Luận văn: Hoàn thiện hạn chế và xử lý nợ xấu tại NH Agribank

Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Luận văn: Hoàn thiện hạn chế và xử lý nợ xấu tại NH Agribank hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn thạc sĩ tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài Luận Văn: Giải pháp hạn chế và xử lý nợ xấu tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Tây Ninh dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.

TÓM TẮT LUẬN VĂN

Luận văn “Giải pháp hạn chế và xử lý nợ xấu tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Tây Ninh” được thực hiện nhằm đánh giá thực trạng nợ xấu tại chi nhánh trong giai đoạn 2020–2025, nhận diện các nguyên nhân phát sinh và đề xuất nhóm giải pháp thực tiễn, phù hợp với đặc thù địa phương.

Nợ xấu là một trong những rủi ro lớn nhất ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng và sự ổn định tài chính của hệ thống ngân hàng. Tại Tây Ninh, với cơ cấu kinh tế nông nghiệp là chủ đạo và khách hàng chủ yếu là hộ sản xuất cá thể, doanh nghiệp nhỏ, nợ xấu phát sinh từ cả yếu tố khách quan (biến động giá nông sản, thiên tai, dịch bệnh…) lẫn chủ quan (quy trình thẩm định, chất lượng cán bộ tín dụng, hồ sơ pháp lý tài sản bảo đảm…). Tính đến giữa năm 2025, tỷ lệ nợ xấu tại chi nhánh đạt 0,62% trên tổng dư nợ – tăng 21,3% so với đầu năm, đặc biệt nhóm nợ V tăng 66%, cho thấy dấu hiệu suy giảm chất lượng tín dụng.

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm: (1) Nâng cao hiệu quả quản lý tín dụng thông qua cải tiến thẩm định, chính sách nội bộ và năng lực cán bộ; (2) Xử lý nợ xấu và tài sản bảo đảm theo hướng phân loại ưu tiên, phối hợp liên ngành và rút ngắn quy trình pháp lý; (3) Ứng dụng công nghệ vào cảnh báo sớm rủi ro, phát triển nền tảng số tương tác khách hàng; và (4) Khai thác chính sách hỗ trợ từ Nhà nước như Nghị quyết 42 và Thông tư 02/2023/TT-NHNN.

Kết quả nghiên cứu góp phần giúp Agribank Chi nhánh Tây Ninh từng bước nâng cao chất lượng tín dụng, kiểm soát nợ xấu hiệu quả và hướng đến mục tiêu phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập ngành ngân hàng và chuyển đổi số toàn diện.

PHẦN MỞ ĐẦU

1. Sự cần thiết của đề tài Luận văn: Hoàn thiện hạn chế và xử lý nợ xấu tại NH Agribank.

Nợ xấu là một vấn đề đáng quan tâm trong hoạt động ngân hàng, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng tín dụng, khả năng thanh khoản và sự ổn định tài chính của toàn hệ thống. Những năm gần đây, nợ xấu trong ngành ngân hàng Việt Nam có xu hướng tăng mạnh. Tính đến cuối tháng 10/2024, tỷ lệ nợ xấu nội bảng (không bao gồm 5 ngân hàng thuộc diện kiểm soát đặc biệt) đã đạt 1,96% trên tổng dư nợ toàn ngành. Tổng tỷ lệ các khoản nợ xấu nội bảng, nợ đã bán cho Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) chưa được xử lý, cùng nợ tiềm ẩn có nguy cơ chuyển nhóm lên tới 3,28% so với tổng dư nợ (Ngân hàng Nhà nước, 2025). Đến cuối quý II/2025, tỷ lệ nợ xấu nội bảng toàn ngành được ghi nhận ở mức 1,69%, với giá trị tuyệt đối là khoảng 290.000 tỷ đồng, phản ánh sự cải thiện nhẹ so với cuối năm 2024. Tuy nhiên, áp lực vẫn hiện hữu do các khoản nợ tiềm ẩn chưa được xử lý triệt để.

Đối với ngành có mức độ đòn bẩy tài chính cao như ngân hàng, xu hướng tăng nợ xấu là dấu hiệu đáng lo ngại. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận của các ngân hàng thương mại (NHTM) mà còn tác động sâu rộng đến chiến lược kinh doanh và quản trị rủi ro toàn hệ thống.

Trước thực trạng đó, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã triển khai hàng loạt giải pháp đồng bộ nhằm kiểm soát nợ xấu và đảm bảo an toàn hoạt động tín dụng. Nổi bật là việc tăng cường giám sát các tổ chức tín dụng (TCTD), nhất là trong lĩnh vực cấp tín dụng với ngành có rủi ro cao. Đồng thời, NHNN cũng chỉ đạo các TCTD thúc đẩy tăng trưởng tín dụng một cách an toàn, kiểm soát chặt quá trình sử dụng vốn và khả năng thanh toán của khách hàng. Để hỗ trợ các đối tượng bị ảnh hưởng bởi thiên tai (như bão số 3, lũ lụt và sạt lở đất), NHNN yêu cầu các TCTD rà soát thiệt hại, tiếp tục cơ cấu thời hạn trả nợ, giữ nguyên nhóm nợ theo quy định và thực hiện chính sách hỗ trợ phục hồi hoạt động sản xuất – kinh doanh.

Giai đoạn nửa cuối năm 2024 và đầu năm 2025 tiếp tục đặt ra nhiều thách thức đối với ngành ngân hàng, trong đó có Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank). Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước (NHNN), hệ thống Agribank – bao gồm Chi nhánh Tây Ninh – đã triển khai đồng bộ các biện pháp kiểm soát và thu hồi nợ xấu nhằm hoàn thành chỉ tiêu được giao trong giai đoạn 2020–2025. Việc nghiên cứu và đề xuất các giải pháp hạn chế, xử lý nợ xấu không chỉ giúp nâng cao chất lượng tín dụng, ổn định tài chính mà còn góp phần thúc đẩy hoạt động kinh doanh tại Agribank Chi nhánh Tây Ninh trong thời gian tới. Với mục tiêu hạn chế nợ xấu trong hoạt động cấp tín dụng, nâng cao hiệu quả quản lý nợ xấu tại chi nhánh và hoàn thành các chỉ tiêu được giao, học viên chọn nghiên cứu đề tài: “Giải pháp hạn chế và xử lý nợ xấu tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Tây Ninh”.

2. Mục tiêu nghiên cứu

2.1. Mục tiêu tổng quát Luận văn: Hoàn thiện hạn chế và xử lý nợ xấu tại NH Agribank.

Mục tiêu tổng quát của đề tài là phân tích thực trạng nợ xấu và đề xuất các giải pháp nhằm hạn chế và xử lý hiệu quả nợ xấu tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Tây Ninh.

2.2. Mục tiêu cụ thể

Để đạt được mục tiêu tổng quát nêu trên, luận văn tập trung vào các mục tiêu cụ thể sau:

• Phân tích và đánh giá thực trạng nợ xấu tại Agribank – Chi nhánh Tây Ninh trong giai đoạn từ năm 2020 đến thời điểm 30/06/2025, bao gồm nguyên nhân phát sinh và hiệu quả các biện pháp xử lý đã áp dụng.
• Xác định những hạn chế trong công tác quản lý và xử lý nợ xấu tại chi nhánh.
• Đề xuất các giải pháp khả thi nhằm hạn chế phát sinh và nâng cao hiệu quả xử lý nợ xấu trong thời gian tới.

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1. Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nhiên cứu của đề tài là thực trạng nợ xấu tại Agribank Chi nhánh Tây Ninh và các biện pháp quản lý và kiểm soát nợ xấu tại chi nhánh.

3.2. Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu của đề tài tập trung vào các biện pháp hạn chế và xử lý nợ xấu tại Agribank – Chi nhánh Tây Ninh trong giai đoạn từ năm 2020 đến ngày 30/06/2025. Cụ thể như sau:

Phạm vi về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu về thực trạng nợ xấu, nguyên nhân phát sinh nợ xấu và các biện pháp để hạn chế và xử lý nợ xấu mà Chi nhánh Tây Ninh đang áp dụng.

Phạm vi về không gian: Đề tài được thực hiện tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Tây Ninh, nơi có đặc thù hoạt động tín dụng tập trung phục vụ nông nghiệp – nông thôn – nông dân với quy mô dư nợ lớn, kéo theo quy mô nợ xấu cao tương ứng.

Phạm vi về thời gian: Đề tài tập trung phân tích dữ liệu trong giai đoạn từ năm 2020 đến thời điểm 30/06/2025, khoảng thời gian mà Chi nhánh Tây Ninh có nhiều biến động trong cơ cấu dư nợ và là khoảng thời gian hợp lý để đánh giá xu hướng nợ xấu và hiệu quả của các biện pháp kiểm soát trong giai đoạn gần đây.

4. Phương pháp nghiên cứu Luận văn: Hoàn thiện hạn chế và xử lý nợ xấu tại NH Agribank.

Trong đề tài “Giải pháp hạn chế và xử lý nợ xấu tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Tây Ninh” phương pháp nghiên cứu định tính đóng vai trò quan trọng trong việc làm rõ các biện pháp để hạn chế và xử lý nợ xấu mà Chi nhánh Tây Ninh đã áp dụng từ năm 2020 đến thời điểm 30/06/2025. Cụ thể như sau:

• Phương pháp phân tích: Tác giả xem xét số liệu báo cáo về tỷ lệ nợ xấu tại Chi nhánh Tây Ninh để xác định xu hướng biến động từ đó tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến sự gia tăng nợ xấu tại Chi nhánh.
• Phương pháp tổng hợp: Tác giả thu thập và phân tích các nghiên cứu trước đây để xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài. Tổng hợp các chính sách ngân hàng và các tài liệu pháp lý có liên quan để đánh giá về các giải pháp hạn chế và xử lý nợ xấu đang được triển khai từ đó xác định được những khó khăn, vướng mắt và những hạn chế trong quy chế, quy định về hạn chế và xử lý nợ xấu mà Chi nhánh đang áp dụng.
• Phương pháp diễn giải và kết luận: Dựa trên dữ liệu thu thập được, tác giả đưa ra các kết luận và đề xuất các giải pháp mang tính thực tế nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác hạn chế và xử lý nợ xấu tại Agribank Tây Ninh, góp phần nâng cao chất lượng tín dụng, đảm bảo sự ổn định tài chính và thúc đẩy hoạt động kinh doanh của Chi nhánh.

