầu tiên trong tổng số tất cả các nội dung được đề xuất là: “HT cử CBQL, GV lịch sử tham gia các lớp bồi dưỡng chính trị, nghe thời sự của Ngành và địa phương tổ chức” nằm trong biện pháp “Nâng cao nhận thức của CBQL, GV, HS về vị trí vai trò của môn lịch sử” và nội dung “Triển khai cụ thể đến GV các văn bản quy định về KT-ĐG kết quả học tập của HS” nằm trong biện pháp “Chỉ đạo đổi mới công tác KT-ĐG kết quả học tập của HS trong môn lịch sử”. Có thể thấy, hai nội dung này không khó để áp dụng trong thực tiễn, bởi nó nằm trong chức năng, nhiệm vụ quản lý của HT. Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS.

Nội dung được xếp ở vị trí thứ 3 là “HT tạo điều kiện cho GV tham gia các lớp bồi dưỡng thường xuyên, các khóa học nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm” với ĐTB = 4,70 nằm trong biện pháp “Xây dựng đội ngũ GV lịch sử đủ về số lượng, chuẩn về chất lượng, giỏi năng lực chuyên môn”. Nội dung này trong việc khảo sát tính cần thiết cũng được xếp ở thứ hạng khá cao (vị trí thứ 2). Điều này cho thấy, biện pháp này thực sự cần thiết và khả thi trong công tác quản lý hoạt động dạy học lịch sử trong nhà trường THCS.

Xếp ở vị trí thứ 4 đến vị trí thứ 10 trên tổng số 34 nội dung đều là những nội dung có ĐTB khá cao, cụ thể là: 4. HT Tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức về vai trò vị trí môn lịch sử (ĐTB = 4,66); 5. Tổ chức đúng và chặt chẽ các khâu ra đề, coi kiểm tra, chấm chữa, trả bài và lên điểm (ĐTB = 4,64); 6. Lập kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn, phát triển đội ngũ GV (ĐTB = 4,63); 7. Chỉ đạo đổi mới PPDH theo hướng phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh (ĐTB = 4,59); Tổ chức các chuyên đề, hội thảo về bộ môn, cuộc thi tìm hiểu về lịch sử (ĐTB = 4,59); 9. HT chỉ đạo thành lập ban hoạt động ngoài giờ lên lớp và phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên (ĐTB = 4,58); Lập kế hoạch KT-ĐG HS cả năm học và triển khai cụ thể cho HS (ĐTB = 4,56). Các nội dung này đều có ĐTB khá gần nhau và trải đều ở các biện pháp, cho thấy có thể tiến hành thực hiện song song, đồng bộ các nội dung này nhằm thúc đẩy chất lượng dạy học lịch sử trong nhà trường THCS.

8 nội dung được xếp ở thứ hạng cuối, tuy nhiên ĐTB của các nội dung này vẫn được nhận định là “khả thi”, do vậy vẫn có thể xem xét thực hiện các nội dung này trong công tác quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử, cụ thể là: 27. HT phổ biến kế hoạch hoạt động ngoài giờ lên lớp và ngoại khóa, tiết học thực tế về môn lịch sử cho toàn thể GV, HS (ĐTB = 4,19); 28. Chỉ đạo tổ chức các hoạt động ngoại khóa theo kế hoạch, phối hợp chặt chẽ với các bên liên quan trong quá trình tổ chức thực hiện (ĐTB = 4,16); 29. Xây dựng thư viện nhà trường đạt chuẩn quốc gia, bổ sung nhiều loại sách báo, tài liệu, phim tư liệu lịch sử (ĐTB = 4,15); 30. Hướng dẫn HS tự đánh giá, đánh giá chéo trong học tập môn lịch sử (ĐTB = 4,07); 31. Tổ chức các chuyên để, sinh hoạt ngoại khóa, tiết học thực tế, Hội thi tìm hiểu về lịch sử cho HS đạt hiệu quả (ĐTB = 4,05); Tăng cường đầu tư máy móc hiện đại và tập huấn cho GV sử dụng máy móc và ứng dụng CNTT vào dạy học môn lịch sử (ĐTB = 4,05); 33. Xã hội hóa một số hoạt động ngoại khóa, tiết học thực tế cho bộ môn lịch sử (ĐTB = 3,90); 34. Đầu tư xây dựng phòng học lịch sử (ĐTB = 3,42). Đây đều là những nội dung khá mới, gần như chưa từng được áp dụng trong quá trình quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử ở các trường THCS, hơn thế nữa để thực hiện những nội dung này đòi hỏi sự đầu tư thời gian, công sức nghiêm túc của các thầy cô giáo dạy lịch sử và sư phối hợp chặt chẽ của tất cả các đơn vị, bộ phận trong nhà trường. Do đó, có thể các biện pháp này có thứ hạng không cao trong bảng xếp hạng nhưng với ĐTB vẫn nằm trong mức đánh giá khả thi và rất cần thiết, thiết nghĩ các nhà quản lý giáo dục cần mạnh dạn đưa các biện pháp này vào thực hiện trong thực tiễn nhằm tạo ra bước đột phá nâng cao hiệu quả dạy học lịch sử trong nhà trường cũng như thay đổi nhận thức của GV, HS, phụ huynh HS về vai trò, vị trí của môn lịch sử, hình thành niềm yêu thích, hứng thú tìm hiểu lịch sử cho HS. Đây là những nội dung mang lại hiệu quả tích cực và lâu dài, thay đổi từ gốc rễ đối với hoạt động dạy học lịch sử. Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS.

