Luận văn: Hoạt động cho vay ngắn hạn của DN tại Ngân hàng VIB

Mục lục

Đánh giá post

Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Luận văn: Hoạt động cho vay ngắn hạn của DN tại Ngân hàng VIB hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn thạc sĩ tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài Luận Văn: Những yếu tố tác động đến hoạt động cho vay ngắn hạn của khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quốc tế Việt Nam – Chi nhánh Sài Gòn dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.

TÓM TẮT LUẬN VĂN

Luận văn với đề tài “Những yếu tố tác động đến hoạt động cho vay ngắn hạn của khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quốc tế Việt Nam – Chi nhánh Sài Gòn” nhằm nghiên cứu và phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định và hiệu quả hoạt động cho vay ngắn hạn của khách hàng doanh nghiệp tại ngân hàng. Nghiên cứu tập trung vào các yếu tố chủ yếu như tài chính doanh nghiệp, uy tín tín dụng, mối quan hệ ngân hàng – khách hàng, và các yếu tố quản trị rủi ro, từ đó đưa ra các khuyến nghị giúp cải thiện hiệu quả hoạt động cho vay.

Phương pháp nghiên cứu được sử dụng bao gồm thu thập dữ liệu thứ cấp và khảo sát thực địa thông qua bảng hỏi gửi tới các khách hàng doanh nghiệp và cán bộ ngân hàng tại Chi nhánh Sài Gòn. Dữ liệu thu thập được xử lý bằng các công cụ thống kê như SPSS, bao gồm phân tích tần số, thống kê mô tả, phân tích tương quan và hồi quy đa biến nhằm kiểm tra mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến hoạt động cho vay ngắn hạn.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, các yếu tố tài chính doanh nghiệp và uy tín tín dụng có tác động tích cực và đáng kể đến quyết định cho vay, trong khi mối quan hệ ngân hàng – khách hàng và các biện pháp quản trị rủi ro có ảnh hưởng nhưng chưa mạnh. Đồng thời, nghiên cứu cũng chỉ ra những hạn chế trong việc đánh giá rủi ro và thông tin tài chính của khách hàng, ảnh hưởng đến hiệu quả và an toàn của hoạt động cho vay.

Luận văn kết luận rằng, để nâng cao hiệu quả cho vay ngắn hạn, ngân hàng cần tăng cường đánh giá năng lực tài chính, cải thiện hệ thống quản trị rủi ro, đồng thời phát triển mối quan hệ lâu dài với khách hàng doanh nghiệp. Các kết quả nghiên cứu đóng góp vào việc nâng cao nhận thức quản lý và chiến lược tín dụng, đồng thời cung cấp cơ sở thực tiễn cho các nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực tài chính ngân hàng.

Từ khóa: Hoạt động cho vay ngắn hạn, khách hàng doanh nghiệp, yếu tố tác động, ngân hàng thương mại, quản trị rủi ro.

ABSTRACT

The thesis with the topic “Factors affecting short-term lending activities of corporate customers at Vietnam International Commercial Joint Stock Bank – Saigon Branch” aims to study and analyze the factors affecting the decision and effectiveness of short-term lending activities of corporate customers at the bank. The research focuses on key factors such as corporate finance, credit reputation, bank-customer relationship, and risk management factors, thereby providing recommendations to help improve the effectiveness of lending activities.

The research method used includes collecting secondary data and field surveys through questionnaires sent to corporate customers and bank staff at Saigon Branch. The collected data were processed using statistical tools such as SPSS, including frequency analysis, descriptive statistics, correlation analysis and multivariate regression to examine the impact of factors on short-term lending activities.

The research results show that corporate financial factors and creditworthiness have a positive and significant impact on lending decisions, while bank-customer relationships and risk management measures have an impact but not strong. At the same time, the research also points out the limitations in risk assessment and customer financial information, affecting the efficiency and safety of lending activities.

The thesis concludes that, to improve the efficiency of short-term lending, banks need to strengthen the assessment of financial capacity, improve the risk management system, and develop long-term relationships with corporate customers. The research results contribute to raising awareness of credit management and strategy, and provide a practical basis for further research in the field of banking and finance. Luận văn: Hoạt động cho vay ngắn hạn của DN tại Ngân hàng VIB.

Keywords: Short-term lending activities, corporate customers, influencing factors, commercial banks, risk management.

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI

1. Lý do chọn đề tài

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng với khu vực và thế giới, hệ thống ngân hàng thương mại giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc cung cấp các dịch vụ tài chính, hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy sự phát triển kinh tế. Ngân hàng không chỉ thực hiện chức năng huy động vốn và cung ứng các dịch vụ thanh toán, mà còn là kênh hỗ trợ tài chính quan trọng cho các doanh nghiệp trong việc duy trì và mở rộng hoạt động sản xuất – kinh doanh. Một trong những dịch vụ tín dụng nổi bật, đóng vai trò thiết yếu trong hoạt động của doanh nghiệp, là hoạt động cho vay ngắn hạn. Đây là loại hình tín dụng giúp doanh nghiệp có thể bổ sung vốn lưu động tạm thời, đáp ứng nhu cầu tài chính trước mắt như mua nguyên vật liệu, thanh toán chi phí sản xuất, chi trả lương nhân viên và duy trì dòng tiền ổn định, từ đó đảm bảo hoạt động kinh doanh không bị gián đoạn. Tuy nhiên, cho vay ngắn hạn cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro tín dụng do đặc thù thời hạn vay ngắn, tính linh hoạt cao và sự biến động của thị trường. Do đó, việc nghiên cứu các yếu tố tác động đến hoạt động cho vay ngắn hạn của khách hàng doanh nghiệp là rất cần thiết, không chỉ giúp ngân hàng quản lý rủi ro hiệu quả mà còn nâng cao hiệu quả kinh doanh và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Trong số các ngân hàng thương mại tại Việt Nam, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quốc tế Việt Nam (VIB) – Chi nhánh Sài Gòn là một trong những đơn vị đi đầu trong việc triển khai các sản phẩm tín dụng ngắn hạn dành cho khách hàng doanh nghiệp. Chi nhánh Sài Gòn không chỉ có quy mô hoạt động lớn, mạng lưới khách hàng đa dạng, mà còn cung cấp nhiều sản phẩm tín dụng với các chính sách linh hoạt nhằm đáp ứng nhu cầu vốn khác nhau của doanh nghiệp, từ các doanh nghiệp nhỏ và vừa đến các tập đoàn lớn. Điều này tạo nên môi trường lý tưởng để nghiên cứu thực tiễn về hoạt động cho vay ngắn hạn, từ việc phân tích quá trình thẩm định, phê duyệt cho vay, đến việc đánh giá hiệu quả quản lý rủi ro và sự hài lòng của khách hàng. Nghiên cứu tại VIB – Chi nhánh Sài Gòn không chỉ giúp đánh giá thực trạng hoạt động cho vay ngắn hạn mà còn cung cấp cái nhìn toàn diện về các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định cho vay ngắn hạn, từ đặc điểm khách hàng, tình hình tài chính, đến các chính sách tín dụng và môi trường kinh tế vĩ mô. Luận văn: Hoạt động cho vay ngắn hạn của DN tại Ngân hàng VIB.

