Luận văn: Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam

Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Luận văn: Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam hay nhất năm 2025 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn thạc sĩ tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài Luận Văn: Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam – Nghiên cứu sâu cho trường hợp Hải Phòng dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.

MỞ ĐẦU

1. Mục đích, ý nghĩa của đề tài

Trong nền kinh tế toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay, đầu tư trực tiếp nước ngoài ngày càng trở nên phổ biến. Hình thức đầu tư này giúp cho các nước đang phát triển thu hút vốn từ bên ngoài cho phát triển kinh tế – xã hội, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa các quốc gia. Trong điều kiện nguồn vốn trong nước còn hạn chế, việc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài là vấn đề quan trọng đối với Việt Nam nói chung và Hải Phòng nói riêng.

Trải qua gần 30 năm thực hiện thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài, Hải Phòng đã có được những thành tựu đáng kể như tăng thu ngân sách, tiến hành công nghiệp hoá – hiện đại hoá, nâng cao trình độ công nghệ, khoa học kỹ thuật, giảm thất nghiệp…

Hải Phòng hiện nay đang là một trong những địa phương thu hút FDI dẫn đầu cả nước, tuy nhiên việc thu hút FDI của Hải Phòng được đánh giá là chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế của thành phố. Hơn nữa, trong điều kiện cạnh tranh gay gắt như hiện nay, Hải Phòng cần có chiến lược và giải pháp để tăng cường thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trong những năm tới. Chính vì vậy, em đã lựa chọn đề tài “Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam – Nghiên cứu sâu cho trường hợp Hải Phòng” làm đề tài Luận văn thạc sỹ của mình.

Mục đích nghiên cứu của luận văn:

• Khái quát lý luận về đầu tư trực tiếp nước ngoài.
• Phân tích khái quát thực trạng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam giai đoạn 1988 – 2024.
• Phân tích thực trạng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Hải Phòng giai đoạn 1990 – 2024.
• Xác định yếu tố thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào các tỉnh tại Việt Nam từ đó xác định các yếu tố thu hút FDI vào địa bàn thành phố Hải Phòng và xác định các chính sách thu hút FDI hợp lý và hiệu quả cho thành phố Hải Phòng.
• Đưa ra một số khuyến nghị nhằm thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Hải Phòng trong thời gian tới.

2. Lược sử nghiên cứu về đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam Luận văn: Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam.

Lĩnh vực FDI đã và đang được nhiều tác giả nghiên cứu làm rõ thể hiện trong các đề tài luận án, luận văn và hội thảo khoa học. Có thể kể ra một số các công trình nghiên cứu sau:

Một số biện pháp thúc đẩy việc triển khai thực hiện các dự án FDI tại Việt Nam” năm 2015 của tác giả Bùi Huy Nhượng, luận án đã trình bày về thực trạng triển khai các dự án FDI và đưa ra giải pháp nhằm thúc đẩy triển khai thực hiện các dự án FDI.

Vận dụng một số phương pháp thống kê phân tích hiệu quả kinh tế của đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam” năm 2017 của tác giả Nguyễn Trọng Hải, luận án đã phát triển được phương pháp đồ thị không gian ba chiều trong phân tích nhân tố, đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng công tác phân tích thống kê hiệu quả kinh tế FDI và tăng cường hiệu quả FDI tại Việt Nam.

Môi trường đầu tư với hoạt động thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam” năm 2020 của tác giả Nguyễn Thị Ái Liên, luận án đã đưa ra bức tranh tổng thể lý luận về môi trường đầu tư, đề xuất quy trình đánh giá, cải thiện môi trường đầu tư.

Luận văn “Một số biện pháp nhằm tăng cường thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào địa bàn thành phố Hải Phòng” năm 2013 của tác giả Hoàng Chí Cương.

Luận văn “ Hoàn thiện môi trường đầu tư nhằm tăng cường thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài ở Hải Phòng” năm 2023 của tác giả Bùi Thị Tuyết Anh. Tuy nhiên, không nhiều nghiên cứu áp dụng mô hình kinh tế lượng để xác định các nhân tố ảnh hưởng tới việc thu hút FDI vào các tỉnh của Việt Nam, đặc biệt là cho trường hợp của Hải Phòng. Do đó, để đảm bảo tính mới, độc đáo (originality) và tính học thuật (academic), nghiên cứu này sẽ sử dụng bảng dữ liệu panel data cho 63 tỉnh của Việt Nam giai đoạn 2016-2023 để xác định các yếu tố thu hút FDI vào các tỉnh của Việt Nam, qua đó xác định các nhân tố một cách chính xác thông qua mô hình thực nghiệm để giúp các tỉnh của Việt Nam nói chung và Hải Phòng nói riêng có thể đề ra các chính sách thu hút FDI hiệu quả và hợp lý hơn. Luận văn: Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam.

