Luận văn: PPNC đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán

Đánh giá post

Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Luận văn: PPNC đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn thạc sĩ tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài Luận Văn: Các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong khu vực TP. HỒ CHÍ MINH dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.

3.1. Quy trình nghiên cứu

Luận văn được triển khai theo quy trình nghiên cứu có tính hệ thống nhằm bảo đảm sự thống nhất giữa cơ sở lý thuyết và phần kiểm chứng thực nghiệm. Ở giai đoạn đầu, thông qua việc tổng quan tài liệu và xem xét các nghiên cứu liên quan, vấn đề nghiên cứu được xác định, đồng thời mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu cũng được làm rõ. Trên cơ sở kế thừa có chọn lọc các kết quả trước đây, mô hình nghiên cứu đề xuất cùng các giả thuyết cần kiểm định được xây dựng phù hợp với bối cảnh nghiên cứu.

Tiếp theo, các khái niệm trong mô hình được chuyển hóa thành các biến quan sát và thang đo cụ thể. Bảng câu hỏi khảo sát được thiết kế, sau đó tiến hành tham vấn chuyên gia và khảo sát thử trên một nhóm mẫu nhỏ nhằm điều chỉnh nội dung, cách diễn đạt và bảo đảm khả năng đo lường của thang đo. Sau khi hoàn thiện, dữ liệu chính thức được thu thập từ các đối tượng khảo sát theo kế hoạch đã đề ra.

Ở bước tiếp theo, dữ liệu thu thập được tiến hành làm sạch, mã hóa và xử lý bằng các kỹ thuật thống kê phù hợp. Quá trình phân tích nhằm đánh giá độ tin cậy và giá trị của thang đo, đồng thời kiểm định các giả thuyết nghiên cứu cũng như mối quan hệ giữa các biến trong mô hình. Kết quả nghiên cứu là cơ sở để thảo luận, rút ra kết luận, đề xuất hàm ý quản trị và kiến nghị hướng nghiên cứu tiếp theo.

  • Sơ đồ 3.1 Quy trình nghiên cứu

3.2. Thiết kế nghiên cứu Luận văn: PPNC đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán.

3.2.1. Xây dựng biến độc lập và giả thuyết nghiên cứu

Sự tham gia và mức độ hỗ trợ của nhà quản lý được xem là một trong những nhân tố có ảnh hưởng đáng kể đến quá trình triển khai Hệ thống thông tin kế toán trong doanh nghiệp. Khi ban lãnh đạo thể hiện sự quan tâm rõ ràng và chủ động tham gia vào các hoạt động liên quan đến việc áp dụng hệ thống, điều này có thể tạo ra tác động tích cực đến nhận thức và thái độ của nhân viên đối với việc sử dụng công nghệ trong công việc. Nhờ sự định hướng và khuyến khích từ cấp quản lý, người sử dụng có xu hướng sẵn sàng chấp nhận và thích nghi với các phương thức làm việc dựa Hệ thống thông tin kế toán thay vì tiếp tục duy trì các quy trình thủ công trước đây. Kết quả nghiên cứu của Thompson H. Teo và cộng sự (1996) cho thấy sự hỗ trợ từ nhà quản lý đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy người dùng tiếp cận và sử dụng hệ thống thông tin trong hoạt động nghiệp vụ.

Bên cạnh đó, nhiều bằng chứng thực nghiệm cho thấy mức độ cam kết của lãnh đạo thường gắn với cách người sử dụng đánh giá Hệ thống thông tin kế toán. Theo Magid Igbaria và cộng sự (1997), cũng như de Guinea và cộng sự (2005), khi ban quản lý thể hiện sự quan tâm và hỗ trợ phù hợp, người dùng có xu hướng nhìn nhận tích cực hơn về lợi ích của hệ thống và cảm thấy thuận lợi hơn trong quá trình sử dụng, đặc biệt tại các Doanh nghiệp vừa và nhỏ. Bên cạnh đó, nhiều bằng chứng thực nghiệm cho thấy mức độ cam kết của lãnh đạo thường gắn với cách người sử dụng đánh giá Hệ thống thông tin kế toán. Theo Magid Igbaria và cộng sự (1997), cũng như de Guinea và cộng sự (2005), khi ban quản lý thể hiện sự quan tâm và hỗ trợ phù hợp, người dùng có xu hướng nhìn nhận tích cực hơn về lợi ích của hệ thống và cảm thấy thuận lợi hơn trong quá trình sử dụng, đặc biệt tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Do đó, mức độ cam kết của nhà quản lý thường được xem là nhân tố có tác động rõ rệt đến quá trình triển khai Hệ thống thông tin kế toán, và trong nhiều trường hợp còn giữ vai trò chi phối đối với khả năng thành công của hệ thống trong tổ chức (de Guinea, A. O., Kelley, H., & Hunter, M. G., 2005).

  • H1: Cam kết của nhà quản lý có tác động tích cực đến tính hữu hiệu của Hệ thống thông tin kế toán. Luận văn: PPNC đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán.

Đối với Hệ thống thông tin kế toán, trình độ hiểu biết của ban lãnh đạo về kế toán và CNTT thường có ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả vận hành của hệ thống ngay từ giai đoạn xây dựng đến khi đưa vào sử dụng. Khi nhà quản lý có nền tảng kiến thức phù hợp, nhu cầu thông tin phục vụ quản trị sẽ được xác định rõ hơn, đồng thời các giải pháp công nghệ cũng có xu hướng được lựa chọn sát với đặc điểm hoạt động của DN. Ngoài ra, sự am hiểu về hai lĩnh vực này còn hỗ trợ ban lãnh đạo trong việc định hướng cách tổ chức và thiết kế Hệ thống thông tin kế toán. Nhờ đó, hệ thống có điều kiện vận hành hiệu quả hơn trong các chức năng thu thập dữ liệu, xử lý nghiệp vụ và cung cấp thông tin phục vụ công tác quản lý.

Trong hoạt động quản trị thực tế, vai trò của ban lãnh đạo thường được thể hiện rõ nét hơn tại các Doanh nghiệp vừa và nhỏ, nơi nhiều quyết định về đầu tư và ứng dụng công nghệ chủ yếu tập trung ở cấp quản lý cao nhất. Theo Thong và cộng sự (1995), mức độ hiểu biết về công nghệ thông tin của người lãnh đạo là một trong những nhân tố có liên quan đáng kể đến khả năng tiếp nhận cũng như triển khai công nghệ trong tổ chức. Do thường gặp hạn chế về nguồn lực tài chính và đội ngũ nhân sự chuyên môn, các Doanh nghiệp vừa và nhỏ có xu hướng phụ thuộc nhiều vào nhận thức và kiến thức của nhà quản lý khi lựa chọn áp dụng các hệ thống công nghệ. Vì vậy, trong trường hợp ban lãnh đạo chưa có nền tảng phù hợp về công nghệ hoặc hệ thống thông tin, việc triển khai Hệ thống thông tin kế toán dễ phát sinh trở ngại và khó đạt kết quả như kỳ vọng.

Một số công trình đã công bố cho thấy kiến thức CNTT của ban lãnh đạo có liên hệ đáng kể với hiệu quả vận hành HTTT trong tổ chức. Seyal và cộng sự (2000) cùng Thong (2001) đều cho rằng khi nhà quản lý có mức độ hiểu biết tốt hơn về công nghệ, việc triển khai cũng như khai thác hệ thống trong doanh nghiệp thường diễn ra thuận lợi hơn. Ngoài ra, Hussin và cộng sự (2002) ghi nhận rằng những nhà quản lý có thái độ tích cực đối với công nghệ thường dễ lựa chọn và áp dụng các giải pháp phù hợp với điều kiện hoạt động của doanh nghiệp. Nhờ đó, hiệu quả sử dụng hệ thống thông tin cũng có xu hướng được tăng cao.

