Luận văn: Sự hài lòng khách hàng về dịch vụ ngân hàng số ở BIDV

Mục lục

Đánh giá post

Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Luận văn: Sự hài lòng khách hàng về dịch vụ ngân hàng số ở BIDV hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn thạc sĩ tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài Luận Văn: Các yếu tố tác động đến sự hài lòng khách hàng đối với dịch vụ ngân hàng số tại ngân hàng TMCP Đầu Tư Và Phát Triển Việt Nam dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.

TÓM TẮT

Nghiên cứu này nhằm phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng (SHL) của khách hàng (KH) đối với dịch vụ ngân hàng số (NHS) tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV). Trong bối cảnh chuyển đổi số bùng nổ và sự cạnh tranh gay gắt trong ngành tài chính – ngân hàng, nghiên cứu nhằm nhận diện và đo lường mức độ tác động của các yếu tố dịch vụ đến SHL của KHCN tại TP.HCM. Từ đó, đề tài đưa ra căn cứ khoa học và thực tiễn giúp BIDV định hướng chiến lược, nâng cao chất lượng dịch vụ, củng cố niềm tin và duy trì sự gắn bó của khách hàng trong kỷ nguyên số.

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng thông qua khảo sát 300 KH đang sử dụng dịch vụ NHS và sử dụng thang đo Likert 7 điểm. Cụ thể, nghiên cứu đã xây dựng mô hình nghiên cứu định lượng với 5 nhân tố độc lập (bao gồm sự tin cậy, số hóa, sự đảm bảo, phương tiện hữu hình, đội ngũ nhân viên phục vụ) và một nhân tố phụ thuộc là SHL của KH. Dữ liệu thu thập được xử lý và phân tích bằng các phương pháp như Cronbach’s Alpha, phân tích CFA và hồi quy tuyến tính bội (MLR) để kiểm định mô hình và các giả thuyết nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu cho thấy các yếu tố như sự tin cậy, số hóa, sự đảm bảo, đội ngũ nhân viên phục vụ và phương tiện hữu hình đều có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến SHL của KH. Trong đó, sự tin cậy là yếu tố có ảnh hưởng mạnh nhất, tiếp đến là các yếu tố như sự đảm bảo, số hóa, nhân viên phục vụ và phương tiện hữu hình. Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất các hàm ý quản trị như tăng cường xây dựng niềm tin và bảo mật, đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng đội ngũ nhân viên, cải thiện giao diện và trải nghiệm người dùng, cũng như nâng cao chất lượng dịch vụ tổng thể nhằm gia tăng SHL và duy trì KH trong môi trường cạnh tranh ngày càng cao.

Từ khóa: Chất lượng dịch vụ, ngân hàng số, sự hài lòng khách hàng, chuyển đổi số.

  • ABSTRACT

This study aims to analyze the factors influencing customer satisfaction with digital banking services at Joint Stock Commercial Bank for Investment and Development of Vietnam (BIDV). In the context of the rapid development of digital transformation and intense competition in the financial and banking industry, the study seeks to identify and measure the extent to which service-related factors affect the satisfaction of individual customers in Ho Chi Minh City. Based on these findings, the study provides scientific and practical foundations to help BIDV formulate strategic orientations, improve service quality, strengthen customer trust, and maintain customer loyalty in the digital era.

The study employs a quantitative research method through a survey of 300 customers currently using digital banking services, using a 7-point Likert scale. Specifically, the study develops a quantitative research model consisting of five independent factors, namely reliability, digitalization, assurance, tangibles, and service employees, and one dependent factor, namely customer satisfaction. The collected data are processed and analyzed using methods including Cronbach’s Alpha, Confirmatory Factor Analysis (CFA), and Multiple Linear Regression (MLR) to test the research model and hypotheses. The research results indicate that reliability,   digitalization, assurance, service employees, and tangibles all have positive and statistically significant effects on customer satisfaction. Among these factors, reliability has the strongest influence, followed by assurance, digitalization, service employees, and tangibles. Based on the research findings, the thesis proposes several managerial implications, including strengthening customer trust and information security, accelerating digital transformation, improving the quality of service employees, enhancing the interface and user experience, and improving overall service quality to increase customer satisfaction and retain customers in an increasingly competitive environment. Luận văn: Sự hài lòng khách hàng về dịch vụ ngân hàng số ở BIDV.

Keywords: Service quality, digital banking, customer satisfaction, digital transformatio

CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1. Đặt vấn đề

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số đang tạo ra những thay đổi sâu rộng trong mọi lĩnh vực, đặc biệt là ngành ngân hàng. Trong bối cảnh kỷ nguyên số bùng nổ, ngành ngân hàng toàn cầu nói chung và tại Việt Nam nói riêng đang đứng trước cả cơ hội và thách thức chưa từng có. Một trong những thay đổi rõ nét nhất là sự chuyển dịch trong hành vi và kỳ vọng của khách hàng (KH). Theo quan điểm của Kottler và cộng sự (2017), hành vi và nhu cầu của con người không ngừng biến đổi theo thời gian. Việc sử dụng ngân hàng không còn chỉ giới hạn ở các giao dịch trực tuyến cơ bản, mà còn đòi hỏi KH được trải nghiệm trong một môi trường công nghệ cao – nơi dịch vụ không chỉ tiện ích mà còn phải mang tính cá nhân hóa và phù hợp với kỳ vọng ngày càng khắt khe. Trước những thay đổi đó, chuyển đổi số trở thành yếu tố then chốt giúp các ngân hàng Việt Nam thích ứng linh hoạt với môi trường kinh doanh đang thay đổi nhanh chóng, đồng thời gia tăng năng lực cạnh tranh. Trong xu hướng đó, ngân hàng số (NHS) nổi lên như một giải pháp tất yếu, với khả năng cung cấp dịch vụ một cách nhanh chóng, thuận tiện và mang tính cá nhân hóa cao, góp phần đáp ứng tốt hơn nhu cầu đa dạng của KH hiện đại.

Sự xuất hiện của dịch vụ NHS BIDV SmartBanking vào năm 2021 là minh chứng rõ nét của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) trong việc tiên phong triển khai chuyển đổi số trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt và nhu cầu KH liên tục biến động, để giữ vững vị thế dẫn đầu, các ngân hàng không chỉ cần đổi mới công nghệ mà còn phải thấu hiểu hành vi, kỳ vọng cũng như mức độ hài lòng của KH. Đặc biệt, việc xác định và đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến sự hài lòng (SHL) KH đối với dịch vụ NHS đóng vai trò then chốt, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ, xây dựng lòng trung thành và nâng cao năng lực cạnh tranh bền vững (Ali và Raza, 2017). Chính vì vậy, SHL của KH đã trở thành yếu tố sống còn.

Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng sự tin cậy là yếu tố có ảnh hưởng mạnh nhất đến SHL của KH. Điều này cho thấy, trong bối cảnh công nghệ số phát triển, KH đặc biệt coi trọng việc ngân hàng thực hiện đúng cam kết dịch vụ và đảm bảo an toàn thông tin cá nhân, xem đây là những tiêu chí then chốt trong việc đánh giá chất lượng dịch vụ (Kaur và cộng sự, 2021). Song song đó, sự đảm bảo, đội ngũ nhân viên hay phương tiện hữu hình cũng nằm trong số yếu tố mà các nhà nghiên cứu trước đã dựa trên mô hình SERVQUAL (Service Quality) để đánh giá SHL của KH (Pakurár và cộng sự, 2019). Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu gần đây cho rằng cấu trúc của mô hình SERVQUAL chưa thực sự phản ánh đầy đủ các khía cạnh của bối cảnh số hóa hiện nay. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất mở rộng mô hình SERVQUAL bằng cách xem xét tác động của số hóa, với tư cách là một khía cạnh của chất lượng dịch vụ góp phần vào SHL của KH trong lĩnh vực ngân hàng.

1.2. Lý do chọn đề tài Luận văn: Sự hài lòng khách hàng về dịch vụ ngân hàng số ở BIDV.

Trong xu thế luôn luôn thay đổi để theo kịp sự phát triển của công nghệ và sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường, việc áp dụng NHS đã minh chứng được vai trò quan trọng trong việc duy trì tính bền vững và tăng cường khả năng cạnh tranh của các ngân hàng. Trong bối cảnh này, BIDV là một trong những ngân hàng thương mại hàng đầu tại Việt Nam, đang tích cực khai thác tiềm năng của chuyển đổi số như một chiến lược cạnh tranh cốt lõi. BIDV đã đầu tư mạnh mẽ vào các nền tảng công nghệ, phát triển ứng dụng NHS, và mở rộng hệ sinh thái số để tăng cường sự hiện diện và nâng cao trải nghiệm KH. Tuy nhiên, việc tiến hành phân tích chuyên sâu và đánh giá một cách bài bản tác động của các yếu tố chiến lược này đến SHL của KH vẫn còn là một thách thức đối với ngân hàng. Các thách thức đó là:

Thứ nhất, hạ tầng công nghệ phức tạp và thiếu đồng bộ: Là một ngân hàng lớn có lịch sử lâu đời, BIDV phải đối mặt với việc các hệ thống cũ, phân mảnh gây khó khăn cho việc tích hợp và đồng bộ dữ liệu. Để giải quyết vấn đề này, ngân hàng phải đầu tư lớn vào việc thay thế các hệ thống cốt lõi và xây dựng một nền tảng thanh toán hiện đại.

Thứ hai, hạn chế trong việc hoàn thiện khung pháp lý: Tổng Giám đốc BIDV từng nhấn mạnh rằng việc hoàn thiện khung pháp lý là nằm trong số các thách thức trọng yếu. Các quy định hiện hành đôi khi chưa bắt kịp tốc độ phát triển của công nghệ, gây khó khăn cho việc triển khai các sản phẩm và dịch vụ số mới một cách linh hoạt và an toàn.

Thứ ba, thiếu nhân sự chuyên môn về công nghệ và dữ liệu: Mặc dù có đội ngũ nhân sự đông đảo, việc thu hút và duy trì các chuyên gia có trình độ cao về công nghệ thông tin, phân tích dữ liệu lớn và an toàn thông tin vẫn là một thách thức đối với BIDV, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh nhân tài gay gắt.