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Thực trạng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam giai đoạn 1988 – 2024
• Thực trạng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Hải Phòng giai đoạn 1990 – 2024

4. Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu:

• Phân tích định tính (qualitative analysis) về tác động của FDI, các chính sách trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài.
• Phân tích định lượng (quantitative analysis) và thực nghiệm (empirical study) thông qua việc xây dựng một phương trình hồi quy đa biến (multiple regression model) và bảng dữ liệu panel data cho 63 tỉnh của Việt Nam giai đoạn 2016-2023.
• Mô tả (descriptive analysis)để phản ánh các dữ liệu thu thập được.
• Phân tích SWOT để tìm ra điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức trong thu hút FDI tại Hải Phòng.

5. Kết cấu của nghiên cứu trong Luận văn

Bố cục Luận văn như sau:

• Chương 1. Lý luận chung về đầu tư trực tiếp nước ngoài.
• Chương 2. Phân tích thực trạng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Hải Phòng giai đoạn 1990 – 2024.
• Chương 3. Một số giải pháp nhằm thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Hải Phòng thời gian tới.

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI

1.1. Đầu tư quốc tế và các hình thức đầu tư quốc tế

1.1.1. Khái niệm đầu tư quốc tế

Đầu tư quốc tế là hiện tượng di chuyển vốn từ nước này sang nước khác nhằm mục đích kiếm lời [20, tr.21].

Vốn đầu tư được thể hiện dưới các hình thức:

• Ngoại tệ
• Các hiện vật hữu hình: tư liệu sản xuất, hàng hoá, tài nguyên thiên nhiên, mặt đất, mặt nước…
• Các hàng hoá vô hình: sức lao động, phát minh, sáng chế, thương hiệu, công nghệ, uy tín hàng hoá…
• Các phương tiện đầu tư khác: cổ phiếu, trái phiếu, vàng bạc đá quý…

1.1.2. Các hình thức đầu tư quốc tế Luận văn: Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam.

Các hình thức đầu tư quốc tế bao gồm: đầu tư tư nhân và hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) của chính phủ và các tổ chức quốc tế.

• Đầu tư tư nhân

Đầu tư tư nhân có ba hình thức là đầu tư trực tiếp nước ngoài, đầu tư gián tiếp và tín dụng thương mại.

• Đầu tư trực tiếp nước ngoài là hình thức di chuyển vốn quốc tế trong đó chủ sở hữu vốn đồng thời là người trực tiếp điều hành hoạt động sử dụng vốn.
• Đầu tư gián tiếp là loại hình di chuyển vốn giữa các quốc gia trong đó người chủ sở hữu vốn không trực tiếp quản lý và điều hành các hoạt động sử dụng vốn. Nhà đầu tư không chịu trách nhiệm về kết quả đầu tư mà hưởng lãi suất theo tỷ lệ vốn đầu tư.
• Tín dụng thương mại là hình thức đầu tư dưới dạng cho vay vốn và thu lợi nhuận qua lãi suất tiền vay [10, tr.13].

Hỗ trợ phát triển chính thức (ODA)

Hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) là tất cả các khoản hỗ trợ không hoàn lại và các khoản tín dụng ưu đãi của chính phủ, các hệ thống của tổ chức Liên hợp quốc, các tổ chức phi chính phủ, các tổ chức tài chính quốc tế dành cho các nước nhận viện trợ. [10, tr.18]

1.2. Khái niệm và các hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài

1.2.1. Khái niệm đầu tư trực tiếp nước ngoài

• Theo Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF), đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) được định nghĩa là:

Một khoản đầu tư với những quan hệ lâu dài, theo đó một tổ chức trong một nền kinh tế (nhà đầu tư trực tiếp) thu được lợi ích lâu dài từ một doanh nghiệp đặt tại một nền kinh tế khác. Mục đích của nhà đầu tư trực tiếp là muốn có nhiều ảnh hưởng trong việc quản lý doanh nghiệp đặt tại nền kinh tế khác đó”.[27, tr.235]

OECD đưa ra định nghĩa về đầu tư trực tiếp nước ngoài như sau: “Đầu tư trực tiếp có nghĩa là hoạt động đầu tư quốc tế của nhà đầu tư trực tiếp trong một nền kinh tế nhằm mục đích tạo ra lợi ích lâu dài dưới hình thức công ty. Lợi ích lâu dài có nghĩa ở đó bao gồm mối quan hệ lâu dài giữa nhà đầu tư và công ty, và nhà đầu tư có ảnh hưởng lớn tới việc quản lý công ty được đầu tư trực tiếp” [29, tr.56]. Luận văn: Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam.

Xét dưới góc độ sở hữu, UNCTAD cho rằng: Luồng vốn FDI bao gồm vốn được cung cấp (trực tiếp hoặc thông qua các công ty liên quan khác) bởi nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài cho các doanh nghiệp FDI hoặc vốn mà nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài nhận được từ doanh nghiệp FDI. FDI gồm có ba bộ phận: vốn cổ phần, thu nhập tái đầu tư, và các khoản vay trong nội bộ công ty [3, tr.219].