5. Ý nghĩa của nghiên cứu

Đề tài “Giải pháp hạn chế và xử lý nợ xấu tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Tây Ninh” có ý nghĩa quan trọng trên nhiều phương diện:

5.1. Ý nghĩa về mặt khoa học

Đề tài cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý nợ xấu trong hệ thống ngân hàng thương mại, đặc biệt là tại hệ thống Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam nói chung và Chi nhánh Tây Ninh nói riêng.

Đề tài đóng góp vào kho tàng nghiên cứu về tài chính – ngân hàng, giúp các nhà nghiên cứu và quản lý có thêm dữ liệu tham khảo để phát triển các mô hình quản lý tín dụng hiệu quả hơn.

5.2. Ý nghĩa về mặt thực tiễn Luận văn: Hoàn thiện hạn chế và xử lý nợ xấu tại NH Agribank.

Đề tài giúp đánh giá thực trạng nợ xấu, xác định nguyên nhân phát sinh nợ xấu và đề xuất các biện pháp kiểm soát hiệu quả, giúp Chi nhánh nâng cao chất lượng tín dụng, giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa hoạt động kinh doanh và đề xuất các giải pháp xử lý nợ xấu, giúp ngân hàng cải thiện khả năng thu hồi nợ và tăng cường quản lý rủi ro tín dụng

6. Cấu trúc của luận văn

Để đảm bảo tính hệ thống và logic trong triển khai nội dung nghiên cứu, luận văn được xây dựng theo kết cấu ba chương chính, bên cạnh phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và các phụ lục hỗ trợ. Cụ thể như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận về nợ xấu trong Ngân hàng.

Chương này trình bày nền tảng lý thuyết liên quan đến nợ xấu, bao gồm khái niệm, nguyên nhân hình thành, phân loại, tác động và các chỉ tiêu đánh giá công tác quản lý nợ xấu. Ngoài ra, chương cũng tổng hợp kinh nghiệm xử lý nợ xấu tại một số quốc gia trên thế giới và tại Việt Nam, tạo nền móng học thuật để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp trong những chương sau.

Chương 2: Thực trạng nợ xấu tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Tây Ninh

Nội dung chương này tập trung phân tích hoạt động tín dụng và thực trạng phát sinh nợ xấu tại chi nhánh Tây Ninh trong giai đoạn gần đây. Thông qua số liệu cụ thể và minh chứng thực tế, chương đánh giá mức độ rủi ro tín dụng, nguyên nhân phát sinh nợ xấu, cơ cấu nợ theo ngành nghề và hiệu quả các biện pháp xử lý hiện hành, làm cơ sở nhận diện các điểm còn hạn chế.

Chương 3: Giải pháp hạn chế và xử lý nợ xấu tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Tây Ninh

Dựa trên những vấn đề được phân tích ở chương 2 và khung lý luận từ chương 1, chương cuối cùng của luận văn sẽ đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện nhằm kiểm soát nợ xấu tại Agribank Chi nhánh Tây Ninh. Các giải pháp được trình bày theo nhóm: nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng, cải tiến quy trình xử lý nợ, ứng dụng công nghệ, hoàn thiện cơ chế pháp lý và nâng cao năng lực nguồn nhân lực. Qua đó, luận văn kỳ vọng đóng góp thiết thực cho việc cải thiện chất lượng tín dụng và nâng cao hiệu quả hoạt động tài chính của Chi nhánh trong thời gian tới.

Chương 1. Cơ sở lý luận về nợ xấu trong ngân hàng

Trong bối cảnh ngành ngân hàng đang đối mặt với những áp lực ngày càng lớn từ rủi ro tín dụng, đặc biệt là tình trạng gia tăng nợ xấu, việc nghiên cứu cơ sở lý luận về nợ xấu trở thành yêu cầu thiết yếu. Chương này sẽ hệ thống hóa các khái niệm, nguyên nhân, phân loại và tác động của nợ xấu trong hoạt động ngân hàng, đồng thời trình bày các chỉ tiêu đánh giá, cũng như kinh nghiệm xử lý nợ xấu tại một số quốc gia và tại Việt Nam. Đây là nền tảng học thuật quan trọng giúp luận văn định hình khung phân tích và tiếp cận vấn đề trong các chương sau.

1.1. Khái niệm về nợ xấu trong hoạt động ngân hàng Luận văn: Hoàn thiện hạn chế và xử lý nợ xấu tại NH Agribank.

Cho đến nay, chưa có một định nghĩa thống nhất về nợ xấu được áp dụng đồng bộ giữa tất cả các tổ chức tài chính, ngân hàng thương mại và tổ chức quốc tế. Tùy thuộc vào từng đơn vị, phương pháp đánh giá và cách tiếp cận của họ đối với vấn đề tín dụng, khái niệm nợ xấu có thể được hiểu theo nhiều cách khác nhau.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (International Monetary Fund – IMF) xác định nợ xấu dựa trên hai tiêu chí chính: thời gian quá hạn thanh toán và khả năng trả nợ của khách hàng. Một khoản vay được phân loại là nợ xấu nếu quá hạn gốc hoặc lãi từ 90 ngày trở lên, hoặc lãi quá hạn được vốn hóa, cơ cấu lại hoặc chậm trả theo thỏa thuận — dù chưa phát sinh nợ quá hạn ngay lập tức, vẫn tiềm ẩn rủi ro tín dụng. Ngoài yếu tố thời gian, IMF còn xem xét khả năng tài chính của người vay. Nếu có bằng chứng cho thấy người vay mất khả năng chi trả, khoản vay có thể được xếp vào nhóm nợ xấu dù chưa đến hạn. Cách tiếp cận này phản ánh sự linh hoạt trong đánh giá rủi ro và hỗ trợ ngân hàng chủ động trong quản lý, xử lý nợ xấu trước khi tình trạng trở nên nghiêm trọng.

Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng (BCBS) không định nghĩa cụ thể về nợ xấu, mà nhấn mạnh cách tiếp cận đánh giá linh hoạt của các ngân hàng. Theo BCBS, nợ xấu là khoản nợ đã quá hạn mà người vay không có khả năng thanh toán đầy đủ gốc và lãi, ngay cả khi chưa có biện pháp thu hồi nợ. Khác với việc áp dụng mốc thời gian cố định, BCBS khuyến khích các tổ chức tài chính đánh giá khoản vay dựa trên tình hình thực tế, gồm: năng lực tài chính của người vay, hiệu quả hoạt động doanh nghiệp và yếu tố kinh tế vĩ mô ảnh hưởng đến khả năng chi trả. BCBS cũng khuyến nghị ngân hàng cần thường xuyên đánh giá khả năng thanh toán của khách hàng và áp dụng chiến lược quản lý tín dụng phù hợp, nhằm giảm thiểu rủi ro và duy trì sự ổn định hệ thống tài chính (Basel Committee on Banking Supervision, 2016).

Định nghĩa về nợ xấu theo Ernst & Young (2004) mang tính thực tiễn cao, nhấn mạnh đến hiệu quả kinh tế và khả năng thu hồi khoản vay hơn là chỉ dựa vào thời gian quá hạn. Cụ thể, một khoản vay được xem là nợ xấu khi không thể thu hồi được hoặc không tạo ra lợi ích tài chính cho ngân hàng, bất kể khoản vay đó đã quá hạn hay chưa. Điều này có nghĩa rằng, nếu ngân hàng có cơ sở để xác định người vay mất khả năng thanh toán hoặc khoản vay không mang lại dòng tiền, họ có thể chủ động phân loại vào nhóm nợ xấu. So với định nghĩa của IMF – vốn chủ yếu căn cứ vào thời gian trễ hạn (từ 90 ngày trở lên) và khả năng trả nợ – cách tiếp cận của Ernst & Young linh hoạt hơn, cho phép tổ chức tín dụng phát hiện sớm rủi ro tiềm ẩn và xử lý trước khi khoản vay thực sự trở nên mất vốn. Đây là hướng tiếp cận có giá trị trong quản trị rủi ro tín dụng hiện đại, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế còn nhiều biến động và năng lực trả nợ của doanh nghiệp đang chịu ảnh hưởng từ các yếu tố bên ngoài như lãi suất, lạm phát và chính sách vĩ mô (Ernst & Young, 2004). Luận văn: Hoàn thiện hạn chế và xử lý nợ xấu tại NH Agribank.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam định nghĩa nợ xấu tại Thông tư số 11/2021/TT-NHNN ban hành ngày 21/01/2021 là các khoản nợ thuộc nhóm 3, 4 và 5 được quy định cụ thể tại Điều 10 và Điều 11 Thông tư này. Cụ thể, nợ nhóm 3 (nợ dưới chuẩn) là các khoản nợ quá hạn từ 90 ngày đến 180 ngày, nợ nhóm 4 (nợ nghi ngờ) là các khoản nợ quá hạn từ 180 ngày đến 360 ngày và nợ nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) là các khoản nợ quá hạn trên 360 ngày (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, 2021).

Điều 195 Luật Các Tổ chức Tín dụng năm 2024 quy định nợ xấu được phân thành hai loại: nợ xấu nội bảng và nợ xấu ngoại bảng. Nợ xấu nội bảng là các khoản nợ thuộc nhóm 3, 4 và 5 theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, đang được hạch toán trong bảng cân đối kế toán. Trong khi đó, nợ xấu ngoại bảng là các khoản nợ đã được xử lý bằng nguồn dự phòng rủi ro nhưng chưa thu hồi được, hiện đang theo dõi ngoài bảng cân đối kế toán. Cách tiếp cận này giúp phân loại rõ ràng giữa các khoản nợ đang được quản lý trực tiếp và các khoản đã chuyển sang trạng thái theo dõi đặc biệt, từ đó hỗ trợ công tác giám sát và xử lý nợ xấu một cách hiệu quả hơn (Quốc hội Việt Nam, 2024).

Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) tiếp cận nợ xấu không chỉ dựa trên thời gian quá hạn, mà còn xem xét khả năng thu hồi khoản vay, giá trị tài sản bảo đảm và mức độ rủi ro tín dụng. Theo VAMC, nợ xấu là các khoản nợ không thể thu hồi đúng hạn, có nguy cơ mất vốn, hoặc ảnh hưởng đến an toàn hoạt động của tổ chức tín dụng. Thông qua cơ chế mua nợ bằng trái phiếu đặc biệt, VAMC giúp ngân hàng chuyển nợ xấu ra khỏi bảng cân đối kế toán, từ đó tạo điều kiện tái cơ cấu tài chính và nâng cao năng lực tín dụng. Cách tiếp cận này mang tính thực tiễn cao, phù hợp với đặc thù thị trường tài chính Việt Nam và góp phần ổn định hệ thống ngân hàng (VAMC, 2014).