Tính hữu hiệu của Hệ thống thông tin kế toán không chỉ chịu tác động từ phần hành công nghệ mà còn phụ thuộc đáng kể vào trình độ hiểu biết của ban lãnh đạo về kế toán tài chính. Khi nhà quản lý nắm rõ nhu cầu thông tin quản trị, hiểu được cấu trúc dữ liệu tài chính và mục tiêu điều hành của doanh nghiệp, việc tổ chức hệ thống thường phù hợp hơn với yêu cầu thực tế. Nhờ đó, Hệ thống thông tin kế toán có điều kiện cung cấp thông tin kịp thời và hữu ích hơn cho quá trình ra quyết định. Từ góc nhìn này, nhiều nghiên cứu đã nhấn mạnh vai trò của kiến thức quản lý đối với hiệu quả hệ thống. (Marriott, N., & Marriott, P., 2000) cho rằng mức độ hiểu biết về kế toán của nhà quản lý có thể ảnh hưởng đến cách doanh nghiệp tổ chức và sử dụng Hệ thống thông tin kế toán. Tương tự, de Guinea et al. (2005) cùng Thong et al. (2006) chỉ ra rằng sự tham gia của ban lãnh đạo, kết hợp với kiến thức liên quan đến Hệ thống thông tin kế toán, có thể tác động đến việc phân bổ nguồn lực và mức độ sử dụng hệ thống trong doanh nghiệp. Bên cạnh đó, (Laudon, K. C., & Laudon, J. P., 2005) nhận định rằng hiểu biết của nhà quản lý về hệ thống thông tin giúp xác định đúng nhu cầu thông tin phục vụ quản trị, đồng thời hỗ trợ lựa chọn các giải pháp công nghệ phù hợp với định hướng phát triển của tổ chức. Nói cách khác, khi ban lãnh đạo hiểu rõ hoạt động doanh nghiệp và yêu cầu thông tin cần thiết, Hệ thống thông tin kế toán thường được xây dựng theo hướng hiệu quả hơn, qua đó nâng cao giá trị sử dụng của hệ thống.

  • H2: Kiến thức của ban lãnh đạo về Hệ thống thông tin kế toán có tác động tích cực đến tính hữu hiệu của Hệ thống thông tin kế toán. Luận văn: PPNC đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán.

Độ tin cậy và tính kịp thời của thông tin kế toán phụ thuộc khá nhiều vào cách các ứng dụng xử lý dữ liệu bên trong hệ thống. Sau khi nghiệp vụ kinh tế phát sinh, dữ liệu được phần mềm kế toán và các công cụ liên quan ghi nhận, phân loại, tổng hợp rồi chuyển thành báo cáo phục vụ cho hoạt động quản lý. Vì vậy, khả năng vận hành của các chương trình ứng dụng có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả chung của hệ thống. Khi phần mềm được thiết kế phù hợp với quy trình nghiệp vụ, hoạt động ổn định và xử lý dữ liệu chính xác, thông tin cung cấp cho nhà quản lý sẽ đáng tin cậy hơn, đầy đủ hơn và kịp thời hơn.

Khi đánh giá một HTTT, khía cạnh kỹ thuật thường được xem thông qua mức độ hệ thống hỗ trợ người dùng thao tác, truy xuất và xử lý thông tin trong quá trình làm việc. Trong mô hình của (DeLone, W. H., & McLean, E. R., 1992), nội dung này được đặt dưới khái niệm chất lượng hệ thống và có liên hệ với việc người dùng có tiếp tục sử dụng hệ thống hay không, cũng như cách họ cảm nhận về hệ thống sau khi sử dụng. Phiên bản điều chỉnh năm 2003, DeLone và McLean tiếp tục hoàn thiện mô hình bằng việc xem xét đồng thời chất lượng hệ thống, chất lượng thông tin và chất lượng dịch vụ. Ba thành phần này được dùng để lý giải mức độ sử dụng hệ thống và lợi ích mà hệ thống tạo ra cho tổ chức. Riêng đối với chất lượng hệ thống, các biểu hiện thường được nhắc đến gồm khả năng vận hành ổn định, tốc độ phản hồi, mức độ linh hoạt và sự thuận tiện khi người dùng khai thác hệ thống.

Trong quá trình vận hành Hệ thống thông tin kế toán, phần mềm kế toán và các công cụ xử lý liên quan là nơi dữ liệu được tiếp nhận, xử lý và chuyển thành thông tin phục vụ quản lý. Vì vậy, nếu các ứng dụng này xử lý chính xác, phản hồi nhanh và ăn khớp với cách doanh nghiệp tổ chức nghiệp vụ, thông tin đầu ra thường có giá trị sử dụng cao hơn. Ngược lại, những hạn chế về chức năng, tốc độ hoặc khả năng kết nối giữa các phân hệ có thể làm cho thông tin bị chậm, thiếu nhất quán hoặc chưa đáp ứng đúng yêu cầu quản trị. Nhận định này cũng được củng cố trong các nghiên cứu trước. Ismail và King (2005) cho thấy khi năng lực xử lý của hệ thống đáp ứng được nhu cầu dữ liệu kế toán của doanh nghiệp, hiệu quả của Hệ thống thông tin kế toán có xu hướng được cải thiện. Gorla, Somers và Wong (2010) cũng ghi nhận rằng hệ thống vận hành tốt sẽ tạo điều kiện để thông tin đầu ra đạt chất lượng cao hơn, từ đó ảnh hưởng đến kết quả triển khai hệ thống thông tin trong tổ chức. Đối với Doanh nghiệp vừa và nhỏ, Thong (2001) cho rằng công nghệ được lựa chọn cần tương thích với điều kiện hoạt động của DN, vì sự không ăn khớp giữa hệ thống và nhu cầu thực tế có thể làm giảm hiệu quả triển khai.

Các phân tích trước cho thấy khả năng vận hành của phần mềm kế toán có thể ảnh hưởng đến mức độ phát huy hiệu quả của Hệ thống thông tin kế toán. Khi ứng dụng xử lý dữ liệu ổn định, chính xác và ăn khớp với yêu cầu quản lý, hệ thống sẽ tạo ra thông tin có giá trị hơn cho kiểm soát nội bộ và quyết định quản trị. Từ đó, giả thuyết nghiên cứu được đề xuất như sau:

  • H3: Hiệu quả hoạt động của các chương trình ứng dụng trong Hệ thống thông tin kế toán có tác động cùng chiều đến tính hữu hiệu của Hệ thống thông tin kế toán. Luận văn: PPNC đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán.

Thông tin kế toán chỉ thật sự có giá trị khi được tạo lập chính xác, kịp thời và có thể sử dụng cho hoạt động quản trị. Tuy nhiên, kết quả này không chỉ phụ thuộc vào việc hệ thống được thiết kế với nhiều chức năng, mà còn chịu ảnh hưởng từ cách người dùng vận hành và khai thác hệ thống trong thực tế. Khi nhân viên có nền tảng kế toán phù hợp, hiểu quy trình xử lý dữ liệu và sử dụng thành thạo các chức năng phần mềm, Hệ thống thông tin kế toán sẽ có điều kiện phát huy tốt hơn vai trò hỗ trợ kiểm soát, phân tích và ra quyết định. Ngược lại, nếu người sử dụng thiếu kỹ năng hoặc thao tác chưa chính xác, chất lượng thông tin đầu ra và mức độ hữu hiệu của hệ thống có thể bị hạn chế.