Thứ tư, áp lực cạnh tranh từ các công ty thuộc lĩnh vực fintech và NHS: Môi trường kinh doanh NHS thay đổi liên tục với sự xuất hiện của các công ty fintech và các NHS trên nền tảng di động. Điều này đòi hỏi BIDV phải luôn duy trì sự đổi mới và tìm kiếm các phương pháp đánh giá hiệu quả, đồng thời nhanh chóng thích ứng với sự biến động trong hành vi của KH.

Thứ năm, thách thức về văn hóa và quản lý: Chuyển đổi số không chỉ là về công nghệ mà còn là về con người. Việc thay đổi tư duy làm việc, quản lý từ cách thức truyền thống sang phương thức số hóa là một quá trình dài và phức tạp, đòi hỏi sự quyết tâm và nỗ lực từ toàn thể ban lãnh đạo và nhân viên.

Từ những thách thức trên, việc đánh giá các yếu tố tác động đến SHL của KH dành cho BIDV một cách bài bản sẽ không chỉ giúp BIDV định hướng các quyết sách chiến lược trong tương lai mà còn gia tăng năng lực cạnh tranh trên thị trường, khẳng định vị thế trong kỷ nguyên số.

1.3. Mục tiêu nghiên cứu

1.3.1. Mục tiêu tổng quát Luận văn: Sự hài lòng khách hàng về dịch vụ ngân hàng số ở BIDV.

Nghiên cứu nhằm xác định và đo lường các yếu tố tác động đến SHL của KH khi sử dụng dịch vụ NHS tại BIDV. Dựa vào kết quả nghiên cứu, từ đó đề xuất các hàm ý quản trị hiệu quả nhằm gia tăng SHL của KH đối với dịch vụ NHS tại BIDV.

1.3.2. Mục tiêu cụ thể

Hướng tới việc đạt được mục tiêu tổng quát trên, các mục tiêu cụ thể cần thực hiện trong nghiên cứu này sẽ bao gồm:

  • Thứ nhất, xác định các yếu tố tác động đến SHL của KH tại BIDV.
  • Thứ hai, đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố này đến SHL của KH.
  • Thứ ba, đề xuất những hàm ý quản trị giúp cho BIDV nâng cao SHL của KH.

1.4. Câu hỏi nghiên cứu

Dựa trên các mục tiêu nghiên cứu, nghiên cứu tập trung trả lời các câu hỏi sau:

  • Những yếu tố nào tác động đến SHL của KH tại BIDV?
  • Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố này đến SHL của KH như thế nào?
  • Những đề xuất nào có thể áp dụng để giúp cho BIDV nâng cao SHL của KH?

1.5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

1.5.1. Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Các yếu tố tác động đến SHL của KH đối với dịch vụ NHS tại BIDV.

Đối tượng khảo sát: KH cá nhân đang sinh sống, học tập và làm việc tại TP.HCM đã và đang sử dụng dịch vụ NHS của BIDV được xuất dữ liệu từ hệ thống và từ 18 tuổi trở lên. Khách hàng được phân tầng theo giới tính (nam, nữ) và độ tuổi (18 – dưới 35, 35 – dưới 50, từ 50 tuổi trở lên) và được lựa chọn khảo sát bằng kỹ thuật lấy mẫu phân tầng.

1.5.2. Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi không gian: Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập bằng cách gửi các bảng câu hỏi khảo sát đến các đối tượng khảo sát bao gồm KH cá nhân đang sinh sống, học tập và làm việc tại TP.HCM đã và đang sử dụng dịch vụ NHS của BIDV.

Phạm vi thời gian: Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 8 năm 2025 đến tháng 04 năm 2026.

1.6. Phương pháp nghiên cứu Luận văn: Sự hài lòng khách hàng về dịch vụ ngân hàng số ở BIDV.

1.6.1. Phương pháp định tính

Trong giai đoạn nghiên cứu sơ bộ, phương pháp nghiên cứu định tính được áp dụng thông qua thảo luận nhóm với 15 chuyên gia (một nhóm gồm 7 người và nhóm còn lại gồm 8 người) đang công tác tại các chi nhánh BIDV thuộc khu vực TP.HCM (xem Phụ lục A về đặc điểm mẫu). Mục đích của nghiên cứu sơ bộ thông qua thảo luận nhóm là nhằm rà soát và điều chỉnh các câu hỏi trong bảng khảo sát cho phù hợp với bối cảnh nghiên cứu. Tất cả các buổi thảo luận đều được ghi âm sau khi nhận được sự đồng thuận của người tham gia, sau đó được chuyển ngữ thành văn bản để tiến hành mã hóa dữ liệu. Kết quả cho thấy bộ câu hỏi đã phản ánh đầy đủ các khía cạnh của vấn đề nghiên cứu, rõ ràng, dễ hiểu và phù hợp với môi trường thực tiễn tại BIDV.

1.6.2. Phương pháp định lượng

Nghiên cứu định lượng được triển khai bằng hình thức phát bảng hỏi trực tiếp kết hợp khảo sát trực tuyến đối với KH cá nhân đang sinh sống, học tập và làm việc tại TP.HCM đã và đang sử dụng dịch vụ NHS của BIDV được xuất dữ liệu từ hệ thống và từ 18 tuổi trở lên. Khách hàng được phân tầng theo giới tính (nam, nữ) và độ tuổi (18 – dưới 35, 35 – dưới 50, từ 50 tuổi trở lên) thành 6 tầng. Cỡ mẫu của mỗi tầng được phân bổ theo tỷ lệ: nh = n × Nh/N; với nh là cỡ mẫu cần chọn ở tầng h, n là kích thước mẫu tối thiểu (được xác định trước dựa trên tính toán kích thước mẫu tối thiểu), Nh là số KH thuộc tầng h trong khung lấy mẫu từ hệ thống của BIDV, và N là tổng số KH trong toàn khung trên hệ thống. Sau đó, KH được lựa chọn ngẫu nhiên trong từng tầng (thông qua chọn số thứ tự ngẫu nhiên bằng Excel) theo tỷ lệ tương ứng với tổng thể. Khách hàng được chọn được mời tham gia khảo sát qua hai kênh bao gồm phát bảng hỏi trực tiếp tại chi nhánh/phòng giao dịch hoặc gửi đường dẫn khảo sát trực tuyến cá nhân hóa qua email. Trường hợp khách hàng từ chối tham gia, sẽ được thay thế bằng khách hàng khác trong cùng tầng để bảo đảm cơ cấu và số lượng mẫu.

1.6.3. Phương pháp phân tích dữ liệu

Nhằm đảm bảo chất lượng phân tích và kiểm định các giả thuyết, nghiên cứu tiến hành các bước phân tích dữ liệu sau:

Xử lý dữ liệu ban đầu: Trước khi thực hiện các phân tích chuyên sâu, dữ liệu được kiểm tra và làm sạch. Các giá trị thiếu hoặc bất thường sẽ được phát hiện và loại bỏ nhằm đảm bảo tính chính xác và chất lượng của bộ dữ liệu.

Phân tích nhân tố khẳng định (Confirmatory Factor Analysis – CFA): CFA được sử dụng để kiểm định mô hình đo lường. Phương pháp này cho phép đánh giá mức độ phù hợp giữa các biến quan sát và các nhân tố tiềm ẩn, từ đó xác nhận tính đúng đắn của mô hình đo lường. Sau khi kiểm tra độ tin cậy của các thang đo thông qua chỉ số Cronbach’s Alpha và độ tin cậy tổng hợp, độ chính xác hội tụ của các thang đo được kiểm tra thông qua hệ số tải nhân tố và phương sai trích trung bình (Average Variance Extracted – AVE), đồng thời đánh giá độ chính xác phân biệt giữa các nhân tố thông ma trận tương quan và ma trận HTMT. Bên cạnh đó, tính phù hợp chung của mô hình với dữ liệu khảo sát được xem xét thông qua các chỉ số phổ biến như CFI (Comparative Fit Index), TLI (Tucker–Lewis Index) và RMSEA (Root Mean Square Error of Approximation), qua đó đảm bảo thang đo đáp ứng yêu cầu về chất lượng đo lường trong nghiên cứu định lượng.

Mô hình cấu trúc tuyến tính (Structural Equation Modeling – SEM): Sau khi mô hình đo lường được xác nhận thông qua CFA, nghiên cứu tiếp tục áp dụng SEM để kiểm định các mối quan hệ giữa các biến tiềm ẩn trong mô hình lý thuyết. SEM cho phép xem xét đồng thời cả mô hình đo lường và mô hình cấu trúc, từ đó đánh giá mức độ tác động của các yếu tố đến SHL của KH một cách toàn diện và chính xác hơn. Các hệ số ước lượng trong mô hình sẽ được kiểm định ý nghĩa thống kê dựa trên giá trị p (p–value) và mức độ phù hợp của mô hình được đánh giá thông qua các chỉ số như CFI, TLI và RMSEA tương tự như trong CFA. Kết quả từ SEM giúp làm rõ mức độ ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp của từng yếu tố, hỗ trợ việc kiểm định các giả thuyết nghiên cứu và đưa ra những kết luận có cơ sở khoa học. Luận văn: Sự hài lòng khách hàng về dịch vụ ngân hàng số ở BIDV.

1.7. Đóng góp của đề tài

1.7.1. Đóng góp về mặt lý thuyết

Nghiên cứu góp phần làm rõ hơn các yếu tố tác động đến SHL của KH trong quá trình sử dụng dịch vụ NHS. Không chỉ xem xét các yếu tố mang tính hữu hình như cơ sở vật chất, thiết bị, đội ngũ nhân viên và các tài liệu truyền thông liên quan đến dịch vụ, nghiên cứu còn chú trọng đến những yếu tố mang tính cảm nhận như chất lượng phục vụ, sự an tâm khi sử dụng dịch vụ và sự tin cậy đối với thương hiệu trong bối cảnh NHS. Việc kết hợp phân tích cả hai nhóm yếu tố giúp mô tả SHL của KH một cách đầy đủ hơn, đồng thời mở rộng cơ sở lý thuyết về marketing dịch vụ và quản trị quan hệ KH trong môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt của ngành ngân hàng.