Mặc dù chưa có định nghĩa thống nhất giữa các tổ chức tài chính, nợ xấu thường được xác định dựa trên hai tiêu chí: khoản vay quá hạn từ 90 ngày trở lên, hoặc người vay bị đánh giá mất khả năng thanh toán, ngay cả khi chưa đến hạn.

Để đảm bảo tính nhất quán trong phân tích và đánh giá, bài luận văn này lựa chọn khái niệm nợ xấu theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tại Thông tư số 11/2021/TT-NHNN làm cơ sở xuyên suốt. Theo đó, nợ xấu là các khoản nợ thuộc nhóm 3 (nợ dưới chuẩn), nhóm 4 (nợ nghi ngờ) và nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn), được xác định dựa trên thời gian quá hạn và khả năng thanh toán của khách hàng.

1.2. Nguyên nhân phát sinh nợ xấu Luận văn: Hoàn thiện hạn chế và xử lý nợ xấu tại NH Agribank.

Sự hình thành và gia tăng nợ xấu trong hệ thống ngân hàng là kết quả của nhiều nguyên nhân phức hợp, phản ánh cả yếu tố bên ngoài và nội tại của tổ chức tín dụng cũng như khách hàng vay vốn.

1.2.1. Nguyên nhân khách quan

Nguyên nhân khách quan của nợ xấu là những yếu tố bên ngoài mà ngân hàng hoặc khách hàng vay vốn không thể kiểm soát trực tiếp. Bao gồm:

• a. Biến động chu kỳ kinh tế:

Suy thoái kinh tế, lạm phát cao và khủng hoảng tài chính là những yếu tố vĩ mô có tác động trực tiếp đến khả năng trả nợ của doanh nghiệp và cá nhân. Nền kinh tế suy yếu khiến doanh thu giảm, lạm phát làm tăng chi phí sinh hoạt, còn lãi suất cao gây áp lực lên chi phí vốn vay. Đồng thời, khủng hoảng tài chính làm suy giảm khả năng thanh khoản, từ đó làm gia tăng rủi ro tín dụng. Thực tế giai đoạn 2020–30/06/2025 đã ghi nhận nhiều biến động phản ánh rõ nét ảnh hưởng của các yếu tố này đến chất lượng tín dụng toàn hệ thống. Tăng trưởng kinh tế chậm lại, lạm phát duy trì ở mức cao và thị trường bất động sản đóng băng, trái phiếu doanh nghiệp gặp khó khăn kéo dài đã khiến tỷ lệ nợ xấu có xu hướng tăng mạnh. Những diễn biến này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với các tổ chức tín dụng trong việc nâng cao năng lực quản trị rủi ro và chủ động xử lý nợ xấu nhằm đảm bảo an toàn hoạt động và ổn định tài chính (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, 2024).

• b. Tác động do thay đổi các chính sách vĩ mô:

Những biến động trong chính sách tiền tệ, tín dụng và thuế có ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh và khả năng trả nợ của doanh nghiệp và cá nhân. Việc điều chỉnh lãi suất làm thay đổi chi phí vốn, gây áp lực lên dòng tiền và khả năng thanh toán nợ. Đồng thời, chính sách tín dụng thắt chặt thông qua kiểm soát tăng trưởng dư nợ và quy trình cấp vốn khiến khả năng tiếp cận nguồn lực tài chính bị hạn chế. Trong khi đó, các điều chỉnh về thuế như tăng thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc thuế giá trị gia tăng có thể làm giảm lợi nhuận, ảnh hưởng đến năng lực tài chính của người vay. Những yếu tố này không chỉ làm gia tăng nguy cơ phát sinh nợ xấu, mà còn đặt ra yêu cầu đối với công tác giám sát tài chính và quản trị rủi ro tín dụng một cách chủ động và hiệu quả (Nguyễn Thị Hồng & Trần Văn Bình, 2022).

• c. Biến động thị trường: Luận văn: Hoàn thiện hạn chế và xử lý nợ xấu tại NH Agribank.

Biến động giá cả hàng hóa, bất động sản và tỷ giá ngoại tệ là những yếu tố vĩ mô có ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị tài sản đảm bảo và khả năng thu hồi nợ của ngân hàng. Khi giá bất động sản suy giảm, giá trị tài sản thế chấp cũng giảm theo, khiến quá trình xử lý tài sản để thu hồi vốn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt đối với các khoản vay có tỷ lệ tài sản đảm bảo cao. Tương tự, biến động tỷ giá ngoại tệ làm tăng chi phí trả nợ đối với các khoản vay bằng ngoại tệ, gây áp lực lên dòng tiền của doanh nghiệp, nhất là nhóm hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu. Những yếu tố này không chỉ làm suy giảm khả năng thanh toán của người vay, mà còn khiến giá trị tài sản đảm bảo không còn đủ để bù đắp khoản vay, buộc ngân hàng phải trích lập dự phòng lớn hơn và đối mặt với nguy cơ mất vốn. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, khi giá tài sản giảm và tỷ giá biến động mạnh, tỷ lệ nợ xấu có xu hướng gia tăng, phản ánh mối liên hệ chặt chẽ giữa biến động vĩ mô và rủi ro tín dụng (Borio & Drehmann, 2009; IMF, 2022).

• d. Thiên tai và dịch bệnh và các rủi ro từ thiên nhiên:

Thiên tai và dịch bệnh là những yếu tố khách quan có khả năng gây gián đoạn nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất – kinh doanh, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền và khả năng trả nợ của doanh nghiệp và cá nhân. Các hiện tượng như bão lũ, hạn hán, sạt lở hay dịch bệnh quy mô lớn có thể làm đứt gãy chuỗi cung ứng, gia tăng chi phí vận hành và suy giảm doanh thu, khiến nhiều đơn vị mất khả năng duy trì tài chính ổn định. Trong lĩnh vực ngân hàng, những biến động này làm gia tăng rủi ro tín dụng, đặc biệt tại các tổ chức có danh mục cho vay tập trung vào nông nghiệp, dịch vụ và vận tải. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra mối tương quan thuận chiều giữa thiên tai, dịch bệnh và tỷ lệ nợ xấu, cho thấy rủi ro này không chỉ mang tính ngắn hạn mà còn có thể trở thành rủi ro hệ thống nếu thiếu cơ chế ứng phó kịp thời (Nguyễn Văn Phúc & Trần Thị Mai, 2021).

• e. Biến động trong ngành nghề kinh doanh:

Biến động trong ngành nghề kinh doanh là một yếu tố khách quan có ảnh hưởng rõ rệt đến chất lượng tín dụng ngân hàng. Những ngành có chu kỳ kinh doanh biến động mạnh như bất động sản, vận tải, du lịch, nông nghiệp thường dễ bị tổn thương trước các cú sốc kinh tế, thiên tai hay thay đổi chính sách, dẫn đến suy giảm doanh thu, mất thanh khoản và gia tăng rủi ro tín dụng. Luận văn: Hoàn thiện hạn chế và xử lý nợ xấu tại NH Agribank.

Theo Nguyễn Minh Phương & cộng sự (2025), các ngân hàng thương mại có danh mục tín dụng tập trung vào các ngành nhiều biến động thường ghi nhận tỷ lệ nợ xấu cao hơn trung bình toàn hệ thống, đặc biệt với nợ nhóm 4 và 5 trong lĩnh vực bất động sản và dịch vụ giai đoạn 2023–2025. Nghiên cứu này sử dụng mô hình hồi quy tuyến tính trên dữ liệu 25 ngân hàng, cho thấy biến “tỷ trọng cho vay theo ngành” có tương quan cùng chiều với nợ xấu (p < 0.01).

Tương tự, Trần Huy Hoàng & Lê Thị Mỹ Tiên (2022) cũng chỉ ra rằng các ngành nhạy cảm với thiên tai, dịch bệnh và biến động vĩ mô như nông nghiệp và vận tải thường ghi nhận tỷ lệ nợ xấu cao hơn hẳn, đặc biệt khi thiếu sự đa dạng hóa trong danh mục cho vay. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của quản trị rủi ro theo ngành để giảm thiểu ảnh hưởng lên toàn hệ thống ngân hàng khi xảy ra biến động bất ngờ.

1.2.2. Nguyên nhân chủ quan

Nguyên nhân chủ quan của nợ xấu xuất phát từ chính ngân hàng hoặc khách hàng vay vốn, liên quan đến cách quản lý tài chính, chính sách tín dụng và khả năng kiểm soát rủi ro. Bao gồm:

• a. Chính sách tín dụng chưa hiệu quả:

Chính sách tín dụng thiếu chặt chẽ được xem là một nguyên nhân chủ quan quan trọng góp phần làm gia tăng nợ xấu trong hệ thống ngân hàng. Việc thiếu các tiêu chuẩn xét duyệt nghiêm ngặt, đặc biệt ở khâu thẩm định năng lực tài chính, lịch sử tín dụng và phương án vay vốn, khiến các tổ chức tín dụng dễ chấp thuận các khoản vay tiềm ẩn rủi ro cao, dẫn đến nguy cơ chuyển nhóm nợ. Trong bối cảnh các chính sách hỗ trợ tín dụng kết thúc, chất lượng tín dụng có xu hướng suy giảm rõ rệt. Nhiều nghiên cứu cho thấy, yếu tố thẩm định không toàn diện – do thiếu dữ liệu chuẩn hóa và quy trình đánh giá chưa hiệu quả – là một trong những tác nhân ảnh hưởng mạnh nhất đến tỷ lệ nợ xấu (Tôn Thất Viên, 2024). Từ đó có thể thấy, việc nâng cao năng lực thẩm định, cải tiến quy trình quản trị rủi ro và hoàn thiện chính sách tín dụng là những giải pháp trọng yếu nhằm kiểm soát chất lượng tín dụng và hạn chế phát sinh nợ xấu. Luận văn: Hoàn thiện hạn chế và xử lý nợ xấu tại NH Agribank.

