Luận văn: Thực trạng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh dân tộc

Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Luận văn: Thực trạng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh dân tộc hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn thạc sĩ tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài Luận Văn: Thực trạng hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh dân tộc thiểu số trường Tiểu học Đồn Đạc, huyện Ba Chẽ dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.

2.1. Khái quát tình hình kinh tế – xã hội huyện Ba Chẽ

Huyện Ba Chẽ có tổng diện tích tự nhiên 60.855,56 ha trong đó tài nguyên rừng và đất rừng chiếm trên 90% tổng diện tích tự nhiên; Phía Bắc giáp huyện Định Lập tỉnh Lạng Sơn, phía Nam giáp Hoành Bồ và thành phố Cẩm Phả, phía Đông giáp huyện Tiên Yên, phía Tây giáp huyện Sơn Động tỉnh Bắc Giang. Ba Chẽ thuộc địa hình đồi núi cao nằm trong cánh cung Bình Liêu, Đông Triều, các dãy núi chạy dài theo hướng Đông Bắc – Tây Nam. Ba Chẽ có địa hình dốc, bị chia cắt mạnh bằng các dãy núi đất tạo thành các thung lũng hẹp và các con suối, sông lớn nhỏ. Độ cao trung bình của Ba Chẽ từ 300 – 500m so với mực nước biển. Chủ yếu là đất dốc nên người dân Ba Chẽ sống chủ yếu bằng nghề trồng rừng. Đất nông nghiệp rất hẹp và manh mún, chủ yếu là các thung lũng dưới chân núi có thể cấy lúa nước, còn chủ yếu là ruộng bậc thang và đất đồi trồng lúa nương, sắn, ngô, khoai.

Huyện Ba Chẽ là huyện miền núi có nhiều đồng bào các dân tộc cùng chung sống từ lâu đời. Toàn huyện có 10 dân tộc anh em (Dao, Tày, Kinh, Hoa, Sán Dìu, Sán Chỉ, Cao Lan, Nùng, Mường, Thái) phân bố rải rác ở 75 thôn khu phố, thuộc 8 xã và 1 thị trấn. Dân tộc thiểu số chiếm 80% dân số, trong đó dân tộc Dao chiếm 41%, Kinh 21%, Tày 16%, Sán Chỉ 14% còn lại là các dân tộc khác.

Phong tục tập quán của dân tộc Dao, Tày, Sán Chay,… huyện Ba Chẽ vẫn giữ được những nét đẹp riêng, đó là nét đẹp trong văn hóa, trong ngôn ngữ, trong trang phục, trong các lễ hội và tình cảm gia đình gắn kết; tiếng nói dân tộc vẫn được bảo tồn trong giao tiếp hàng ngày, trong những lễ hội của dân tộc; Trang phục dân tộc vẫn là niềm tự hào của của mỗi người dân địa phương, họ thường mặc trang phục trong các ngày lễ quan trọng như Tết, hội làng, đám cưới… Dân tộc Dao, Tày đề cao mối quan hệ dòng tộc, một người con của dòng họ thành đạt là niềm tự hào của cả dòng tộc, ngược lại nếu dòng họ có một người làm việc xấu, cả dòng họ đều cảm thấy đó là nỗi xấu hổ chung, họ có thể sẽ tuyên bố từ chối, không công nhận người đó là thành viên của dòng tộc nữa đó là điều “đáng sợ” nhất… Vì thế mỗi gia đình người dân tộc Dao, Tày đều luôn quan tâm đến việc dạy dỗ chu đáo cho con em ngay từ khi còn nhỏ và luôn tự học hỏi để hoàn thiện mình trong cuộc đời. Tuy nhiên nhận thức của cha mẹ HS và cộng đồng về giá trị giáo dục còn thấp, nhất là việc giáo dục các kỹ năng sống để hòa nhập cuộc sống hiện đại thì còn rất hạn chế. Luận văn: Thực trạng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh dân tộc.

Ba Chẽ là một huyện miền núi có nhiều sông suối, địa hình hiểm trở, giao thông đi lại còn khó khăn, nhất là vào mùa mưa lũ từ đầu nguồn đổ về thường làm xói lở đường liên thôn, liên xã, có nhiều em học sinh hàng tuần không đi học được do núi lở, tắc đường. Từ những điều kiện tự nhiên trên, mức thu nhập của các gia đình còn thấp, hầu hết chỉ trông vào cây lương thực và gia súc chăn thả tự nhiên, kinh tế tự cung, tự cấp, mọi sản phẩm chưa thành hàng hóa, do vậy điều kiện để đầu tư cho con em học tập còn rất hạn chế.