Thông tin kế toán có ý nghĩa khi được xử lý đúng, phản ánh đáng tin cậy nghiệp vụ phát sinh và có thể sử dụng trong quản trị. Để đạt được điều đó, hệ thống không thể chỉ dựa vào chức năng phần mềm, mà còn phụ thuộc vào người trực tiếp nhập liệu, kiểm tra, xử lý và khai thác dữ liệu. Vì vậy, năng lực người sử dụng trong nghiên cứu này được hiểu theo nghĩa rộng, bao gồm kiến thức kế toán, kỹ năng công nghệ, kinh nghiệm làm việc với phần mềm và khả năng thích nghi với quy trình xử lý trên hệ thống. (Davis, 1989), cho rằng mức độ am hiểu và khả năng sử dụng công nghệ của người dùng có liên quan đến việc họ chấp nhận và tiếp tục sử dụng hệ thống thông tin trong tổ chức. Khi người dùng nắm được cách vận hành hệ thống, họ thường chủ động hơn trong quá trình thao tác, khai thác chức năng và xử lý các yêu cầu công việc phát sinh. Ở khía cạnh chất lượng đầu ra, (Wixom, B. H., & Watson, H. J., 2001) cho thấy năng lực của người sử dụng có thể tác động đến giá trị thông tin được tạo lập từ hệ thống. Nếu dữ liệu được nhập, kiểm tra và xử lý cẩn thận, báo cáo đầu ra sẽ có cơ sở tin cậy hơn cho hoạt động điều hành. Ngược lại, sai sót trong thao tác của người dùng có thể làm giảm chất lượng thông tin, dù hệ thống được thiết kế tương đối đầy đủ. Bổ sung cho lập luận này, (Haleem, A. H., & Kevin, L. L. T. , 2018) ghi nhận rằng kỹ năng công nghệ, kinh nghiệm nghề nghiệp và mức độ hiểu biết của người dùng có liên quan đến kết quả triển khai Hệ thống thông tin kế toán trong tổ chức. Điều này cho thấy nhân viên có chuyên môn và kinh nghiệm sử dụng hệ thống tốt thường giúp Hệ thống thông tin kế toán vận hành ổn định hơn, đồng thời hỗ trợ tốt hơn cho công tác quản lý.

Độ tin cậy của thông tin kế toán trong Doanh nghiệp vừa và nhỏ không chỉ phụ thuộc vào phần mềm hay quy trình đã được thiết lập, mà còn chịu ảnh hưởng từ người trực tiếp thao tác với hệ thống. Cách tiếp cận này phù hợp với Choe (1996), khi tác giả cho rằng năng lực nhân viên hệ thống và sự tham gia của người dùng có liên hệ với hiệu quả Hệ thống thông tin kế toán. Trong điều kiện Doanh nghiệp vừa và nhỏ thường gặp hạn chế về nguồn lực khi triển khai hệ thống thông tin (Thong, 2001), nhân viên kế toán có thể đồng thời thực hiện nhiều công việc như ghi nhận nghiệp vụ, nhập liệu, kiểm tra dữ liệu và khai thác báo cáo từ Hệ thống thông tin kế toán. Khi người dùng có nền tảng kế toán phù hợp, hiểu quy trình xử lý dữ liệu và sử dụng thành thạo các chức năng phần mềm, hệ thống sẽ có điều kiện tạo ra thông tin đáng tin cậy và hữu ích hơn cho quản trị; lập luận này cũng tương thích với mô hình thành công HTTT của DeLone và McLean (2003), trong đó chất lượng thông tin, mức độ sử dụng và lợi ích hệ thống có mối liên hệ với nhau.

  • H4: Năng lực của nhân viên có tác động cùng chiều đến tính hữu hiệu của Hệ thống thông tin kế toán tại Doanh nghiệp vừa và nhỏ. Luận văn: PPNC đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán.

Trong quá trình áp dụng Hệ thống thông tin kế toán, nhiều Doanh nghiệp vừa và nhỏ thường gặp trở ngại vì nguồn lực nội bộ chưa thật sự đầy đủ, nhất là về nhân sự có hiểu biết chuyên sâu đối với công nghệ thông tin và hệ thống quản lý. Khác với các DN lớn, Doanh nghiệp vừa và nhỏ ít khi có riêng một bộ phận phụ trách công nghệ hoặc đội ngũ chuyên gia có kinh nghiệm để theo sát toàn bộ quá trình triển khai và vận hành hệ thống. Vì vậy, nếu chỉ dựa vào năng lực sẵn có, việc đưa Hệ thống thông tin kế toán vào sử dụng có thể chưa đạt được kết quả như mong muốn. Trong điều kiện đó, sự hỗ trợ từ bên ngoài doanh nghiệp trở nên cần thiết hơn. Các chuyên gia tư vấn, nhà cung cấp phần mềm hoặc đơn vị hỗ trợ kỹ thuật có thể giúp Doanh nghiệp vừa và nhỏ lựa chọn giải pháp phù hợp, xử lý các khó khăn phát sinh và hướng dẫn người dùng khai thác hệ thống hiệu quả hơn. Nhờ có nguồn hỗ trợ này, doanh nghiệp có thêm cơ sở để cải thiện quá trình vận hành Hệ thống thông tin kế toán và nâng cao giá trị sử dụng của hệ thống trong hoạt động quản lý.

Trong nghiên cứu của (Less, 1987), nguồn hỗ trợ chuyên môn từ bên ngoài được xem là một cách giúp doanh nghiệp giảm bớt khoảng trống về kiến thức và kỹ năng khi triển khai hệ thống thông tin. Do đã tham gia nhiều dự án ở các tổ chức khác nhau, các chuyên gia tư vấn thường có khả năng hỗ trợ doanh nghiệp chọn lựa công nghệ phù hợp và định hướng quá trình áp dụng hệ thống theo hướng khả thi hơn.

Một trong những trở ngại thường gặp khi doanh nghiệp áp dụng hệ thống thông tin là khoảng trống về tri thức công nghệ và kinh nghiệm triển khai. Theo Attewell (1992), khi tổ chức chưa có đủ hiểu biết về công nghệ mới, quá trình tiếp nhận và đưa công nghệ vào sử dụng thường gặp nhiều khó khăn. Trong trường hợp này, doanh nghiệp có xu hướng tìm đến các nguồn hỗ trợ từ bên ngoài như chuyên gia tư vấn hoặc nhà cung cấp công nghệ để bổ sung phần năng lực còn thiếu.

Đối với Doanh nghiệp vừa và nhỏ, vấn đề này càng rõ hơn do nguồn lực nội bộ thường khá hạn chế. Gable và Raman (1992) cho rằng sự tham gia của tư vấn viên bên ngoài có thể giúp DN xác định nhu cầu hệ thống, lựa chọn phần mềm phù hợp và triển khai hệ thống sát với mục tiêu quản lý. Tương tự, (Cragg, P. B., & King, M., 1993) cũng ghi nhận rằng chuyên gia bên ngoài có thể hỗ trợ Doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận kiến thức kỹ thuật và kinh nghiệm thực tiễn trong quá trình ứng dụng CNTT vào hoạt động quản trị. Luận văn: PPNC đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán.

Đối với Doanh nghiệp vừa và nhỏ, việc triển khai Hệ thống thông tin kế toán thường cần đến sự hỗ trợ từ những chủ thể có kinh nghiệm bên ngoài doanh nghiệp, nhất là khi nguồn lực nội bộ chưa đủ để xử lý toàn bộ các vấn đề kỹ thuật và tổ chức hệ thống. Thong và cộng sự (1996) cho rằng sự tham gia của chuyên gia có thể giúp doanh nghiệp cải thiện kết quả triển khai hệ thống thông tin, không chỉ ở giai đoạn cài đặt và vận hành mà còn trong đào tạo người sử dụng, điều chỉnh hệ thống theo nhu cầu quản lý và hỗ trợ khai thác thông tin hiệu quả hơn.