1.7.2. Đóng góp về mặt thực tiễn

Kết quả nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn quan trọng đối với công tác quản trị và phát triển dịch vụ NHS tại BIDV. Những phát hiện thu được giúp nhà quản lý nhận diện rõ hơn các yếu tố ảnh hưởng đến SHL của KH trong quá trình sử dụng dịch vụ số, từ đó có căn cứ để xây dựng và triển khai các chiến lược nâng cao trải nghiệm KH. Các giải pháp được đề xuất không chỉ tập trung cải thiện hiệu suất hệ thống, tính tiện lợi và tốc độ xử lý giao dịch mà còn chú trọng tăng cường bảo mật, nâng cao chất lượng hỗ trợ trực tuyến và tối ưu hóa tương tác người dùng. Nhờ đó, BIDV có thể củng cố niềm tin của KH, nâng cao mức độ trung thành và tăng cường lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ của ngành ngân hàng hiện nay.

Ngoài ra, các kết luận từ nghiên cứu này không chỉ phù hợp trong phạm vi các chi nhánh BIDV tại TP.HCM mà còn có thể được mở rộng áp dụng cho các ngân hàng có mô hình dịch vụ số tương tự. Những phát hiện này cung cấp thêm bằng chứng thực tiễn quan trọng giúp các tổ chức tài chính tham khảo trong quá trình hoàn thiện chiến lược phát triển NHS, nâng cao trải nghiệm KH và thúc đẩy sự phát triển bền vững. Qua đó, các ngân hàng có thể đưa ra các chính sách dịch vụ phù hợp hơn với nhu cầu người dùng trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ của ngành tài chính – ngân hàng.

1.8. Cấu trúc luận văn

  • Luận văn bao gồm 5 chương, cụ thể như sau:

Chương 1: Giới thiệu vấn đề nghiên cứu – Trình bày bối cảnh nghiên cứu, lý do chọn đề tài, mục tiêu, câu hỏi, phạm vi và phương pháp nghiên cứu. Đồng thời, chương 1 cũng giới thiệu tổng quan về cấu trúc luận văn.

Chương 2: Cơ sở lý luận và mô hình nghiên cứu – Tổng quan các lý thuyết liên quan đến SHL, các yếu tố ảnh hưởng và các mô hình nghiên cứu trước đây. Trình bày khung lý thuyết, giả thuyết và mô hình nghiên cứu đề xuất.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu – Mô tả chi tiết phương pháp nghiên cứu, bao gồm thiết kế, đối tượng và mẫu nghiên cứu; công cụ thu thập dữ liệu và các phương pháp phân tích được sử dụng.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu – Trình bày kết quả phân tích dữ liệu, kiểm định giả thuyết. Chương này cũng nêu rõ những phát hiện chính của nghiên cứu. Luận văn: Sự hài lòng khách hàng về dịch vụ ngân hàng số ở BIDV.

Chương 5: Kết luận và hàm ý quản trị – Tổng hợp kết quả nghiên cứu và đưa ra các hàm ý quản trị. Chương 5 cũng đề cập các hạn chế của nghiên cứu và đề xuất để khắc phục trong các nghiên cứu tương lai.

CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU

2.1. Sự hài lòng và chất lượng dịch vụ

SHL của KH từ lâu đã được xem là một trong những khái niệm cốt lõi trong lĩnh vực tiếp thị và quản trị dịch vụ, bởi đây là một trong những tiêu chí quan trọng phản ánh kết quả của quá trình cung ứng và trải nghiệm dịch vụ. SHL không chỉ thể hiện đánh giá của KH sau khi sử dụng sản phẩm hoặc dịch vụ mà còn có mối quan hệ chặt chẽ với chất lượng dịch vụ, lòng trung thành và các hành vi sau mua của KH. Trong nhiều nghiên cứu về dịch vụ, SHL được xem là kết quả của quá trình KH đánh giá những gì họ kỳ vọng so với những gì họ thực tế nhận được từ quá trình sử dụng dịch vụ. Do đó, chất lượng dịch vụ mà KH cảm nhận được là một trong những cơ sở quan trọng hình thành và quyết định mức độ SHL.

Theo Tse và Wilton (1988), SHL là phản ứng của người tiêu dùng đối với việc đánh giá sự chênh lệch giữa mong đợi trước khi sử dụng và cảm nhận thực tế sau khi trải nghiệm sản phẩm hoặc dịch vụ. Nói cách khác, SHL là kết quả của quá trình đánh giá sau tiêu dùng, trong đó KH xem xét mức độ mà sản phẩm hoặc dịch vụ thực tế đáp ứng những kỳ vọng được hình thành trước đó. Oliver (1997) cũng cho rằng SHL là kết quả của quá trình so sánh giữa kỳ vọng ban đầu và hiệu quả thực tế mà sản phẩm hoặc dịch vụ mang lại sau khi sử dụng. Theo cách tiếp cận này, nếu chất lượng dịch vụ thực tế đáp ứng hoặc vượt quá kỳ vọng của KH thì SHL có xu hướng gia tăng; ngược lại, khi chất lượng dịch vụ không đáp ứng được kỳ vọng, KH có thể cảm thấy không hài lòng.

Mối quan hệ giữa chất lượng dịch vụ và SHL vì vậy có thể được nhìn nhận thông qua quá trình cảm nhận và đánh giá của KH. Chất lượng dịch vụ phản ánh mức độ mà các đặc tính và quá trình cung ứng dịch vụ đáp ứng nhu cầu, mong đợi của KH, trong khi SHL phản ánh trạng thái đánh giá tổng thể của KH sau khi trải nghiệm dịch vụ. Khi KH nhận thấy dịch vụ được cung cấp có độ tin cậy cao, đáp ứng nhanh chóng, bảo đảm an toàn, thuận tiện và phù hợp với nhu cầu của mình, những đánh giá tích cực về chất lượng dịch vụ sẽ được hình thành và chuyển hóa thành mức độ SHL cao hơn. Như vậy, chất lượng dịch vụ có thể được xem là một tiền đề quan trọng của SHL, trong đó sự cải thiện chất lượng dịch vụ sẽ góp phần nâng cao trải nghiệm và cảm nhận tích cực của KH, từ đó gia tăng SHL. Luận văn: Sự hài lòng khách hàng về dịch vụ ngân hàng số ở BIDV.

Mối quan hệ này càng trở nên rõ nét trong lĩnh vực dịch vụ NHS, bởi KH không chỉ đánh giá kết quả của một giao dịch cụ thể mà còn đánh giá toàn bộ trải nghiệm trong quá trình sử dụng dịch vụ. Chất lượng dịch vụ NHS được thể hiện thông qua nhiều khía cạnh như khả năng thực hiện giao dịch chính xác và ổn định, mức độ an toàn và bảo mật, sự thuận tiện của nền tảng số, giao diện và tính năng của ứng dụng, cũng như khả năng hỗ trợ KH khi phát sinh vấn đề. Vì vậy, nếu ngân hàng cung cấp một dịch vụ có chất lượng cao, đáp ứng tốt các yêu cầu về tính chính xác, an toàn, thuận tiện và khả năng hỗ trợ, KH sẽ có xu hướng hình thành đánh giá tích cực hơn và đạt mức SHL cao hơn.

Mở rộng khái niệm này, Ghane và cộng sự (2011) cho rằng SHL không chỉ dừng lại ở việc đáp ứng kỳ vọng mà còn là một trạng thái cảm xúc tích cực xuất hiện khi nhu cầu, mong muốn hoặc sự kỳ vọng của KH được thỏa mãn hoặc vượt qua. Khi đạt được mức SHL cao, KH không chỉ có xu hướng tiếp tục sử dụng sản phẩm hoặc dịch vụ mà còn có khả năng hình thành lòng trung thành, giới thiệu dịch vụ cho người khác và duy trì mối quan hệ lâu dài với doanh nghiệp. Điều này cho thấy SHL vừa là kết quả của việc cung cấp dịch vụ đáp ứng nhu cầu KH, vừa là cơ sở quan trọng để doanh nghiệp tạo dựng và duy trì mối quan hệ bền vững với KH.

Trong bối cảnh NHS phát triển mạnh mẽ, mối quan hệ giữa chất lượng dịch vụ và SHL càng trở nên quan trọng do đặc điểm của dịch vụ được cung cấp chủ yếu thông qua các nền tảng công nghệ. Theo nghiên cứu của Phan Thị Hoàng Yến và Nguyễn Thúy Hằng (2021), SHL của KH trong việc sử dụng NHS là kết quả của quá trình đánh giá và so sánh giữa những kỳ vọng ban đầu về lợi ích mà dịch vụ mang lại với trải nghiệm thực tế sau khi sử dụng. Trong môi trường số hóa, KH có xu hướng đánh giá chất lượng dịch vụ thông qua các yếu tố như tính tiện lợi, tốc độ xử lý giao dịch, độ tin cậy, mức độ bảo mật, khả năng truy cập, tính dễ sử dụng của giao diện và khả năng hỗ trợ khi cần thiết. Những yếu tố này không chỉ phản ánh chất lượng mà KH cảm nhận được trong quá trình sử dụng dịch vụ mà còn trực tiếp góp phần hình thành mức độ SHL.

Từ góc độ này, có thể thấy rằng SHL của KH đối với NHS không tồn tại tách biệt với chất lượng dịch vụ mà được hình thành thông qua quá trình KH trải nghiệm, cảm nhận và đánh giá chất lượng của dịch vụ được cung cấp. Khi chất lượng dịch vụ được cải thiện theo hướng đáp ứng tốt hơn nhu cầu và kỳ vọng của KH, mức độ SHL có xu hướng gia tăng; ngược lại, những hạn chế về chất lượng dịch vụ có thể làm gia tăng khoảng cách giữa kỳ vọng và trải nghiệm thực tế, từ đó làm giảm SHL. Do đó, việc nghiên cứu các thành phần của chất lượng dịch vụ và mức độ tác động của từng thành phần đến SHL là cần thiết để giải thích rõ hơn cơ chế hình thành SHL của KH đối với dịch vụ NHS.

Trên cơ sở các lập luận lý thuyết và kết quả của các nghiên cứu trước, nghiên cứu này tiếp cận chất lượng dịch vụ NHS thông qua năm thành phần gồm sự tin cậy, số hóa, sự đảm bảo, phương tiện hữu hình và đội ngũ nhân viên phục vụ. Các thành phần này đại diện cho những khía cạnh quan trọng trong trải nghiệm dịch vụ của KH và được kỳ vọng có ảnh hưởng tích cực đến SHL. Vì vậy, mối quan hệ giữa từng thành phần của chất lượng dịch vụ và SHL sẽ được tiếp tục phân tích để xây dựng các giả thuyết nghiên cứu tương ứng.