• b. Quản lý rủi ro yếu kém:

Thiếu giám sát khoản vay thường xuyên là một nguyên nhân chủ quan quan trọng dẫn đến gia tăng nợ xấu trong hệ thống ngân hàng. Khi các khoản vay không được theo dõi định kỳ về dòng tiền và năng lực tài chính của khách hàng, các tổ chức tín dụng dễ bỏ qua những dấu hiệu cảnh báo sớm về rủi ro tín dụng, khiến việc xử lý nợ bị chậm trễ và nguy cơ mất vốn tăng cao. Việc thiếu quy trình giám sát sau cho vay không chỉ làm suy giảm hiệu quả kiểm soát tín dụng, mà còn làm tăng chi phí dự phòng và tỷ lệ chuyển nhóm nợ muộn. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, giám sát sau cho vay đóng vai trò trung gian quan trọng trong việc phát hiện sớm rủi ro và kiểm soát chất lượng tín dụng, đặc biệt tại các ngân hàng có danh mục cho vay lớn đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ (Nguyễn Hữu Khoa, 2022; Nguyễn Thị Hồng Vinh, 2021).

Từ đó có thể khẳng định, việc thiết lập quy trình giám sát khoản vay bài bản, đánh giá định kỳ tình hình tài chính và dòng tiền của khách hàng là giải pháp cần thiết để nâng cao chất lượng tín dụng và giảm thiểu rủi ro hệ thống.

• c. Khả năng tài chính của khách hàng:

Việc khách hàng vay vốn mà không có kế hoạch tài chính cụ thể là một nguyên nhân chủ quan phổ biến dẫn đến gia tăng rủi ro tín dụng trong hệ thống ngân hàng. Thiếu tính toán hợp lý về thu nhập, chi phí và nghĩa vụ nợ khiến người vay dễ mất kiểm soát dòng tiền, sử dụng vốn vay không hiệu quả, đầu tư sai hướng hoặc chi tiêu vượt khả năng chi trả. Hệ quả là khả năng thanh toán đúng hạn bị suy giảm, làm tăng nguy cơ phát sinh nợ xấu và ảnh hưởng đến sự ổn định của thị trường tín dụng. Trong bối cảnh đó, các tổ chức tín dụng cần thực hiện đánh giá kỹ lưỡng năng lực tài chính của khách hàng ngay từ khâu thẩm định, đồng thời triển khai các chương trình tư vấn tài chính cá nhân nhằm hỗ trợ người vay nâng cao năng lực quản lý tài chính và sử dụng vốn hiệu quả (Phạm Thị Thu Hà & Nguyễn Văn Lâm, 2021).

• d. Sử dụng vốn không hiệu quả: Luận văn: Hoàn thiện hạn chế và xử lý nợ xấu tại NH Agribank.

Sử dụng vốn vay sai mục đích là một nguyên nhân chủ quan phổ biến dẫn đến phát sinh nợ xấu trong hệ thống ngân hàng. Khi khoản vay bị sử dụng để đầu tư vào lĩnh vực có rủi ro cao như bất động sản hoặc chứng khoán, đặc biệt trong bối cảnh thị trường biến động, người vay dễ gặp thất thoát tài chính, gián đoạn dòng tiền và mất khả năng thanh toán, kéo theo nguy cơ chuyển nhóm nợ.

Các nghiên cứu như của Chu Minh Duy (2024), Nguyễn Thị Hồng Vinh (2021) và Nguyễn Minh Phương & cộng sự (2025) đều khẳng định rằng việc sử dụng vốn sai mục đích có mối tương quan chặt chẽ với tỷ lệ nợ xấu. Đặc biệt, các ngân hàng thiếu kiểm tra sau giải ngân thường ghi nhận tỷ lệ nợ nhóm 3 và 4 cao hơn trung bình ngành từ 0,6–1,2%. Biến “quản lý mục đích sử dụng vốn” cũng được xác định có ý nghĩa thống kê cao trong mô hình hồi quy nợ xấu.

Từ đó, có thể thấy việc siết chặt giám sát mục đích sử dụng vốn, minh bạch hóa phương án vay và hỗ trợ tư vấn tài chính là những giải pháp then chốt giúp kiểm soát rủi ro tín dụng và ổn định hoạt động ngân hàng.

• e. Thiếu minh bạch trong thông tin tín dụng:

Việc cung cấp thông tin sai lệch trong quá trình vay vốn là một nguyên nhân chủ quan đáng kể dẫn đến phát sinh nợ xấu trong hệ thống ngân hàng. Khi khách hàng cố tình che giấu tình trạng tài chính hoặc khai báo sai về tài sản và hiệu quả kinh doanh, các tổ chức tín dụng có thể đưa ra quyết định cấp vốn thiếu chính xác, làm gia tăng rủi ro tín dụng và nguy cơ chuyển nhóm nợ. Tình trạng này thường xuất hiện trong bối cảnh cạnh tranh tín dụng và thị trường biến động mạnh. Nhiều nghiên cứu đã khẳng định mối liên hệ chặt chẽ giữa chất lượng thông tin đầu vào và tỷ lệ nợ xấu, trong đó tính minh bạch được xác định là biến có ý nghĩa thống kê cao trong các mô hình phân tích rủi ro tín dụng (Nguyễn Thị Hồng Vinh, 2021; Trần Văn Dũng & cộng sự, 2023). Từ đó có thể thấy, việc tăng cường kiểm tra thông tin, yêu cầu chứng từ xác thực và áp dụng công nghệ xác minh là những giải pháp cấp thiết nhằm kiểm soát chất lượng tín dụng và đảm bảo sự ổn định tài chính của toàn hệ thống.

1.3. Phân loại nợ xấu Luận văn: Hoàn thiện hạn chế và xử lý nợ xấu tại NH Agribank.

Phân loại nợ xấu là bước quan trọng nhằm đánh giá mức độ rủi ro tín dụng và thiết lập các biện pháp xử lý phù hợp trong quản lý tín dụng. Theo Thông tư số 11/2021/TT-NHNN và Thông tư số 31/2024/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, nợ xấu được phân loại theo hai phương pháp:

• Phương pháp định lượng: dựa trên thời gian quá hạn thanh toán khoản
• Phương pháp định tính: căn cứ vào khả năng thu hồi vốn và mức độ tổn thất dự kiến.

Dựa vào đó, nợ xấu được chia làm 3 nhóm:

Nhóm 3 (Nợ dưới tiêu chuẩn): Bao gồm các khoản nợ quá hạn từ 91 đến 180 ngày hoặc được gia hạn lần đầu nhưng vẫn còn trong hạn. Ngoài ra, còn có các khoản nợ được miễn/giảm lãi do khách hàng không đủ khả năng trả, nợ bị yêu cầu thu hồi do vi phạm thỏa thuận nhưng chưa thu hồi trong vòng dưới 30 ngày.

Nhóm 4 (Nợ nghi ngờ): Là các khoản nợ quá hạn từ 181 đến 360 ngày, hoặc nợ cơ cấu lại lần đầu nhưng quá hạn đến 90 ngày. Ngoài ra, nợ cơ cấu lần hai vẫn trong hạn hoặc nợ bị yêu cầu thu hồi nhưng đã quá hạn từ 30 đến 60 ngày vẫn chưa thu hồi cũng thuộc nhóm này.

Nhóm 5 (Nợ có khả năng mất vốn): Bao gồm nợ quá hạn trên 360 ngày, nợ cơ cấu lần đầu quá hạn từ 91 ngày trở lên, nợ cơ cấu lần hai quá hạn, hoặc nợ vi phạm chưa thu hồi sau hơn 60 ngày. Nhóm này còn bao gồm các khoản nợ của khách hàng là tổ chức tín dụng đang bị kiểm soát đặc biệt hoặc bị phong tỏa vốn.

1.4. Tác động của nợ xấu

Nợ xấu có thể gây ra nhiều tác động tiêu cực đến hệ thống tài chính, ngân hàng và nền kinh tế nói chung. Một số ảnh hưởng chính bao gồm:

1.4.1. Tác động của nợ xấu lên hệ thống Ngân hàng: Luận văn: Hoàn thiện hạn chế và xử lý nợ xấu tại NH Agribank.

Nợ xấu là một trong những yếu tố rủi ro nghiêm trọng ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động và sự ổn định tài chính của hệ thống ngân hàng. Khi tỷ lệ nợ xấu gia tăng, các tổ chức tín dụng buộc phải thực hiện trích lập dự phòng rủi ro tín dụng nhằm bù đắp khả năng tổn thất, từ đó làm suy giảm lợi nhuận, giảm nguồn vốn khả dụng và hạn chế khả năng mở rộng tín dụng mới. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh nội bộ của ngân hàng mà còn tạo ra hiệu ứng lan tỏa đến toàn bộ nền kinh tế, khiến doanh nghiệp và cá nhân gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn phục vụ sản xuất – kinh doanh.

Việc trích lập dự phòng tuy là một bút toán chi phí không bằng tiền, nhưng có ảnh hưởng trực tiếp đến các chỉ số tài chính của ngân hàng. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng nợ xấu có mối quan hệ tiêu cực với các chỉ số hiệu quả hoạt động như tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA) và vốn chủ sở hữu (ROE). Cụ thể, mô hình hồi quy đa biến cho thấy biến “tỷ lệ nợ xấu” có tương quan nghịch với ROA, phản ánh rõ ràng rằng khi nợ xấu tăng, hiệu quả hoạt động ngân hàng có xu hướng suy giảm (Trần Vương Thịnh & Nguyễn Ngọc Hồng Loan, 2021).

1.4.2. Tác động của nợ xấu lên Khách hàng vay vốn:

Nợ xấu không chỉ gây ảnh hưởng tiêu cực tới hoạt động nội bộ của ngân hàng mà còn để lại hậu quả đáng kể đối với khách hàng vay vốn. Khi khoản vay bị chuyển sang nhóm nợ xấu (nhóm 3, 4 hoặc 5), khách hàng – bao gồm cả doanh nghiệp và cá nhân – sẽ bị ghi nhận trên hệ thống thông tin tín dụng quốc gia (CIC), làm suy giảm điểm tín dụng và hạn chế khả năng tiếp cận vốn trong tương lai. Ngoài việc bị từ chối cấp tín dụng mới, khách hàng còn có thể phải chịu lãi suất cao hơn do bị xếp vào nhóm rủi ro.