Từ góc độ này, nguồn hỗ trợ chuyên môn bên ngoài có thể được xem là điều kiện bổ sung cho năng lực còn hạn chế của Doanh nghiệp vừa và nhỏ. Khi doanh nghiệp tiếp cận được tư vấn phù hợp, quá trình vận hành Hệ thống thông tin kế toán có khả năng thuận lợi hơn, qua đó hỗ trợ tốt hơn cho hoạt động quản lý và ra quyết định. Vì vậy, nghiên cứu đề xuất giả thuyết sau:

  • H5: Sự tham gia của các chuyên gia bên ngoài có ảnh hưởng tích cực đến tính hữu hiệu của Hệ thống thông tin kế toán tại các Doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Theo DeLone và McLean (1992), khi đánh giá kết quả vận hành của một HTTT, giá trị của thông tin đầu ra là nội dung cần được xem xét cùng với các nhân tố khác của hệ thống. Trong cách tiếp cận của hai tác giả, thông tin có giá trị khi bảo đảm tính chính xác, được cung cấp đúng thời điểm, có nội dung đầy đủ và đáp ứng được yêu cầu của người sử dụng. Những đặc điểm này có thể ảnh hưởng đến việc người dùng đưa hệ thống vào công việc hằng ngày cũng như cảm nhận của họ trong quá trình khai thác chúng. Đối với Hệ thống thông tin kế toán, giá trị của thông tin kế toán phụ thuộc nhiều vào dữ liệu ban đầu và cách dữ liệu được xử lý bên trong hệ thống. Nếu dữ liệu đầu vào thiếu chính xác hoặc không nhất quán, thông tin được tạo ra khó có thể bảo đảm độ tin cậy. Trong phiên bản cập nhật, DeLone và McLean (2003) tiếp tục nhấn mạnh rằng thông tin đầu ra có liên hệ với cách người dùng khai thác hệ thống, trải nghiệm sử dụng và “lợi ích ròng” mà hệ thống đem lại cho tổ chức. Cách nhìn này cho thấy việc quản lý dữ liệu tốt là điều kiện cần thiết để Hệ thống thông tin kế toán phát huy hiệu quả trong DN.

Chất lượng dữ liệu là điều kiện nền tảng để bảo đảm độ tin cậy của thông tin trong Hệ thống thông tin kế toán (Xu, 2003). Tác giả cho rằng các vấn đề như dữ liệu sai lệch, thiếu nhất quán hoặc không đầy đủ có thể làm giảm mạnh giá trị của thông tin được tạo ra khiến nhà quản lý thiếu cơ sở chính đáng khi đưa ra các quyết định điều hành. Cùng hướng tiếp cận này, (Xu, Nord, J. H., Brown, & Nord, G. D., 2002) cho thấy chất lượng dữ liệu có liên hệ trực tiếp với hiệu quả hoạt động của HTTT; dữ liệu yếu kém không chỉ làm phát sinh sai sót trong xử lý mà còn làm suy giảm mức độ đáng tin cậy của thông tin trên báo cáo và làm cho hệ thống khó hỗ trợ đầy đủ cho hoạt động kiểm soát và điều hành. Luận văn: PPNC đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán.

Với Hệ thống thông tin kế toán, điều quan trọng không chỉ là hệ thống có ghi nhận được nghiệp vụ hay không, mà là thông tin sau xử lý có đủ độ tin cậy để hỗ trợ quản lý và cung cấp cho các đối tượng sử dụng hay không. Theo (Gorla, N., Somers, T. M., & Wong, B., 2010), khi thông tin do hệ thống tạo ra đạt chất lượng tốt, việc khai thác hệ thống sẽ thuận lợi hơn và kết quả ở cấp độ tổ chức cũng được cải thiện. Lập luận này phù hợp với Hệ thống thông tin kế toán vì hệ thống phải thường xuyên xử lý nghiệp vụ kế toán và tạo ra thông tin phục vụ cả quản trị nội bộ lẫn các bên liên quan.

Dữ liệu là điểm khởi đầu của toàn bộ quá trình tạo lập thông tin trong Hệ thống thông tin kế toán. Khi dữ liệu được thu thập đúng, xử lý nhất quán và lưu trữ đầy đủ, thông tin kế toán tạo ra sẽ có cơ sở tin cậy hơn để phục vụ quản lý. Ngược lại, nếu dữ liệu ban đầu sai lệch hoặc thiếu hụt, chất lượng thông tin đầu ra có thể bị ảnh hưởng, kéo theo việc Hệ thống thông tin kế toán khó phát huy đầy đủ vai trò hỗ trợ quản trị. Từ lập luận này, giả thuyết nghiên cứu được hình thành như sau:

  • H6: Chất lượng dữ liệu có tác động cùng chiều đến tính hữu hiệu của Hệ thống thông tin kế toán tại các Doanh nghiệp vừa và nhỏ.

3.2.2. Mô hình nghiên cứu

Từ các cơ sở lý thuyết và kết quả nghiên cứu đã được trình bày, đề tài xây dựng mô hình nhằm xem xét mối quan hệ giữa tính hữu hiệu của Hệ thống thông tin kế toán và các nhân tố có khả năng tác động đến hệ thống trong Doanh nghiệp vừa và nhỏ. Theo đó, tính hữu hiệu của Hệ thống thông tin kế toán được đặt ở vai trò biến kết quả, còn các nhân tố liên quan đến quản lý, con người, công nghệ, dữ liệu và nguồn hỗ trợ được sử dụng để giải thích sự thay đổi của biến này.

Việc đưa các nhân tố trên vào mô hình giúp luận văn tiếp cận vấn đề theo hướng tổng hợp hơn, thay vì chỉ xem xét riêng lẻ từng khía cạnh. Qua đó, nghiên cứu có thể đánh giá mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố và làm rõ nhóm nhân tố nào có vai trò nổi bật hơn đối với hiệu quả vận hành Hệ thống thông tin kế toán tại Doanh nghiệp vừa và nhỏ.

  • Sơ đồ 3.2 Mô hình nghiên cứu

3.3. Thang đo các biến nghiên cứu Luận văn: PPNC đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán.

3.3.1. Thang đo biến phụ thuộc

Trong phạm vi luận văn, tính hữu hiệu của Hệ thống thông tin kế toán được nhìn nhận qua mức độ hệ thống hỗ trợ hoạt động quản lý, kiểm soát và ra quyết định trong doanh nghiệp. Do đó, trọng tâm đánh giá không đặt hoàn toàn vào cấu trúc kỹ thuật của hệ thống, mà hướng đến trải nghiệm của người trực tiếp sử dụng, nhất là cảm nhận của họ về giá trị thông tin và mức độ hỗ trợ công việc. Cách nhìn này có sự tương đồng với (Seddon, 1997) và DeLone và McLean (2003), khi các tác giả nhấn mạnh rằng đánh giá của người dùng đối với thông tin nhận được có thể phản ánh hiệu quả của hệ thống. Bên cạnh đó, (Doll, & Torkzadeh, 1988) cho rằng sự hài lòng của người dùng cuối là một căn cứ phù hợp để xem xét giá trị thông tin cũng như kết quả vận hành của hệ thống.

Từ nền tảng lý thuyết và các nghiên cứu, luận văn xem xét tính hữu hiệu của Hệ thống thông tin kế toán theo góc nhìn của người trực tiếp sử dụng hệ thống. Các thang đo ban đầu được rà soát và hiệu chỉnh lại để phù hợp hơn với điều kiện vận hành của Doanh nghiệp vừa và nhỏ. Cách điều chỉnh này nhằm bảo đảm nội dung đo lường phản ánh đúng vai trò của Hệ thống thông tin kế toán trong xử lý dữ liệu kế toán, hình thành thông tin và hỗ trợ nhà quản lý trong quá trình điều hành.

Trong nghiên cứu này, tính hữu hiệu của Hệ thống thông tin kế toán được đánh giá thông qua năm khía cạnh chính. Khía cạnh đầu tiên liên quan đến khả năng hệ thống vận hành ổn định, thao tác thuận tiện và phù hợp với yêu cầu công việc của người sử dụng. Khía cạnh thứ hai tập trung vào giá trị của thông tin đầu ra, thể hiện qua mức độ rõ ràng, đầy đủ và đáng tin cậy. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng xem xét mức độ người dùng khai thác hệ thống trong công việc hằng ngày, bởi tần suất sử dụng phản ánh phần nào khả năng hệ thống được chấp nhận trong thực tế (Davis, 1989). Ngoài ra, tính hữu hiệu còn được nhìn nhận qua cảm nhận của người dùng về việc hệ thống giúp rút ngắn thời gian xử lý, hỗ trợ công việc tốt hơn và cải thiện hiệu quả cá nhân. Cuối cùng, ở cấp độ doanh nghiệp, Hệ thống thông tin kế toán được đánh giá thông qua khả năng hỗ trợ nâng cao hiệu quả hoạt động và góp phần đạt được các mục tiêu quản lý.