Định nghĩa đầu tư trực tiếp nước ngoài của WTO: “Đầu tư trực tiếp nước ngoài diễn ra khi một nhà đầu tư từ một nước có được một tài sản ở một nước khác cùng với quyền quản lý tài sản đó. Phương diện quản lý là thứ để phân biệt FDI và các công cụ tài chính khác. Trong phần lớn trường hợp, cả nhà đầu tư lẫn tài sản mà người đó quản lý ở nước ngoài là các cơ sở kinh doanh. Trong những trường hợp đó, nhà đầu tư thường được gọi là “công ty mẹ” và các tài sản được gọi là “công ty con” hay “chi nhánh công ty” [20].

Theo khoản 2, điều 3, Luật đầu tư năm 2014 của Việt Nam,“đầu tư trực tiếp là hình thức đầu tư do nhà đầu tư bỏ vốn đầu tư và tham gia quản lý hoạt động đầu tư” và khoản 12, điều 3 “đầu tư nước ngoài là việc nhà đầu tư nước ngoài đưa vào Việt Nam vốn bằng tiền và các tài sản hợp pháp khác để tiến hành hoạt động đầu tư”[15, tr.2].

Như vậy, bản chất của đầu tư trực tiếp nước ngoài là đầu tư nhằm xây dựng các cơ sở, chi nhánh ở nước ngoài. Đây là loại hình đầu tư cho phép nhà đầu tư tham gia góp vốn vào việc sản xuất hoặc cung cấp dịch vụ và được phép trực tiếp tham gia quản lý hoạt động đầu tư.

Đầu tư trực tiếp nước ngoài chủ yếu thực hiện từ nguồn vốn tư nhân, của các công ty với mục đích thu lợi nhuận cao hơn thông qua việc triển khai hoạt động sản xuất kinh doanh ở nước ngoài.

• Đặc điểm của hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài[2, tr.146]:

Các chủ đầu tư nước ngoài phải đóng góp một số vốn tối thiểu vào vốn pháp định, tuỳ theo luật doanh nghiệp mỗi nước. Chủ đầu tư vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài là chủ sở hữu, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài là một bộ phận của hình thức chu chuyển vốn quốc tế, trong đó chủ đầu tư là người nước ngoài tiến hành đầu tư tại một nước khác vì vậy nhà đầu tư nước ngoài phải chấp hành luật pháp của nước tiếp nhận đầu tư.

Quyền quản lý, điều hành đối tượng đầu tư tuỳ thuộc vào mức độ góp vốn. Nếu góp 100% vốn thì đối tượng đầu tư hoàn toàn do chủ đầu tư nước ngoài điều hành và quản lý.

Lợi nhuận từ hoạt động đầu tư phụ thuộc vào kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh và được phân chia theo tỷ lệ góp vốn trong vốn pháp định.

FDI được xây dựng thông qua việc xây dựng doanh nghiệp mới mua lại toàn bộ hay từng phần doanh nghiệp đang hoạt động hoặc mua cổ phiếu để thôn tính hay sát nhập các doanh nghiệp với nhau.

1.1.2. Các hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài chủ yếu Luận văn: Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam.

• Hợp đồng hợp tác kinh doanh

Hình thức này là hình thức đơn giản nhất trong các hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Hình thức hợp đồng hợp tác kinh doanh là hình thức đầu tư trong đó bên Việt Nam và bên nước ngoài cùng nhau thực hiện hợp đồng ký kết giữa hai bên, trong đó quy định rõ trách nhiệm, nghĩa vụ, quyền lợi mỗi bên trong hoạt động sản xuất kinh doanh mà không thành lập một pháp nhân mới [2, tr.155].

Hình thức này không đòi hỏi thủ tục pháp lý rườm rà do đó tạo thuận lợi cho đối tác nước ngoài. Tuy nhiên, nhà đầu tư gặp khó khăn trong kiểm soát hoạt động. Vì thế, hình thức này thường phổ biến ở giai đoạn đầu ở thời điểm các nước đang phát triển có chính sách thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài. Khi hình thức doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài và doanh nghiệp liên doanh phát triển, hình thức này có xu hướng giảm mạnh.

• Doanh nghiệp liên doanh

Hình thức này được sử dụng rộng rãi trên thế giới và cũng phát triển tại Việt Nam. Hình thức liên doanh tạo nên pháp nhân đồng sở hữu mà địa điểm đặt tại nước tiếp nhận đầu tư.