Xuất phát từ thực tiễn đó, đề tài “Những yếu tố tác động đến hoạt động cho vay ngắn hạn của khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quốc tế Việt Nam – Chi nhánh Sài Gòn” được lựa chọn nhằm mục tiêu nghiên cứu, phân tích và đánh giá các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp đến hoạt động cho vay ngắn hạn. Đề tài tập trung phân tích nhiều khía cạnh: từ năng lực tài chính của khách hàng doanh nghiệp, khả năng quản lý và kế hoạch sử dụng vốn vay, đến các chính sách tín dụng, mối quan hệ khách hàng – ngân hàng và điều kiện kinh tế vĩ mô. Thông qua việc phân tích các yếu tố này, nghiên cứu tập trung làm rõ cơ sở ra quyết định cho vay ngắn hạn của ngân hàng, đo lường mức độ tác động của từng yếu tố đến xác suất được phê duyệt khoản vay. Kết quả nghiên cứu góp phần cung cấp bằng chứng thực nghiệm về các yếu tố tài chính và tài sản đảm bảo ảnh hưởng đến quyết định cho vay ngắn hạn tại chi nhánh.

Việc lựa chọn đề tài này xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của cả ngân hàng và doanh nghiệp. Trong quá trình hoạt động, nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn lưu động kịp thời, ảnh hưởng đến khả năng sản xuất và duy trì dòng tiền. Ngược lại, ngân hàng cũng đối mặt với rủi ro tín dụng và áp lực cạnh tranh trong việc thu hút khách hàng, đặc biệt là trong bối cảnh thị trường tài chính ngày càng phát triển và đa dạng. Nghiên cứu các yếu tố tác động đến quyết định cho vay ngắn hạn giúp làm rõ vai trò của các chỉ tiêu tài chính và tài sản đảm bảo trong quá trình thẩm định hồ sơ vay, từ đó bổ sung bằng chứng thực nghiệm cho các nghiên cứu về hành vi cấp tín dụng tại ngân hàng thương mại.

Ngoài ra, đề tài còn có ý nghĩa về mặt học thuật và thực tiễn đối với người thực hiện luận văn. Về mặt học thuật, nghiên cứu giúp hệ thống hóa lý thuyết về tín dụng ngân hàng, cho vay ngắn hạn và các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định cho vay. Về mặt thực tiễn, đề tài cung cấp dữ liệu, phân tích và đánh giá thực tế hoạt động tín dụng tại VIB – Chi nhánh Sài Gòn, từ đó đưa ra các kiến nghị hữu ích, góp phần nâng cao năng lực quản lý và hiệu quả cho vay của ngân hàng. Đồng thời, nghiên cứu còn giúp người thực hiện nâng cao kỹ năng phân tích, xử lý dữ liệu và áp dụng kiến thức lý luận vào thực tiễn, tạo tiền đề vững chắc cho công việc sau khi kết thúc kỳ thực tập.

Với những lý do trên, việc nghiên cứu đề tài “Những yếu tố tác động đến hoạt động cho vay ngắn hạn của khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quốc tế Việt Nam – Chi nhánh Sài Gòn” là phù hợp và cần thiết, vừa đáp ứng yêu cầu học thuật, vừa mang giá trị thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng ngắn hạn, từ đó đóng góp vào sự phát triển bền vững của ngân hàng và doanh nghiệp khách hàng.

2. Mục tiêu nghiên cứu Luận văn: Hoạt động cho vay ngắn hạn của DN tại Ngân hàng VIB.

2.1. Mục tiêu tổng quát

Phân tích và đánh giá các yếu tố tài chính và phi tài chính tác động đến quyết định cho vay ngắn hạn đối với khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam – Chi nhánh Sài Gòn, trên cơ sở xem xét thực trạng hoạt động cho vay ngắn hạn của chi nhánh trong giai đoạn 3 đến 5 năm gần nhất. Nghiên cứu góp phần cung cấp căn cứ khoa học cho việc nâng cao hiệu quả thẩm định tín dụng và quản trị rủi ro tại ngân hàng.

2.2. Mục tiêu cụ thể

Phân tích thực trạng hoạt động cho vay ngắn hạn đối với khách hàng doanh nghiệp tại VIB – CN Sài Gòn trong giai đoạn gần nhất (2021–2025 hoặc 2020–2024 tùy dữ liệu).
Đo lường mức độ tác động của các yếu tố tài sản bảo đảm, hiệu quả tài chính và cơ cấu vốn của doanh nghiệp đến xác suất được phê duyệt vay ngắn hạn.
Xác định các yếu tố có ảnh hưởng mạnh nhất đến quyết định cho vay ngắn hạn của ngân hàng.
Xây dựng và kiểm định mô hình Probit nhằm dự báo khả năng được duyệt vay ngắn hạn dựa trên các biến: COLL_RATIO, ROA, ROE, EQUITY_RATIO và
Đề xuất các giải pháp cải thiện quy trình thẩm định và nâng cao chất lượng ra quyết định cho vay ngắn hạn.

3. Câu hỏi nghiên cứu

Thực trạng hoạt động cho vay ngắn hạn của VIB – Chi nhánh Sài Gòn trong 3–5 năm gần nhất có những đặc điểm gì?
Tài sản bảo đảm (COLL_RATIO) ảnh hưởng như thế nào đến xác suất được duyệt vay ngắn hạn của doanh nghiệp?
Các chỉ tiêu hiệu quả tài chính của doanh nghiệp (ROA và ROE) tác động như thế nào đến quyết định cho vay ngắn hạn?
Cơ cấu vốn (EQUITY_RATIO và DER) ảnh hưởng ra sao đến khả năng doanh nghiệp được ngân hàng chấp thuận cấp vốn?
Mô hình Probit với các biến tài chính và tài sản đảm bảo có dự báo hiệu quả xác suất được duyệt vay ngắn hạn hay không? Luận văn: Hoạt động cho vay ngắn hạn của DN tại Ngân hàng VIB.
Ngân hàng cần cải thiện những yếu tố nào để nâng cao chất lượng thẩm định và giảm rủi ro tín dụng trong cho vay ngắn hạn?

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1. Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là các yếu tố tài chính và phi tài chính tác động đến hoạt động cho vay ngắn hạn đối với khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam – Chi nhánh Sài Gòn. Trong đó, nghiên cứu tập trung vào việc phân tích ảnh hưởng của tài sản bảo đảm, hiệu quả tài chính, cơ cấu vốn và các chỉ tiêu liên quan đến quyết định phê duyệt cho vay ngắn hạn của ngân hàng.

4.2. Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi về nội dung:

Nghiên cứu phân tích các yếu tố tác động trực tiếp đến quyết định cho vay ngắn hạn.
Không phân tích các loại hình cho vay dài hạn, tín dụng cá nhân hay các dịch vụ ngân hàng khác.

Phạm vi về thời gian:

Thời gian phân tích thực trạng: từ tháng 01/2025 đến tháng 12/2025.
Thời gian thu thập dữ liệu khảo sát/hồ sơ tín dụng: được thực hiện trong giai đoạn từ tháng 10/2025 đến tháng 12/2025.

Phạm vi về địa bàn:

Nghiên cứu chỉ thực hiện tại Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam – Chi nhánh Sài Gòn, nơi có đầy đủ hồ sơ vay doanh nghiệp để thu thập dữ liệu.