Kết hợp số liệu ở bảng 3.2 và 3.3 cho thấy, khi khảo sát mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp được đề xuất có thể thấy mặc dù thứ hạng của các biện pháp có chênh lệch, tuy nhiên ở mức độ tương đối, tính cần thiết và khả thi của các biện pháp vẫn khá tương đồng với nhau. Cụ thể, những biện pháp có tính khả thi cao thì cũng được đánh giá ở mức độ cần thiết cao và ngược lại. Đây là kết quả rất đáng được quan tâm nhằm cải tiến công tác quản lý hoạt động dạy học lịch sử trong nhà trường. Kết quả khảo sát về mức độ cần thiết và mức độ khả thi được thể hiện trực quan bằng biểu đồ sau:

• Biểu đồ 3.2. Mức độ cần thiết và mức độ khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử

Nhìn chung, từ kết quả khảo nghiệm cho thấy sự tương quan giữa mức độ cần thiết và tính khả thi là khá phù hợp cũng như không có sự khác biệt lớn trong đánh giá của GV và CBQL về các biện pháp. Vì thế, trong quá trình quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử tại các trường THCS công lập trên địa bàn Tp TDM, tỉnh Bình Dương, các CBQL có thể vận dụng các biện pháp này sao cho phù hợp với từng điều kiện và hoàn cảnh cụ thể của trường mình, từng bước nâng cao hiệu quả của công tác này, từ đó nâng cao dần vị thế môn học, chất lượng bộ môn nhằm đáp ứng nhu cầu đổi mới giáo dục và sự phát triển của xã hội.

Tiểu kết chương 3

Trên cơ sở lý luận của công tác quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử và thực trạng nghiên cứu công tác quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử ở một số trường THCS trên địa bàn Tp TDM, đồng thời đối chiếu với mục tiêu đào tạo của các trường THCS cũng như điều kiện thực tiễn, chúng tôi đề xuất 7 biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử ở các trường THCS, cụ thể:

Kết quả khảo nghiệm cho thấy các biện pháp được đề xuất có tính cần thiết và tính khả thi cao và có thể áp dụng cho công tác quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử trong các trường THCS trên địa bàn Tp TDM. Trong các biện pháp trên, cần đặc biệt lưu ý tới những biện pháp được đánh giá cao sau đây: HT Tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức về vai trò vị trí môn lịch sử; Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy chế về KT-ĐG kết quả học tập của HS; HT tạo điều kiện cho GV tham gia các lớp bồi dưỡng thường xuyên, các khóa học nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm; Triển khai cụ thể đến GV các văn bản quy định về KT-ĐG kết quả học tập của HS; Chỉ đạo tổ CM đổi mới sinh hoạt tổ CM, xây dựng các chuyên đề bộ môn, xây dựng bài giảng theo chủ đề tích hợp; Tổ chức đúng và chặt chẽ các khâu ra đề, coi kiểm tra, chấm chữa, trả bài và lên điểm; Lập kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn, phát triển đội ngũ GV; Chỉ đạo đổi mới PPDH theo hướng phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh; Tổ chức các chuyên đề, hội thảo về bộ môn, cuộc thi tìm hiểu về lịch sử; HT chỉ đạo thành lập ban hoạt động ngoài giờ lên lớp và phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên…