2.1.1. Khái quát về giáo dục huyện Ba Chẽ

Cùng với sự phát triển về kinh tế và xã hội, ngành giáo dục đào tạo huyện Ba Chẽ những năm gần đây đã đạt được những thành tựu to lớn đáng ghi nhận. Được các cấp chính quyền và địa phương quan tâm cùng với sự nỗ lực cố gắng của tập thể cán bộ giáo viên và học sinh, sinh viên trong toàn ngành, giáo dục Ba Chẽ đã có những chuyển biến rõ nét về cả quy mô, chất lượng và hiệu quả.

Toàn huyện Ba Chẽ hiện có tổng số 21 trường (số liệu năm học 2025-2026), trong đó có 7 trường mầm non, 14 trường phổ thông (06 trường có 2 cấp học) với 5.417 học sinh, chia ra: Cấp mầm non 88 nhóm (lớp), số trẻ là 1.750 trẻ; Cấp tiểu học 190 lớp với 1.952 học sinh; Cấp THCS 55 lớp, số học sinh 1.295 em; Cấp tiểu học 15 lớp, số học sinh 420 em. Những năm qua, chất lượng giáo dục trong các nhà trường được nâng cao lên cả về đại trà cũng như mũi nhọn theo hướng ổn định, thực chất dần dần đáp ứng yêu cầu của một huyện miền núi. Cơ sở vật chất bắt đầu được đầu tư xây dựng theo hướng đồng bộ, hiên đại, trang thiết bị dạy học được quản lý và sử dụng vào nền nếp. Công tác quản lý của các nhà trường bước đầu được đổi mới, chú trọng đến tính kế hoạch, tự chủ, dân chủ trong các cơ sở giáo dục. Đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên được đào tạo bồi dưỡng khá bài bản, chú trọng cả về số lượng và chất lượng.

Bên cạnh những thành tựu to lớn mà ngành giáo dục đào tạo Ba Chẽ đã đạt được, cũng còn nhiều những thiếu sót, bất cập cần khắc phục. Cơ sở vật chất cho các trường vùng sâu vùng xa còn nhiều khó khăn thiếu thốn. Đội ngũ giáo viên chưa đồng bộ về cơ cấu môn học cũng như chất lượng, trình độ chưa đồng đều. Việc triển khai đổi mới phương pháp dạy học tích cực còn có nhiều khó khăn. Một bộ phận giáo viên còn bảo thủ trì trệ, chưa nghiêm túc trong việc thực hiện quy chế chuyên môn. Đa số học sinh dân tộc ở vùng sâu vùng xa còn nhiều khó khăn về kinh tế cũng như trình độ dân trí, tác động không nhỏ đến chất lượng giáo dục chung của toàn huyện.

2.1.2. Đặc điểm tình hình trường Tiểu học Đồn Đạc Luận văn: Thực trạng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh dân tộc.

Trường Tiểu học Đồn Đạc được thành lập theo Quyết định số 644/QĐ-UBND ngày 01/06/2022 của Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh do sự chia tách từ trường PTCS Đồn Đạc. Năm học 2021-2022, trường được xây dựng điểm trường chính tại thôn Làng Mô, xã Đồn Đạc huyện Ba Chẽ Tỉnh Quảng Ninh trên diện tích 7.600 m² với 2 lô nhà 2 tầng, gồm: 8 phòng học, nhà hiệu bộ, nhà công vụ, nhà bếp, nhà vệ sinh và các hạng mục phụ trợ. Tổng mức đầu tư 14.635.606.000 đồng. Trường có khuôn viên rộng rãi, thoáng mát, hệ thống cây xanh được đầu tư đồng bộ góp phần xây dựng cảnh quan môi trường xanh, sạch, đẹp từ đó nâng cao chất lượng dạy – học của nhà trường. Đến tháng 9/2022, trường được xây xong và đưa vào sử dụng với thiết kế của một ngôi trường đạt chuẩn ở mức độ I. Trường Tiểu học Đồn Đạc có địa bàn quản lí tương đối rộng, gồm 8 thôn khe bản với 9 dân tộc anh em cùng chung sống, trong đó chủ yếu là dân tộc Dao. Người dân sống chủ yếu bằng nghề trồng lúa và kinh tế đồi rừng.

Năm học 2025 – 2026, trường có 27 lớp trong đó có 4 lớp ghép hai trình độ với tổng số 315 học sinh, gồm 6 điểm trường. Điểm trường xa nhất cách trung tâm xã gần 20 km. Trường có tổng số 50 cán bộ giáo viên, nhân viên. Đội ngũ giáo viên yêu nghề, tâm huyết với sự nghiệp giáo dục, nhiều thầy cô có trình độ chuyên môn vững vàng, yên tâm công tác và gắn bó với nhà trường. Tạo điều kiện thuận lợi cho nhà trường thực hiện tốt công tác chăm sóc, giáo dục trẻ.