  • Bảng 3.1 Biến quan sát để đo lường biến phụ thuộc

Việc lựa chọn các biến quan sát theo hướng này cho phép thang đo phản ánh đồng thời ba khía cạnh cốt lõi của Hệ thống thông tin kế toán, bao gồm chất lượng hệ thống, chất lượng thông tin và lợi ích mang lại. Nhờ đó, biến “tính hữu hiệu của Hệ thống thông tin kế toán” không chỉ được đo lường ở mức độ cảm nhận mà còn gắn với kết quả thực tiễn trong hoạt động của Doanh nghiệp vừa và nhỏ.

3.3.2. Thang đo biến độc lập Luận văn: PPNC đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán.

3.3.2.1 Cam kết của nhà quản lý

Trong luận văn này, cam kết của nhà quản lý được hiểu là mức độ nhà quản lý chủ động đồng hành và tạo điều kiện cho việc đưa Hệ thống thông tin kế toán vào sử dụng trong DN. Biểu hiện của sự cam kết không chỉ nằm ở thái độ ủng hộ, mà còn thể hiện qua việc tham gia vào các quyết định liên quan đến hệ thống, bố trí nguồn lực cần thiết và lựa chọn phần mềm phục vụ cho hạch toán phù hợp với đặc điểm hoạt động của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, sự cam kết còn được phản ánh qua mức độ hỗ trợ liên tục của nhà quản lý trong suốt thời gian hệ thống được áp dụng và duy trì. Khi nhà quản lý theo sát việc tổ chức hệ thống, kịp thời xử lý các khó khăn phát sinh và bảo đảm Hệ thống thông tin kế toán đáp ứng yêu cầu quản trị, hệ thống sẽ có điều kiện vận hành ổn định hơn. Cách tiếp cận này phù hợp với các nghiên cứu của Ismail (2009), Yap và cộng sự (1992), Hussin và cộng sự (2002), khi các tác giả đều nhấn mạnh vai trò của nhà quản lý trong việc cải thiện tính hữu hiệu của Hệ thống thông tin kế toán.

  • Bảng 3.2 Biến quan sát đo lường biến “Cam kết của nhà quản lý”

3.3.2.2. Kiến thức của ban lãnh đạo

Trong nghiên cứu này, kiến thức của ban lãnh đạo về Hệ thống thông tin kế toán được hiểu là mức độ nhà quản lý có khả năng nắm bắt các vấn đề liên quan đến kế toán, CNTT và vai trò của hệ thống trong hỗ trợ hoạt động quản trị. Kiến thức này không chỉ dừng ở việc hiểu các chức năng kỹ thuật của phần mềm, mà còn thể hiện ở khả năng nhận biết nhu cầu thông tin, đánh giá mức độ phù hợp của hệ thống và định hướng việc ứng dụng công nghệ vào quá trình điều hành doanh nghiệp. Theo Magal & Lewis (1995), hiểu biết về công nghệ của nhà quản lý không chỉ phản ánh năng lực chuyên môn, mà còn bao gồm khả năng tiếp cận, sử dụng và khai thác các ứng dụng trong thực tiễn quản lý. Tương tự, Jarvenpaa và Ives (1991) cho rằng sự am hiểu của nhà quản lý đối với HTTT có ý nghĩa đáng kể trong việc bảo đảm sự phù hợp giữa hệ thống được triển khai với mục tiêu của tổ chức. Trong bối cảnh Doanh nghiệp vừa và nhỏ, vai trò này càng cần được quan tâm do nhiều quyết định liên quan đến đầu tư, lựa chọn phần mềm và tổ chức vận hành thường phụ thuộc vào ban lãnh đạo. Các nghiên cứu của Hussin và cộng sự (2002), Ismail (2009) cũng cho thấy kiến thức của nhà quản lý có liên hệ với hiệu quả vận hành Hệ thống thông tin kế toán, đặc biệt khi doanh nghiệp còn hạn chế về nguồn lực và nhân sự chuyên môn. Vì vậy, thang đo “kiến thức của ban lãnh đạo” trong luận văn được xây dựng nhằm phản ánh mức độ hiểu biết của nhà quản lý về kế toán, công nghệ thông tin và khả năng định hướng sử dụng Hệ thống thông tin kế toán thông qua các biến quan sát cụ thể. Luận văn: PPNC đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán.

  • Bảng 3.3 Biến quan sát đo lường biến “Kiến thức của ban lãnh đạo”

3.3.2.3. Hiệu quả hoạt động của các trình ứng dụng trong Hệ thống thông tin kế toán

Nhân tố này được xem xét trên cơ sở khả năng hệ thống hỗ trợ xử lý nghiệp vụ kế toán và tạo ra thông tin phục vụ quản lý. Về mặt lý thuyết, nội dung này có thể liên hệ với thành phần chất lượng hệ thống trong “DeLone and McLean: IS Success Model”, khi các đặc điểm kỹ thuật của hệ thống được phản ánh qua mức độ ổn định, độ chính xác, độ tin cậy và khả năng đáp ứng yêu cầu xử lý thông tin. Bên cạnh đó, quan điểm của (Romney, M. B., & Steinbart, P. J., 2023) cũng cho thấy các phần mềm và các trình ứng dụng trong Hệ thống thông tin kế toán có vai trò hỗ trợ tự động hóa quy trình kế toán, hạn chế sai sót trong xử lý dữ liệu và cải thiện hiệu quả cung cấp thông tin.

Vì vậy, trong nghiên cứu này, thang đo “hiệu quả hoạt động của các chương trình ứng dụng” được xây dựng để phản ánh các khía cạnh như mức độ tự động hóa, khả năng xử lý dữ liệu, tính chính xác, sự ổn định và khả năng kết nối giữa các bộ phận của hệ thống. Việc lựa chọn các khía cạnh này nhằm bảo đảm thang đo phản ánh tương đối đầy đủ vai trò của chương trình ứng dụng đối với tính hữu hiệu của Hệ thống thông tin kế toán.

  • Bảng 3.4 Biến quan sát đo lường biến “Hiệu quả hoạt động của các trình ứng dụng”

3.3.2.4. Năng lực của nhân viên

Đối với người trực tiếp sử dụng Hệ thống thông tin kế toán, năng lực không chỉ được thể hiện qua bằng cấp hay kiến thức chuyên môn, mà còn ở khả năng xử lý công việc trên hệ thống. Nhân viên cần nắm được nghiệp vụ kế toán, sử dụng được các công cụ công nghệ liên quan và khai thác phần mềm để phục vụ cho việc nhập liệu, kiểm tra, xử lý cũng như sử dụng thông tin trong công việc. Ismail (2009) cho rằng người dùng Hệ thống thông tin kế toán cần có nền tảng nhất định về công nghệ thông tin, chẳng hạn khả năng làm việc với phần mềm văn phòng, cơ sở dữ liệu và các ứng dụng hỗ trợ khác. Kế thừa hướng tiếp cận của Maditinos và cộng sự (2011) trong nghiên cứu về hiệu quả triển khai hệ thống ERP, luận văn xem năng lực của người sử dụng là một trong những điều kiện có thể ảnh hưởng đến việc vận hành Hệ thống thông tin kế toán.

Vì vậy, trong luận văn này, thang đo về năng lực nhân viên được xây dựng theo hướng phản ánh khả năng người dùng vận dụng kiến thức kế toán, kỹ năng công nghệ và kinh nghiệm thao tác với Hệ thống thông tin kế toán vào công việc thực tế.