Các biện pháp chúng tôi đề xuất ở trên có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, tác động qua lại, hỗ trợ nhau, không trùng chéo và mâu thuẫn với nhau. Tuy nhiên tùy theo điều kiện thực tế mà lãnh đạo từng trường có thể sử dụng các biện pháp nào cho phù hợp trong từng giai đoạn cụ thể, gắn liền với tình hình thực tế tại trường mình một các linh hoạt, khéo léo thì nhất định vị thế môn học sẽ được nâng cao, chất lượng dạy và học bộ môn lịch sử sẽ được tăng lên.

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS.

1. Kết luận

Từ nghiên cứu lí luận về hoạt động dạy học, hoạt động dạy học môn lịch sử, quản lý hoạt động dạy học, quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử, thực trạng dạy học môn lịch sử và thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử tại các trường THCS công lập trên địa bàn Tp TDM, tỉnh Bình Dương, chúng tôi rút ra một số kết luận sau:

Hoạt động dạy học là hoạt động trọng tâm của nhà trường, trong đó người quản lý tổ chức và điều khiển quá trình sư phạm tổng thể, đội ngũ GV đóng vai trò chủ đạo trong quá trình dạy học. QL hoạt động dạy học nói chung và môn lịch sử nói riêng trong các trường THCS gồm hai nội dung: QL hoạt động dạy của GV và quản lý hoạt động học của HS. Để nâng cao được chất lượng dạy học môn lịch sử, đem lại niềm yêu thích cho thầy và trò trong quá trình dạy và học sử phải chú ý đến nhiều yếu tố như nội dung chương trình, hoạt động dạy của thầy- hoạt động học của trò, CSVC…trong đó vai trò của công tác QL hoạt động dạy học trong nhà trường rất quan trọng, nó làm cho hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của trò trở nên nề nếp, thường xuyên, hệ thống và có hiệu quả.

Nhận thức về vị trí vai trò của môn lịch sử của CBQL, GV ở các trường THCS trên địa bàn Tp TDM được đánh giá ở mức độ khá tốt. Công tác QL hoạt động dạy học môn lịch sử đã được thực hiện khá tốt ở nhiều mặt. Tuy nhiên, theo kết quả khảo sát, hoạt động dạy học môn lịch sử và công tác QL hoạt động này vẫn còn một số hạn chế. Nguyên nhân của hạn chế đó là do CSVC, trang thiết bị dạy học bộ môn còn thiếu, không đồng bộ, việc đầu tư soạn giảng và đổi mới phương pháp giảng dạy bộ môn của đội ngũ GV còn chậm, nhận thức về vai trò môn học “môn phụ” trong nhà trường của cả HS, GV và phụ huynh; công tác QL hoạt động dạy học bộ môn lịch sử của lãnh đạo nhà trường còn chưa có biện pháp thiết thực để nâng cao vị thế môn học và thúc đẩy hoạt động dạy và học môn lịch sử của thầy và trò trong nhà trường.

Từ việc nghiên cứu thực trạng cho thấy sự cần thiết phải có những biện pháp hữu hiệu, đồng bộ để hoàn thiện hơn nữa trong công tác QL hoạt động dạy học môn lịch sử nhằm đem lại sự hứng khởi cho thầy và trò trong dạy học bộ môn, nâng cao vị thế môn học, góp phần nâng cao chất lượng bộ môn nói riêng và hiệu quả giáo dục của nhà trường nói chung. Chúng tôi đã đề xuất 7 biện pháp. Đó là: Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS.

• Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức của CBQL, GV, HS về vị trí vai trò của môn lịch sử.
• Biện pháp 2: Xây dựng đội ngũ GV lịch sử đủ về số lượng, chuẩn về chất lượng, giỏi năng lực chuyên môn.
• Biện pháp 3: Tăng cường quản lý hoạt động dạy môn lịch sử của GV.
• Biện pháp 4: Tăng cường các hoạt động ngoại khóa bộ môn lịch sử.
• Biện pháp 5: Chú trọng quản lý hoạt động học môn lịch sử của HS.
• Biện pháp 6: Chỉ đạo đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh trong môn lịch sử.
• Biện pháp 7 : Tăng cường quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học môn lịch sử, xây dựng phòng học lịch sử.