2.2. Sự tin cậy Luận văn: Sự hài lòng khách hàng về dịch vụ ngân hàng số ở BIDV.

Sự tin cậy (Reliability) là một yếu tố nền tảng trong việc hình thành cảm nhận chất lượng dịch vụ và SHL của KH. Theo Parasuraman và cộng sự (1988), sự tin cậy được định nghĩa là khả năng thực hiện dịch vụ đã hứa một cách chính xác và đúng thời gian và được xem là yếu tố quan trọng nhất trong mô hình SERVQUAL – một mô hình nổi bật dùng để đo lường chất lượng dịch vụ. Việc duy trì sự tin cậy trong cung cấp dịch vụ cho thấy doanh nghiệp có năng lực, trách nhiệm và đáng tin cậy, từ đó tạo điều kiện thuận lợi để xây dựng niềm tin từ phía KH. Nghiên cứu của Hussain và cộng sự (2015) cho thấy sự tin cậy là một trong những yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất đến SHL của KH trong ngành hàng không, đặc biệt trong môi trường dịch vụ có độ rủi ro cao. Vì vậy, sự tin cậy không chỉ là một tiêu chí đánh giá chất lượng dịch vụ truyền thống, mà còn là một yếu tố chiến lược ảnh hưởng đến SHL và lòng trung thành của KH trong môi trường kinh doanh hiện đại.

2.3. Số hoá

Số hóa (Digitalization) ngày càng được xem là một yếu tố then chốt trong chiến lược phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh của các tổ chức, đặc biệt là trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng. Không chỉ đơn thuần là việc chuyển đổi dữ liệu từ dạng vật lý sang kỹ thuật số (Digitization), số hóa mang ý nghĩa rộng hơn, bao gồm cả việc tái cấu trúc quy trình, mô hình hoạt động và phương thức cung ứng dịch vụ thông qua ứng dụng công nghệ số.

Theo Brennen và Kreiss (2016), số hóa được hiểu là quá trình chấp nhận hoặc tăng cường sử dụng công nghệ kỹ thuật số bởi các tổ chức, ngành công nghiệp hoặc quốc gia, nhằm chuyển đổi các mô hình kinh doanh truyền thống thông qua việc khai thác dữ liệu và ứng dụng các công nghệ mới. Quan điểm này đặc biệt phù hợp trong bối cảnh ngành ngân hàng đang dịch chuyển từ mô hình ngân hàng truyền thống sang NHS (Digital Banking) – nơi mà mọi giao dịch và tương tác với KH được thực hiện chủ yếu trên nền tảng kỹ thuật số.

Clerck (2017) bổ sung rằng số hóa không chỉ nhằm mục đích hiện đại hóa hệ thống, mà còn tạo ra giá trị mới thông qua việc cải tiến quy trình, nâng cao hiệu quả vận hành và xây dựng một môi trường kinh doanh số toàn diện, trong đó thông tin kỹ thuật số giữ vai trò trung tâm. Trong ngành ngân hàng, điều này thể hiện rõ ở việc triển khai các dịch vụ NHS như SmartBanking, Mobile Banking, Internet Banking hay tích hợp AI, Big Data và Blockchain để tăng tính cá nhân hóa, tự động hóa và tối ưu hóa trải nghiệm KH. Luận văn: Sự hài lòng khách hàng về dịch vụ ngân hàng số ở BIDV.

Báo cáo của GlobalSign (2020) chỉ ra rằng, trong khi số hóa tập trung vào việc số hóa dữ liệu (ví dụ: chuyển sổ tiết kiệm giấy sang dữ liệu điện tử), thì digitalization hướng đến việc thiết kế lại toàn bộ quy trình nghiệp vụ, chẳng hạn như thay thế quy trình xử lý tín dụng thủ công bằng hệ thống duyệt vay tự động dựa trên phân tích dữ liệu. Một minh chứng tiêu biểu trong ngành ngân hàng là việc sử dụng dữ liệu giao dịch và hành vi của KH từ nhiều nguồn khác nhau để tạo ra phân tích chuyên sâu, dự đoán nhu cầu, và đề xuất sản phẩm phù hợp theo thời gian thực.

Trong bối cảnh đó, số hóa đóng vai trò nền tảng trong quá trình phát triển NHS – một hình thái ngân hàng hiện đại được xây dựng hoàn toàn trên hạ tầng công nghệ số, không chỉ giúp rút ngắn thời gian giao dịch, giảm chi phí vận hành mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ và SHL của KH. Như vậy, số hóa không chỉ là một xu hướng công nghệ mà đã trở thành một định hướng chiến lược quan trọng, thúc đẩy các ngân hàng chuyển mình mạnh mẽ để đáp ứng tốt hơn nhu cầu ngày càng cao và đa dạng của KH trong kỷ nguyên số.

2.4. Sự đảm bảo

Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ của ngành ngân hàng, sự đảm bảo (Assurance) ngày càng trở thành một yếu tố then chốt ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm và SHL của KH. Theo mô hình SERVQUAL của Parasuraman và cộng sự (1988), sự đảm bảo được định nghĩa là kiến thức chuyên môn, sự lịch thiệp của nhân viên và khả năng truyền đạt sự tin tưởng đến KH. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây đã mở rộng khái niệm này để phù hợp hơn với môi trường dịch vụ số. Cụ thể, nghiên cứu Hammoud và cộng sự (2018) đã khảo sát ngành ngân hàng tại Lebanon và kết luận rằng tính chính xác (Reliability), bảo mật (Security) và khả năng phản hồi (Responsiveness) là những yếu tố có ảnh hưởng mạnh mẽ đến SHL của KH, trong đó yếu tố sự đảm bảo đóng vai trò trung tâm trong việc xây dựng niềm tin. Ngoài ra, một nghiên cứu tại Hàn Quốc bởi Kim và Yang (2023) về dịch vụ ngân hàng di động cho thấy rằng sự đảm bảo còn bao gồm khả năng hỗ trợ kỹ thuật kịp thời, cũng như sự rõ ràng và đáng tin cậy trong các thao tác giao dịch trực tuyến. Như vậy, trong kỷ nguyên số, sự đảm bảo không chỉ là niềm tin vào con người phục vụ mà còn là sự an tâm toàn diện của KH đối với hệ thống, dữ liệu và quy trình vận hành của NHS.

2.5. Phương tiện hữu hình Luận văn: Sự hài lòng khách hàng về dịch vụ ngân hàng số ở BIDV.

Phương tiện hữu hình (Tangible Means) là các yếu tố vật chất, có thể quan sát và cảm nhận được, đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành trải nghiệm và ấn tượng của KH về chất lượng dịch vụ. Theo Wilson và cộng sự (2022), phương tiện hữu hình bao gồm cơ sở vật chất, thiết bị, nhân viên và các tài liệu truyền thông liên quan đến dịch vụ, tất cả đều góp phần tạo nên hình ảnh tổng thể mà KH nhận thức về tổ chức cung cấp dịch vụ. Đồng thời, nghiên cứu của Bhuvaneswari và Maruthamuthu (2024) cũng cho thấy rằng mặc dù phương tiện hữu hình kỹ thuật số có ảnh hưởng tích cực đến SHL của KH trong NHS, nhưng hiệu quả của nó sẽ được phát huy mạnh mẽ nhất khi đi kèm với các yếu tố dịch vụ khác như độ tin cậy (Reliability) và khả năng phản hồi (Responsiveness). Do đó, việc cải tiến và đầu tư hiệu quả vào phương tiện hữu hình trong NHS là yếu tố then chốt giúp các tổ chức duy trì lợi thế cạnh tranh, đồng thời gia tăng giá trị dịch vụ và sự trung thành của KH.

2.6. Đội ngũ nhân viên

Đội ngũ nhân viên đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng và duy trì mối quan hệ giữa ngân hàng và KH, đặc biệt trong bối cảnh NHS nơi các giao dịch diễn ra chủ yếu trên nền tảng trực tuyến nhưng vẫn cần sự hỗ trợ từ con người để đảm bảo chất lượng dịch vụ. Đội ngũ nhân viên không chỉ đơn thuần là người giải quyết các vấn đề kỹ thuật hay trả lời thắc mắc mà còn là cầu nối quan trọng giúp KH cảm nhận được sự tận tâm, chuyên nghiệp và thân thiện trong quá trình sử dụng dịch vụ. Họ góp phần tạo nên SHL thông qua khả năng xử lý nhanh chóng các tình huống phát sinh, hỗ trợ KH hiệu quả và cung cấp các giải pháp phù hợp với nhu cầu cá nhân. Theo nghiên cứu của Shaikh và Karjaluoto (2015), sự hỗ trợ từ nhân viên với kỹ năng giao tiếp hiệu quả và thái độ tận tâm góp phần đáng kể trong việc nâng cao trải nghiệm dịch vụ NHS, giúp KH cảm thấy an tâm và được chăm sóc tốt hơn, đặc biệt khi họ gặp các vấn đề phát sinh trong quá trình sử dụng dịch vụ. Do đó, để duy trì lợi thế cạnh tranh trong lĩnh vực NHS, các tổ chức tài chính cần kết hợp hiệu quả giữa công nghệ và yếu tố con người thông qua việc nâng cao kỹ năng và kiến thức cho nhân viên phục vụ KH.

2.7. Các lý thuyết liên quan Luận văn: Sự hài lòng khách hàng về dịch vụ ngân hàng số ở BIDV.

2.7.1. Mô hình ECT

Lý thuyết xác nhận kỳ vọng (Expectation Confirmation Theory – ECT) được Richard Oliver đề xuất vào năm 1980, nhằm giải thích cách KH hình thành SHL sau khi trải nghiệm sản phẩm hoặc dịch vụ. Đây là một trong những lý thuyết nền tảng trong lĩnh vực tiếp thị và hành vi tiêu dùng. Theo ECT, SHL của KH không đơn thuần đến từ chất lượng thực tế mà là kết quả của một quá trình so sánh giữa kỳ vọng ban đầu và hiệu suất cảm nhận thực tế. Mô hình này gồm bốn yếu tố chính:

  • Kỳ vọng – là những mong đợi của KH trước khi sử dụng;
  • Hiệu suất cảm nhận – là cảm nhận thực tế sau khi trải nghiệm;
  • Xác nhận kỳ vọng – là kết quả so sánh giữa kỳ vọng và hiệu suất, có thể là xác nhận dương (khi hiệu suất vượt kỳ vọng) hoặc xác nhận âm (khi hiệu suất thấp hơn kỳ vọng);
  • SHL – là phản ứng cảm xúc tích cực hoặc tiêu cực tùy thuộc vào kết quả xác nhận. Mô hình này đã được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như thương mại điện tử, dịch vụ ngân hàng, hệ thống thông tin, giáo dục trực tuyến và chăm sóc sức khỏe, nhằm đo lường SHL và dự đoán hành vi tiếp tục sử dụng dịch vụ.