Doanh nghiệp liên doanh là hình thức đầu tư mà bên Việt Nam và bên nước ngoài cùng nhau góp vốn theo tỷ lệ nhất định để thành lập một doanh nghiệp mới. Doanh nghiệp liên doanh có tư cách pháp nhân Việt Nam. Mỗi bên liên doanh được chia lợi nhuận và chia sẻ rủi ro theo tỷ lệ góp vốn [2, tr.155].(Hình thức này có ưu điểm là giải quyết được tình trạng thiếu vốn, giúp nước tiếp nhận đầu tư có nguồn vốn bổ sung để phát triển kinh tế, đổi mới công nghệ, học tập được kinh nghiệm quản lý của nước ngoài, kiểm soát được đối tác. Tuy nhiên, nhược điểm của doanh nghiệp liên doanh là xuất hiện mâu thuẫn trong điều hành, quản lý doanh nghiệp giữa các bên và nước tiếp nhận đầu tư phải chia sẻ rủi ro với đối tác đầu tư.

• Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài

Đây là hình thức truyền thống của đầu tư trực tiếp nước ngoài. Ở hình thức này, các nhà đầu tư chú trọng khai thác những lợi thế của địa điểm đầu tư mới, nỗ lực áp dụng công nghệ, kinh nghiệm quản lý trong kinh doanh để đạt hiệu quả cao.

Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài là hình thức đầu tư, bên nước ngoài chịu trách nhiệm đầu tư toàn bộ vốn để thành lập doanh nghiệp theo quy định của luật pháp Việt Nam. Phía Việt Nam không góp vốn mà chỉ thực hiện cung cấp các dịch vụ đảm bảo cho quá trình hoạt động của doanh nghiệp. Trong trường hợp này, chủ đầu tư nước ngoài có toàn quyền quyết định và tự chịu trách nhiệm cũng như hưởng lợi từ hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp[2, tr.156].

Hình thức này có ưu điểm là nước tiếp nhận đầu tư không cần bỏ vốn do đó tránh được các rủi ro trong kinh doanh. Tuy nhiên, nhược điểm là nước tiếp nhận vốn không học tập được kinh nghiệm quản lý, công nghệ, không thu được lợi nhuận và khó kiểm soát đối với nhà đầu tư nước ngoài. Luận văn: Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam.

• Các hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài khác:

Hợp đồng BOT (Xây dựng – kinh doanh – chuyển giao) là hình thức đầu tư được ký giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền và nhà đầu tư để xây dựng, kinh doanh công trình kết cấu hạ tầng trong một thời hạn nhất định, hết thời hạn nhà đầu tư chuyển giao không bồi hoàn công trình đó cho Nhà nước Việt Nam[15, tr.3].

Hợp đồng BTO (Xây dựng – chuyển giao – kinh doanh) là hình thức đầu tư được ký giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền và nhà đầu tư để xây dựng công trình kết cấu hạ tầng, sau khi xây dựng xong, nhà đầu tư chuyển giao công trình đó cho Nhà nước Việt Nam, chính phủ dành cho nhà đầu tư quyền kinh doanh công trình đó trong một thời hạn nhất định để thu hồi vốn đầu tư và lợi nhuận [15, tr.3].

Hợp đồng BT (Xây dựng – chuyển giao) là hình thức đầu tư được ký giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền và nhà đầu tư để xây dựng công trình kết cấu hạ tầng, sau khi xây dựng xong, nhà đầu tư chuyển giao công trình đó cho Nhà nước Việt Nam, chính phủ tạo điều kiện cho nhà đầu tư thực hiện dự án khác để thu hồi vốn đầu tư và lợi nhuận hoặc thanh toán cho nhà đầu tư theo thoả thuận trong hợp đồng BT [15, tr.3].

Hình thức này có ưu điểm là thu hút vốn đầu tư vào những dự án kết cấu hạ tầng đòi hỏi lượng vốn đầu tư lớn, thu hồi vốn trong thời gian dài, vì thế làm giảm áp lực vốn cho ngân sách nhà nước. Đồng thời, nước tiếp nhận đầu tư sau khi chuyển giao có được những công trình hoàn chỉnh, tạo điều kiện để phát huy các nguồn lực khác cho phát triển kinh tế. Tuy nhiên, các hình thức này có nhược điểm là độ rủi ro cao, đặc biệt là rủi ro chính sách và nước nhận đầu tư khó tiếp nhận kinh nghiệm quản lý, công nghệ.

• Hợp tác liên danh (code share)

Là văn bản được ký kết giữa hai hoặc nhiều bên theo đó, thời gian đầu khai thác sản phẩm và dịch vụ dựa trên nhãn hiệu, thương hiệu của bên nào đã có tiếng tăm trước. Sau một khoảng thời gian nhất định việc khai thác sản phẩm và dịch vụ sẽ tiếp tục với nhãn hiệu, thương hiệu của đối tác kia.

Hình thức này không cần góp vốn nhưng việc phân chia lợi nhuận phải tiến hành theo thoả thuận.

• Hợp đồng phân chia sản phẩm

Hợp đồng phân chia sản phẩm là hợp đồng quy định nhà đầu tư bỏ 100% vốn để tìm kiếm, thăm dò tài nguyên ở nước sở tại. Việc tiến hành phân chia theo nguyên tắc: Luận văn: Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam.