Phạm vi về đối tượng nghiên cứu:

Bao gồm các doanh nghiệp vừa và nhỏ hoặc doanh nghiệp lớn đã nộp hồ sơ vay ngắn hạn tại chi nhánh, với dữ liệu đầy đủ về tài sản đảm bảo và báo cáo tài chính để tính các biến ROA, ROE, DER, EQUITY_RATIO.

5. Phương pháp nghiên cứu Luận văn: Hoạt động cho vay ngắn hạn của DN tại Ngân hàng VIB.

5.1. Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu này được tiến hành theo phương pháp định lượng, nhằm mục tiêu xác định các yếu tố tác động đến quyết định cho vay ngắn hạn của khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam – Chi nhánh Sài Gòn. Mô hình nghiên cứu dựa trên cơ sở lý thuyết từ các nghiên cứu trước, bao gồm CHA Le (2020) và Alhassan, Li, và Reddy (2018), nhưng được hiệu chỉnh phù hợp với dữ liệu thực tế tại ngân hàng. Biến phụ thuộc là quyết định cho vay ngắn hạn (1 = được duyệt, 0 = từ chối), trong khi các biến độc lập gồm COLL_RATIO, ROA, ROE, EQUITY_RATIO và DER. Toàn bộ phân tích được thực hiện bằng mô hình hồi quy Probit, thích hợp cho biến phụ thuộc nhị phân.

5.2. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu được thu thập chủ yếu từ hồ sơ vay ngắn hạn của khách hàng doanh nghiệp tại chi nhánh ngân hàng. Hồ sơ này cung cấp thông tin về trạng thái phê duyệt khoản vay và các tài sản đảm bảo đi kèm. Các chỉ tiêu tài chính của doanh nghiệp (ROA, ROE, DER, EQUITY_RATIO) được tính toán từ bảng cân đối kế toán và báo cáo kết quả kinh doanh. Để đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của phân tích, nghiên cứu thu thập hồ sơ vay đầy đủ trong năm 2025, với cỡ mẫu tối thiểu ≥ 60 hồ sơ, căn cứ theo Green (1991) và Hair et al. (2011).

5.3. Đo lường biến

Bảng 1.1. Thông tin các biến trong mô hình nghiên cứu

5.4. Phương pháp phân tích dữ liệu Luận văn: Hoạt động cho vay ngắn hạn của DN tại Ngân hàng VIB.

Dữ liệu được xử lý và phân tích bằng phần mềm SPSS. Trước khi chạy mô hình Probit, dữ liệu được kiểm tra để loại bỏ hồ sơ thiếu thông tin và kiểm tra outlier. Các biến độc lập được kiểm tra đa cộng tuyến bằng VIF để đảm bảo hệ số hồi quy ổn định. Khi chạy mô hình Probit, hệ số ước lượng được dùng để tính tác động cận biên, giúp diễn giải mức thay đổi xác suất được duyệt vay khi biến độc lập thay đổi 1 đơn vị. Độ phù hợp của mô hình được đánh giá thông qua Pseudo R², kiểm định Wald và Log-likelihood.

6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

6.1. Ý nghĩa khoa học

Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học ở chỗ hệ thống hóa và bổ sung bằng chứng thực nghiệm về các yếu tố tài chính và tài sản bảo đảm tác động đến quyết định cho vay ngắn hạn đối với khách hàng doanh nghiệp tại ngân hàng thương mại. Thông qua mô hình Probit, nghiên cứu làm rõ mức độ và hướng tác động của từng yếu tố (COLL_RATIO, ROA, ROE, EQUITY_RATIO, DER) đến xác suất được phê duyệt vay. Kết quả này góp phần mở rộng cơ sở lý thuyết về quản trị rủi ro tín dụng và hành vi ra quyết định cho vay trong lĩnh vực ngân hàng.

6.2. Ý nghĩa thực tiễn

Nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn cho ngân hàng khi cung cấp bằng chứng định lượng giúp nâng cao hiệu quả thẩm định tín dụng ngắn hạn. Các kết quả phân tích cho phép ngân hàng:

nhận diện các yếu tố có ảnh hưởng mạnh nhất đến quyết định phê duyệt;
điều chỉnh quy trình đánh giá khách hàng theo hướng dựa trên dữ liệu;
xây dựng chính sách tín dụng phù hợp nhằm giảm rủi ro và tối ưu danh mục cho vay.

7. Kết cấu của luận văn Luận văn: Hoạt động cho vay ngắn hạn của DN tại Ngân hàng VIB.

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được kết cấu thành 5 chương chính như sau:

Chương 1: Giới thiệu đề tài nghiên cứu. Chương này trình bày lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, ý nghĩa khoa học và thực tiễn, cùng với kết cấu tổng thể của luận văn. Đây là cơ sở định hướng toàn bộ quá trình nghiên cứu.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu trước. Chương này tập trung hệ thống hóa các khái niệm, lý thuyết nền tảng liên quan đến hoạt động cho vay và quyết định cho vay ngắn hạn tại ngân hàng thương mại. Đồng thời, tác giả tổng quan các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước, từ đó chỉ ra khoảng trống nghiên cứu và điểm mới của đề tài.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu. Chương này mô tả quy trình nghiên cứu, xây dựng mô hình và giả thuyết nghiên cứu, xác định mẫu, dữ liệu nghiên cứu, cách đo lường các biến, cũng như phương pháp xử lý dữ liệu bằng mô hình Probit. Đây là phần quan trọng để đảm bảo tính khoa học và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Chương này trình bày thống kê mô tả dữ liệu nghiên cứu, kết quả ước lượng mô hình Probit, các kiểm định khuyết tật mô hình, và thảo luận kết quả. Đặc biệt, tác giả so sánh kết quả với các nghiên cứu trước và giải thích ý nghĩa kinh tế của các yếu tố tác động đến quyết định cho vay ngắn hạn của ngân hàng.

Chương 5: Kết luận và kiến nghị. Chương này tóm tắt các kết quả nghiên cứu chính, đồng thời đưa ra kiến nghị đối với Ngân hàng TMCP Quốc Tế Việt Nam (VIB) và các doanh nghiệp đi vay, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả công tác thẩm định tín dụng và cải thiện khả năng tiếp cận vốn vay của doanh nghiệp.

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Chương 1 đã giới thiệu tổng quan về đề tài nghiên cứu “Những yếu tố tác động đến hoạt động cho vay ngắn hạn của khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam – Chi nhánh Sài Gòn”. Qua phần trình bày, có thể khẳng định rằng việc nghiên cứu các yếu tố tác động đến quyết định cho vay ngắn hạn là cần thiết cả về mặt học thuật lẫn thực tiễn. Nghiên cứu không chỉ nhằm làm rõ cơ sở lý luận về tín dụng ngân hàng, cho vay ngắn hạn và các yếu tố ảnh hưởng, mà còn nhằm cung cấp dữ liệu và phân tích thực tiễn giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả thẩm định và quản lý rủi ro tín dụng.

Chương này đã trình bày rõ lý do chọn đề tài, nhấn mạnh vai trò quan trọng của hoạt động cho vay ngắn hạn đối với doanh nghiệp và ngân hàng trong bối cảnh kinh tế hội nhập và cạnh tranh. Đồng thời, chương đã xác định mục tiêu nghiên cứu tổng quát và cụ thể, các câu hỏi nghiên cứu trọng tâm, đối tượng, phạm vi nghiên cứu cũng như phương pháp nghiên cứu được áp dụng, bao gồm việc sử dụng mô hình Probit để phân tích các yếu tố tài chính và tài sản đảm bảo của doanh nghiệp.