ECT có nhiều ưu điểm nổi bật như cấu trúc hợp lý, dễ áp dụng và có tính tổng quát cao, cho phép nhà nghiên cứu hiểu rõ cách KH đánh giá trải nghiệm dịch vụ. Tuy nhiên, ECT cũng tồn tại một số hạn chế nhất định. Mô hình này giả định rằng KH luôn có khả năng so sánh giữa kỳ vọng và hiệu suất, điều này không phải lúc nào cũng đúng, nhất là trong những tình huống cảm tính hoặc dịch vụ phức tạp. Bên cạnh đó, ECT chưa xét đến các yếu tố như cảm xúc, ảnh hưởng xã hội, hoặc sự thay đổi kỳ vọng theo thời gian. Mặc dù vậy, với vai trò là nền tảng lý thuyết vững chắc để nghiên cứu SHL và hành vi tiêu dùng, ECT vẫn tiếp tục được mở rộng và ứng dụng trong bối cảnh hiện đại, đặc biệt là khi gắn kết với các mô hình đo lường chất lượng dịch vụ như SERVQUAL hay E–SERVQUAL trong môi trường số hóa.

2.7.2. Mô hình SERVQUAL Luận văn: Sự hài lòng khách hàng về dịch vụ ngân hàng số ở BIDV.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt trong ngành dịch vụ, việc đo lường và cải thiện chất lượng dịch vụ trở thành một yêu cầu quan trọng đối với các tổ chức. Để đáp ứng nhu cầu này, Parasuraman và cộng sự (1988) đã phát triển mô hình SERVQUAL (Service Quality), được xem là công cụ nền tảng giúp đánh giá khoảng cách giữa kỳ vọng của KH và cảm nhận thực tế sau khi sử dụng dịch vụ. Ban đầu, mô hình này bao gồm 10 yếu tố đánh giá chất lượng dịch vụ, cụ thể là: đáp ứng, tin cậy, tín nhiệm, năng lực phục vụ, tiếp cận, thông tin, lịch sự, hiểu biết KH, an toàn và phương tiện hữu hình. Mặc dù mô hình 10 yếu tố này có phạm vi bao quát rộng, phản ánh hầu hết các khía cạnh của dịch vụ, nhưng lại gặp hạn chế về tính ứng dụng thực tiễn do cấu trúc phức tạp và khó khăn trong việc đo lường cụ thể.

Nhằm đơn giản hóa mô hình và nâng cao tính hiệu quả trong nghiên cứu, Parasuraman và cộng sự (1991) đã tiến hành phân tích mối tương quan giữa các yếu tố và kết hợp những yếu tố có liên quan chặt chẽ với nhau. Kết quả là mô hình SERVQUAL được rút gọn còn 5 thành phần chính với 22 biến quan sát để đo lường chất lượng dịch vụ và mức độ kỳ vọng của KH. Cụ thể:

Phương tiện hữu hình (Tangibles): Đánh giá thông qua hình thức bên ngoài của cơ sở vật chất, trang phục của nhân viên, cũng như các trang thiết bị được sử dụng trong quá trình cung cấp dịch vụ.

Độ tin cậy (Reliability): Phản ánh khả năng cung cấp dịch vụ một cách chính xác, đáng tin cậy và đúng thời hạn ngay từ lần đầu tiên.

Sự đáp ứng (Responsiveness): Thể hiện sự sẵn sàng và chủ động của nhân viên trong việc phục vụ và hỗ trợ KH một cách nhanh chóng, hiệu quả.

Năng lực phục vụ (Assurance): Bao gồm trình độ chuyên môn, khả năng giao tiếp và sự lịch thiệp của nhân viên nhằm tạo sự tin tưởng và yên tâm cho KH trong suốt quá trình sử dụng dịch vụ.

Sự đồng cảm (Empathy): Thể hiện qua sự quan tâm, lắng nghe và chăm sóc cá nhân đối với từng KH, từ đó xây dựng mối quan hệ gần gũi và bền vững hơn giữa KH và doanh nghiệp. Luận văn: Sự hài lòng khách hàng về dịch vụ ngân hàng số ở BIDV.

Tuy nhiên, bên cạnh những đóng góp đáng kể, mô hình SERVQUAL cũng tồn tại một số hạn chế đáng lưu ý. Trước hết, mô hình giả định rằng KH luôn có khả năng so sánh giữa kỳ vọng và trải nghiệm thực tế, điều này không phải lúc nào cũng đúng trong thực tế (Buttle, 1996). Ngoài ra, một số học giả cho rằng việc sử dụng cấu trúc 5 yếu tố không phải lúc nào cũng phù hợp với mọi loại hình dịch vụ, bởi trong từng lĩnh vực cụ thể, các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ có thể khác biệt đáng kể. Một điểm hạn chế khác là mô hình SERVQUAL tập trung chủ yếu vào tương tác giữa con người với con người, điều này làm giảm tính ứng dụng của mô hình trong bối cảnh dịch vụ ngày càng được số hóa và tự động hóa.

Mặc dù vậy, mô hình SERVQUAL vẫn được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực dịch vụ truyền thống, bao gồm ngân hàng, khách sạn, chăm sóc sức khỏe, giáo dục, giao thông công cộng và du lịch. Nhờ khả năng đo lường định lượng và dễ triển khai, SERVQUAL đã giúp các tổ chức nhận diện điểm mạnh và điểm yếu trong quy trình cung cấp dịch vụ, từ đó nâng cao chất lượng tổng thể và SHL của KH.

Tuy nhiên, với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và xu hướng chuyển đổi số, ngày càng nhiều dịch vụ được cung cấp thông qua nền tảng trực tuyến, nơi mà trải nghiệm KH không còn gắn liền với sự tương tác trực tiếp với nhân viên phục vụ. Chính điều này làm cho các yếu tố trong SERVQUAL dần trở nên thiếu phù hợp và chưa phản ánh đúng bản chất của dịch vụ điện tử. Từ thực tế đó, Parasuraman và cộng sự (2005) đã phát triển mô hình E–SERVQUAL, một phiên bản điều chỉnh nhằm đánh giá chất lượng dịch vụ trong môi trường điện tử, với trọng tâm là hiệu suất hệ thống, tính bảo mật, khả năng hoàn tất giao dịch, và sự thuận tiện trong sử dụng. E–SERVQUAL kế thừa tinh thần của SERVQUAL nhưng được tinh chỉnh để phản ánh đúng đặc trưng của các dịch vụ trực tuyến hiện đại, từ đó tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc đo lường và cải tiến chất lượng dịch vụ trong môi trường thương mại điện tử.

2.7.3. Mô hình SERVPERF Luận văn: Sự hài lòng khách hàng về dịch vụ ngân hàng số ở BIDV.

Mô hình SERVPERF (Service Performance) hay còn gọi là mô hình đánh giá hiệu suất dịch vụ được phát triển bởi Cronin và Taylor vào năm 1992, dựa trên nền tảng của mô hình SERVQUAL trước đó do Parasuraman và cộng sự (1988) đề xuất. Tuy nhiên, điểm khác biệt quan trọng giữa hai mô hình này nằm ở cách tiếp cận trong đo lường chất lượng dịch vụ. Nếu như SERVQUAL tập trung vào việc đánh giá khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế, thì SERVPERF lại nhấn mạnh vào hiệu suất thực tế (Performance) của dịch vụ như là thước đo trực tiếp của chất lượng. Cronin và Taylor lập luận rằng KH thường đánh giá dịch vụ dựa trên những gì họ thực sự nhận được, hơn là sự khác biệt giữa mong đợi và trải nghiệm. Trong nghiên cứu của mình, Cronin và Taylor đã điều chỉnh và tinh giản mô hình nhằm phản ánh chính xác hơn hiệu suất thực tế mà KH cảm nhận. Thông qua đó, họ xác định được những yếu tố nào đóng vai trò cốt lõi trong việc hình thành SHL, cũng như nhận diện được điểm mạnh và điểm yếu của dịch vụ đang cung cấp. Mô hình SERVPERF vẫn giữ nguyên 5 thành phần cấu thành chất lượng dịch vụ như trong SERVQUAL, bao gồm:

Tangibles (Phương tiện hữu hình): Bao gồm các yếu tố vật chất có thể quan sát được như cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, phương tiện kỹ thuật, và diện mạo nhân viên. Ví dụ: Sự sạch sẽ của môi trường giao dịch, công nghệ hiện đại, đồng phục nhân viên.

Reliability (Độ tin cậy): Phản ánh khả năng cung cấp dịch vụ đúng cam kết, chính xác và nhất quán. Ví dụ: Độ tin cậy trong xử lý giao dịch, đảm bảo đúng thời gian.

Responsiveness (Tính phản hồi): Đề cập đến mức độ sẵn sàng và nhanh chóng trong việc hỗ trợ, giải quyết yêu cầu hoặc khiếu nại của KH.

Assurance (Sự đảm bảo): Bao gồm trình độ chuyên môn, kỹ năng giao tiếp và khả năng tạo sự tin tưởng từ phía nhân viên đến KH. Ví dụ: nhân viên am hiểu sản phẩm và tư vấn một cách chuyên nghiệp.

Empathy (Sự đồng cảm): Thể hiện khả năng quan tâm cá nhân, thái độ thân thiện và sự lắng nghe từ phía nhân viên đối với nhu cầu riêng biệt của từng KH.