• Nước chủ nhà hưởng tỷ lệ lớn với mỏ có trữ lượng lớn, tỷ lệ nhỏ với mỏ có trữ lượng nhỏ.
• Nếu không tìm thấy nhà đầu tư chịu hoàn toàn rủi ro.

Ưu điểm của hình thức này nhà đầu tư sẽ thu được nhiều lợi nhuận nếu khai thác thành công nhưng nhược điểm là nhà đầu tư sẽ chịu hoàn toàn rủi ro nếu không khai thác được.

• Thâu tóm, sáp nhập (M&A)

Thâu tóm và sáp nhập là hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài trong đó nhà đầu tư nước ngoài tiến hành đầu tư chủ yếu thông qua việc mua lại và sáp nhập các doanh nghiệp hiện có ở nước ngoài hoặc mua cổ phần của các công ty cổ phần.

Các hình thức M&A:

• Đóng góp vốn để thành lập doanh nghiệp mới hoặc để tham gia quản lý hoạt động đầu tư
• Mua toàn bộ hoặc một phần doanh nghiệp đang hoạt động
• Mua cổ phiếu để thâu tóm hoặc sáp nhập trên thị trường

Hình thức thâu tóm và sáp nhập có ưu điểm là thu hút vốn nhanh, đa dạng hoá hoạt động tài chính nhưng lại gây tác động đến sự ổn định của thị trường tài chính.

Luật đầu tư năm 2014 của Việt Nam cũng đã thừa nhận kênh đầu tư này ở Việt Nam. Hiện nay, hình thức đầu tư này vẫn chưa phổ biến do đây là kênh đầu tư mới tuy nhiên, trong tương lai, M&A sẽ là kênh đầu tư quan trọng tại Việt Nam[17, tr.37].

• Nguyên nhân của đầu tư trực tiếp nước ngoài

Đầu tư trực tiếp nước ngoài được thực hiện do nhiều nguyên nhân khác nhau:

Do sự mất cân đối về các yếu tố sản xuất giữa các quốc gia nên có sự chênh lệch về giá cả các yếu tố, đầu tư trực tiếp nước ngoài được thực hiện nhằm đạt được lợi ích từ sự chênh lệch đó bằng cách khai thác lợi thế so sánh của mỗi quốc gia.

Do gặp gỡ về lợi ích giữa các bên tham gia, cụ thể: + Đối với nhà đầu tư:

• Giảm chi phí kinh doanh, tăng lợi nhuận, phân tán rủi ro:

Khi thị trường nước ngoài trở nên thuận lợi có cơ chế chính sách ưu đãi, tránh được hàng rào thuế quan…tạo động cơ cho hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài. Thêm vào đó, việc đầu tư ra nước ngoài giúp cho nhà đầu tư giảm rủi ro thay vì chỉ tập trung vào thị trường nội địa, giúp tận dụng nguồn nhân công giá rẻ, nguồn nguyên liệu, quảng bá về hình ảnh sản phẩm và công ty, mở rộng thị trường tiêu thụ.

• Khai thác tài nguyên thiên nhiên: Luận văn: Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam.

Ngày nay, các nguồn tài nguyên thiên nhiên ngày càng bị cạn kiệt do việc khai thác của con người, đặc biệt đối với các nguồn tài nguyên không tái sinh hoặc cần thời gian lâu dài để phục hồi. Đầu tư trực tiếp nước ngoài giúp chiếm lĩnh nguồn nguyên liệu, đảm bảo an ninh nguyên liệu và sự tồn tại của ngành sản xuất.

• Thâm nhập thị trường, mở rộng mạng lưới phân phối:

Đầu tư trực tiếp nước ngoài giúp thâm nhập thị trường nước tiếp nhận đầu tư. Việc nắm bắt tốt hơn nhu cầu của thị trường sẽ giúp nâng cao uy tín, năng lực cạnh tranh đồng thời thiếp lập kênh phân phối tại nước nhận đầu tư sẽ tạo hiệu quả kinh doanh cao.

• FDI có thể tránh được rào cản thương mại

Do sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt, một số quốc gia thực thi các chính sách bảo hộ nền sản xuất trong nước thông qua hàng rào thương mại như hạn ngạch, hàng rào thuế quan và phi thuế quan. Để xuất khẩu hàng hoá tránh được hàng rào trên thì đầu tư trực tiếp nước ngoài là biện pháp hữu hiệu.

• Thiết lập được mạng lưới toàn cầu

Đầu tư trực tiếp nước ngoài là chiến lược mở rộng ra thị trường thế giới. Việc mở rộng sản xuất mang lại cho các công ty nhiều lợi ích như sử dụng hiệu quả nguồn lực, tối ưu hoá việc phân phối, giảm chi phí, phân tán rủi ro và mang lại lợi nhuận cao hơn.