Ngoài ra, chương 1 đã làm rõ ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài, giúp hệ thống hóa lý thuyết về tín dụng ngân hàng, cung cấp căn cứ khoa học cho việc ra quyết định cho vay ngắn hạn và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả tín dụng. Chương cũng nêu rõ kết cấu của luận văn, tạo định hướng rõ ràng cho các chương tiếp theo, từ cơ sở lý thuyết, phương pháp nghiên cứu, kết quả phân tích đến kiến nghị chính sách.

CHƯƠNG 2 : CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC

2.1. Cơ sở lý thuyết về cho vay ngắn hạn và quyết định cho vay

2.1.1 Khái niệm và đặc điểm cho vay ngắn hạn tại NHTM

Khái niệm Luận văn: Hoạt động cho vay ngắn hạn của DN tại Ngân hàng VIB.

Cho vay ngắn hạn là một nghiệp vụ cơ bản của ngân hàng thương mại, nhằm cung cấp vốn lưu động trong thời gian ngắn (thường dưới 12 tháng) cho khách hàng đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh hoặc tiêu dùng. Theo Rose & Hudgins (2014), cho vay ngắn hạn là các khoản tín dụng mà khách hàng phải hoàn trả trong một khoảng thời gian nhất định, với mục đích chủ yếu là bổ sung vốn lưu động, thanh toán chi phí ngắn hạn hoặc mua sắm nguyên vật liệu.

Tại Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (2015) cũng nhấn mạnh rằng cho vay ngắn hạn là hình thức cấp tín dụng nhằm đáp ứng nhu cầu vốn lưu động, thanh toán trong vòng 12 tháng của doanh nghiệp hoặc khách hàng cá nhân, đồng thời yêu cầu ngân hàng phải thẩm định khả năng trả nợ và mức độ rủi ro tín dụng trước khi ra quyết định cho vay.

Trong bối cảnh các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, việc vay ngắn hạn giúp duy trì chu trình sản xuất, thanh toán lương, mua nguyên liệu hoặc hàng hóa kịp thời, từ đó đảm bảo hoạt động kinh doanh không bị gián đoạn (Mishkin & Eakins, 2019). Như vậy, quyết định cho vay ngắn hạn là bước quan trọng, liên quan trực tiếp đến việc ngân hàng đánh giá rủi ro, khả năng hoàn trả và các yếu tố tài chính của doanh nghiệp trước khi phê duyệt khoản vay.

Đặc điểm

Cho vay ngắn hạn là hình thức tín dụng trong đó ngân hàng thương mại cung cấp vốn cho khách hàng với thời hạn thanh toán thường không quá 12 tháng, nhằm đáp ứng các nhu cầu vốn lưu động ngắn hạn phát sinh trong hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc chi phí thanh toán trước mắt. Theo quy định tại Điều 10 Thông tư 39/2017/TT-NHNN, cho vay ngắn hạn là khoản tín dụng có thời hạn tối đa một năm, khác với cho vay trung và dài hạn có kỳ hạn dài hơn, thể hiện tính linh hoạt về thời gian đáp ứng nhu cầu vốn của khách hàng (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, 2017).

Cho vay ngắn hạn thường gắn chặt với chu kỳ luân chuyển vốn lưu động, bởi vốn vay được sử dụng để mua nguyên vật liệu, chi trả chi phí sản xuất và được thu hồi khi doanh nghiệp tạo ra doanh thu từ hoạt động kinh doanh, do đó thời gian vay thường ngắn và phù hợp với đặc điểm kinh doanh từng doanh nghiệp (Luật Minh Khuê, 2022).

Một đặc điểm khác là tính đa dạng của các sản phẩm cho vay ngắn hạn, chẳng hạn như cho vay từng lần, hạn mức tín dụng hay thấu chi tài khoản, giúp ngân hàng đáp ứng nhu cầu vốn lưu động linh hoạt của khách hàng doanh nghiệp trong nhiều tình huống khác nhau (Studocu, 2026).

Vì thời hạn vay ngắn và mục đích tập trung vào vốn lưu động, cho vay ngắn hạn thường có quy trình xét duyệt và giải ngân nhanh hơn so với các khoản vay trung và dài hạn, đồng thời yêu cầu ngân hàng đánh giá kỹ lưỡng khả năng dòng tiền hiện tại và năng lực tài chính của khách hàng để kiểm soát rủi ro tín dụng (Vietnambiz, 2020).

2.1.2. Quyết định cho vay ngắn hạn khách hàng doanh nghiệp Luận văn: Hoạt động cho vay ngắn hạn của DN tại Ngân hàng VIB.

2.1.2.1 Khái niệm

Quyết định cho vay là quá trình mà ngân hàng thương mại đánh giá, phân tích và phê duyệt hoặc từ chối các khoản vay dựa trên khả năng trả nợ, rủi ro tín dụng và các tiêu chí tài chính của khách hàng. Theo Saunders & Cornett (2021), quyết định cho vay là bước then chốt trong nghiệp vụ tín dụng, giúp ngân hàng cân đối giữa tăng trưởng lợi nhuận và quản lý rủi ro.

Trong bối cảnh cho vay doanh nghiệp, đặc biệt là vay ngắn hạn, quyết định cho vay không chỉ dựa trên nhu cầu vốn của doanh nghiệp mà còn phụ thuộc vào hiệu quả hoạt động kinh doanh, cơ cấu vốn, và tài sản đảm bảo. Như vậy, quyết định cho vay là một hành động có tính chất đánh giá rủi ro và dự báo khả năng hoàn trả, nhằm bảo đảm an toàn tín dụng cho ngân hàng (Mishkin & Eakins, 2019).

Tại Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước (2015) định nghĩa quyết định cho vay là quyết định cuối cùng của ngân hàng về việc cấp tín dụng cho khách hàng sau khi hoàn tất các thủ tục thẩm định, bao gồm phân tích hồ sơ vay, tài chính doanh nghiệp, tài sản đảm bảo và uy tín tín dụng. Quyết định này có thể được ghi nhận dưới hai trạng thái: 1 = khoản vay được duyệt, 0 = khoản vay bị từ chối, phù hợp để phân tích thống kê trong các mô hình Probit hoặc Logit.

2.1.2.2. Đặc điểm Luận văn: Hoạt động cho vay ngắn hạn của DN tại Ngân hàng VIB.

Trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại, quyết định cho vay ngắn hạn đối với khách hàng doanh nghiệp là quá trình phân tích, đánh giá và chấp thuận (hay từ chối) cấp tín dụng cho doanh nghiệp với kỳ hạn không vượt quá 12 tháng. Quyết định này thể hiện sự cân nhắc của ngân hàng về khả năng trả nợ, chất lượng phương án sử dụng vốn và rủi ro tín dụng đi kèm với mỗi khoản vay (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, 2025).