Các biện pháp quản lý HĐDH môn lịch sử của HT được nêu trên có mối quan hệ chặt chẽ với nhau tạo thành một hệ thống có tác động bổ sung cho nhau trong việc nâng cao chất lượng dạy học bộ môn lịch sử. Việc vận dụng các biện pháp ấy sao cho phù hợp với tình hình thực tế nhà trường để đạt được hiệu quả cao lại phụ thuộc rất nhiều vào khả năng, bản lĩnh, sự nhạy bén của người HT.

Kết quả khảo nghiệm cho thấy các nhóm biện pháp đề xuất được CBQL, GV đánh giá là cần thiết và mang tính khả thi cao.

2. Khuyến nghị Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS.

2.1. Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo

Xây dựng chương trình bộ môn lịch sử tránh nặng nề, mang tính “sử chính trị” như hiện nay.

Đầu tư các nguồn lực trang bị các thiết bị, đồ dùng dạy học môn lịch sử đủ về số lượng, chủng loại, nhất là cái loại phim ảnh tư liệu lịch sử. Chất lượng đồ dùng dạy học cần được chú trọng hơn. Đầu tư nguồn tài chính xây dựng phòng học bộ môn lịch sử.

Xây dựng chương trình đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho GV lịch sử đáp ứng với yêu cầu đổi mới.

Xây dựng tiêu chí đánh giá tiết dạy của GV phù hợp với định hướng đổi mới PPDH cấp THCS trong giai đoạn hiện nay.

2.2. Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo

Tăng cường tổ chức cho CBQL được thăm quan học tập, giao lưu trao đổi kinh nghiệm với những trường có thành tích cao, có nhiều kinh nghiệm, sáng tạo trong quản lý hoạt động dạy học nói chung và dạy học bộ môn lịch sử nói riêng.

Phối hợp với các Sở, Ban ngành trong và ngoài tỉnh tổ chức cho CBQL, GV lịch sử, HS thăm quan, học tập thực tế tại các di tích lịch sử trong và ngoài tỉnh nhằm nâng cao hiểu biết và hứng thú học tập môn lịch sử.

Có văn bản quy định và hướng dẫn cụ thể hơn về việc thực hiện các hoạt động ngoại khóa đối với bộ môn lịch sử nhằm tạo điều kiện cho các trường xây dựng và phối hợp trong quá trình tổ chức các hoạt động ngoại khóa và dã ngoại thực tế trong và ngoài nhà trường.

2.3. Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo

Thường xuyên tổ chức các lớp bồi dưỡng cho CBQL, GV nhằm nâng cao trình động chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm, năng lực quản lý nhà trường. Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS.

Bồi dưỡng công tác kiểm tra các hoạt động dạy học cho CBQL nhà trường.

Tham mưu với Ủy ban nhân dân Tp TDM tăng cường đầu tư đồng bộ CSVC (phòng học lịch sử, trang thiết bị, phim ảnh, tư liệu lịch sử…) hỗ trợ nhà trường trong việc thực hiện đổi mới hoạt động dạy học bộ môn lịch sử.

Tăng cường tổ chức các chuyên đề, hội thảo về đổi mới PPDH lịch sử, tổ chức các hoạt động ngoại khóa lịch sử, bồi dưỡng học sinh giỏi… để CBQL, GV lịch sử trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm và học tập.

Tổ chức cho GV lịch sử thăm quan, học tập thực tế tại các di tích lịch sử trong và ngoài tỉnh

2.4. Đối với các trường trung học cơ sở công lập trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một

• Đối với hiệu trưởng

Quán triệt cho đội ngũ CB, GV, HS hiểu rõ về vai trò, vị trí và tầm quan trọng của bộ môn lịch sử trong nhà trường, nhất là việc giáo dục thế hệ trẻ trong công cuộc xây dựng đất nước công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập thế giới hiện nay.