Về quy mô phát triển của nhà trường: Trong 4 năm gần đây, mỗi năm nhà trường có khoảng trên dưới 300 học sinh được biên chế cho gần 30 lớp học. Số cán bộ, giáo viên nhà trường trong năm học 2025 – 2026 là 50 người.

Về xây dựng đội ngũ: Đội ngũ giáo viên nhà trường ngày càng trưởng thành và lớn mạnh 100% giáo viên đạt chuẩn, có 87% giáo viên có trình độ trên chuẩn. Đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên đoàn kết, tích cực giúp đỡ lẫn nhau nâng cao chuyên môn nghiệp vụ. Trường có nhiều giáo viên là giáo viên giỏi cấp tỉnh, cấp huyện và Chiến sĩ thi đua các cấp. Việc bồi dưỡng đội ngũ giáo viên được tiến hành khá thường xuyên bằng nhiều biện pháp thiết thực như:

Tăng cường việc tự bồi dưỡng, lấy tổ, nhóm chuyên môn làm đơn vị cơ bản để bồi dưỡng nâng cao tay nghề, đổi mới phương pháp giảng dạy. Tham gia nhiệt tình có trách nhiệm trong các kỳ tập huấn bồi dưỡng của Phòng Giáo dục và Đào tạo tổ chức.

Định kỳ bồi dưỡng về nhận thức chính trị, nắm vững quan điểm, đường lối của Đảng về đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay. Tổ chức bồi dưỡng nâng cao trình độ tin học và ngoại ngữ cho cán bộ viên. 100% giáo viên biết sử dụng thành thạo công nghệ thông tin trong dạy học. Luận văn: Thực trạng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh dân tộc.

Hàng năm nhà trường có kế hoạch cử giáo viên đi học để nâng cao tỉ lệ giáo viên trên chuẩn. Phấn đấu năm học 2026-2027 có 90% cán bộ giáo viên đạt trình độ trên chuẩn.

Về cơ sở vật chất: Là một trường miền núi, cơ sở vật chất còn nhiều khó khăn thiếu thốn nhưng nhà trường đã có nhiều cố gắng trong việc sử dụng có hiệu quả cơ sở vật chất trang thiết bị phục vụ cho việc dạy và học. Hiện nay trường đang tích cực tham mưu cho Phòng Giáo dục – Đào tạo, UBND huyện Ba Chẽ tiếp tục đầu tư xây dựng thêm phòng học chức năng, nhà tập đa năng, phòng sinh hoạt tổ chuyên môn tại điểm trường chính Làng Mô để thực hiện tốt chương trình giáo dục phổ thông theo hướng hiện đại hóa đáp ứng yêu cầu của một trường đạt chuẩn quốc gia mức độ I.

2.2. Thực trạng hoạt động giáo dục kỹ năng sống và tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh dân tộc thiểu số ở trường Tiểu học Đồn Đạc.

2.2.1. Thực trạng về kỹ năng sống của học sinh và nhận thức của giáo viên nhà trường về trách nhiệm giáo dục kỹ năng sống cho học sinh dân tộc thiểu số

• Đánh giá thực trạng về kỹ năng sống của học sinh trường Tiểu học Đồn Đạc

Kỹ năng sống là một nội dung đã được đưa vào chương trình giáo dục trong nhà trường trong những năm gần đây. Việc rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh thực sự được quan tâm từ khi chỉ thị số 40/2018 CT-BGD DDT của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ký ngày 22/7/2018 về việc phát động phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thông giai đoạn từ 2018 – 2023. Trong đó có nội dung “Giáo dục kĩ năng sống, lối sống, giá trị sống, năng lực thực hành, sáng tạo cho học sinh. Tạo điều kiện và cơ chế để học sinh tham gia nhiều hơn trong quá trình tiếp thu kiến thức và rèn luyện kĩ năng, liên hệ với thực tiễn xã hội”.

Để khảo sát thực trạng từ đó có đánh giá khách quan về kỹ năng sống của học sinh dân tộc thiểu số của trường, tôi đã tiến hành khảo sát 128 học sinh từ lớp ba đến lớp 5 điểm trường chính Làng Mô và lớp 5 điểm trường Làng Han bằng phiếu điều tra. Kết quả thu được phản ánh trong bảng 2.1 dưới đây. Luận văn: Thực trạng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh dân tộc.