Đặc điểm quan trọng của quyết định cho vay ngắn hạn là tính liên quan chặt chẽ với dòng tiền và chu kỳ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Vì các khoản vay ngắn hạn thường phục vụ vốn lưu động và chi phí sản xuất phát sinh trong một chu kỳ kinh doanh ngắn, ngân hàng đánh giá trọng tâm vào các yếu tố như khả năng tạo dòng tiền, lịch sử tài chính và khả năng thu hồi vốn trong thời gian tới, thay vì chỉ dựa vào tài sản đảm bảo dài hạn. Điều này phù hợp với định nghĩa cho vay ngắn hạn là khoản vay có kỳ hạn dưới 1 năm, thường ít rủi ro hơn so với các khoản vay dài hạn do thời gian tiếp xúc với rủi ro ngắn hơn.

Quyết định cho vay cũng liên quan đến tiêu chuẩn nội bộ và quy định pháp luật về cho vay, bao gồm việc thẩm định hồ sơ, phương án sử dụng vốn, điều kiện tài chính của doanh nghiệp và khả năng hoàn trả nợ gốc lẫn lãi đúng hạn. Ngân hàng thương mại phải tuân thủ các điều kiện trong Thông tư 39/2017/TT-NHNN và các văn bản sửa đổi bổ sung liên quan đến việc thẩm định và phê duyệt khoản vay, trong đó quy định khá rõ ràng về trách nhiệm thu thập và đánh giá thông tin khách hàng trước khi ra quyết định cho vay.

Một đặc điểm nữa là tiếp cận rủi ro có tính phân loại và đánh giá phân tầng, theo đó ngân hàng sử dụng cả thông tin “cứng” như báo cáo tài chính, báo cáo tín dụng, tỷ suất lợi nhuận, và thông tin “mềm” như uy tín quản lý, lịch sử quan hệ khách hàng để quyết định phê duyệt hay từ chối. Trong nghiên cứu về quyết định cho vay của các ngân hàng ở Việt Nam, tài sản bảo đảm và các chỉ tiêu tài chính được xác định là các nhân tố quan trọng và thường được ưu tiên trong thẩm định.

2.1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định cho vay ngắn hạn

Quyết định cho vay ngắn hạn tại ngân hàng thương mại chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, có thể được phân thành yếu tố khách hàng, yếu tố tài sản đảm bảo, yếu tố tài chính và yếu tố thị trường. Các nghiên cứu trước đây chỉ ra rằng các yếu tố này đều tác động đến khả năng được duyệt vay của doanh nghiệp (CHA Le, 2020; Saunders & Cornett, 2021).

Yếu tố tài chính và hiệu quả kinh doanh Luận văn: Hoạt động cho vay ngắn hạn của DN tại Ngân hàng VIB.

Một trong những tiêu chí quan trọng nhất trong thẩm định tín dụng là khả năng tài chính của doanh nghiệp. Ngân hàng thường dựa trên các chỉ tiêu tài chính cơ bản như ROA, ROE, doanh thu, lợi nhuận sau thuế, tổng nợ, tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản… để đánh giá hiệu quả hoạt động và năng lực trả nợ.

Theo Mishkin & Eakins (2019), doanh nghiệp có tỷ suất sinh lời cao và ổn định sẽ có xác suất được phê duyệt vay cao hơn vì chứng minh được khả năng tạo ra dòng tiền đủ để trả nợ gốc và lãi. Ngược lại, các doanh nghiệp có cơ cấu tài chính mất cân đối, tỷ lệ nợ vay cao, hoặc liên tục thua lỗ thường bị ngân hàng đánh giá là có rủi ro tín dụng lớn, dẫn đến việc bị siết chặt điều kiện vay hoặc từ chối cho vay.

Nhiều nghiên cứu tại Việt Nam cũng khẳng định rằng hiệu quả kinh doanh và sức khỏe tài chính là yếu tố quan trọng nhất quyết định khả năng tiếp cận vốn ngân hàng của doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs). Ví dụ, nghiên cứu của Nguyễn & cộng sự (2018) cho thấy ROA và ROE có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến khả năng được duyệt vay của doanh nghiệp.

Yếu tố tài sản đảm bảo

Tài sản đảm bảo (TSĐB) là cơ chế bảo vệ ngân hàng trước rủi ro tín dụng. Khi doanh nghiệp mất khả năng trả nợ, ngân hàng có quyền xử lý tài sản đảm bảo để thu hồi vốn. Chính vì vậy, chất lượng và tỷ lệ tài sản đảm bảo trên tổng tài sản (COLL_RATIO) trở thành yếu tố then chốt trong quyết định cho vay.

Theo CHA Le (2020), ngân hàng có xu hướng ưu tiên cấp tín dụng cho những khoản vay được bảo đảm bởi tài sản có giá trị lớn, tính thanh khoản cao (như bất động sản ở vị trí trung tâm, chứng khoán niêm yết, hoặc máy móc thiết bị dễ bán). Trong khi đó, các loại Tài sản đảm bảo có tính thanh khoản thấp hoặc khó định giá (ví dụ: hàng tồn kho, quyền sử dụng đất chưa có sổ đỏ) sẽ bị chiết khấu mạnh, làm giảm xác suất được vay.

Ngoài ra, cấu trúc vốn của doanh nghiệp cũng ảnh hưởng đến yêu cầu về Tài sản đảm bảo. Các doanh nghiệp có tỷ lệ nợ/vốn chủ sở hữu (DER) cao thường phải thế chấp nhiều tài sản hơn để được vay, vì ngân hàng đánh giá họ có rủi ro tài chính cao hơn. Điều này phù hợp với kết quả nghiên cứu “Collateral and its Determinants”, cho thấy DER và Equity Ratio là hai yếu tố quan trọng quyết định mức yêu cầu Tài sản đảm bảo của ngân hàng.

Yếu tố uy tín và lịch sử tín dụng Luận văn: Hoạt động cho vay ngắn hạn của DN tại Ngân hàng VIB.

Ngoài các yếu tố tài chính và Tài sản đảm bảo, uy tín và lịch sử tín dụng của khách hàng cũng có ảnh hưởng mạnh mẽ đến quyết định cho vay. Ngân hàng thường xem xét lịch sử vay vốn, tình trạng trả nợ, hồ sơ nợ xấu và việc tuân thủ các nghĩa vụ tài chính trước đây của doanh nghiệp.

Theo Rose & Hudgins (2014), những khách hàng có hồ sơ tín dụng tốt, không vi phạm hợp đồng vay, không phát sinh nợ xấu và duy trì mối quan hệ lâu dài với ngân hàng sẽ được hưởng ưu đãi về lãi suất, điều kiện vay và có xác suất được phê duyệt cao hơn. Ngược lại, doanh nghiệp từng có nợ quá hạn hoặc lịch sử tín dụng xấu sẽ khó tiếp cận vốn vay, ngay cả khi có tài sản đảm bảo.

Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Việt Nam khi CIC (Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia) đã được áp dụng rộng rãi, giúp ngân hàng kiểm tra và chia sẻ dữ liệu tín dụng khách hàng, từ đó hạn chế rủi ro đạo đức và rủi ro lựa chọn đối nghịch.

Yếu tố thị trường và môi trường kinh doanh

Quyết định cho vay không chỉ phụ thuộc vào tình hình nội tại của doanh nghiệp mà còn chịu ảnh hưởng bởi bối cảnh kinh tế vĩ mô và điều kiện thị trường. Cụ thể, các yếu tố như tốc độ tăng trưởng kinh tế, lãi suất thị trường, lạm phát, chính sách tín dụng của Nhà nước, và đặc thù ngành nghề có thể ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến khả năng phê duyệt vay.