  • Bảng 3.5 Biến quan sát đo lường biến “Năng lực của nhân viên”

3.3.2.5. Tham gia của các chuyên gia bên ngoài Luận văn: PPNC đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán.

Để Hệ thống thông tin kế toán vận hành ổn định và hỗ trợ tốt cho hoạt động quản lý, DN không chỉ cần phần mềm phù hợp mà còn cần có kiến thức triển khai, xử lý kỹ thuật và hướng dẫn người mới dùng trong quá trình sử dụng. Tuy nhiên, tại nhiều Doanh nghiệp vừa và nhỏ, những năng lực này thường chưa đầy đủ do hạn chế về nhân sự chuyên môn và kinh nghiệm triển khai hệ thống. Vì vậy, sự có mặt của tư vấn viên bên ngoài, hoặc đơn vị hỗ trợ chuyên môn là nguồn bổ sung cần thiết.

Theo Thong và cộng sự (1994), đối với các Doanh nghiệp vừa và nhỏ với nguồn lực có hạn, hỗ trợ ở bên ngoài có thể giúp cải thiện kết quả triển khai hệ thống thông tin. Trong phạm vi luận văn này, biến “sự tham gia của chuyên gia bên ngoài” được phản ánh qua các nội dung như hỗ trợ kỹ thuật, tư vấn lựa chọn và điều chỉnh phần mềm, đào tạo người sử dụng, xử lý vấn đề phát sinh và phối hợp với doanh nghiệp trong quá trình áp dụng Hệ thống thông tin kế toán.

  • Bảng 3.6 Biến quan sát đo lường biến “Sự tham gia của chuyên gia bên ngoài”

3.3.2.6. Chất lượng dữ liệu

Đối với Hệ thống thông tin kế toán, dữ liệu không chỉ xuất hiện ở khâu ban đầu mà còn đi theo toàn bộ quá trình ghi nhận, xử lý, lưu trữ và tạo lập thông tin kế toán. Vì vậy, dữ liệu kế toán cần phản ánh đúng nghiệp vụ phát sinh, được cập nhật đầy đủ, xử lý nhất quán và có thể sử dụng cho yêu cầu quản lý. Theo Wang và Strong (1997), giá trị của dữ liệu không nên đánh giá theo một tiêu chí đơn lẻ, mà cần đặt trong mục đích sử dụng cụ thể của người dùng. Olson (2003) cũng nhấn mạnh vai trò của dữ liệu chính xác và đầy đủ đối với hiệu quả của Hệ thống thông tin kế toán. Ngoài ra, Xu (2002) cho rằng chất lượng dữ liệu còn chịu ảnh hưởng từ cách doanh nghiệp kiểm soát khâu nhập liệu, xử lý và lưu trữ dữ liệu trong hệ thống. Trong luận văn này, thang đo “chất lượng dữ liệu” được thiết kế nhằm phản ánh mức độ dữ liệu kế toán được ghi nhận đúng, kiểm tra phù hợp và sử dụng hiệu quả trong quá trình vận hành Hệ thống thông tin kế toán.

  • Bảng 3.7 Biến quan sát đo lường biến “Chất lượng dữ liệu”

3.3.3. Nghiên cứu định lượng Luận văn: PPNC đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán.

3.3.3.1 Đối tượng và thời gian thu thập dữ liệu

Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập từ những cá nhân có tiếp xúc trực tiếp với Hệ thống thông tin kế toán tại các Doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh, bao gồm kế toán trưởng, kế toán viên và một số nhân sự sử dụng thông tin do hệ thống cung cấp trong công việc. Bảng hỏi được thiết kế bằng Google Forms và gửi thông qua email, Zalo đến những người quen biết đang làm việc trong lĩnh vực kế toán. Trước khi gửi khảo sát, tác giả tiến hành sàng lọc doanh nghiệp dựa trên vốn điều lệ, ngành nghề hoạt động và mức độ liên quan của người trả lời đến Hệ thống thông tin kế toán nhằm bảo đảm phù hợp với phạm vi nghiên cứu. Quá trình khảo sát được thực hiện từ tháng 10/2025 đến tháng 01/2016.

3.3.3.2. Thiết kế bảng câu hỏi và thu thập dữ liệu cho nghiên cứu

Để có dữ liệu phục vụ cho phần phân tích định lượng, luận văn sử dụng bảng hỏi khảo sát làm công cụ chính. Nội dung bảng hỏi được xây dựng từ các biến trong mô hình nghiên cứu, sau đó chuyển thành các phát biểu cụ thể để người trả lời đánh giá. Các phát biểu này tập trung vào những nhân tố có khả năng liên quan đến tính hữu hiệu của Hệ thống thông tin kế toán tại các Doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn TP. HCM. Mức độ đồng ý của người tham gia được ghi nhận theo thang Likert 5 mức, từ “hoàn toàn không đồng ý” đến “hoàn toàn đồng ý”.

  • Phần 1: Câu hỏi phân loại đối tượng khảo sát:

Nhóm này dùng để ghi nhận các thông tin nhận dạng cần thiết, bao gồm đặc điểm doanh nghiệp và vị trí công việc của người trả lời. Các nội dung này giúp nghiên cứu xác định người tham gia có phù hợp với phạm vi khảo sát hay không, đặc biệt là việc họ có sử dụng, vận hành hoặc khai thác thông tin từ Hệ thống thông tin kế toán trong công việc.

  • Phần 2: Nội dung đo lường các biến nghiên cứu Luận văn: PPNC đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán.

Tập trung vào các biến nghiên cứu. Mỗi biến được thể hiện thông qua một số phát biểu quan sát, phản ánh các khía cạnh cụ thể của từng nhân tố trong mô hình. Cách thiết kế này giúp chuyển các khái niệm lý thuyết thành dữ liệu định lượng, từ đó có thể sử dụng cho các bước kiểm tra thang đo và phân tích mô hình nghiên cứu.

Trong nghiên cứu định lượng, bảng hỏi là công cụ phù hợp vì cho phép lượng hóa ý kiến của người trả lời và tạo dữ liệu phục vụ kiểm định thống kê (Nguyễn Đình Thọ, 2013). Đối với luận văn này, việc khảo sát được thực hiện theo hai hình thức: gửi bảng hỏi trực tuyến qua Google Forms và phát bảng hỏi trực tiếp. Việc kết hợp hai cách tiếp cận này giúp mở rộng phạm vi tiếp cận người trả lời, đồng thời tăng khả năng thu được số phiếu hợp lệ cho quá trình xử lý dữ liệu.

3.3.3.3. Xác định kích thước mẫu và xử lý dữ liệu

Việc xác định quy mô mẫu trong nghiên cứu được thực hiện dựa trên các khuyến nghị phương pháp luận phổ biến đối với các nghiên cứu định lượng có áp dụng phân tích nhân tố khám phá và hồi quy đa biến. Theo Hair và cộng sự (2006), kích thước mẫu cần đảm bảo tỷ lệ tối thiểu giữa số quan sát và số biến đo lường là 5:1, và tốt nhất nên đạt mức 10:1 để nâng cao độ tin cậy của kết quả phân tích. Với 35 biến quan sát được sử dụng trong nghiên cứu, số lượng mẫu tối thiểu theo tiêu chí này là 175 quan sát.

Đối với mô hình hồi quy đa biến, Tabachnick và Fidell (2007) đề xuất cách xác định cỡ mẫu thông qua công thức n ≥ 50 + 8p, trong đó p là số biến độc lập. Với 6 biến độc lập trong mô hình nghiên cứu, quy mô mẫu tối thiểu theo phương pháp này là 98 quan sát. Tuy nhiên, khi so sánh giữa hai cách tiếp cận, yêu cầu về kích thước mẫu theo EFA được đánh giá là chặt chẽ hơn, do đó phù hợp hơn để làm căn cứ lựa chọn trong nghiên cứu này.