• Bảng 2.1. Ý kiến học sinh về một số Kỹ năng sống của học sinh dân tộc thiểu số Tiểu học Đồn Đạc

Phân tích số liệu khảo sát ta thấy: Kỹ năng sống của hơn 50% học sinh được khảo sát hầu như mới ở mức trung bình hoặc chưa tốt. Cụ thể hơn kỹ năng tự tin giao tiếp với người lạ có đến 60,1% tự đánh giá ở mức chưa tốt. Điều này cho thấy các em còn tự ti e ngại trong tiếp xúc, giao lưu. Có tới 43,8% học sinh thừa nhận khả năng kiềm chế, bình tĩnh còn kém. Nếu không biết cách kiềm chế như vậy sẽ dễ dẫn đến các xích mích, mâu thuẫn và mất đoàn kết trong trường học. Kỹ năng làm việc nhóm chỉ có 48,5% tự đánh giá ở mức tốt và khá, còn lại 51,5% tự đánh giá ở mức trung bình và chưa tốt. Khi gặp các tình huống khó khăn thì các em khá lúng túng trong cách giải quyết. Các em ít có sự chia sẻ với bạn bè hoặc người lớn cho nên thường dẫn đến bế tắc trong giải quyết hoặc gây hậu quả xấu.

Thực trạng trên đặt ra một vấn đề cấp thiết: song song với việc dạy chữ trong nhà trường, cần dạy cho các em cách ứng xử. Là con em người dân tộc, các em học sinh từ các thôn vùng sâu, vùng xa của xã nên gặp nhiều khó khăn, bỡ ngỡ. Từ việc hòa nhập với môi trường học tập, giao tiếp với thầy cô và những người xung quanh đến học làm người bắt đầu từ những điều đơn giản nhất như biết trình bày ý kiến, biết tự phục vụ bản thân, biết lắng nghe, biết chia sẻ, biết làm việc nhóm hay có sự tự tin trước đông người…Có được những kỹ năng cần thiết đó sẽ góp phần tăng hiệu quả chất lượng học các môn văn hoá, tạo dựng nên môi trường học tập thân thiện cho tất cả học sinh, góp phần vào chất lượng giáo dục nói chung.

• Qua trao đổi với giáo viên và quan sát thực tế hành vi của học sinh dân tộc thiểu số chúng tôi rút ra một số kết luận như sau:

Học sinh dân tộc thiểu số yếu kém về kỹ năng sống thường có biểu hiện ngại giao tiếp trong quan hệ với cộng đồng, với người khác, hạn chế về vốn từ và kỹ năng nghe, nói của các em còn hết sức hạn hẹp. Thậm chí có em còn có những biểu hiện nhút nhát như sợ người lạ, ngại thổ lộ, bộc bạch tâm tính, những nét riêng tư, ngay cả những mặt tích cực.

Một số em sống thiếu tình cảm, mồ côi cha mẹ, thiếu người thân, khao khát muốn được sống trong tình cảm nhưng không được bù đắp thoả đáng cũng làm cho các em tiêu cực, mất thăng bằng về mặt tình cảm, dễ bị kích động hoặc trở nên nhu nhược yếu thế. Một số em tỏ ra kém ý chí: Không tự kiềm chế được hành vi tiêu cực của mình hoặc tỏ ra yếu đuối, nhu nhược, dễ bị lôi cuốn, cám dỗ, ngại làm những việc cần phải khắc phục khó khăn trong học tập, lao động và công việc cụ thể.

Vấn đề đặt ra là nhà trường phải tăng cường giáo dục ý thức, động cơ học tập đúng đắn, các kĩ năng như giao tiếp, họp tác,… giáo dục tình bạn, tình đoàn kết thân ái chan hòa, tinh thần tương thân tương ái, để học sinh gắn bó, thông cảm, giúp đỡ lẫn nhau trong học tập, sinh hoạt và trong cuộc sống. Đó chính là những nội dung về Giáo dục kỹ năng sống.

Để có đánh giá khách quan về mức độ quan trọng của các nội dung giáo dục kỹ năng sống cho học sinh dân tộc thiểu số của nhà trường, tôi đã tiến hành khảo sát 150 học sinh bằng phiếu điều tra.

Kết quả thu được phản ánh trong bảng 2.2 dưới đây. Luận văn: Thực trạng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh dân tộc.

• Bảng 2.2. Ý kiến của học sinh về tầm quan trọng của một số Kỹ năng sống đối với học sinh dân tộc thiểu số trường Tiểu học Đồn Đạc

Về nội dung giáo dục kỹ năng sống có 100% ý kiến khẳng định đó là những nội dung quan trọng cần phải giáo dục cho học sinh trong số các nội dung GD kỹ năng sống cần giáo dục cho học sinh thì có những nội dung được xếp bậc cao như kỹ năng giao tiếp (90% ý kiến cho rằng rất quan trọng); Kỹ năng ứng phó với tình huống căng thẳng (83,4 ý kiến cho rằng rất quan trọng); Kỹ năng hợp tác (63,3% ý kiến cho rằng rất quan trọng); Kỹ năng tự nhận thức (63,3 ý kiến cho rằng rất quan trọng). Như vậy các nội dung đánh giá là rất quan trọng để giáo dục học sinh – những chủ nhân tương lai của đất nước khi chúng ta đang trên con đường hội nhập với các nước trên thế giới, giao thương khắp năm châu. Chúng ta cần có những con người có bản lĩnh, có trí tuệ, có hiểu biết để tự tin đương đầu đối phó với mọi tình huống có thể xảy ra trong cuộc sống.