Việc sử dụng mô hình SERVPERF mang lại nhiều lợi ích thực tiễn. Một trong những ưu điểm nổi bật là bảng câu hỏi đo lường ngắn gọn, dễ hiểu, giúp tiết kiệm thời gian cho cả người khảo sát và người tham gia, đồng thời hạn chế khả năng hiểu nhầm trong quá trình thu thập dữ liệu. Tuy nhiên, mô hình này cũng tồn tại một số hạn chế nhất định. Điểm yếu nổi bật là SERVPERF chưa phản ánh được mối liên hệ trực tiếp giữa chất lượng dịch vụ và SHL của KH – yếu tố vốn đóng vai trò trung tâm trong các mô hình hành vi tiêu dùng. Dù có khả năng đo lường hiệu suất một cách khách quan, mô hình này không làm rõ được liệu hiệu suất đó có thực sự tạo ra SHL hay trung thành từ phía KH hay không.

2.7.4. Mô hình E–SERVQUAL Luận văn: Sự hài lòng khách hàng về dịch vụ ngân hàng số ở BIDV.

Sự ra đời của mô hình E–SERVQUAL là kết quả tất yếu của sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử và các dịch vụ trực tuyến. Trong bối cảnh đó, mô hình đo lường chất lượng dịch vụ truyền thống như SERVQUAL (Parasuraman và cộng sự, 1988) đã bộc lộ nhiều hạn chế khi áp dụng cho môi trường không có sự tương tác trực tiếp giữa nhân viên và KH. Cụ thể, các yếu tố như sự cảm thông (Empathy) hay phương tiện hữu hình (Tangibles) trở nên kém phù hợp với các dịch vụ dựa trên nền tảng số, nơi trải nghiệm chủ yếu diễn ra thông qua giao diện trang điện tử hoặc ứng dụng. Nhận thấy khoảng trống đó, Parasuraman và cộng sự (2005) đã phát triển mô hình E–SERVQUAL nhằm đánh giá chất lượng dịch vụ điện tử, nhấn mạnh vào các yếu tố kỹ thuật và hệ thống – những khía cạnh có ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm người dùng trong môi trường số. Khác với mô hình SERVQUAL, E–SERVQUAL đã loại bỏ những yếu tố không còn phù hợp trong môi trường số và đồng thời bổ sung các khía cạnh liên quan đến công nghệ và hệ thống, phản ánh chính xác bản chất của dịch vụ hiện đại dựa trên nền tảng trực tuyến. Nhờ khả năng đo lường hiệu quả trải nghiệm người dùng trong môi trường phi vật lý, mô hình này đã được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như thương mại điện tử, NHS, giáo dục trực tuyến, y tế từ xa, du lịch và dịch vụ công trực tuyến. Trong khi đó, mô hình SERVPERF tiếp cận theo hướng khác khi tập trung đo lường hiệu suất thực tế của dịch vụ mà KH cảm nhận, bỏ qua yếu tố kỳ vọng như trong SERVQUAL. Mô hình này có ưu điểm ở cấu trúc đơn giản, dễ áp dụng và đặc biệt hiệu quả trong các nghiên cứu có mục tiêu đánh giá hiệu quả vận hành nội bộ hoặc so sánh hiệu suất giữa các đơn vị cung cấp dịch vụ. Tuy nhiên, trong lĩnh vực NHS – nơi trải nghiệm KH chịu ảnh hưởng lớn từ yếu tố công nghệ, tốc độ xử lý, và độ ổn định của hệ thống thì SERVPERF chưa thực sự phản ánh đầy đủ các đặc trưng hành vi và nhu cầu số hóa của KH hiện đại. Vì vậy, E–SERVQUAL có thể xem là một bước tiến quan trọng trong việc thích nghi các mô hình đánh giá chất lượng dịch vụ với bối cảnh số hóa ngày càng sâu rộng trong đời sống hiện đại. Theo Parasuraman và cộng sự (2005), chất lượng dịch vụ trực tuyến được cấu thành từ 7 yếu tố chính, bao gồm:

  • Tính hiệu quả (Efficiency) – thể hiện sự dễ dàng khi sử dụng và tốc độ truy cập website;
  • Khả năng đáp ứng (Fulfillment) – mức độ website đáp ứng nhu cầu của KH về việc giao hàng và tính sẵn có của sản phẩm;
  • Sự sẵn sàng của hệ thống (System availability) – khả năng hoạt động ổn định và đúng chức năng kỹ thuật của website;
  • Tính bảo mật (Privacy) – mức độ an toàn trong việc bảo vệ thông tin KH;
  • Sự phản hồi (Responsiveness) – khả năng xử lý nhanh chóng và hiệu quả các vấn đề của KH;
  • Khả năng liên lạc (Contact) – sự sẵn sàng hỗ trợ KH qua các kênh như điện thoại hoặc liên hệ trực tuyến;
  • Khả năng bồi thường (Compensation) – khả năng đền bù khi có sự cố xảy ra trong quá trình giao dịch.

Mặc dù mô hình E–SERVQUAL đã được áp dụng rộng rải trong môi trường thương mại điện tử (Shaikh và Karjaluoto, 2015; Hammoud và El Baba, 2018), một số nhà nghiên cứu gần đây cho rằng E–SERQUAL còn nhiều hạn chế khi áp dụng trong môi trường chuyển đổi số vì môi trường này đang đặt ra những yêu cầu và kỳ vọng mới mà các yếu tố truyền thống của E–SERVQUAL chưa phản ánh đầy đủ (Kim và Yang, 2023; Bhuvaneswari và Maruthamuthu, 2024).

2.8. Các nghiên cứu trước đây Luận văn: Sự hài lòng khách hàng về dịch vụ ngân hàng số ở BIDV.

2.8.1. Các nghiên cứu nước ngoài

Ali và Raza (2015) đã nghiên cứu mối quan hệ giữa chất lượng dịch vụ và SHL của KH tại các ngân hàng Hồi giáo ở Pakistan, sử dụng mô hình SERVQUAL sửa đổi của Parasuraman và cộng sự (1991). Nghiên cứu áp dụng phương pháp định lượng với kỹ thuật hồi quy đa biến bình phương nhỏ nhất (OLS) dựa trên dữ liệu khảo sát 477 KH tại Karachi, Pakistan, được phân tích bằng phần mềm SPSS 22.0. Qua các kiểm định thống kê, kết quả cho thấy sáu yếu tố chất lượng dịch vụ gồm: sự tuân thủ, đảm bảo, khả năng đáp ứng, hữu hình, sự đồng cảm và độ tin cậy đều là các cấu trúc riêng biệt và có ảnh hưởng tích cực, đáng kể đến SHL của KH. Đặc biệt, yếu tố sự tuân thủ được KH đánh giá cao nhất, phản ánh niềm tin rằng các ngân hàng Hồi giáo ở Pakistan hoạt động nhất quán với các nguyên tắc Sharia và vận hành theo đúng các quy định của luật Hồi giáo.

Pakurár và cộng sự (2019) đã nghiên cứu các yếu tố chất lượng dịch vụ ảnh hưởng đến SHL của KH về dịch vụ tín dụng tại các ngân hàng Jordan, sử dụng mô hình SERVQUAL sửa đổi của Parasuraman và cộng sự (1991). Dữ liệu được thu thập từ 825 KH và phân tích bằng phương pháp định lượng, bao gồm phân tích yếu tố khám phá và hồi quy bội OLS qua phần mềm SPSS. Kết quả cho thấy tám yếu tố riêng biệt gồm: tính hữu hình, khả năng đáp ứng, sự đồng cảm, đảm bảo, độ tin cậy, khả năng tiếp cận, khía cạnh tài chính và năng lực của nhân viên đều ảnh hưởng tích cực đến SHL của KH. Đặc biệt, khả năng tiếp cận, yếu tố tài chính và năng lực nhân viên được xác định là những thành phần quan trọng, đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao mức độ hài lòng KH trong lĩnh vực dịch vụ ngân hàng.

Hadid và cộng sự (2020) đã đặt mục tiêu khám phá mối quan hệ giữa chất lượng dịch vụ NHS và mức độ hài lòng của KH tại các ngân hàng thương mại ở Malaysia. Dữ liệu được thu thập thông qua bảng câu hỏi được thiết kế và kiểm định, với 384 người tham gia, được chọn ngẫu nhiên từ năm ngân hàng lớn gồm Maybank, Hong Leong Bank, CIMB Bank, RHB Bank và Muamalat. Nhóm nghiên cứu đã sử dụng mô hình phương trình cấu trúc bình phương tối thiểu một phần (PLS–SEM) với sự hỗ trợ của phần mềm SmartPLS. Kết quả nghiên cứu cho thấy năm yếu tố – gồm: độ tin cậy, phương tiện hữu hình, sự đồng cảm, sự đảm bảo và chất lượng dịch vụ tổng thể – đều có tác động tích cực đến SHL của KH. Ngược lại, yếu tố “khả năng đáp ứng” lại không thể hiện mối quan hệ đáng kể với SHL trong bối cảnh ngân hàng thương mại tại Malaysia. Ngoài ra, nghiên cứu cũng đưa ra khuyến nghị rằng các cơ quan quản lý tài chính tại Malaysia nên ban hành các hướng dẫn tiêu chuẩn và khuyến khích hệ thống ngân hàng trong nước nâng cao chất lượng dịch vụ số nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu của KH trong thời kỳ chuyển đổi số. Zouari và Abdelhedi (2021) đã đặt mục tiêu nghiên cứu nhằm mở rộng mô hình SERVQUAL trong bối cảnh ngân hàng Hồi giáo bằng cách bổ sung hai yếu tố mới là số hóa và tuân thủ để đánh giá tác động đến SHL của KH. Dữ liệu được thu thập từ 145 KH của ngân hàng Hồi giáo tại Tunisia thông qua khảo sát tự hoàn thành vào năm 2018. Phân tích nhân tố và hồi quy cho thấy năm thành phần của chất lượng dịch vụ bao gồm: độ tin cậy, tuân thủ, số hóa, phương tiện hữu hình và kỹ năng con người. Trong đó, tất cả các yếu tố – trừ phương tiện hữu hình – đều có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê đến SHL. Tuy nhiên, nghiên cứu bị giới hạn về mặt địa lý và quy mô mẫu, do đó các tác giả đề xuất mở rộng nghiên cứu sang các quốc gia khác và so sánh giữa ngân hàng Hồi giáo và ngân hàng truyền thống.