Theo Saunders & Cornett (2021), các ngành nghề có rủi ro cao, biến động mạnh như bất động sản, xây dựng hoặc chứng khoán thường bị thắt chặt tín dụng so với các ngành ổn định như nông nghiệp, y tế hay sản xuất hàng tiêu dùng. Ngoài ra, trong giai đoạn kinh tế suy thoái, ngân hàng có xu hướng siết chặt điều kiện vay để hạn chế nợ xấu, trong khi khi nền kinh tế tăng trưởng mạnh, việc cho vay thường dễ dàng hơn.

Tại Việt Nam, chính sách điều hành tín dụng của Ngân hàng Nhà nước, chẳng hạn như trần tăng trưởng tín dụng hoặc các gói hỗ trợ đặc thù (ví dụ gói 40.000 tỷ đồng hỗ trợ lãi suất sau Covid-19), cũng tác động mạnh đến khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp. Điều này cho thấy quyết định cho vay không chỉ là vấn đề quan hệ giữa ngân hàng và khách hàng, mà còn chịu ảnh hưởng từ môi trường kinh tế – chính trị chung.

2.1.4. Các lý thuyết nền có liên quan Luận văn: Hoạt động cho vay ngắn hạn của DN tại Ngân hàng VIB.

Lý thuyết về rủi ro tín dụng

Theo Saunders & Cornett (2021), rủi ro tín dụng là khả năng khách hàng vay vốn không thực hiện đầy đủ hoặc đúng hạn nghĩa vụ trả nợ gốc và lãi theo cam kết với ngân hàng. Rủi ro này là một trong những loại rủi ro lớn nhất và phức tạp nhất mà các ngân hàng thương mại phải đối mặt, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận, thanh khoản, và sự an toàn trong hoạt động kinh doanh.

Lý thuyết rủi ro tín dụng chỉ ra rằng, để hạn chế rủi ro, ngân hàng phải dựa vào nhiều chỉ tiêu định lượng và định tính để đánh giá khách hàng. Các chỉ tiêu tài chính như ROA (khả năng sinh lợi trên tài sản), ROE (khả năng sinh lợi trên vốn chủ sở hữu), DER (tỷ lệ nợ trên vốn chủ), EQUITY_RATIO (tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản) phản ánh khả năng tài chính và sức mạnh vốn của doanh nghiệp. Đồng thời, yếu tố COLL_RATIO (tài sản đảm bảo trên tổng tài sản) cho thấy mức độ an toàn bổ sung cho ngân hàng khi xét duyệt khoản vay.

Trong mô hình Probit của nghiên cứu, việc đưa các biến này vào làm biến độc lập chính là sự kế thừa trực tiếp từ lý thuyết rủi ro tín dụng: chúng đại diện cho khả năng trả nợ, mức độ an toàn vốn và khả năng giảm thiểu rủi ro vỡ nợ, từ đó ảnh hưởng đến xác suất phê duyệt vay vốn của doanh nghiệp.

Lý thuyết tín dụng thông tin bất cân xứng

Stiglitz & Weiss (1981) phát triển lý thuyết thông tin bất cân xứng trong tín dụng, cho rằng ngân hàng luôn đối mặt với tình trạng thiếu thông tin chính xác về khách hàng vay. Doanh nghiệp thường có nhiều thông tin hơn ngân hàng về tình hình tài chính, khả năng tạo lợi nhuận, hoặc rủi ro tiềm ẩn của mình. Điều này dẫn đến hai vấn đề:

Rủi ro lựa chọn đối nghịch: ngân hàng khó phân biệt được khách hàng tốt và khách hàng rủi ro cao trước khi cho vay.
Rủi ro đạo đức: sau khi vay, khách hàng có thể thay đổi hành vi theo hướng rủi ro hơn, vì gánh nặng đã được chia sẻ với ngân hàng. Luận văn: Hoạt động cho vay ngắn hạn của DN tại Ngân hàng VIB.

Để khắc phục bất cân xứng thông tin, ngân hàng sử dụng các chỉ tiêu tài chính (ROA, ROE, DER, EQUITY_RATIO) nhằm đánh giá khả năng tạo lợi nhuận và mức độ an toàn vốn của doanh nghiệp. Ngoài ra, tài sản đảm bảo (COLL_RATIO) cũng là một công cụ kiểm soát hữu hiệu: khi doanh nghiệp thế chấp Tài sản đảm bảo có giá trị, họ sẽ giảm động cơ gian lận hoặc chấp nhận rủi ro quá mức, vì thiệt hại sẽ quay lại với chính họ.

Trong mô hình Probit của nghiên cứu, việc lựa chọn các biến độc lập nói trên chính là sự vận dụng lý thuyết thông tin bất cân xứng, giúp ngân hàng cải thiện độ chính xác trong dự đoán xác suất phê duyệt khoản vay.

Lý thuyết về tín dụng hợp lý

Bên cạnh hai lý thuyết trên, lý thuyết tín dụng hợp lý của Stiglitz & Weiss (1981) cũng đóng vai trò quan trọng. Theo lý thuyết này, ngân hàng không chỉ đưa ra quyết định cho vay dựa trên lãi suất mà còn cân nhắc đến khả năng trả nợ và chất lượng tài sản đảm bảo.

Cụ thể, việc tăng lãi suất cho vay không phải lúc nào cũng có lợi cho ngân hàng, bởi khi lãi suất quá cao, chỉ những doanh nghiệp có rủi ro lớn mới chấp nhận vay, làm tăng xác suất vỡ nợ. Do đó, thay vì điều chỉnh lãi suất, ngân hàng thường áp dụng chính sách hạn mức tín dụng và điều kiện vay để quản lý rủi ro, trong đó có các tiêu chí liên quan đến hiệu quả kinh doanh và tài sản đảm bảo.

Lý thuyết này giải thích tại sao trong thực tiễn, ngân hàng thương mại thường yêu cầu doanh nghiệp phải có Tài sản đảm bảo với tỷ lệ hợp lý (COLL_RATIO) và duy trì tỷ lệ vốn chủ sở hữu an toàn (EQUITY_RATIO). Đây không chỉ là điều kiện bắt buộc để đảm bảo khoản vay, mà còn phản ánh logic của tín dụng hợp lý: chỉ những doanh nghiệp có nền tảng tài chính vững chắc và cam kết rõ ràng mới được cấp vốn.

2.2. Tổng quan các nghiên cứu liên quan Luận văn: Hoạt động cho vay ngắn hạn của DN tại Ngân hàng VIB.

2.2.1. Các nghiên cứu nước ngoài

Các nghiên cứu quốc tế về quyết định cho vay doanh nghiệp tập trung chủ yếu vào ba nhóm yếu tố chính:

Tình hình tài chính và khả năng sinh lời của doanh nghiệp,
Cơ cấu vốn và mức độ đòn bẩy tài chính, và
Vai trò của tài sản bảo đảm trong giảm thiểu rủi ro tín dụng. Bên cạnh đó, nhiều nghiên cứu hiện đại sử dụng các mô hình định lượng nhị phân như Logit hoặc Probit để lượng hóa xác suất phê duyệt khoản vay.