• Đối với bên tiếp nhận vốn đầu tư:

Do thiếu vốn tích luỹ, do nhu cầu tăng trưởng nhanh, nhu cầu đổi mới kỹ thuật, công nghệ và tiếp nhận kinh nghiệm quản lý tiên tiến để khai thác có hiệu quả các nguồn tài nguyên và tạo việc làm cho lao động trong nước, đầu tư trực tiếp nước ngoài được thực hiện để đáp ứng các yêu cầu đó. Đặc biệt, đối với các nước đang phát triển, thực hiện tiếp nhận đầu tư quốc tế còn nhằm mục đích chuyển dịch cơ cấu kinh tế, xây dựng các khu công nghiệp và khu công nghệ cao, góp phần thực hiện công nghiệp hoá.

Trong nhiều trường hợp, đầu tư trực tiếp nước ngoài nhằm giải quyết các nhiệm vụ đặc biệt như xây dựng các công trình có quy mô vượt ra ngoài phạm vi biên giới quốc gia, đòi hỏi phải có sự phối hợp của nhiều quốc gia[2, tr.132].

1.3. Tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài Luận văn: Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam.

Đầu tư trực tiếp nước ngoài có vai trò quan trọng đối với nước đi đầu tư và nước tiếp nhận đầu tư.

1.3.1. Tác động tới nước đi đầu tư

• Tác động tích cực:
• Chủ đầu tư có khả năng kiểm soát hoạt động sử dụng vốn đầu tư và có thể đưa ra những quyết định có lợi nhất cho họ. Do đó, vốn đầu tư thường được sử dụng với hiệu quả cao.
• Giúp chủ đầu tư nước ngoài tránh được hàng rào bảo hộ mậu dịch và chiếm lĩnh thị trường nước tiếp nhận đầu tư.

Chủ đầu tư nước ngoài có thể giảm được chi phí, hạ giá thành sản phẩm do khai thác được nguồn nguyên liệu và lao động với giá cả thấp của nước tiếp nhận đầu tư. Vì vậy, thông qua thực hiện đầu tư trực tiếp ra nước ngoài, chủ đầu tư có thể nâng cao được khả năng canh tranh của họ trên thị trường thế giới[2, tr.152].

• Tác động tiêu cực:
• Chủ đầu tư có thể gặp rủi ro cao nếu không hiểu rõ về môi trường đầu tư của nước tiếp nhận đầu tư.

Có thể xảy ra tình trạng chảy máu chất xám nếu chủ đầu tư nước ngoài để mất bản quyền sở hữu công nghệ, bí kíp sản xuất trong quá trình chuyển giao[2, tr.153].

1.3.2. Tác động tới nước tiếp nhận đầu tư

• Tác động tích cực
• Là nguồn vốn hỗ trợ cho phát triển

Quốc gia nào cũng cần tăng cường vốn đầu tư để phát triển kinh tế. Vốn đầu tư có thể huy động ở trong và ngoài nước. Các quốc gia đang phát triển có trình độ sản xuất ở mức thấp, ngân sách hạn hẹp và thường xuyên thâm hụt vì thế nhu cầu vốn cho phát triển kinh tế là rất lớn. Đầu tư trực tiếp nước ngoài trở thành một kênh quan trọng bổ sung vào sự thiếu hụt vốn trong phát triển kinh tế. Ở nhiều nước đang phát triển, vốn đầu tư nước ngoài chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng vốn đầu tư của toàn bộ nền kinh tế [19, tr.33].

• Là kênh chuyển giao công nghệ Luận văn: Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam.

Cùng với việc cung cấp vốn thông qua đầu tư trực tiếp nước ngoài, các công ty đã chuyển giao công nghệ từ nước mình hoặc các nước khác sang nước nhận đầu tư. Nhờ vậy mà nước tiếp nhận đầu tư nhanh chóng tiếp cận được công nghệ tiên tiến, đi tắt đón đầu mà không phải tốn kém chi phí cho việc nghiên cứu. Bên cạnh đó, họ còn tiếp thu được kinh nghiệm quản lý tiên tiến, kỹ năng thực hành marketing, đội ngũ lao động được đào tạo, rèn luyện nhiều mặt (trình độ kỹ thuật, tay nghề, phương pháp làm việc, tư duy, tổ chức, kỷ luật lao động) trong môi trường lao động công nghiệp hiện đại[19, tr.35].

Các công ty nước ngoài thường sở hữu các công nghệ hiện đại trong lĩnh vực hoạt động. Ngay cả các nước phát triển, những nước sử dụng FDI nhiều nhất như Mỹ, Tây Âu, Nhật Bản đều kỳ vọng đầu tư trực tiếp nước ngoài không chỉ bổ sung về nguồn vốn, mà còn có thể tạo ra các công nghệ đột phá, liên kết mạng lưới sản xuất và tiêu thụ toàn cầu.