2.8.2. Các nghiên cứu trong nước Luận văn: Sự hài lòng khách hàng về dịch vụ ngân hàng số ở BIDV.

Nguyễn Hồng Quân (2020) đã nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến SHL đối với dịch vụ ngân hàng điện tử, dựa trên khảo sát 225 KH thường xuyên sử dụng dịch vụ của Ngân hàng TMCP Tiên Phong trong kỷ nguyên 4.0. Nghiên cứu xây dựng mô hình đánh giá SHL KH dựa trên tiêu chí của Parasuraman và cộng sự (1988) và các nghiên cứu liên quan, sử dụng phương pháp định lượng. Kết quả phân tích dữ liệu cho thấy có 6 yếu tố chính tác động đến SHL của KH gồm: độ tin cậy, khả năng đáp ứng dịch vụ, phương tiện điện tử, năng lực phục vụ, sự đồng cảm và giá cả – chi phí dịch vụ.

Phan Thị Cúc và cộng sự (2023) tập trung đánh giá SHL của người dùng lớn tuổi khi sử dụng dịch vụ NHS tại các Ngân hàng Thương mại ở TP.HCM. Dựa trên tổng hợp các nghiên cứu liên quan, nhóm tác giả xây dựng mô hình nghiên cứu dựa trên SERVPERF của Cronin và Taylor (1992) với 30 biến khảo sát. Dữ liệu được thu thập tháng 12/2022 qua phương pháp chọn mẫu thuận tiện với 300 KH, trong đó 267 phiếu hợp lệ. Phân tích hồi quy cho thấy 6 yếu tố ảnh hưởng đến SHL, được sắp xếp theo thứ tự giảm dần là: phương tiện hữu hình, năng lực phục vụ, dễ sử dụng, sự đáp ứng, sự tin cậy và sự đồng cảm.

Bùi Văn Thụy (2019) tập trung phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến SHL của KH cá nhân đối với dịch vụ ngân hàng điện tử (E–Banking) tại các ngân hàng thương mại trên địa bàn tỉnh Đồng Nai. Dữ liệu được thu thập thông qua khảo sát trực tiếp 432 KH đang sử dụng dịch vụ E–Banking, bằng hình thức bảng hỏi. Sau khi thu thập, dữ liệu được xử lý và phân tích bằng phần mềm thống kê SPSS. Kết quả phân tích ban đầu xác định có 6 yếu tố ảnh hưởng đến SHL của KH, tuy nhiên, trong kết quả hồi quy, yếu tố “thiết kế (giao diện)” có không có ý nghĩa thống kê, nên được loại khỏi mô hình. Kết quả hồi quy lần hai, sau khi loại bỏ biến này, cho thấy 5 yếu tố còn lại đều có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến SHL của KH khi sử dụng dịch vụ E–Banking. Từ đó, nghiên cứu kết luận rằng SHL của KH cá nhân đối với dịch vụ EBanking tại Đồng Nai phụ thuộc chủ yếu vào 5 yếu tố: sự hiệu quả, bảo mật, đáp ứng, bảo đảm, sự đồng cảm và ưu đãi.

Nghiên cứu của Ngô Việt Hương (2022) được thực hiện tại khu vực thành phố Thanh Hóa. Tác giả đã tiến hành khảo sát 160 KH đang sử dụng dịch vụ tại một số ngân hàng thương mại trên địa bàn nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu dựa trên mô hình SERVQUAL, và dữ liệu được xử lý thông qua phần mềm SPSS. Kết quả thu được đã cho thấy các yếu tố như độ tin cậy, khả năng đáp ứng, sự đồng cảm, và phương tiện hữu hình đều có ảnh hưởng tích cực đến SHL của KH, thì yếu tố “giá cả cảm nhận” lại được xác định là có tác động ngược chiều, tức là khi KH cảm nhận giá cả cao, mức độ hài lòng giảm xuống. Mặc dù các yếu tố truyền thống như độ tin cậy hay sự đồng cảm vẫn giữ vai trò quan trọng, nhưng giá cả cảm nhận lại trở thành yếu tố đáng chú ý khi nó ảnh hưởng tiêu cực đến mức độ hài lòng của KH trong bối cảnh cụ thể tại TP. Thanh Hóa.

  • Bảng 2.1. Các yếu tố kế thừa trong mô hình nghiên cứu Luận văn: Sự hài lòng khách hàng về dịch vụ ngân hàng số ở BIDV.

2.9. Giả thuyết nghiên cứu và đề xuất mô hình nghiên cứu

2.9.1. Giả thuyết nghiên cứu

Theo Parasuraman và cộng sự (1988), SHL của KH phụ thuộc phần lớn vào chất lượng trải nghiệm dịch vụ, trong đó sự tin cậy là một thành phần cốt lõi. Trong lĩnh vực ngân hàng, sự tin cậy thể hiện qua khả năng ngân hàng cung cấp dịch vụ chính xác, ổn định, bảo mật và thực hiện đúng cam kết. Khi KH cảm thấy an toàn và tin tưởng trong quá trình sử dụng dịch vụ, cảm nhận tích cực về chất lượng dịch vụ được hình thành, qua đó làm gia tăng SHL. Kết quả nghiên cứu của Phan Thị Cúc và cộng sự (2023), Kaur và cộng sự (2021), Hadid và cộng sự (2020), cũng như Nguyễn Hồng Quân (2020) đều cho thấy sự tin cậy có vai trò quan trọng trong việc nâng cao SHL của KH đối với dịch vụ ngân hàng.

Mối quan hệ này được củng cố bởi SERVQUAL và E–SERVQUAL, trong đó sự tin cậy là thành phần quan trọng của chất lượng dịch vụ và càng có ý nghĩa trong môi trường ngân hàng số, nơi KH phụ thuộc vào hệ thống công nghệ để thực hiện các giao dịch tài chính. Theo SERVPERF, KH đánh giá chất lượng dịch vụ thông qua trải nghiệm thực tế; do đó, hệ thống hoạt động ổn định, giao dịch chính xác và thông tin được bảo mật sẽ tạo ra cảm nhận tích cực về dịch vụ. Đồng thời, theo ECT, khi trải nghiệm thực tế đáp ứng hoặc vượt quá kỳ vọng ban đầu, sự xác nhận tích cực được hình thành và làm gia tăng SHL. Vì vậy, tác giả giả định rằng:

  • Giả thuyết H1: Sự tin cậy có ảnh hưởng tích cực đến SHL của KH.

Số hóa trong NHS được hiểu là quá trình chuyển đổi các hoạt động và quy trình cung cấp dịch vụ truyền thống sang nền tảng công nghệ, thông qua các ứng dụng như Mobile Banking, Internet Banking, trí tuệ nhân tạo (AI) và phân tích dữ liệu lớn (Big Data), nhằm nâng cao tính thuận tiện, tốc độ và khả năng cá nhân hóa dịch vụ cho KH. Theo lý thuyết ECT được phát triển bởi Oliver (1980), SHL được hình thành khi kết quả trải nghiệm thực tế đáp ứng hoặc vượt quá kỳ vọng ban đầu của KH. Do đó, mức độ số hóa của NHS có thể tác động đến SHL thông qua việc cải thiện trải nghiệm sử dụng, giúp KH thực hiện giao dịch nhanh chóng, thuận tiện và an toàn hơn. Luận văn: Sự hài lòng khách hàng về dịch vụ ngân hàng số ở BIDV.

Quan điểm này cũng phù hợp với SERVQUAL và SERVPERF, khi chất lượng dịch vụ được hình thành và đánh giá dựa trên những gì KH cảm nhận trong quá trình sử dụng. Một hệ thống số hoạt động ổn định, dễ thao tác và đáp ứng nhanh nhu cầu sẽ tạo ra cảm nhận tích cực về chất lượng dịch vụ. Đồng thời, E–SERVQUAL cho thấy trong môi trường điện tử, khả năng truy cập, tính thuận tiện, hiệu quả và khả năng tương tác của nền tảng là những yếu tố quan trọng quyết định trải nghiệm dịch vụ. Khi ngân hàng ứng dụng công nghệ hiệu quả, KH có thể tiếp cận dịch vụ mọi lúc, mọi nơi và giảm đáng kể thời gian, chi phí giao dịch.

Kết quả nghiên cứu của Bhuvaneswari và Maruthamuthu (2024) cũng cho thấy khả năng tương tác số, khả năng tiếp cận dịch vụ mọi lúc mọi nơi và mức độ tích hợp công nghệ trong dịch vụ ngân hàng có tác động tích cực đến cảm nhận và SHL của KH. Như vậy, sự kết hợp giữa các nền tảng lý thuyết cho thấy số hóa không chỉ nâng cao chất lượng trải nghiệm dịch vụ mà còn giúp dịch vụ đáp ứng tốt hơn kỳ vọng của KH, từ đó gia tăng SHL. Vì vậy, tác giả đề xuất giả thuyết:

  • Giả thuyết H2: Số hoá có ảnh hưởng tích cực đến SHL của KH.

Sự đảm bảo trong dịch vụ NHS thể hiện qua trình độ chuyên môn, kỹ năng và thái độ tận tâm của nhân viên, giúp xây dựng lòng tin và uy tín trong mắt KH. Yếu tố này mang lại cảm giác an tâm trong quá trình sử dụng dịch vụ, đồng thời tạo sự tự tin cho KH khi thực hiện giao dịch trên nền tảng số, nhờ vào danh tiếng và độ tin cậy của ngân hàng (Parasuraman và cộng sự, 1988). Sự đảm bảo còn được thể hiện thông qua phong cách phục vụ lịch sự, thân thiện, cùng với đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp, giàu kinh nghiệm – tất cả đều góp phần nâng cao SHL của KH. Nhiều nghiên cứu đã khẳng định mối quan hệ tích cực giữa yếu tố “sự đảm bảo” và SHL KH, điển hình là các nghiên cứu của Kaur và cộng sự (2021), Hadid và cộng sự (2020), và Bhuvaneswari và Maruthamuthu (2024).

Xét dưới góc độ các lý thuyết nền tảng, SERVQUAL xem sự đảm bảo là một thành phần quan trọng của chất lượng dịch vụ, giúp KH cảm nhận được năng lực, tính chuyên nghiệp và mức độ an toàn khi sử dụng dịch vụ. Quan điểm này được SERVPERF củng cố khi nhấn mạnh rằng chất lượng dịch vụ được hình thành từ trải nghiệm thực tế của KH. Trong môi trường NHS, E–SERVQUAL càng làm nổi bật vai trò của sự đảm bảo, bởi KH không chỉ quan tâm đến cách thức phục vụ mà còn cần cảm nhận được sự an toàn và bảo mật khi thực hiện giao dịch trên nền tảng điện tử. Theo ECT, khi những trải nghiệm thực tế về sự an toàn, năng lực phục vụ và khả năng hỗ trợ đáp ứng hoặc vượt quá kỳ vọng ban đầu, KH sẽ hình thành sự xác nhận tích cực và có xu hướng hài lòng hơn. Luận văn: Sự hài lòng khách hàng về dịch vụ ngân hàng số ở BIDV.