Đối với doanh nghiệp, nợ xấu không chỉ ảnh hưởng đến quan hệ tín dụng với ngân hàng mà còn làm suy giảm năng lực huy động vốn từ các kênh khác như phát hành trái phiếu, cổ phiếu hoặc tiếp cận quỹ đầu tư. Lịch sử tín dụng không minh bạch có thể làm giảm mức độ tin cậy của doanh nghiệp trong mắt nhà đầu tư, từ đó ảnh hưởng đến chiến lược tài chính dài hạn. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, yếu tố lịch sử tín dụng đóng vai trò quan trọng trong việc xác định khả năng tiếp cận vốn và chi phí vay của khách hàng (Ngân hàng Nhà nước, 2024; VCBS, 2024). Luận văn: Hoàn thiện hạn chế và xử lý nợ xấu tại NH Agribank.

1.4.3. Tác động của nợ xấu lên nền kinh tế:

Nợ xấu không chỉ là vấn đề nội bộ của hệ thống ngân hàng mà còn là tác nhân lan truyền rủi ro tài chính đến toàn bộ nền kinh tế. Khi tỷ lệ nợ xấu gia tăng, các tổ chức tín dụng thường buộc phải siết chặt hoạt động cấp vốn nhằm giảm thiểu rủi ro, dẫn đến gián đoạn chu kỳ sản xuất – tiêu dùng – đầu tư. Dòng vốn bị nghẽn khiến doanh nghiệp, đặc biệt là nhóm vừa và nhỏ, gặp khó khăn trong việc duy trì hoạt động, thanh toán cho nhà cung cấp và triển khai kế hoạch đầu tư.

Sự gián đoạn này kéo theo hệ quả suy giảm sản lượng, sa thải lao động và giảm thu nhập hộ gia đình, từ đó ảnh hưởng đến sức cầu thị trường và tạo ra vòng xoáy suy thoái kinh tế. Trong môi trường nợ xấu gia tăng, các chính sách kích cầu như giảm lãi suất hoặc nới lỏng tiền tệ cũng khó phát huy hiệu quả, do tâm lý thận trọng trong cấp vốn vẫn chi phối hoạt động tín dụng.

Nhiều nghiên cứu đã khẳng định rằng nợ xấu có mối quan hệ nghịch chiều với tăng trưởng kinh tế, đặc biệt trong các ngành sử dụng vốn vay lớn như xây dựng, sản xuất và dịch vụ. Tỷ lệ nợ xấu không chỉ phản ánh chất lượng tín dụng mà còn là biến số vĩ mô quan trọng ảnh hưởng đến chu kỳ tăng trưởng, ổn định tài chính và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế (Nguyễn Minh Phương & cộng sự, 2025).

1.5. Tầm quan trọng của việc hạn chế và xử lý nợ xấu

Quản lý và xử lý nợ xấu đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì ổn định tài chính và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Khi tỷ lệ nợ xấu gia tăng, dòng vốn bị đình trệ, khiến doanh nghiệp và cá nhân gặp khó khăn trong tiếp cận tín dụng, làm suy giảm đầu tư, sản xuất và việc làm. Đồng thời, hệ thống ngân hàng phải trích lập dự phòng, ảnh hưởng đến lợi nhuận và khả năng cấp vốn mới. Nếu không kiểm soát hiệu quả, nợ xấu có thể gây rủi ro thanh khoản và làm suy giảm niềm tin thị trường. Ngược lại, xử lý kịp thời giúp ổn định hoạt động ngân hàng, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển và đảm bảo dòng vốn lưu thông hiệu quả trong nền kinh tế (Trần Minh Thái, 2023).

1.6. Chỉ tiêu đánh giá công tác hạn chế và xử lý nợ xấu Luận văn: Hoàn thiện hạn chế và xử lý nợ xấu tại NH Agribank.

Trong quản trị tín dụng ngân hàng, việc hạn chế và xử lý nợ xấu là một trong những nhiệm vụ trọng yếu nhằm đảm bảo an toàn hệ thống tài chính và duy trì chất lượng tăng trưởng tín dụng. Để đánh giá hiệu quả của công tác này, các tổ chức tín dụng thường sử dụng hệ thống chỉ tiêu định lượng và định tính phản ánh khả năng kiểm soát rủi ro, năng lực xử lý khoản vay và mức độ cải thiện chất lượng danh mục tín dụng.

1.6.1. Tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ

Tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ là chỉ tiêu cốt lõi phản ánh mức độ rủi ro tín dụng trong toàn bộ danh mục cho vay của tổ chức tín dụng. Chỉ tiêu này được tính theo công thức:

Trong đó, tổng dư nợ xấu là giá trị các khoản vay có dấu hiệu rủi ro cao, còn tổng dư nợ cho vay là toàn bộ các khoản giải ngân đang được các tổ chức tín dụng quản lý (không bao gồm các khoản nợ đã xử lý rủi ro hoặc hạch toán ngoại bảng).

Tỷ lệ nợ xấu là một trong các chỉ số bắt buộc trong hệ thống giám sát an toàn vốn theo Thông tư số 41/2016/TT-NHNN, được sử dụng để đánh giá mức độ lành mạnh tài chính của tổ chức tín dụng và khả năng duy trì tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu. Chỉ tiêu này cũng là cơ sở để cơ quan quản lý xác định yêu cầu trích lập dự phòng, kiểm soát chất lượng tín dụng và đưa ra các biện pháp điều chỉnh phù hợp nhằm đảm bảo ổn định hệ thống ngân hàng.

1.6.2. Tỷ lệ thu hồi nợ sau xử lý

Tỷ lệ xử lý nợ xấu là một chỉ tiêu quan trọng phản ánh hiệu quả thực tế của các biện pháp thu hồi nợ như bán tài sản bảo đảm, thi hành án, hoặc thu hồi từ các khoản đã trích lập dự phòng. Chỉ tiêu này được tính theo công thức:

Trong đó, giá trị nợ xấu đã xử lý bao gồm các khoản thu hồi được thông qua các biện pháp pháp lý và tài chính, còn tổng giá trị nợ xấu phát sinh là toàn bộ các khoản nợ được phân loại vào nhóm 3, 4 và 5 trong kỳ đánh giá.

Việc xử lý nợ xấu hiệu quả không chỉ giúp cải thiện bảng cân đối kế toán của ngân hàng mà còn góp phần ổn định thị trường tài chính và tăng khả năng quay vòng vốn. Tuy nhiên, hiệu quả xử lý phụ thuộc lớn vào tính thanh khoản của tài sản bảo đảm, quy trình pháp lý và diễn biến thị trường. Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS 28) và Thông tư số 11/2021/TT-NHNN, các khoản thu hồi từ dự phòng phải được ghi nhận đúng nguyên tắc, đảm bảo tính minh bạch và phản ánh đúng hiệu quả tài chính của tổ chức tín dụng (Bộ Tài chính, 2005; Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, 2021).

1.6.3. Tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro tín dụng (DPRR) so với nợ xấu phát sinh Luận văn: Hoàn thiện hạn chế và xử lý nợ xấu tại NH Agribank.

Tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro tín dụng (DPRR) so với nợ xấu phát sinh là một chỉ số phản ánh mức độ thận trọng của tổ chức tín dụng trong việc phòng ngừa tổn thất từ các khoản vay có nguy cơ không thu hồi được. Chỉ tiêu này thể hiện khả năng tài chính của ngân hàng trong việc chủ động ứng phó với rủi ro tín dụng thông qua việc trích lập các khoản dự phòng phù hợp. Về mặt kỹ thuật, tỷ lệ này được tính theo công thức:

Trong đó: Giá trị dự phòng rủi ro tín dụng đã trích lập là khoản chi phí được ghi nhận nhằm bù đắp tổn thất tiềm tàng từ các khoản nợ xấu, căn cứ theo quy định tại Điều 13 và Điều 14 của Thông tư số 11/2021/TT-NHNN. Giá trị nợ xấu phát sinh trong kỳ là tổng giá trị các khoản vay được phân loại vào nhóm 3, 4 và 5 trong kỳ báo cáo.

Theo quy định hiện hành, việc trích lập dự phòng phải được thực hiện định kỳ, bảo đảm đầy đủ và đúng nguyên tắc kế toán nhằm phản ánh trung thực tình hình tài chính của tổ chức tín dụng. Tỷ lệ DPRR càng cao cho thấy ngân hàng càng thận trọng trong quản trị rủi ro, đồng thời nâng cao khả năng chống chịu trước các biến động kinh tế và tín dụng. Đây cũng là một trong những chỉ tiêu được sử dụng trong giám sát an toàn hoạt động ngân hàng và đánh giá hiệu quả công tác quản trị tín dụng nội bộ.

1.6.4. Tỷ lệ nợ cơ cấu lại trên tổng nợ xấu

Tỷ lệ nợ cơ cấu lại trên tổng nợ xấu là một chỉ tiêu phản ánh mức độ hỗ trợ của tổ chức tín dụng đối với khách hàng gặp khó khăn trong bối cảnh kinh tế biến động. Chỉ tiêu này thể hiện khả năng linh hoạt của ngân hàng trong việc tái cấu trúc các khoản vay nhằm giảm áp lực trả nợ cho khách hàng, đồng thời hạn chế sự chuyển nhóm nợ sang trạng thái rủi ro cao hơn. Về mặt kỹ thuật, tỷ lệ này được tính theo công thức: Luận văn: Hoàn thiện hạn chế và xử lý nợ xấu tại NH Agribank.

Trong đó, tổng dư nợ được cơ cấu lại là giá trị các khoản vay được điều chỉnh thời hạn trả nợ, miễn giảm lãi hoặc tái cấu trúc theo quy định tại Nghị quyết số 42/2017/QH14 và Thông tư số 02/2023/TT-NHNN. Tổng dư nợ xấu là tổng giá trị các khoản vay thuộc nhóm 3, 4 và 5 theo phân loại của Ngân hàng Nhà nước.