Bên cạnh đó, Hoàng Trọng và Chu Nguyễn Mộng Ngọc (2008) cũng cho rằng kích thước mẫu trong nghiên cứu sử dụng EFA nên dao động từ 4 đến 5 lần số biến quan sát. Áp dụng vào bối cảnh nghiên cứu, số lượng mẫu hợp lý nằm trong khoảng từ 140 đến 175 quan sát. Sự tương đồng giữa các khuyến nghị này củng cố cơ sở lựa chọn ngưỡng tối thiểu 175 mẫu.

Để bảo đảm số quan sát còn lại sau sàng lọc đáp ứng yêu cầu phân tích, nghiên cứu dự kiến phát khoảng 220–240 bảng hỏi thay vì chỉ dừng ở mức mẫu tối thiểu. Sau quá trình kiểm tra dữ liệu, số phiếu hợp lệ kỳ vọng đạt ít nhất 199 quan sát. Cách lựa chọn này giúp hạn chế tình trạng thiếu mẫu do bảng hỏi không đầy đủ hoặc không phù hợp, đồng thời tạo nền tảng dữ liệu vững hơn cho các bước phân tích thống kê đối với nhóm Doanh nghiệp vừa và nhỏ tại TP. Hồ Chí Minh.

Nhằm bảo đảm dữ liệu đủ điều kiện cho các bước phân tích tiếp theo, các biến quan sát được quy ước mã hóa theo từng nhóm thang đo cụ thể. Tổng số biến sử dụng là 35, phản ánh biến quan sát trong nghiên cứu được sắp xếp theo năm nhóm khái niệm gồm: mức độ cam kết của nhà quản lý, trình độ hiểu biết của ban lãnh đạo, trình độ của người sử dụng hệ thống, sự hỗ trợ từ các chuyên gia bên ngoài, chất lượng dữ liệu và mức độ hữu hiệu của Hệ thống thông tin kế toán. Các thang đo trong luận văn được phát triển từ những nghiên cứu liên quan, sau đó được hiệu chỉnh để phù hợp hơn với đặc điểm của Doanh nghiệp vừa và nhỏ và mục tiêu nghiên cứu. Cách tiếp cận này nhằm đảm bảo sự cân bằng giữa tính kế thừa về mặt học thuật và tính thích nghi với điều kiện nghiên cứu cụ thể. Trong nghiên cứu này, các biến quan sát được hiệu chỉnh theo hướng nhấn mạnh những đặc trưng điển hình của Doanh nghiệp vừa và nhỏ, bao gồm hạn chế về nguồn lực, mức độ chuyên môn hóa chưa cao và sự phụ thuộc tương đối vào các nguồn lực bên ngoài. Chẳng hạn, vai trò của nhà quản lý không chỉ được xem xét ở khía cạnh cam kết, mà còn gắn với mức độ tham gia trực tiếp do đặc điểm tập trung quyền lực trong Doanh nghiệp vừa và nhỏ. Tương tự, năng lực của nhân viên được đặt trong bối cảnh kiêm nhiệm nhiều chức năng, thay vì phân công chuyên biệt như ở các doanh nghiệp lớn. Ngoài ra, chuyên gia bên ngoài được tiếp cận như một nguồn lực bổ trợ mang tính thiết yếu, phản ánh thực tế nhiều Doanh nghiệp vừa và nhỏ không có bộ phận kỹ thuật chuyên trách cho HTTT. Ở nhiều Doanh nghiệp vừa và nhỏ, dữ liệu được ghi nhận, kiểm tra và sử dụng trong điều kiện còn thiếu nhân sự chuyên trách về HTTT. Đặc điểm này khiến thang đo chất lượng dữ liệu cần được rà soát lại, không chỉ dựa trên các tiêu chí lý thuyết sẵn có mà còn phải gắn với cách doanh nghiệp đang xử lý dữ liệu trong thực tế. Khi các phát biểu khảo sát được điều chỉnh theo hướng này, câu trả lời sẽ phản ánh sát hơn trải nghiệm đối với quá trình vận hành hệ thống. Điều này cũng giúp kết quả phân tích có cơ sở thực tiễn rõ hơn. Danh mục biến quan sát và mã hóa được trình bày tại Bảng 3.8. Luận văn: PPNC đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán.

  • Bảng 3.8 Mã hóa dữ liệu

3.3.3.4. Đánh giá độ tin cậy của thang đo bằng hệ số Cronbach’s Alpha

Khi đánh giá thang đo, luận văn sử dụng hệ số Cronbach’s Alpha nhằm xem xét sự gắn kết giữa các biến quan sát trong cùng một nhóm khái niệm. Theo Cronbach (1951), chỉ số này cho phép nhận biết các biến đo lường có phản ánh tương đối thống nhất cùng một nội dung hay không. Thông thường, giá trị Alpha càng cao thì mức độ liên hệ giữa các biến trong thang đo càng lớn. Tuy vậy, nếu hệ số Alpha quá cao, chẳng hạn vượt mức 0,95, điều này có thể cho thấy một số biến quan sát đang lặp lại nội dung đo lường, làm giảm khả năng phân biệt của thang đo (Nguyễn Đình Thọ, 2013).

Việc sàng lọc từng biến quan sát được thực hiện thông qua chỉ số tương quan biến – tổng hiệu chỉnh. Chỉ số này cho biết một biến có thật sự đóng góp vào thang đo chung hay không, sau khi phần điểm của chính biến đó được tách khỏi tổng điểm. Theo Nunnally và Bernstein (1994, trích trong Nguyễn Đình Thọ, 2013), các biến đạt hệ số trên 0,3 sẽ được giữ lại để tiếp tục phân tích.

Với Cronbach’s Alpha, mức chấp nhận không hoàn toàn giống nhau giữa các tài liệu phương pháp. Nunnally (1978) đề xuất ngưỡng 0,7 cho các nghiên cứu mang tính khám phá. Tuy nhiên, khi thang đo còn mới hoặc đang trong quá trình điều chỉnh, Hair và cộng sự (2010) cho rằng mức 0,6 vẫn có thể sử dụng. George và Mallery (2003) đưa ra cách phân loại chi tiết hơn: Alpha từ 0,8 trở lên thể hiện thang đo tốt; từ 0,7 đến dưới 0,8 có thể chấp nhận; còn dưới 0,6 cho thấy thang đo chưa bảo đảm độ tin cậy.

3.3.3.5. Phương pháp phân tích nhân tố khám phá EFA

Sau bước Cronbach’s Alpha, những thang đo đủ điều kiện được tiếp tục phân tích bằng EFA. Phương pháp này được sử dụng để nhận biết các biến quan sát có xu hướng gom lại thành những nhóm nhân tố nào, qua đó kiểm tra cấu trúc đo lường của mô hình. EFA khai thác mức độ liên hệ giữa các biến để thu gọn tập biến ban đầu, giúp hình thành số lượng nhân tố ít hơn nhưng có khả năng giải thích tốt hơn cho dữ liệu nghiên cứu (Nguyễn Đình Thọ, 2013).

Ở giai đoạn phân tích nhân tố khám phá, toàn bộ biến quan sát được đưa vào xử lý trong cùng một lần phân tích. Nghiên cứu sử dụng Principal Component Analysis để xác định các nhân tố rút trích, đồng thời áp dụng phép xoay Varimax để các biến có xu hướng tập trung rõ hơn vào từng nhóm nhân tố. Nhờ đó, kết quả EFA dễ nhận diện hơn và có thể làm nền tảng cho các bước phân tích hồi quy sau đó. Luận văn: PPNC đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán.

Để đảm bảo sự phù hợp của phân tích EFA:

  • Nghiên cứu trước hết xem xét mức độ phù hợp của dữ liệu thông qua chỉ số KMO. Nếu KMO đạt từ 0,5 trở lên, tập dữ liệu được xem là có thể sử dụng cho phân tích nhân tố.
  • Tiếp đó, kiểm định Bartlett được dùng để xem các biến quan sát có liên hệ với nhau trong tổng thể hay không. Trường hợp Sig. nhỏ hơn 0,05 cho thấy ma trận tương quan có ý nghĩa thống kê, vì vậy dữ liệu phù hợp để tiếp tục phân tích EFA (Đinh Phi Hổ, 2012).
  • Việc giữ lại các nhân tố được căn cứ vào Eigenvalue theo tiêu chuẩn Kaiser; theo đó, các nhân tố có Eigenvalue không thấp hơn 1 sẽ được xem xét trong mô hình.