Berger và Udell (2007) là một trong những nghiên cứu nền tảng về vai trò của tài sản bảo đảm trong hoạt động tín dụng ngân hàng. Các tác giả cho rằng tài sản bảo đảm giúp giảm thiểu rủi ro lựa chọn đối nghịch và rủi ro đạo đức trong quan hệ tín dụng. Kết quả thực nghiệm cho thấy các khoản vay có tài sản bảo đảm có xác suất được phê duyệt cao hơn và mức độ rủi ro thấp hơn so với các khoản vay không bảo đảm. Nghiên cứu này đặt nền móng lý thuyết cho việc xem tài sản bảo đảm như một biến quan trọng trong mô hình phân tích quyết định cho vay. Berger, A. N., & Udell,F. (2007) cho rằng tài sản bảo đảm và cấu trúc vốn đóng vai trò trung tâm trong quyết định cho vay doanh nghiệp, đặc biệt trong môi trường thông tin bất cân xứng. Jiménez và cộng sự (2013), khi phân tích dữ liệu tín dụng doanh nghiệp tại Tây

Ban Nha, cho thấy khả năng sinh lời (ROA) và cơ cấu vốn có ảnh hưởng đáng kể đến quyết định cấp tín dụng, đặc biệt trong giai đoạn thắt chặt tiền tệ. Các doanh nghiệp có tỷ suất lợi nhuận cao và đòn bẩy tài chính hợp lý có xác suất được cấp tín dụng cao hơn. Điều này phản ánh việc ngân hàng đánh giá năng lực tạo dòng tiền là yếu tố trung tâm trong thẩm định.

Louzis, Vouldis và Metaxas (2020) nghiên cứu rủi ro tín dụng tại các ngân hàng châu Âu và chỉ ra rằng các chỉ tiêu tài chính như ROA, ROE và hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu (DER) có ý nghĩa thống kê trong mô hình dự báo xác suất vỡ nợ và khả năng phê duyệt khoản vay. Nghiên cứu nhấn mạnh vai trò của các mô hình nhị phân trong đánh giá rủi ro tín dụng thay vì sử dụng hồi quy tuyến tính truyền thống. Luận văn: Hoạt động cho vay ngắn hạn của DN tại Ngân hàng VIB.

Trong giai đoạn gần đây, nhiều nghiên cứu tập trung vào việc sử dụng mô hình Logit/Probit để lượng hóa xác suất phê duyệt khoản vay doanh nghiệp. Ví dụ, nghiên cứu của Kirschenmann (2017) cho thấy các biến tài chính nội tại của doanh nghiệp có khả năng giải thích đáng kể quyết định cho vay của ngân hàng, đặc biệt trong bối cảnh doanh nghiệp nhỏ và vừa. Các doanh nghiệp có tỷ lệ vốn chủ sở hữu cao thường được đánh giá tích cực hơn do mức độ tự chủ tài chính lớn hơn.

Bên cạnh đó, nghiên cứu của Degryse, Matthews và Zhao (2019) cho thấy cấu trúc vốn và mức độ phụ thuộc vào nợ vay ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi cấp tín dụng của ngân hàng. Doanh nghiệp có hệ số nợ cao thường bị yêu cầu tài sản bảo đảm lớn hơn hoặc bị hạn chế cấp tín dụng. Điều này phù hợp với quan điểm cho rằng đòn bẩy tài chính cao làm gia tăng rủi ro tín dụng.

Một số nghiên cứu gần đây trong bối cảnh hậu khủng hoảng tài chính và sau đại dịch COVID-19 cũng chỉ ra rằng ngân hàng có xu hướng siết chặt tiêu chuẩn cho vay và dựa nhiều hơn vào dữ liệu tài chính định lượng để ra quyết định. Các mô hình dự báo xác suất phê duyệt dựa trên Probit/Logit được sử dụng rộng rãi nhằm nâng cao tính khách quan trong thẩm định.

Tổng hợp các nghiên cứu quốc tế cho thấy ba kết luận quan trọng:

Thứ nhất, hiệu quả tài chính của doanh nghiệp (đặc biệt là ROA, ROE) có tác động tích cực đến xác suất được duyệt vay.
Thứ hai, cơ cấu vốn và mức độ đòn bẩy tài chính (DER, Equity Ratio) ảnh hưởng đáng kể đến đánh giá rủi ro tín dụng của ngân hàng.
Thứ ba, tài sản bảo đảm đóng vai trò cơ chế giảm thiểu rủi ro và làm tăng xác suất phê duyệt khoản vay.

Những kết quả này tạo cơ sở lý thuyết và thực nghiệm quan trọng cho việc xây dựng mô hình nghiên cứu của đề tài, trong đó các biến COLL_RATIO, ROA, ROE, EQUITY_RATIO và DER được lựa chọn để phân tích xác suất được phê duyệt vay ngắn hạn tại ngân hàng thương mại.

2.2.2. Các nghiên cứu trong nước Luận văn: Hoạt động cho vay ngắn hạn của DN tại Ngân hàng VIB.

Nhóm nghiên cứu về khả năng tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) chiếm tỷ trọng lớn trong các công trình học thuật tại Việt Nam. Nguyễn và cộng sự (2021), khi phân tích dữ liệu khảo sát SMEs, cho thấy tài sản bảo đảm, quy mô doanh nghiệp và hiệu quả tài chính (đặc biệt là ROA) có tác động tích cực đến khả năng được ngân hàng chấp thuận cho vay. Nghiên cứu lập luận rằng trong điều kiện thông tin tài chính chưa thực sự minh bạch tại Việt Nam, ngân hàng thường dựa nhiều vào tài sản bảo đảm như một công cụ giảm thiểu rủi ro tín dụng. Nguyễn và cộng sự (2021) chỉ ra rằng các chỉ tiêu tài chính như ROA, ROE và tỷ lệ vốn chủ sở hữu có ý nghĩa thống kê trong mô hình dự báo khả năng tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp tại Việt Nam.

Tương tự, CHA Le (2020) sử dụng mô hình Logit để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định cấp tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Kết quả cho thấy tỷ lệ tài sản bảo đảm, tỷ lệ vốn chủ sở hữu và lịch sử tín dụng có ý nghĩa thống kê trong việc giải thích xác suất được duyệt vay. Nghiên cứu này khẳng định vai trò của cơ cấu vốn và mức độ tự chủ tài chính trong quá trình thẩm định tín dụng. Tuy nhiên, phạm vi nghiên cứu chủ yếu tập trung vào khả năng tiếp cận tín dụng nói chung, chưa phân biệt rõ giữa vay ngắn hạn và vay trung dài hạn.

Một số nghiên cứu khác tiếp cận vấn đề từ góc độ rủi ro tín dụng và chất lượng danh mục cho vay. Trần Thị Bích Ngọc và cộng sự (2021) phân tích dữ liệu tại một số ngân hàng thương mại cổ phần cho thấy các chỉ tiêu tài chính như ROA, ROE và hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu (DER) có ảnh hưởng đáng kể đến khả năng phát sinh nợ xấu. Mặc dù mục tiêu chính là đánh giá rủi ro tín dụng sau khi cho vay, kết quả nghiên cứu gián tiếp phản ánh rằng các chỉ tiêu này cũng được ngân hàng sử dụng như tiêu chí quan trọng trong giai đoạn thẩm định trước khi phê duyệt khoản vay.