Như vậy, sự đảm bảo vừa góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ được KH cảm nhận, vừa giúp giảm cảm giác rủi ro và củng cố niềm tin trong quá trình sử dụng NHS. Khi KH cảm thấy an tâm và tin tưởng vào ngân hàng, khả năng hình thành SHL sẽ cao hơn. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất giả thuyết:

  • Giả thuyết H3: Sự đảm bảo có ảnh hưởng tích cực đến SHL của KH.

Phương tiện hữu hình trong NHS được thể hiện chủ yếu thông qua giao diện của ứng dụng di động và website, cùng với các tính năng hỗ trợ quá trình sử dụng dịch vụ. Một giao diện được thiết kế chuyên nghiệp, thân thiện và dễ sử dụng có thể tạo ra trải nghiệm tích cực cho KH (Hadid và cộng sự, 2020). Khi KH có thể dễ dàng tìm kiếm thông tin, thao tác và thực hiện giao dịch trên nền tảng số, họ có xu hướng đánh giá dịch vụ tích cực và hài lòng hơn (Kaur và cộng sự, 2021). Bên cạnh đó, các tiện ích như quản lý tài chính, thanh toán nhanh, chuyển tiền thuận tiện, bảo mật thông tin và hỗ trợ trực tuyến 24/7 góp phần nâng cao sự thuận tiện và cảm giác an toàn trong quá trình sử dụng NHS. Như vậy, phương tiện hữu hình không chỉ tạo ấn tượng về tính chuyên nghiệp mà còn góp phần nâng cao trải nghiệm, niềm tin và SHL của KH.

Xét về cơ sở lý thuyết, SERVQUAL xem phương tiện hữu hình là một thành phần quan trọng của chất lượng dịch vụ, qua đó phản ánh những yếu tố trực quan mà KH có thể nhận biết trong quá trình sử dụng. Trong môi trường NHS, E–SERVQUAL mở rộng khía cạnh này thông qua giao diện, tính tương tác, khả năng truy cập và các tiện ích của nền tảng điện tử. Đồng thời, SERVPERF nhấn mạnh chất lượng dịch vụ được đánh giá thông qua trải nghiệm thực tế; do đó, một nền tảng có giao diện rõ ràng, dễ thao tác và hoạt động hiệu quả sẽ tạo ra cảm nhận tích cực hơn về chất lượng dịch vụ. Theo ECT, khi trải nghiệm thực tế về giao diện, tính tiện ích và khả năng hỗ trợ đáp ứng hoặc vượt quá kỳ vọng ban đầu, KH sẽ hình thành sự xác nhận tích cực, từ đó gia tăng SHL.

Từ những lập luận trên, có thể thấy phương tiện hữu hình là một yếu tố góp phần hình thành chất lượng dịch vụ được cảm nhận trong NHS. Khi nền tảng số có thiết kế phù hợp, dễ sử dụng và cung cấp đầy đủ các tiện ích cần thiết, KH sẽ có trải nghiệm thuận tiện hơn và đánh giá dịch vụ tích cực hơn. Vì vậy, tác giả đề xuất giả thuyết:

  • Giả thuyết H4: Phương tiện hữu hình có ảnh hưởng tích cực đến SHL của KH.

Mặc dù NHS được cung cấp chủ yếu thông qua các nền tảng kỹ thuật số, đội ngũ nhân viên vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ và nâng cao SHL của KH. Theo mô hình SERVQUAL (Parasuraman và cộng sự, 1988), thái độ tận tâm, khả năng hỗ trợ kịp thời và hiệu quả của nhân viên góp phần tạo dựng niềm tin, sự an tâm và cảm nhận tích cực của KH đối với dịch vụ. Các nghiên cứu gần đây như Kaur và cộng sự (2021) cũng chỉ ra rằng đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp, thân thiện và hỗ trợ hiệu quả làm tăng SHL và trung thành của KH trong NHS. Luận văn: Sự hài lòng khách hàng về dịch vụ ngân hàng số ở BIDV.

Xét dưới góc độ SERVQUAL, đội ngũ nhân viên góp phần thể hiện chất lượng dịch vụ thông qua khả năng giao tiếp, hỗ trợ và giải quyết các yêu cầu của KH. SERVPERF nhấn mạnh rằng những đánh giá này được hình thành từ trải nghiệm thực tế; vì vậy, khi nhân viên phản hồi nhanh chóng và xử lý vấn đề hiệu quả, KH sẽ có cảm nhận tích cực hơn về chất lượng dịch vụ. Trong khi đó, E–SERVQUAL cho thấy vai trò của nhân viên vẫn cần thiết trong môi trường số, đặc biệt khi KH gặp sự cố, cần tư vấn hoặc phát sinh những yêu cầu mà nền tảng điện tử chưa thể tự xử lý. Theo ECT, khi sự hỗ trợ mà KH nhận được đáp ứng hoặc vượt quá kỳ vọng ban đầu, trải nghiệm tích cực được hình thành và góp phần gia tăng SHL.

Như vậy, đội ngũ nhân viên không chỉ hỗ trợ KH trong quá trình sử dụng NHS mà còn góp phần hoàn thiện trải nghiệm dịch vụ và củng cố niềm tin đối với ngân hàng. Khi nhân viên thể hiện sự chuyên nghiệp, tận tâm và hỗ trợ hiệu quả, KH có xu hướng đánh giá chất lượng dịch vụ tích cực hơn và hài lòng hơn. Dựa vào các lập luận trên, tác giả giả định rằng:

  • Giả thuyết H5: Đội ngũ nhân viên có ảnh hưởng tích cực đến SHL của KH.

2.9.2. Đề xuất mô hình nghiên cứu

Mô hình nghiên cứu được xây dựng trên cơ sở kết hợp SERVQUAL, SERVPERF, E–SERVQUAL và Lý thuyết xác nhận kỳ vọng (ECT) nhằm giải thích mối quan hệ giữa chất lượng dịch vụ ngân hàng số và sự hài lòng của khách hàng. Trong đó, SERVQUAL cung cấp nền tảng về các khía cạnh đa chiều của chất lượng dịch vụ; SERVPERF nhấn mạnh chất lượng dựa trên cảm nhận thực tế của khách hàng; E–SERVQUAL điều chỉnh cách tiếp cận chất lượng dịch vụ phù hợp với môi trường điện tử; còn ECT giải thích cơ chế hình thành sự hài lòng thông qua quá trình so sánh giữa kỳ vọng và trải nghiệm thực tế.

Trên cơ sở đó, nghiên cứu xác định sự tin cậy, số hóa, sự đảm bảo, phương tiện hữu hình và đội ngũ nhân viên là những thành phần quan trọng phản ánh chất lượng dịch vụ ngân hàng số. Khi các yếu tố này được thực hiện tốt, khách hàng có trải nghiệm tích cực hơn, chất lượng dịch vụ được cảm nhận cao hơn và khả năng đáp ứng hoặc vượt quá kỳ vọng cũng tăng lên, từ đó nâng cao sự hài lòng. Luận văn: Sự hài lòng khách hàng về dịch vụ ngân hàng số ở BIDV.

Do đó, nghiên cứu đề xuất mô hình với năm biến độc lập gồm sự tin cậy, số hóa, sự đảm bảo, phương tiện hữu hình và đội ngũ nhân viên, tác động tích cực đến SHL của KH đối với dịch vụ NHS tại BIDV.

  • Hình 2.1. Mô hình nghiên cứu đề xuất

Hình 2.1 thể hiện sơ đồ nghiên cứu về mối quan hệ giữa các yếu tố tác động đến SHL của KH. Sơ đồ này bao gồm các yếu tố ảnh hưởng như: sự tin cậy, số hóa, sự đảm bảo, phương tiện hữu hình và đội ngũ nhân viên. Những yếu tố này được xem là các biến độc lập, có tác động trực tiếp đến SHL của KH.

TÓM TẮT CHƯƠNG 2

Chương 2 giới thiệu các khái niệm và nền tảng lý thuyết liên quan đến SHL, bao gồm định nghĩa, mô hình nghiên cứu và các lý thuyết cơ bản. SHL được phân tích từ hai góc độ: hữu hình như cơ sở vật chất, hệ thống trang thiết bị, đội ngũ nhân viên hay tài liệu hỗ trợ dịch vụ và cảm nhận của KH như chất lượng phục vụ, mức độ an tâm khi sử dụng dịch vụ và sự tin cậy vào thương hiệu. Nội dung chương này cũng xem xét mối quan hệ giữa SHL và các yếu tố tác động, dựa trên các mô hình lý thuyết nổi bật như lý thuyết xác nhận kỳ vọng ( Expectation Confirmation Theory – ECT) của Richard L. Oliver, mô hình SERVQUAL (Service Quality) của Parasuraman và cộng sự, mô hình đánh giá hiệu suất dịch vụ SERVPERF (Service Performance) của Cronin và Taylor và mô hình E–SERVQUAL của Parasuraman và cộng sự. Bên cạnh đó, chương này tổng hợp và phân tích các nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến chủ đề, qua đó tạo cơ sở khoa học cho việc xây dựng giả thuyết và phát triển mô hình nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu đề xuất bao gồm năm yếu tố tác động đến SHL của KH đối với dịch vụ NHS tại BIDV trên địa bàn TP.HCM: (1) Sự tin cậy, (2) Số hóa, (3) Sự đảm bảo, (4) Phương tiện hữu hình, (5) Đội ngũ nhân viên. Các giả thuyết nghiên cứu được xây dựng nhằm kiểm định mức độ tác động của từng yếu tố, làm cơ sở cho các phân tích định lượng và kiểm chứng thực nghiệm ở các chương tiếp theo. Luận văn: Sự hài lòng khách hàng về dịch vụ ngân hàng số ở BIDV.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:  

===>>> Luận văn: PPNC Đến khách hàng về dịch vụ ngân hàng số ở BIDV

0 0 đánh giá
Article Rating
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Comments
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
Contact Me on Zalo
0877682993
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x