Bên cạnh chuyển giao công nghệ sẵn có, đầu tư trực tiếp nước ngoài góp phần tăng cường năng lực nghiên cứu và phát triển công nghệ của nước nhận đầu tư. Trong quá trình sử dụng các công nghệ nước ngoài, nhà đầu tư trong nước học được cách thiết kế, sáng tạo công nghệ nguồn, cải tiến cho phù hợp điều kiện của quốc gia, địa phương mình. Nhờ các tác động tích cực trên mà khả năng công nghệ của nước tiếp nhận đầu tư được tăng cường.

Đối với các nước đang phát triển thường thiếu các nguồn lực cần thiết để nghiên cứu và triển khai, do đó để có các công nghệ cần thiết, phải mua giấy phép công nghệ thông qua các công ty xuyên quốc gia hoặc thông qua hình thức đầu tư trực tiếp. Trong đó, hình thức mua giấy phép công nghệ bị cản trở bởi hai yếu tố chính: các công ty xuyên quốc gia không muốn đánh mất ưu thế độc quyền về công nghệ của mình, không muốn tạo ra cạnh tranh trong tương lai, do đó, hạn chế chuyển giao công nghệ, mặt khác các nước đang phát triển cũng không đủ nguồn lực tài chính để mua các công nghệ này. Đầu tư trực tiếp nước ngoài buộc các công ty phải giới thiệu công nghệ sản xuất cho nước tiếp nhận mặc dù việc chuyển giao công nghệ qua hình thức này mất nhiều thời gian và không phải là quá trình tự động. Tuy nhiên, đầu tư trực tiếp nước ngoài vẫn là kênh quan trọng để nâng cao trình độ công nghệ của các nước đang phát triển.

Các kênh để nâng cao năng lực công nghệ thông qua đầu tư trực tiếp nước ngoài:

• Các công ty mẹ ở nước ngoài sẽ chuyển giao cho các doanh nghiệp liên doanh của mình tại nước nhận đầu tư.
• Các công ty có vốn đầu tư nước ngoài nâng cao năng lực sản xuất cho nhà cung cấp trong nước để nâng cao chất lượng đầu vào cho quá trình sản xuất, hoặc nâng cao năng lực cho khách hàng trong nước, để nâng cao giá trị sản phẩm cuối cùng. Luận văn: Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam.
• Nâng cao năng lực công nghệ dưới áp lực cạnh tranh. Sự có mặt của các nhà đầu tư nước ngoài với công nghệ tiên tiến, năng suất cao, chi phí thấp buộc các nhà sản xuất trong nước phải thay đổi công nghệ để tồn tại trong cạnh tranh.
• Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

Tranh thủ vốn và kỹ thuật của nước ngoài, các nước đang phát triển muốn sử dụng nó để thực hiện mục tiêu quan trọng hàng đầu là đẩy mạnh phát triển kinh tế. Kinh nghiệm cho thấy, quốc gia nào thực hiện chiến lược mở cửa kinh tế, biết phát huy nội lực tận dụng được các nguồn lực bên ngoài, biến nó thành các nhân tố bên trong thì các quốc gia đó tạo được tốc độ tăng trưởng kinh tế cao[19, tr.35].

• Thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Để hội nhập kinh tế quốc tế và chủ động tham gia liên kết kinh tế quốc tế, đặc biệt là xu hướng hình thành các liên minh và khu vực kinh tế trên thế giới hiện nay đòi hỏi từng quốc gia muốn tham gia phải thay đổi cơ cấu kinh tế cho phù hợp với xu thế phát triển chung. Đầu tư trực tiếp nước ngoài góp phần thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cụ thể như sau:

Đầu tư trực tiếp nước ngoài đã làm xuất hiện nhiều ngành nghề kinh tế mới ở nước nhận đầu tư. Nâng cao trình độ kĩ thuật, công nghệ, trình độ quản lý ở nhiều ngành kinh tế, thúc đẩy năng suất lao động tăng cao, làm tăng tỷ trọng của ngành trong nền kinh tế quốc dân. Tuy nhiên, cũng có một số ngành bị mai một do cạnh tranh không nổi hoặc không còn phù hợp với thời đại nữa[19, tr.40].

Ngoài các tác động trên, đầu tư trực tiếp nước ngoài còn có các tác động sau:

• Đóng góp đáng kể vào Ngân sách Nhà nước thông qua việc nộp thuế của đơn vị đầu tư như tiền thuế, tiền thuê đất…
• Thúc đẩy xuất nhập khẩu và cải thiện cán cân thanh toán và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Đầu tư trực tiếp nước ngoài là kênh quan trọng góp phần cải thiện cán cân thanh toán quốc tế cho nước tiếp nhận đầu tư. Hầu hết các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài là sản xuất các sản phẩm hướng vào xuất khẩu và đều có phương án bao tiêu sản phẩm.

• Tạo việc làm, phát triển nguồn nhân lực Luận văn: Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam.

Thông qua đầu tư sẽ tạo ra các doanh nghiệp mới hoặc tăng quy mô các đơn vị hiện có từ đó góp phần tạo thêm nhiều công ăn việc làm cho người lao động, giảm thất nghiệp. Các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài cũng thường xuyên tổ chức các khoá đào tạo cho người lao động từ đó hình thành đội ngũ lao động lành nghề tại nước tiếp nhận đầu tư.