Ngoài ra, nghiên cứu còn quan tâm đến tổng phương sai trích nhằm đánh giá khả năng giải thích của các nhân tố sau khi rút trích. Theo (Nguyễn Đình Thọ, 2013), tổng phương sai trích đạt từ 50% trở lên cho thấy thang đo có khả năng giải thích phù hợp.

Trong quá trình xử lý EFA, những biến không đạt yêu cầu về hệ số tải nhân tố hoặc làm ảnh hưởng đến cấu trúc thang đo sẽ được loại khỏi mô hình. Sau mỗi lần điều chỉnh, phân tích được chạy lại cho đến khi cấu trúc nhân tố đạt trạng thái ổn định, các biến trong cùng nhóm có sự hội tụ rõ và giữa các nhóm nhân tố có sự phân biệt tương đối tốt.

3.3.3.6. Phương pháp phân tích tương quan và hồi quy tuyến tính

Sau EFA, nghiên cứu chưa đưa ngay các biến vào hồi quy mà thực hiện thêm bước xem xét tương quan Pearson. Mục đích của bước này là nhận biết sơ bộ chiều hướng và mức độ liên hệ tuyến tính giữa các biến trong mô hình. Hệ số Pearson có giá trị từ -1 đến 1; khi hệ số càng xa 0, mối liên hệ giữa hai biến càng rõ, còn khi tiến gần 0 thì mức độ liên hệ càng yếu. Kết quả phân tích tương quan được dùng để hỗ trợ việc xây dựng mô hình hồi quy và kiểm tra ban đầu khả năng xuất hiện quan hệ quá chặt giữa các biến độc lập. Luận văn: PPNC đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán.

Sau khi xem xét tương quan giữa các biến, luận văn chuyển sang bước hồi quy tuyến tính bội để kiểm tra mức độ các nhân tố giải thích sự thay đổi của tính hữu hiệu Hệ thống thông tin kế toán. Với phương pháp Enter, các biến độc lập được đưa vào mô hình cùng lúc thay vì lựa chọn từng bước. Nhờ đó, nghiên cứu có thể quan sát vai trò của mỗi nhân tố khi đặt trong mối liên hệ đồng thời với các nhân tố còn lại. Khi đọc kết quả hồi quy, R2 hiệu chỉnh được sử dụng để xem phần biến động của biến phụ thuộc được mô hình giải thích đến đâu. Bên cạnh đó, kiểm định F cho biết mô hình tổng thể có đủ ý nghĩa thống kê để tiếp tục diễn giải hay không.

Khi phân tích riêng từng biến độc lập, giá trị Sig. từ kiểm định t là căn cứ để xác định biến đó có ý nghĩa trong mô hình hay không. Với ngưỡng 5%, các biến có Sig. nhỏ hơn 0,05 sẽ được xem là đủ điều kiện để tiếp tục thảo luận kết quả. Ngoài ra, hệ số Beta chuẩn hóa giúp so sánh độ mạnh yếu tương đối giữa các nhân tố khi cùng tác động đến biến phụ thuộc.

Trước khi diễn giải kết quả hồi quy, nghiên cứu tiến hành kiểm tra một số điều kiện cần thiết của mô hình. Mức độ trùng lặp tuyến tính giữa các biến độc lập được xem xét thông qua chỉ số VIF; khi VIF ở mức thấp, có thể nhận định rằng các biến giải thích không phụ thuộc tuyến tính quá mạnh vào nhau. Ngoài ra, hệ số Durbin–Watson được sử dụng để kiểm tra sự độc lập của sai số. Giá trị gần 2 cho thấy hiện tượng tự tương quan không đáng kể. Phân phối của phần dư được quan sát qua biểu đồ tần suất, trong khi khả năng xuất hiện phương sai thay đổi được xem xét bằng tương quan Spearman. Nếu kết quả kiểm định không có ý nghĩa thống kê, mô hình có thể được xem là đáp ứng yêu cầu về phương sai sai số ổn định.

3.3.3.7. Phương pháp phân tích phương sai ANOVA

Phân tích ANOVA một nhân tố được lựa chọn khi cần xem xét sự khác nhau về giá trị trung bình giữa từ ba nhóm trở lên. Đối với luận văn này, phương pháp ANOVA được dùng để đánh giá liệu các đặc điểm của doanh nghiệp, như lĩnh vực hoạt động và quy mô nguồn vốn, có tạo ra khác biệt về tính hữu hiệu của Hệ thống thông tin kế toán trong môi trường kế toán máy tại các Doanh nghiệp vừa và nhỏ ở TP. Hồ Chí Minh hay không.

Giả thuyết kiểm định được đặt ra là không tồn tại sự khác biệt về giá trị trung bình giữa các nhóm, tức là mức độ hữu hiệu của Hệ thống thông tin kế toán là tương đương giữa các nhóm doanh nghiệp phân theo lĩnh vực hoạt động và quy mô vốn. Kết quả phân tích được đánh giá dựa trên giá trị Sig. từ phần mềm SPSS; nếu Sig. nhỏ hơn 0,05 thì giả thuyết không bị bác bỏ, hàm ý rằng tồn tại sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa các nhóm nghiên cứu.

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 Luận văn: PPNC đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán.

Chương 3 được xây dựng theo cách từ nền tảng lý thuyết sang quy trình kiểm định bằng dữ liệu khảo sát. Thay vì chỉ dừng lại ở việc mô tả phương pháp, chương này làm rõ cách luận văn tổ chức toàn bộ tiến trình nghiên cứu, từ xác lập mô hình, thiết kế thang đo đến lựa chọn kỹ thuật xử lý dữ liệu phù hợp với đặc điểm của Doanh nghiệp vừa và nhỏ tại TP. Hồ Chí Minh.

Từ các giả thuyết đã đề xuất, những khái niệm trong mô hình được cụ thể hóa thành các biến quan sát và sắp xếp vào bảng hỏi khảo sát. Nội dung bảng hỏi được xây dựng theo hướng dễ hiểu, đồng thời vẫn bảo đảm khả năng thu thập dữ liệu phục vụ phân tích định lượng. Thang đo Likert 5 mức được sử dụng để ghi nhận mức độ đồng thuận của người trả lời đối với từng phát biểu, qua đó chuyển các đánh giá mang tính cảm nhận thành dữ liệu có thể xử lý thống kê. Chương này cũng trình bày cách thức thu thập dữ liệu và các bước chuẩn bị trước khi phân tích. Sau khi thu về, dữ liệu sẽ được rà soát, mã hóa và đưa vào xử lý bằng các kỹ thuật thống kê phù hợp. Các thủ tục như Cronbach’s Alpha, EFA, tương quan Pearson, hồi quy tuyến tính bội và ANOVA được lựa chọn nhằm lần lượt kiểm tra độ ổn định của thang đo, cấu trúc nhân tố, mối liên hệ giữa các biến, mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố và sự khác biệt theo một số đặc điểm DN.

Như vậy, Chương 3 đóng vai trò thiết lập khung phương pháp cho phần nghiên cứu thực nghiệm của luận văn. Các nội dung được trình bày không chỉ giúp bảo đảm quá trình kiểm định mô hình diễn ra theo trình tự hợp lý, mà còn tạo cơ sở để kết quả phân tích ở Chương 4 phản ánh sát hơn bối cảnh vận hành Hệ thống thông tin kế toán trong các Doanh nghiệp vừa và nhỏ tại TP. Hồ Chí Minh. Luận văn: PPNC đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:  

===>>> Luận văn: KQNC đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán

0 0 đánh giá
Article Rating
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Comments
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
Contact Me on Zalo
0877682993
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x