Đối với việc thực hiện các nội dung GD kỹ năng sống thì qua khảo sát chúng tôi thấy mặc dù vấn đề giáo dục kỹ năng sống đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa vào trong chỉ thị việc thực hiện nhiệm vụ năm học từ năm học 2022 -2023, nhưng vì đây là những nội dung còn hết sức mới mẻ nên trong thực tế việc thực hiện các nội dung này một cách bài bản là vẫn còn hạn chế. Nhà trường mới chỉ thực hiện các nội dung giáo dục này dưới dạng lồng ghép vào các hoạt động ngoài giờ lên lớp và chương trình một số môn học. Có nhiều nội dung không được thực hiện thường xuyên như: Kỹ năng xác định giá trị (chiếm 46,7%), Kỹ năng ứng phó với các tình huống căng thẳng (43,3%), kỹ năng tự nhận thức (43,3%)…Thực tế cuộc sống hiện nay do sự tác động của mặt trái cơ chế thị trường, do đặc điểm tâm lý lứa tuổi nên các em dễ bị dụ dỗ, lôi cuốn vào các trò chơi điện tử, biểu hiện sống vô cảm, ít quan tâm đến bạn bè xung quanh, ngại giao tiếp, tiếp xúc với người lạ nên nhà trường phải quan tâm hơn nữa giáo dục về vấn đề này, giúp các em có hiểu biết để có được những hành vi ứng xử phù hợp trong cuộc sống.

Ngoài ra chúng ta cũng cần quan tâm giáo dục cho học sinh tính tự giác, dũng cảm, trung thực, biết nhận khuyết điểm để tiến bộ và biết thẳng thắn phê bình những sai trái của bạn để xây dựng tập thể học sinh học tập tốt, rèn luyện tốt. Phải giáo dục học sinh tính khiêm tốn học hỏi thì mới tích luỹ được nhiều tri thức.

Nhà trường cũng cần phải bồi dưỡng cho các em biết cách định hướng và quyết đoán trong các tình huống xảy ra một cách hợp lý… Thực trạng nhận thức của đội ngũ giáo viên nhà trường về trách nhiệm giáo dục kỹ năng sống cho học sinh dân tộc thiểu số

Tác giả đã thực hiện khảo sát nhận thức của 50 giáo viên nhà trường về trách nhiệm giáo dục Kỹ năng sống cho học sinh dân tộc thiểu số và nhận được kết quả như sau:

• Bảng 2.3. Nhận thức của đội ngũ giáo viên về trách nhiệm GD Kỹ năng sống cho học sinh dân tộc thiểu số trường Tiểu học Đồn Đạc Luận văn: Thực trạng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh dân tộc.

Nhìn vào kết quả điều tra có thể thấy rằng: Hầu hết đội ngũ giáo viên nhà trường đều nhận thức đúng về vai trò quan trọng, cần thiết của hoạt động giáo dục kỹ năng sống trong nhà trường. Có 92,6% không đồng ý với ý kiến cho rằng giáo dục kỹ năng sống không phải là trách nhiệm của giáo viên chủ nhiệm. 93,3% giáo viên cho rằng giáo dục kỹ năng sống có thể thực hiện trong tất cả các môn học và 100% giáo viên khẳng định giáo dục kỹ năng sống cần có sự phối hợp với các lực lượng giáo dục và hoạt động này rất hiệu quả khi học sinh tham gia các hoạt động tập thể, hoạt động Đội thiếu niên.

Trong giai đoạn hiện nay khi mà tình trạng bạo lực học đường gia tăng, những phức tạp trong đời sống tâm lý tình cảm khiến nhiều học sinh bế tắc hoặc sai lầm trong hướng giải quyết thì việc giáo dục cho học sinh những kỹ năng như ứng phó với tình huống căng thẳng, kỹ năng ra quyết định, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng tự nhận thức…là rất cần thiết. 96,1% (100/104) giáo viên được hỏi cho rằng cần có các chương trình tập huấn về cách thức giáo dục Kỹ năng sống để giáo viên có thêm nghiệp vụ giáo dục về vấn đề còn mới mẻ này, 87,5% (91/104) giáo viên đề nghị cần cung cấp tài liệu để giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn có những kỹ năng cần thiết thực hiện giáo dục Kỹ năng sống theo chức năng nhiệm vụ được phân công. 75,96% (79/104) giáo viên đề nghị cần nghiên cứu, sắp xếp lại nội dung dạy học các môn sao cho hợp lý, tăng thời lượng thực hành, giảm thời lượng lý thuyết không cần thiết. Có làm được việc đó thì việc giáo dục Kỹ năng sống trong trường học mới có tính ổn định, bền vững lâu dài.