• Tác động tiêu cực:

Với sức mạnh tài chính, công nghệ, kinh nghiệm… khả năng cạnh tranh của các công ty có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài cao hơn hẳn so với các doanh nghiệp trong nước. Họ có thể thực hiện các hành vi độc quyền, chính sách giá rẻ gây lũng đoạn thị trường, thiệt hại cho nền sản xuất của nước tiếp nhận vốn đầu tư.

Nước tiếp nhận đầu tư khó chủ động trong việc bố trí cơ cấu đầu tư theo ngành và theo vùng lãnh thổ. Nếu nước tiếp nhận đầu tư không có quy hoạch đầu tư cụ thể và khoa học dễ dẫn đến hiện tượng đầu tư tràn lan kém hiệu quả, tài nguyên thiên nhiên bị khai thác quá mức và nạn ô nhiễm môi trường trầm trọng.

Nếu không thẩm định kỹ sẽ dẫn đến du nhập của các loại công nghệ lạc hậu, công nghệ gây ô nhiễm môi trường làm thiệt hại lợi ích của nước tiếp nhận đầu tư[2, tr.153].

Áp lực cạnh tranh với các doanh nghiệp trong nước: khi tiến hành đầu tư, các công ty nước ngoài sẽ thiết lập cơ sở kinh doanh mới hoặc tăng cường năng lực sản xuất kinh doanh. Điều này sẽ tác động đến những doanh nghiệp sản xuất cùng sản phẩm ở thị trường nội địa. Thêm vào đó, các doanh nghiệp nước ngoài có lợi thế về vốn, công nghệ tiên tiến, kỹ năng quản lý tốt hơn do đó có thể dẫn đến các công ty trong nước bị loại bỏ trong cuộc cạnh tranh.

Nguy cơ cạn kiệt tài nguyên: Một trong những lý do quan trọng của các nhà đầu tư là tìm kiếm nguồn tài nguyên khan hiếm. Đối với nước nhận đầu tư là những nước đang phát triển, khả năng khai thác hạn chế vì thế các nhà đầu tư nước ngoài có cơ hội tiếp cận với các nguồn tài nguyên dồi dào và tối đa hoá lợi nhuận. Do vậy, việc thu hút đầu tư nước ngoài ở nước tiếp nhận nếu không hợp lý, không kịp thời sẽ gây nên tình trạng cạn kiệt nguồn tài nguyên.

Bất bình đẳng và bất cân đối vùng miền: Nguy cơ tăng bất bình đẳng sẽ lớn hơn vì các nhà đầu tư thường lựa chọn đầu tư vào những khu vực tiềm năng, có lợi thế, vì vậy những nơi vốn đã phát triển nay lại càng có điều kiện để phát triển hơn.

Tác động lên cán cân thương mại: Trong trường hợp nước tiếp nhận đầu tư không nâng cao được trình độ công nghệ thì sản xuất trong nước không thể cạnh tranh với hàng hoá nhập khẩu, dẫn đến cán cân thương mại bị thâm hụt.

Nguy cơ đánh mất tự chủ nền kinh tế: khi nền kinh tế bị dẫn dắt bởi khu vực có vốn đầu tư nước ngoài thì sẽ dẫn đến sự phụ thuộc về kinh tế vào các nhà đầu tư nước ngoài.

Kết luận chương 1

Chương 1 trong luận văn đã hệ thống hoá lý thuyết về đầu tư trực tiếp nước ngoài, làm rõ bản chất, nguyên nhân và tác động của hình thức đầu tư này trong hoạt động kinh doanh quốc tế. Qua đó, đánh giá được những đóng góp tích cực và tiêu cực của đầu tư trực tiếp nước ngoài đến nước đi đầu tư và nước tiếp nhận đầu tư.

Cụ thể, chương 1 đã nêu ra khái niệm và các hình thức đầu tư quốc tế và đầu tư trực tiếp nước ngoài chủ yếu tại Việt Nam, nguyên nhân của đầu tư trực tiếp nước ngoài và tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài. Đây là cơ sở lý luận hỗ trợ cho việc phân tích, tổng hợp, đánh giá thực trạng đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam ở chương tiếp theo. Luận văn: Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:  

===>>> Luận văn: Thực trạng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào HP

Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn thạc sĩ, báo cáo tốt nghiệp, khóa luận tốt nghiệp, chuyên đề tốt nghiệp và Làm Tiểu Luận Môn luôn luôn uy tín hàng đầu. Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 luôn đặt lợi ích của các bạn học viên là ưu tiên hàng đầu. Rất mong được hỗ trợ các bạn học viên khi làm bài tốt nghiệp. Hãy liên hệ ngay Dịch Vụ Viết Luận Văn qua Website:  https://hotrovietluanvan.com/ – Hoặc Gmail: hotrovietluanvan24@gmail.com