Ngoài ra, một số nghiên cứu gần đây (2022–2024) tập trung vào việc hoàn thiện mô hình chấm điểm tín dụng nội bộ tại các ngân hàng thương mại Việt Nam. Các nghiên cứu này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lượng hóa các biến tài chính như khả năng sinh lời, cơ cấu vốn và khả năng thanh toán trong quá trình ra quyết định cho vay. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu vẫn sử dụng phương pháp hồi quy tuyến tính hoặc thống kê mô tả, chưa áp dụng rộng rãi mô hình nhị phân như Probit/Logit phù hợp với bản chất biến phụ thuộc là “phê duyệt” hoặc “từ chối”. Luận văn: Hoạt động cho vay ngắn hạn của DN tại Ngân hàng VIB.

Một hạn chế đáng chú ý trong các nghiên cứu trong nước là phần lớn được thực hiện ở cấp độ toàn hệ thống ngân hàng hoặc trên mẫu khảo sát diện rộng, trong khi các nghiên cứu ở cấp độ chi nhánh cụ thể còn khá ít. Việc nghiên cứu tại cấp chi nhánh có ý nghĩa quan trọng vì mỗi chi nhánh có đặc điểm khách hàng, cơ cấu ngành nghề và chính sách thực thi tín dụng khác nhau. Do đó, kết quả ở cấp toàn hệ thống chưa phản ánh đầy đủ đặc thù quyết định cho vay tại từng đơn vị.

Bên cạnh đó, nhiều nghiên cứu trong nước chưa tách biệt riêng khoản vay ngắn hạn – vốn có đặc điểm rủi ro, mục đích sử dụng và thời hạn hoàn trả khác với vay trung và dài hạn. Trong thực tế, cho vay ngắn hạn thường gắn với vốn lưu động và chu kỳ kinh doanh ngắn, do đó tiêu chí thẩm định có thể nhấn mạnh hơn vào dòng tiền và hiệu quả hoạt động hiện tại thay vì tài sản dài hạn.

2.2.3. Nhận xét chung về các nghiên cứu trước

Tổng hợp các nghiên cứu nước ngoài và trong nước cho thấy quyết định cho vay doanh nghiệp chịu ảnh hưởng bởi nhiều nhóm yếu tố, trong đó nổi bật nhất là hiệu quả tài chính, cơ cấu vốn và tài sản bảo đảm. Các nghiên cứu quốc tế đã xây dựng nền tảng lý thuyết tương đối hoàn chỉnh về cơ chế thẩm định tín dụng, đặc biệt nhấn mạnh vai trò của thông tin tài chính và mô hình định lượng trong đánh giá xác suất phê duyệt khoản vay. Việc sử dụng các mô hình nhị phân như Logit và Probit được chứng minh là phù hợp khi phân tích quyết định cho vay với biến phụ thuộc dạng nhị phân (phê duyệt/từ chối).

Trong khi đó, các nghiên cứu trong nước cũng khẳng định vai trò quan trọng của tài sản bảo đảm, khả năng sinh lời (ROA, ROE) và mức độ đòn bẩy tài chính trong khả năng tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp. Tuy nhiên, phần lớn các nghiên cứu tập trung vào khả năng tiếp cận vốn nói chung hoặc phân tích rủi ro tín dụng sau khi cho vay, thay vì đi sâu vào quyết định phê duyệt khoản vay ngay tại thời điểm thẩm định.

Một điểm hạn chế đáng chú ý là nhiều nghiên cứu trong nước chưa phân biệt rõ giữa cho vay ngắn hạn và cho vay trung dài hạn, trong khi đặc điểm, mục đích sử dụng vốn và tiêu chí thẩm định của hai loại hình này có sự khác biệt. Cho vay ngắn hạn thường gắn với nhu cầu vốn lưu động và chu kỳ kinh doanh ngắn, do đó việc đánh giá hiệu quả tài chính và dòng tiền hiện tại có thể đóng vai trò quan trọng hơn. Luận văn: Hoạt động cho vay ngắn hạn của DN tại Ngân hàng VIB.

Ngoài ra, các nghiên cứu ở cấp độ chi nhánh ngân hàng còn khá hạn chế. Trong thực tế, chính sách tín dụng được triển khai và điều chỉnh linh hoạt tại từng chi nhánh, phụ thuộc vào đặc điểm khách hàng, ngành nghề và điều kiện kinh doanh tại địa phương. Vì vậy, việc nghiên cứu ở cấp độ chi nhánh có ý nghĩa thực tiễn cao nhưng chưa được khai thác nhiều trong các công trình trước đây.

Bên cạnh đó, một số nghiên cứu trong nước vẫn sử dụng phương pháp hồi quy tuyến tính hoặc phân tích mô tả, chưa áp dụng rộng rãi các mô hình nhị phân phù hợp với bản chất quyết định cho vay. Điều này làm hạn chế khả năng lượng hóa xác suất được phê duyệt và mức độ tác động cận biên của từng yếu tố.

Từ những nhận xét trên có thể thấy rằng, mặc dù đã có nhiều nghiên cứu đề cập đến các yếu tố ảnh hưởng đến tín dụng doanh nghiệp, nhưng vẫn tồn tại khoảng trống về: (i) nghiên cứu chuyên sâu đối với cho vay ngắn hạn; (ii) phân tích ở cấp độ chi nhánh cụ thể; và (iii) ứng dụng mô hình Probit để lượng hóa xác suất phê duyệt khoản vay dựa trên các biến tài chính và tài sản bảo đảm.

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2

Chương 2 đã hệ thống hóa cơ sở lý thuyết liên quan đến nghiệp vụ cho vay và quyết định cho vay tại các ngân hàng thương mại, đặc biệt tập trung vào cho vay ngắn hạn đối với khách hàng doanh nghiệp. Từ việc khái quát các khái niệm cơ bản về nghiệp vụ cho vay, phân loại các khoản vay theo thời hạn, mục đích sử dụng vốn, tính chất bảo đảm và phương thức cho vay, đến việc làm rõ các điều kiện, quy trình và các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định cho vay, chương này đã cung cấp nền tảng vững chắc cho việc phân tích thực trạng và đánh giá quyết định cho vay tại ngân hàng.

Đồng thời, các lý thuyết về rủi ro tín dụng và các nghiên cứu trước đây cũng cho thấy mối quan hệ mật thiết giữa năng lực tài chính, tài sản đảm bảo, uy tín tín dụng và yếu tố thị trường với khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp. Như vậy, chương này không chỉ cung cấp cơ sở lý thuyết cần thiết mà còn làm rõ các yếu tố cần thiết để xây dựng mô hình nghiên cứu, phục vụ cho việc đánh giá thực tiễn trong các chương tiếp theo của đề tài. Luận văn: Hoạt động cho vay ngắn hạn của DN tại Ngân hàng VIB.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:

===>>> Luận văn: PPNC cho vay ngắn hạn của DN tại Ngân hàng VIB

Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn thạc sĩ, báo cáo tốt nghiệp, khóa luận tốt nghiệp, chuyên đề tốt nghiệp và Làm Tiểu Luận Môn luôn luôn uy tín hàng đầu. Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 luôn đặt lợi ích của các bạn học viên là ưu tiên hàng đầu. Rất mong được hỗ trợ các bạn học viên khi làm bài tốt nghiệp. Hãy liên hệ ngay Dịch Vụ Viết Luận Văn qua Website: https://hotrovietluanvan.com/ – Hoặc Gmail: hotrovietluanvan24@gmail.com

Post Views: 5