Việc cơ cấu lại nợ không làm thay đổi bản chất rủi ro tín dụng, nhưng là giải pháp tạm thời giúp khách hàng duy trì khả năng thanh toán và hoạt động sản xuất –kinh doanh. Theo quy định tại Điều 4 và Điều 6 của Thông tư số 02/2023/TT-NHNN, tổ chức tín dụng được phép thực hiện cơ cấu lại thời hạn trả nợ và giữ nguyên nhóm nợ trong một số trường hợp cụ thể, nhằm hỗ trợ khách hàng vượt qua khó khăn tài chính. Tỷ lệ này cũng là cơ sở để đánh giá mức độ chủ động của ngân hàng trong việc đồng hành cùng khách hàng, đồng thời phản ánh hiệu quả triển khai các chính sách hỗ trợ tín dụng theo định hướng của Nhà nước

1.6.5. Tỷ lệ giảm nợ nhóm 5 qua các kỳ báo cáo

Tỷ lệ giảm nợ nhóm 5 qua các kỳ báo cáo là chỉ tiêu phản ánh khả năng phục hồi của các khoản vay có nguy cơ mất vốn cao nhất trong hệ thống tín dụng. Việc theo dõi tỷ lệ giảm nợ nhóm này qua các kỳ báo cáo giúp đánh giá hiệu quả của các biện pháp xử lý nợ xấu như tái cơ cấu khoản vay, tăng cường quản trị rủi ro, hoặc thu hồi thông qua tài sản bảo đảm.

• Về mặt kỹ thuật, tỷ lệ này được tính như sau:

Trong đó, giá trị nợ nhóm 5 giảm trong kỳ là phần dư nợ đã được xử lý, thu hồi, hoặc chuyển sang nhóm nợ có mức độ rủi ro thấp hơn. Tổng giá trị nợ nhóm 5 đầu kỳ là giá trị ghi nhận tại thời điểm đầu kỳ báo cáo.

Chỉ tiêu này phản ánh mức độ cải thiện chất lượng tín dụng và khả năng phục hồi của các khoản vay có rủi ro cao. Việc giảm tỷ lệ nợ nhóm 5 cho thấy ngân hàng đã triển khai hiệu quả các biện pháp quản trị rủi ro, đồng thời góp phần nâng cao năng lực tài chính và ổn định hệ thống tín dụng. Theo quy định hiện hành, các khoản nợ nhóm 5 khi được xử lý phải tuân thủ nguyên tắc ghi nhận, hoàn nhập dự phòng và phân loại lại theo đúng chuẩn mực kế toán và quy định của Ngân hàng Nhà nước (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, 2021; Bộ Tài chính, 2005). Luận văn: Hoàn thiện hạn chế và xử lý nợ xấu tại NH Agribank.

1.6.6. Chênh lệch giữa dư nợ mới phát sinh và nợ xấu phát sinh trong kỳ

Chênh lệch giữa dư nợ mới phát sinh và nợ xấu phát sinh trong kỳ là một chỉ tiêu phản ánh chất lượng tăng trưởng tín dụng của tổ chức tín dụng trong từng giai đoạn. Chỉ tiêu này cho thấy mức độ hiệu quả trong việc mở rộng tín dụng đi kèm với khả năng kiểm soát rủi ro tín dụng. Về mặt kỹ thuật, chỉ tiêu được xác định theo công thức:

• Chênh lệch tín dụng ròng = Dư nợ mới phát sinh trong kỳ − Nợ xấu phát sinh trong kỳ

Trong đó, dư nợ mới phát sinh trong kỳ là tổng giá trị các khoản vay mới được cấp trong kỳ báo cáo, phản ánh xu hướng mở rộng tín dụng. Nợ xấu phát sinh trong kỳ là tổng giá trị các khoản vay chuyển sang nhóm 3, 4 hoặc 5 trong cùng kỳ, phản ánh rủi ro tín dụng phát sinh.

Chỉ tiêu này có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh giá chất lượng tài sản sinh lời của ngân hàng. Nếu dư nợ mới phát sinh cao hơn đáng kể so với nợ xấu phát sinh, điều đó cho thấy tín dụng đang được mở rộng có kiểm soát, chất lượng tín dụng được cải thiện và rủi ro được quản lý hiệu quả. Ngược lại, nếu nợ xấu phát sinh tăng nhanh hơn dư nợ mới, điều đó phản ánh tín dụng tăng trưởng thiếu bền vững, tiềm ẩn rủi ro hệ thống.

1.7. Kinh nghiệm trong hạn chế và xử lý nợ xấu đã được nghiên cứu và thực hiện Luận văn: Hoàn thiện hạn chế và xử lý nợ xấu tại NH Agribank.

1.7.1. Kinh nghiệm quản lý và xử lý nợ xấu tại các quốc gia trên thế giới

• a, Kinh nghiệm quản lý và xử lý nợ xấu tại Australia

Trong bối cảnh toàn cầu hóa tài chính, Australia nổi bật với hệ thống ngân hàng phát triển và cơ chế giám sát chặt chẽ. Tính đến năm 2024, tổng tài sản của bốn ngân hàng lớn nhất – Commonwealth Bank, Westpac, ANZ và NAB – đã vượt 3.000 tỷ AUD (Fiskil, 2024). Cơ quan Quản lý Thận trọng Australia (APRA) và Ngân hàng Dự trữ Australia (RBA) giữ vai trò trung tâm trong việc triển khai các chuẩn mực Basel II và Basel III, giúp duy trì ổn định hệ thống.

Một điểm đáng chú ý là tỷ lệ vốn chủ sở hữu cấp 1 (CET1) trung bình trên 10,5% tổng tài sản rủi ro, cao hơn yêu cầu Basel III (APRA, 2024). Về quản trị rủi ro tín dụng, các ngân hàng Australia sử dụng hệ thống xếp hạng nội bộ, kết hợp giữa định lượng và định tính, giúp phân loại rủi ro hiệu quả. Theo RBA, tỷ lệ nợ xấu duy trì dưới 1%, trong đó khoản vay quá hạn và âm vốn chủ sở hữu chỉ chiếm 0,01%; tỷ lệ phục hồi sau hỗ trợ đạt đến 67% (ASIC, 2024).

Về xử lý nợ xấu, Australia áp dụng mô hình quản trị rủi ro tập trung, bộ phận rủi ro hoạt động độc lập dưới quyền Hội đồng quản trị. Các chiến lược bao gồm tái cấu trúc khoản vay, bán nợ và dùng biện pháp pháp lý để thu hồi tài sản. Ngoài ra, việc công bố thông tin tài chính theo Basel III – Pillar 3 giúp nâng cao tính minh bạch và củng cố lòng tin thị trường.

Thực tiễn từ Australia mang lại bài học quan trọng cho các quốc gia đang phát triển như Việt Nam, đặc biệt trong xây dựng khung pháp lý vững chắc, nâng cao năng lực giám sát và quản trị rủi ro nội bộ.

• b. Kinh nghiệm quản lý và xử lý nợ xấu tại Thái Lan

Thái Lan là quốc gia đang phát triển có hệ thống ngân hàng ổn định nhưng đang đối mặt với thách thức lớn về nợ hộ gia đình. Tính đến quý I/2025, dư nợ hộ gia đình đã chiếm 89% GDP (13,5 nghìn tỷ baht), thuộc nhóm cao nhất châu Á – Thái Bình Dương (IMF, 2025). Luận văn: Hoàn thiện hạn chế và xử lý nợ xấu tại NH Agribank.

Mặc dù các tổ chức tài chính tại Thái Lan đã triển khai chuẩn mực Basel II & III, hệ thống tín dụng tiêu dùng vẫn tiềm ẩn rủi ro do tỷ lệ vay không đảm bảo cao. Khoản vay cá nhân và thẻ tín dụng chiếm tới 28% tổng dư nợ, với tỷ lệ nợ xấu nhóm này lên đến 4,61% (quý III/2024).

Để xử lý, Ngân hàng Trung ương Thái Lan (BOT) đã triển khai chương trình tái cấu trúc như Debt Clinic và Khun Soo, Rao Chuay, cùng chính sách Responsible Lending từ năm 2024 nhằm kiểm soát hành vi cho vay và hạn chế bán nợ. Dù vậy, tổng nợ xấu hộ gia đình vẫn tăng lên 1,23 nghìn tỷ baht vào tháng 1/2025, tăng 25% so với cuối 2022, với hơn 3,28 triệu người vay chịu ảnh hưởng.

Thực tiễn này cho thấy các quốc gia đang phát triển như Việt Nam cần thiết lập cơ chế giám sát minh bạch, triển khai chương trình tái cấu trúc mục tiêu và tăng cường giáo dục tài chính. Đồng thời, việc áp dụng chuẩn Basel nên được điều chỉnh phù hợp với đặc thù thị trường nội địa, đặc biệt ở mảng tín dụng tiêu dùng.

• c. Kinh nghiệm quản lý và xử lý nợ xấu tại Hàn Quốc

Hàn Quốc từng trải qua nhiều biến động tài chính nghiêm trọng như khủng hoảng năm 1997 và toàn cầu năm 2008, song đã phục hồi hiệu quả nhờ cải cách hệ thống ngân hàng và khung pháp lý vững chắc. Tính đến cuối năm 2024, tổng tài sản ngân hàng thương mại đạt hơn 3.200 nghìn tỷ KRW; tỷ lệ vốn cấp 1 trung bình đạt 13,5% RWA, vượt chuẩn Basel III (BoK, 2025; BIS, 2024).

Dưới sự giám sát của BoK và FSC, hệ thống ngân hàng Hàn Quốc triển khai đầy đủ chuẩn mực Basel II & III, áp dụng phương pháp xếp hạng tín dụng nội bộ (IRB) kết hợp dữ liệu định lượng và định tính. Tỷ lệ nợ xấu duy trì dưới 0,5%, phản ánh hiệu quả quản trị rủi ro (IMF, 2020). Luận văn: Hoàn thiện hạn chế và xử lý nợ xấu tại NH Agribank.

Về xử lý nợ, chương trình tái cấu trúc của Korea Resolution & Collection Corporation (KR&C) cho thấy hiệu quả cao: tăng miễn giảm gốc từ 60% lên 70% giúp người hưởng lợi có khả năng trả nợ gấp 3,8 lần nhóm không hưởng lợi (Kim & Noh, 2022), dù vẫn tồn tại nguy cơ “moral hazard”. Trong giai đoạn COVID-19, Hàn Quốc áp dụng các gói hỗ trợ như hoãn nợ, giảm lãi suất và bảo lãnh tín dụng, tuy nhiên sau khi kết thúc, rủi ro thanh toán gia tăng, đặc biệt ở người cao tuổi và lao động tự do. Theo KR&C, tỷ lệ hộ gia đình có DSR trên 40% tăng từ 2,7% (2018) lên 6,3% (2021); nhóm vay trên 60 tuổi chiếm hơn 22% tổng người vay rủi ro.