Phải tích cực bồi dưỡng, tự bồi dưỡng, phối kết hợp có hiệu quả các phương pháp QL nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn lịch sử với tinh thần chủ động, linh hoạt.

Mạnh dạn giao quyền và hướng dẫn cụ thể cho tổ trưởng chuyên môn trong quá trình xây dựng các hoạt động chuyên môn của tổ. Đề cao trách nhiệm của đội ngũ để GV có thể chủ động trong việc thực hiện các quy chế chuyên môn, đổi mới PPDH, KT-ĐG, phát huy vai trò tích cực, sáng tạo trong dạy học.

Chỉ đạo GV hướng dẫn cho HS phương pháp học tập có hiệu quả, thực hiện đổi mới KT-ĐG kết quả học tập của HS theo các văn bản hiện hành.

Tổ chức các chuyên đề, hội thảo về đổi mới PPDH, đổi mới KT-ĐG tạo kiều kiện cho CB, GV chia sẻ kinh nghiệm, tổ chức các hoạt động ngoại khóa về lịch sử cho thầy và trò cùng tham gia, tạo sân chơi lành mạnh, bổ ích và hứng thú cho việc dạy và học lịch sử.

Tập trung QL tốt công tác bồi dưỡng GV, phát huy trí tuệ, xây dựng khối đoàn kết trong hội đồng giáo dục nhà trường, coi đây là khâu then chốt để làm chuyển biến chất lượng dạy học bộ môn nói riêng và chất lượng giáo dục của nhà tường nói chung.

Quản lý tốt CSVC, thiết bị dạy học tại trường, Vận động kinh phí từ nhiều nguồn đầu tư trang thiết bị, tư liệu dạy học. Tận dụng tất cả hảnh lang các khối lớp học, khoảng tường trống nhà trường để bố trí, trưng bày các hình ảnh, tư liệu lịch sử phù hợp với nội dung chương trình lịch sử của cấp học vừa tạo cảnh quan nhà trường vừa tạo cho HS có thể học lịch sử nhẹ nhàng, hiệu quả.

• Đối với giáo viên

Nghiêm túc thực hiện nội dung và chương trình bồi dưỡng theo quy định của Bộ GD-ĐT, tích cực tự bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, tin học, ngoại ngữ, phát huy tinh thần học hỏi kinh nghiệm đồng nghiệp để hoàn thành tốt nhiệm vụ dạy học, vận dụng có hiệu quả những kiến thức, kỹ năng nghiệp vụ sư phạm vào công tác dạy học. Chủ động, linh hoạt trong quá trình đổi mới PPDH, đổi mới KT-ĐG kết quả học tập của HS góp phần nâng cao chất lượng dạy học nói riêng và chất lượng giáo dục nói chung của nhà trường.

Quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử trong trường THCS là tác động có chủ đích của hiệu trưởng lên toàn bộ các nguồn lực để tổ chức và phối hợp hoạt động của họ trong quá trình giảng dạy và giáo dục học sinh theo mục tiêu đào tạo. Quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử trong trường THCS bao gồm nhiều nội dung phong phú. Trên cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử trong trường THCS, đề tài đã phân tích thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử trong trường THCS công lập trên địa bàn Tp TDM, tỉnh Bình Dương. Từ đó, đề xuất các biện pháp nâng cao chất lượng quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử trong trường THCS. Đề tài cần được nghiên cứu ở phạm vi rộng hơn và tổ chức thực hiện các biện pháp đề xuất để nghiên cứu đi vào thực tiễn. Luận văn: Biện pháp quản lý dạy học môn lịch sử ở trường THCS.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:  

===>>> Luận văn: Quản lý dạy học môn lịch sử tại các trường THCS

Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn thạc sĩ, báo cáo tốt nghiệp, khóa luận tốt nghiệp, chuyên đề tốt nghiệp và Làm Tiểu Luận Môn luôn luôn uy tín hàng đầu. Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 luôn đặt lợi ích của các bạn học viên là ưu tiên hàng đầu. Rất mong được hỗ trợ các bạn học viên khi làm bài tốt nghiệp. Hãy liên hệ ngay Dịch Vụ Viết Luận Văn qua Website:  https://hotrovietluanvan.com/ – Hoặc Gmail: hotrovietluanvan24@gmail.com