2.2.2. Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục Kỹ năng sống cho học sinh dân tộc thiểu số ở trường Tiểu học Đồn Đạc Luận văn: Thực trạng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh dân tộc.

• Quản lý hoạt động giáo dục Kỹ năng sống tích hợp vào các môn học

Từ năm học 2018 – 2019, khi Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” đến nay phong trào này vẫn tiếp tục được vận dụng một cách sáng tạo, phù hợp với điều kiện thực tiễn, nhà trường đã thành lập Ban chỉ đạo cuộc vận động do đồng chí hiệu trưởng làm trưởng ban.

Các hoạt động giáo dục kỹ năng sống đã được thực hiện tích hợp trong việc dạy các môn như Tự nhiên và xã hội, Mĩ thuật, Âm nhạc, Đạo đức… bởi ưu thế của các bộ môn này là giáo dục ý thức làm người, giáo dục những tư tưởng nhân văn trong xử lý các tình huống. Nội dung các kiến thức trong chương trình dạy đã chứa đựng những nội dung giáo dục Kỹ năng sống như giáo dục văn hóa học đường, đặc biệt là văn hóa ứng xử, giao tiếp của học sinh với mục tiêu cụ thể của nhà trường, Giáo dục kĩ năng sống, lối sống, giá trị sống, năng lực thực hành, sáng tạo cho học sinh. Tạo điều kiện và cơ chế để học sinh tham gia nhiều hơn trong quá trình tiếp thu kiến thức và rèn luyện kĩ năng, liên hệ với thực tiễn xã hội….. Tuy nhiên việc thực hiện giáo dục Kỹ năng sống xuất phát từ tính chất bộ môn chứ không phải là ý thức rõ rệt về việc tích hợp giáo dục Kỹ năng sống. Giáo viên bộ môn chưa có kế hoạch và xác định mục tiêu cụ thể giáo dục Kỹ năng sống trong việc dạy học trên lớp. Việc tổ chức dạy học tích hợp Kỹ năng sống cũng không đồng đều ở mọi giáo viên

Tôi đã thực hiện khảo sát 19 giáo viên về việc tự đánh giá việc dạy tích hợp giáo dục Kỹ năng sống vào bộ môn Đạo đức, kết quả được thể hiện trong bảng 2.4.

• Bảng 2.4: Ý kiến của giáo viên về việc quản lý hoạt động tích hợp giáo dục Kỹ năng sống vào các môn học của giáo viên thông qua môn Đạo đức
• Biểu đồ 2.1: Đánh giá hoạt động tích hợp Giáo dục kỹ năng sống vào các môn học của giáo viên dạy Đạo đức

Như vậy, việc xây dựng kế hoạch dạy học tích hợp giáo dục Kỹ năng sống vào môn học qua khảo sát giáo viên dạy Đạo đức có tới 73,7% giáo viên chưa xây dựng kế hoạch thực hiện, chỉ có 26,3% giáo viên tự đánh giá việc xây dựng kế hoạch ở mức khá và trung bình. Luận văn: Thực trạng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh dân tộc.

Có 42,1% giáo viên được hỏi có thực hiện giảng dạy tích hợp các nội dung giáo dục Kỹ năng sống, còn 57,9% giáo viên được khảo sát cho biết chưa thực hiện tích hợp giáo dục Kỹ năng sống vào môn học. Việc đánh giá điều chỉnh, bổ sung kế hoạch sau thực hiện mới chỉ có 15,8% số người thực hiện.

Nguyên nhân quan trọng dẫn đến tình trạng trên là bản thân giáo viên chưa xác định được các cách thức cũng như các kỹ năng cần thiết để giáo dục Kỹ năng sống cho học sinh một cách bài bản và khoa học, chưa có văn bản quy định bắt buộc giáo viên bộ môn phải thực hiện tích hợp giáo dục Kỹ năng sống vào các môn học mà chỉ dừng lại ở việc khuyến khích thực hiện. Thực hiện theo sự chỉ đạo chung, nhà trường đã thực hiện phổ biến yêu cầu tích hợp các nội dung giáo dục Kỹ năng sống vào các bộ môn trong đó quan tâm đến môn Đạo đức; yêu cầu giáo viên thực hiện nhiều bài tập tình huống để học sinh được rèn các kỹ năng giải quyết vấn đề, biết chăm sóc sức khoẻ, giữ vệ sinh cá nhân. Tuy nhiên việc triển khai thực hiện tích hợp này còn nặng tính hình thức, văn bản giấy tờ, chỉ phổ biến mà không có biện pháp yêu cầu giáo viên thực hiện và không thực hiện việc kiểm tra. Vai trò của các tổ trưởng, nhóm trưởng chuyên môn trong việc triển khai thực hiện tích hợp vào môn học hết sức mờ nhạt. Chúng tôi đã thực hiện phỏng vấn giáo viên dạy Đạo đức tại điểm trường chính về vấn đề quản lý của nhà trường đối với việc thực hiện tích hợp giáo dục Kỹ năng sống vào môn học. Nội dung cuộc phỏng vấn như sau:

Như vậy: Từ khâu chỉ đạo xây dựng kế hoạch đến trang bị kỹ năng, cách thức thực hiện và kiểm tra đánh giá nhà trường đều quản lý chưa tốt. Nhà trường chưa có kế hoạch cụ thể để triển khai thực hiện ở các môn học đồng thời cũng chưa có sự kiểm tra đánh giá mức độ và hiệu quả thực hiện. Nhìn chung, việc tích hợp lồng ghép giáo dục Kỹ năng sống vào các môn học văn hoá chưa có sự chỉ đạo sâu sát, cụ thể. Toàn bộ những nội dung giáo dục kỹ năng sống mang tính tích hợp vẫn là hành động tự phát của giáo viên là chính.

• Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống trong hoạt động của giáo viên chủ nhiệm

Tác giả tiến hành điều tra 50 giáo viên của năm học 2025 – 2026 về đánh giá hiệu quả công tác quản lý hoạt động giáo dục Kỹ năng sống của đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp.

• Bảng 2.5: Ý kiến của Giáo viên chủ nhiệm về quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống của nhà trường đối với đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp Luận văn: Thực trạng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh dân tộc.
• Biểu đồ 2.2: Hiệu quả quản lý hoạt động GD Kỹ năng sống của nhà trường Đối với đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp

Qua kết quả khảo sát cho thấy: đội ngũ giáo viên chủ nhiệm đánh giá mức độ quản lý hoạt động giáo dục Kỹ năng sống của nhà trường đối với giáo viên chủ nhiệm hầu hết ở mức độ trung bình và còn yếu. 66% giáo viên chủ nhiệm đánh giá việc quản lý chỉ đạo xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục Kỹ năng sống chưa tốt. Việc bồi dưỡng nội dung, phương pháp, cách thức giáo dục cho đội ngũ giáo viên chủ nhiệm có 76% giáo viên đánh giá chưa tốt. Công tác kiểm tra, đánh giá của nhà trường về hoạt động này có 74% giáo viên đánh giá chưa tốt Được đánh giá ở mức cao nhất là công tác quản lý việc tích hợp hoạt động GD Kỹ năng sống vào hoạt động ngoài giờ lên lớp cũng chỉ đạt 40% ở mức khá và tốt.

Trong thực tế nhà trường có phân công một đồng chí phó hiệu trưởng phụ trách công tác chủ nhiệm của các lớp. Vào đầu năm học, kế hoạch, nội dung, chương trình hoạt động của giáo viên chủ nhiệm được phê duyệt và thông qua cuộc họp cha mẹ học sinh nhưng việc quản lý hoạt động giáo dục Kỹ năng sống của giáo viên chủ nhiệm hầu như vẫn còn bỏ ngỏ, thiếu sự kiểm tra giám sát của lãnh đạo nhà trường. Nhà trường chưa quan tâm đến việc tập huấn bồi dưỡng kiến thức cho giáo viên chủ nhiệm cũng như chưa có chỉ đạo cụ thể cho đội ngũ giáo viên chủ nhiệm thực hiện giáo dục Kỹ năng sống. Các hoạt động giáo dục Kỹ năng sống có thành công hay không còn tuỳ thuộc vào khả năng và lòng nhiệt tình cá nhân giáo viên. Hiệu quả của hoạt động Kỹ năng sống cũng không được đánh giá cụ thể sau mỗi năm học.

Trên thực tế các thầy cô giáo chủ nhiệm đã có nhiều cố gắng trong việc thực hiện nhiệm vụ theo thông tư 41 Điều lệ trường Tiểu học. Giáo viên chủ nhiệm đã kịp thời nắm bắt tình hình lớp, tổ chức các hoạt động giáo dục sinh động trong đó có tich hợp giáo dục Kỹ năng sống như: tổ chức các hoạt động sinh hoạt tập thể để có sự chia sẻ cảm thông như thăm và giúp gia đình bạn nghèo, giúp đỡ gia đình có công, lao động dọn nghĩa trang của xã, tổ chức sinh nhật cho bạn cùng lớp, tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp…

Chúng tôi đã thực hiện khảo sát 50 giáo viên về mức độ thực hiện trong các hình thức tổ chức giáo dục Kỹ năng sống. Kết quả thu được phản ánh trong bảng 2.6 dưới đây.