• d. Kinh nghiệm quản lý và xử lý nợ xấu tại Trung Quốc

Trong hai thập kỷ qua, Trung Quốc đã trở thành một trong những nền kinh tế có mức độ tăng trưởng tín dụng nhanh nhất thế giới, đồng thời đối mặt với những thách thức ngày càng lớn về nợ xấu và hiệu quả tín dụng. Tính đến cuối năm 2023, tỷ lệ nợ trên GDP của Trung Quốc đã vượt 300%, tăng mạnh so với mức 250% năm 2021, phản ánh xu hướng sử dụng tín dụng để thúc đẩy đầu tư không hiệu quả và tăng trưởng không bền vững (IMF, 2023; Pettis, 2024).

Hệ thống ngân hàng Trung Quốc được giám sát bởi Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) và Ủy ban Quản lý Ngân hàng và Bảo hiểm Trung Quốc (CBIRC), với việc triển khai các chuẩn mực Basel II từ năm 2008 và Basel III từ năm 2013 (BIS, 2024). Các ngân hàng lớn như ICBC, Bank of China và China Construction Bank đã áp dụng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ (IRB), kết hợp giữa dữ liệu định lượng (DSR, lịch sử tín dụng) và yếu tố định tính (ngành nghề, độ tuổi, thu nhập). Tuy nhiên, theo Fitch Ratings, tỷ lệ tín dụng kém hiệu quả vẫn chiếm khoảng 16% tổng tín dụng hệ thống vào cuối năm 2024, cho thấy rủi ro tiềm ẩn vẫn còn cao (Fitch, 2025).

Trung Quốc áp dụng nhiều biện pháp xử lý nợ xấu theo hướng đa tầng, gồm: tái cấu trúc khoản vay qua các công ty quản lý tài sản (AMCs) như Huarong và Cinda; bán nợ xấu cho tổ chức tư nhân hoặc qua thị trường thứ cấp; và hỗ trợ vốn từ chính phủ nhằm giảm áp lực tài chính cho các ngân hàng nhà nước (Fitch, 2025).

Ngoài ra, Trung Quốc cũng áp dụng các biện pháp giám sát vĩ mô như kiểm soát tỷ lệ DSR (Debt Service Ratio) và hạn chế tín dụng vào các lĩnh vực rủi ro cao như bất động sản. Theo báo cáo của SAFE, tổng nợ nước ngoài của Trung Quốc vào tháng 9/2024 đạt 17.6 nghìn tỷ RMB, trong đó 44% thuộc về các ngân hàng thương mại, phản ánh vai trò trung tâm của hệ thống ngân hàng trong cơ cấu nợ quốc gia (SAFE, 2024). Luận văn: Hoàn thiện hạn chế và xử lý nợ xấu tại NH Agribank.

Mặc dù đã triển khai nhiều biện pháp quản lý tín dụng, Trung Quốc vẫn đối mặt với các thách thức như: tăng trưởng tín dụng vượt xa GDP danh nghĩa, thiếu minh bạch trong công bố thông tin nợ xấu, đặc biệt tại các ngân hàng địa phương và tổ chức tài chính ngầm, cùng với rủi ro đạo đức phát sinh từ kỳ vọng hỗ trợ của Nhà nước trong khủng hoảng. Từ thực tiễn này, có thể rút ra một số bài học cho Việt Nam: cần xây dựng hệ thống giám sát rủi ro tín dụng theo chuẩn Basel III, đặc biệt là quản lý DSR và khả năng chi trả; tăng cường minh bạch thông tin về chất lượng tài sản; triển khai các công cụ xử lý nợ xấu đa tầng, kết hợp giữa thị trường và chính sách công; đồng thời hạn chế phụ thuộc vào tín dụng để thúc đẩy tăng trưởng, hướng đến hiệu quả sử dụng vốn.

1.7.2. Kinh nghiệm quản lý và xử lý nợ xấu tại Việt Nam

Tiếp nối kinh nghiệm từ Australia, Hàn Quốc và Trung Quốc, có thể thấy mỗi quốc gia đều lựa chọn giải pháp xử lý nợ xấu phù hợp với đặc điểm pháp lý và thị trường riêng. Điểm chung là sự kết hợp giữa khuôn khổ pháp lý minh bạch, quản trị rủi ro hiện đại và vai trò điều phối của Nhà nước. Những bài học này gợi mở hướng tiếp cận tổng thể cho Việt Nam trong việc xây dựng hành lang pháp lý dài hạn, nâng cao năng lực tự chủ của tổ chức tín dụng và thiết lập định chế chuyên trách để xử lý nợ xấu một cách bền vững.

• a. Quản lý nợ xấu tại NHTM Cổ Phần Đầu tư Và Phát triển Việt Nam –Chi nhánh Bắc Quảng Bình

Theo Nguyễn Tiến Đức (2017), tổng dư nợ cho vay của chi nhánh tăng từ 2.651 tỷ đồng năm 2014 lên 3.833 tỷ đồng năm 2016. Đáng chú ý, tổng nợ xấu trong cùng kỳ giảm từ 60,9 tỷ đồng (2,3%) xuống còn 26,5 tỷ đồng (0,7%), thể hiện hiệu quả đáng kể trong công tác quản lý tín dụng. Các giải pháp chính bao gồm: kiểm tra sau cho vay, thanh lý tài sản bảo đảm, xử lý nợ ngoài bảng, chuyển nợ thành vốn góp và trích lập dự phòng rủi ro đầy đủ.

Chi nhánh tuân thủ chặt chẽ quy trình tín dụng, từ khâu thẩm định hồ sơ đến giám sát quá trình sử dụng vốn. Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra một số tồn tại như: khó khăn trong việc xử lý tài sản bảo đảm do thiếu chứng từ pháp lý, khách hàng không hợp tác, và doanh nghiệp giải thể hoặc phá sản không có khả năng trả nợ. Bên cạnh đó, hệ thống thông tin tín dụng giữa các tổ chức chưa được đồng bộ, khiến việc đánh giá năng lực tín dụng khách hàng vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Nguyên nhân gây ra nợ xấu được phân tích trên cả hai bình diện: khách quan (biến động kinh tế, thiên tai, chính sách) và chủ quan (năng lực tài chính yếu, đạo đức khách hàng, sai lệch mục đích sử dụng vốn, hạn chế trong thẩm định của cán bộ tín dụng). Trên cơ sở đó, BIDV Bắc Quảng Bình đề xuất các nhóm giải pháp như: hoàn thiện quy trình tín dụng, tăng cường năng lực cán bộ, phối hợp liên ngành trong xử lý tài sản bảo đảm và áp dụng công nghệ số trong giám sát rủi ro.

Thực tiễn tại BIDV – Chi nhánh Bắc Quảng Bình là cơ sở tham chiếu quan trọng cho việc xây dựng mô hình quản lý nợ xấu phù hợp hơn trong toàn hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam, trong đó có hệ thống Agribank nói chung và Agribank Chi nhánh Tây Ninh nói riêng, đặc biệt trong bối cảnh ngành ngân hàng đang hướng tới mục tiêu minh bạch hóa hoạt động tín dụng và tăng cường hiệu quả quản trị rủi ro. Luận văn: Hoàn thiện hạn chế và xử lý nợ xấu tại NH Agribank.

• b. Quản lý nợ xấu tại NHTM Cổ Phần Quân Đội – Chi nhánh Bình Định

Ngân hàng TMCP Quân Đội (MB) là một trong những ngân hàng thương mại cổ phần lớn tại Việt Nam, với mạng lưới hoạt động rộng khắp và định hướng phát triển theo mô hình ngân hàng hiện đại, đa dịch vụ. Tại Chi nhánh Bình Định, hoạt động quản lý nợ xấu được triển khai theo định hướng chung của toàn hệ thống, đồng thời có sự điều chỉnh phù hợp với đặc thù địa phương. Theo nghiên cứu của Nguyễn Văn Hà và Trần Nhị Khánh Duy (2021), công tác quản lý nợ xấu tại chi nhánh đã đạt được những kết quả tích cực trong giai đoạn 2018–2020.

Tính đến cuối năm 2020, tổng dư nợ của MB Bình Định đạt 2.145 tỷ đồng, trong đó tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát ở mức 0,98%, thấp hơn so với ngưỡng cho phép của Ngân hàng Nhà nước là 3% (Nguyễn Văn Hà & Trần Nhị Khánh Duy, 2021). Chi nhánh đã áp dụng mô hình quản lý rủi ro ba tuyến bảo vệ, bao gồm: (1) tuyến nhận diện và kiểm soát rủi ro tại bộ phận kinh doanh; (2) tuyến xây dựng chính sách và giám sát tuân thủ tại phòng quản lý rủi ro; và (3) tuyến kiểm toán nội bộ độc lập. Mô hình này giúp tăng cường khả năng nhận diện sớm các khoản vay có nguy cơ chuyển thành nợ xấu.

MB Bình Định cũng triển khai hệ thống chấm điểm tín dụng nội bộ và cảnh báo rủi ro sớm, giúp tự động hóa quy trình phê duyệt tín dụng và giảm thời gian xử lý hồ sơ. Theo báo cáo nội bộ, khoảng 35% khoản vay cá nhân được phê duyệt tự động trong năm 2020, góp phần duy trì tỷ lệ nợ xấu ở mức thấp và nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng (Nguyễn Văn Hà & Trần Nhị Khánh Duy, 2021).

Về xử lý nợ xấu, chi nhánh áp dụng đa dạng các biện pháp như: cơ cấu lại thời hạn trả nợ, miễn giảm lãi vay, xử lý tài sản bảo đảm, và chuyển nợ sang VAMC. Trong năm 2020, tổng giá trị nợ xấu được xử lý đạt 18,6 tỷ đồng, trong đó 62% thông qua biện pháp xử lý tài sản bảo đảm, 28% thông qua cơ cấu lại khoản vay, và 10% thông qua bán nợ cho VAMC (Nguyễn Văn Hà & Trần Nhị Khánh Duy, 2021).

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra một số hạn chế như: thiếu nhân sự chuyên trách tại chi nhánh, quy trình xử lý tài sản bảo đảm còn phức tạp, và việc phối hợp với cơ quan pháp lý địa phương chưa thực sự hiệu quả. Từ đó, nhóm tác giả đề xuất các giải pháp như: hoàn thiện quy trình tín dụng, tăng cường đào tạo cán bộ tín dụng, và xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành trong xử lý nợ xấu. Luận văn: Hoàn thiện hạn chế và xử lý nợ xấu tại NH Agribank.

Thực tiễn tại MB – Chi nhánh Bình Định là minh chứng cho hiệu quả của mô hình quản lý nợ xấu theo hướng hiện đại, đồng thời cung cấp cơ sở thực tiễn quan trọng để đề xuất các giải pháp phù hợp cho Agribank Chi nhánh Tây Ninh.

• c. Thực tiễn quản lý nợ xấu tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Thanh Hóa

BIDV là một trong những ngân hàng TMCP nhà nước lớn nhất Việt Nam, giữ vai trò chủ lực trong cung ứng tín dụng. Tại Chi nhánh Thanh Hóa, công tác quản lý nợ xấu được thực hiện theo định hướng toàn hệ thống và điều chỉnh phù hợp với đặc thù địa phương.

Giai đoạn 2020–2022, chi nhánh đạt kết quả tích cực: tổng dư nợ đến cuối 2022 đạt 4.215 tỷ đồng, với tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát ở mức 1,12%, thấp hơn ngưỡng của NHNN. Chi nhánh đã áp dụng quy trình tín dụng chặt chẽ, giám sát sử dụng vốn, triển khai hệ thống cảnh báo sớm và phân loại rủi ro khách hàng.

Về xử lý nợ xấu, các biện pháp gồm: cơ cấu thời hạn trả nợ, miễn giảm lãi, xử lý tài sản bảo đảm, và chuyển nợ sang VAMC. Trong năm 2022, chi nhánh xử lý 38,7 tỷ đồng nợ xấu, chủ yếu qua tài sản bảo đảm (65%), tái cơ cấu khoản vay (25%) và bán nợ cho VAMC (10%).

Tuy nhiên, vẫn còn hạn chế như: thủ tục xử lý tài sản kéo dài, phối hợp pháp lý gặp khó khăn, và thiếu nhân sự chuyên trách. Tác giả đề xuất các giải pháp: hoàn thiện quy trình tín dụng, đào tạo cán bộ, ứng dụng CNTT trong giám sát rủi ro, và xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành hiệu quả.

Thực tiễn tại BIDV Thanh Hóa cho thấy hiệu quả mô hình quản lý nợ xấu theo hướng chủ động – đa tầng, đồng thời là cơ sở thực tiễn để đề xuất giải pháp phù hợp cho toàn hệ thống ngân hàng TMCP tại Việt Nam.

• d. Thực tiễn quản lý nợ xấu tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng – Trung tâm thế chấp Vùng 3

VPBank là một trong những ngân hàng TMCP có tốc độ tăng trưởng nhanh và định hướng số hóa mạnh trong hệ thống ngân hàng Việt Nam. Tại Trung tâm thế chấp Vùng 3 – đơn vị chuyên trách quản lý tài sản bảo đảm và nợ xấu khu vực phía Nam – công tác xử lý nợ xấu được triển khai theo mô hình chuyên biệt, tích hợp nghiệp vụ tín dụng, pháp lý và CNTT.

Giai đoạn 2021–2023, trung tâm đạt nhiều kết quả tích cực. Tính đến cuối năm 2023, tổng dư nợ quản lý là 4.812 tỷ đồng, với tỷ lệ nợ xấu kiểm soát ở mức 1,26%, thấp hơn ngưỡng quy định của NHNN. Quy trình xử lý nợ xấu gồm các bước: phân loại nợ, xác minh tài sản bảo đảm, đánh giá khả năng thu hồi và lựa chọn biện pháp xử lý. Bộ máy quản lý vận hành theo mô hình đa tầng gồm các phòng pháp lý, định giá và xử lý tranh chấp.

Trung tâm áp dụng đa dạng biện pháp xử lý: cơ cấu khoản vay, đấu giá tài sản bảo đảm, bán nợ cho VAMC và các tổ chức chuyên mua bán nợ. Trong năm 2023, tổng giá trị nợ xấu xử lý đạt 52,4 tỷ đồng, trong đó 61% qua tài sản bảo đảm, 27% qua cơ cấu nợ và 12% qua bán nợ. Đồng thời, đơn vị đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong quản lý hồ sơ, theo dõi tiến độ và cảnh báo rủi ro sớm. Luận văn: Hoàn thiện hạn chế và xử lý nợ xấu tại NH Agribank.

Tuy nhiên, vẫn tồn tại hạn chế như: thời gian xử lý tài sản kéo dài do thủ tục pháp lý phức tạp, thiếu nhân sự chuyên trách và chưa có cơ chế phối hợp hiệu quả với cơ quan thi hành án. Tác giả kiến nghị hoàn thiện quy trình pháp lý, tăng cường đào tạo cán bộ và xây dựng hệ thống dữ liệu tập trung phục vụ giám sát rủi ro.

Thực tiễn tại Trung tâm thế chấp Vùng 3 cho thấy hiệu quả của mô hình quản lý nợ xấu theo vùng, đồng thời cung cấp cơ sở thực tiễn để đề xuất giải pháp phù hợp cho toàn hệ thống ngân hàng TMCP tại Việt Nam.

• e. Quản lý nợ xấu tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ Thương Việt Nam

Techcombank là một trong những ngân hàng TMCP tư nhân lớn nhất tại Việt Nam, với tổng tài sản và dư nợ thuộc nhóm dẫn đầu. Từ khi tham gia thí điểm Basel II, ngân hàng đã có chuyển biến tích cực trong quản lý nợ xấu.

Giai đoạn 2016–2020, tỷ lệ nợ xấu duy trì ở mức thấp (trung bình 1,3%), thấp hơn ngưỡng 3% của NHNN. Techcombank đã hiện đại hóa quản lý rủi ro qua phân loại nợ theo chuẩn quốc tế, xếp hạng tín dụng nội bộ và cảnh báo sớm khoản vay rủi ro.

Bộ máy quản lý nợ xấu gồm phòng xử lý nợ, pháp chế và định giá tài sản bảo đảm. Tuy nhiên, vẫn tồn tại các bất cập như thiếu đồng bộ văn bản, phân quyền chưa rõ ràng, phối hợp nội bộ chưa hiệu quả.

Về xử lý nợ xấu, ngân hàng áp dụng các biện pháp như tái cơ cấu khoản vay, xử lý tài sản, bán nợ cho VAMC… nhưng hiệu quả chưa cao trong trường hợp tài sản pháp lý phức tạp hoặc khách hàng không hợp tác. Việc ghi nhận nợ xấu cũng chưa phản ánh chính xác rủi ro tín dụng.

1.7.3. Bài học kinh nghiệm cho Agribank Chi nhánh Tây Ninh Luận văn: Hoàn thiện hạn chế và xử lý nợ xấu tại NH Agribank.

Từ kinh nghiệm thực tiễn tại các quốc gia như Australia, Hàn Quốc, Trung Quốc và Thái Lan, cũng như từ các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam như BIDV, MB, VPBank và Techcombank, có thể rút ra một số bài học quan trọng cho Agribank Chi nhánh Tây Ninh trong công tác hạn chế và xử lý nợ xấu:

Hoàn thiện khung pháp lý nội bộ và quy trình tín dụng: Việc xây dựng quy trình tín dụng chặt chẽ từ khâu thẩm định đến giám sát sử dụng vốn là nền tảng để kiểm soát rủi ro ngay từ đầu. Các mô hình thành công đều cho thấy vai trò quan trọng của việc chuẩn hóa quy trình và phân quyền rõ ràng trong xử lý nợ.

Tăng cường năng lực quản trị rủi ro nội bộ: Áp dụng mô hình ba tuyến bảo vệ, hệ thống cảnh báo sớm và xếp hạng tín dụng nội bộ giúp nhận diện sớm các khoản vay có nguy cơ chuyển nhóm. Đây là yếu tố then chốt để giảm thiểu phát sinh nợ xấu.

Đa dạng hóa biện pháp xử lý nợ xấu: Các ngân hàng hiệu quả thường kết hợp nhiều phương thức như cơ cấu lại khoản vay, xử lý tài sản bảo đảm, bán nợ cho VAMC hoặc tổ chức mua bán nợ chuyên trách. Việc lựa chọn biện pháp phù hợp với từng hồ sơ cụ thể giúp tối ưu hóa khả năng thu hồi.

Ứng dụng công nghệ thông tin trong giám sát và xử lý nợ: Việc số hóa quy trình quản lý hồ sơ, cảnh báo rủi ro và theo dõi tiến độ xử lý giúp nâng cao hiệu quả vận hành, giảm thời gian xử lý và tăng tính minh bạch.

Tăng cường phối hợp liên ngành và cải thiện năng lực pháp lý: Các khó khăn trong xử lý tài sản bảo đảm thường bắt nguồn từ thủ tục pháp lý phức tạp và thiếu sự phối hợp giữa ngân hàng với cơ quan thi hành án. Việc thiết lập cơ chế phối hợp hiệu quả là điều kiện cần để đẩy nhanh tiến độ xử lý.

Phân tích nguyên nhân nợ xấu theo cả yếu tố chủ quan và khách quan: Việc đánh giá đầy đủ các nguyên nhân từ phía khách hàng, cán bộ tín dụng và môi trường kinh tế giúp xây dựng giải pháp phù hợp, có tính thực tiễn cao.

Những bài học trên là cơ sở quan trọng để Agribank Chi nhánh Tây Ninh xây dựng các giải pháp cụ thể trong chương 3, hướng đến mục tiêu kiểm soát nợ xấu hiệu quả, nâng cao chất lượng tín dụng và đảm bảo hoạt động ổn định, bền vững trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh và biến động. Luận văn: Hoàn thiện hạn chế và xử lý nợ xấu tại NH Agribank.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:  

===>>> Luận văn: Thực trạng nợ xấu tại Ngân hàng Agribank

Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn thạc sĩ, báo cáo tốt nghiệp, khóa luận tốt nghiệp, chuyên đề tốt nghiệp và Làm Tiểu Luận Môn luôn luôn uy tín hàng đầu. Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 luôn đặt lợi ích của các bạn học viên là ưu tiên hàng đầu. Rất mong được hỗ trợ các bạn học viên khi làm bài tốt nghiệp. Hãy liên hệ ngay Dịch Vụ Viết Luận Văn qua Website:  https://hotrovietluanvan.com/ – Hoặc Gmail: hotrovietluanvan24@gmail.com