• Bảng 2.6: Tần suất thực hiện các hình thức GD Kỹ năng sống của giáo viên chủ nhiệm

Nhìn vào bảng số liệu ta thấy: Hình thức chủ yếu, thường xuyên mà giáo viên chủ nhiệm thực hiện tích hợp hoạt động giáo dục Kỹ năng sống là trong các hoạt động giáo dục Ngoài giờ lên lớp (68%), hoạt động văn hoá văn nghệ và các hoạt động phong trào khác (24%). Hoạt động tham quan dã ngoại và hoạt động xã hội rất ít người thực hiện vì lý do tài chính tốn kém và mất nhiều thời gian. Việc tổ chức tích hợp hoạt động giáo dục Kỹ năng sống vào giờ sinh hoạt lớp chưa đạt hiệu quả như mong muốn và số giáo viên chưa thực hiện việc tích hợp này chiếm tỉ lệ tới 76%.

Tiếp tục khảo sát đánh giá hiệu quả thực hiện trong việc triển khai các hoạt động giáo dục Kỹ năng sống của 50 giáo viên được kết quả trong bảng 2.7 Luận văn: Thực trạng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh dân tộc.

• Bảng 2.7: Ý kiến về hiệu quả thực hiện hoạt động giáo dục Kỹ năng sống của đội ngũ Giáo viên chủ nhiệm

Theo số liệu tự đánh giá của đội ngũ giáo viên chủ nhiệm cho thấy hiệu quả thực hiện hoạt động giáo dục Kỹ năng sống của đội ngũ giáo viên chủ nhiệm chủ yếu đạt mức trung bình. Việc lập kế hoạch cho các hoạt động giáo dục Kỹ năng sống bị coi nhẹ, có tới 50% giáo viên chủ nhiệm tự đánh giá chưa thực hiện tốt việc lập kế hoạch. Việc tổ chức triển khai các hoạt động giáo dục Kỹ năng sống đáp ứng nội dung hấp dẫn phù hợp với lớp chủ nhiệm có 50% giáo viên tự đánh giá ở mức trung bình, 20% giáo viên đánh giá hiệu quả chưa tốt; 56% giáo viên đánh giá sự phối hợp với Tổng phụ trách Đội, giáo viên bộ môn, cha mẹ học sinh ở mức trung bình và chưa tốt, có 70% giáo viên nhận xét việc đánh giá rút kinh nghiệm sau mỗi hoạt động ở mức độ trung bình hoặc chưa tốt.

• Biểu đồ 2.3: Hiệu quả thực hiện hoạt động GD Kỹ năng sống của đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp

Như vậy, việc tổ chức các hoạt động giáo dục Kỹ năng sống ở đội ngũ giáo viên chủ nhiệm tuỳ thuộc vào lòng nhiệt tình, ý thức trách nhiệm và năng lực cá nhân. Việc giáo dục Kỹ năng sống của giáo viên chủ nhiệm chưa có định hướng chủ đề và kế hoạch. Hiệu quả của các hoạt động giáo dục Kỹ năng sống không đồng đều giữa các giáo viên. Hoạt động ngoài giờ lên lớp của giáo viên chủ nhiệm đã góp phần vào giáo dục Kỹ năng sống nhưng chưa đạt hiệu quả cao. Lý do dẫn đến tình trạng trên vì giáo viên thiếu những hiểu biết cần thiết về biện pháp, cách thức, kiến thức thực hiện giáo dục Kỹ năng sống đồng thời nhà trường chưa có sự quản lý chỉ đạo cụ thể về công tác giáo dục Kỹ năng sống trong công tác chủ nhiệm.

Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống trong hoạt động Đội thiếu niên Tổ chức Đội trong nhà trường đã có vai trò tích cực trong việc thực hiện nhiệm vụ giáo dục toàn diện học sinh trong đó có hoạt động giáo dục Kỹ năng sống. Theo bảng 8, các hoạt động của phong trào Đội được thực hiện trong nhà trường khá phong phú và thu hút đông đảo học sinh nhà trường tham gia. Nhiều hoạt động đã góp phần tích cực trong việc rèn các kỹ năng tự nhận thức, kỹ năng giao tiếp, ứng xử cho học sinh.

Tổ chức Đội trong nhà trường ngoài sự chỉ đạo của chi bộ nhà trường còn chịu sự lãnh đạo trực tiếp của Huyện đoàn Ba Chẽ. Tuy vậy chưa có phối hợp thống nhất trong việc cùng chỉ đạo phong trào Đội của nhà trường và Huyện đoàn nên hiệu quả các hoạt động không cao. Một số phong trào do Huyện đoàn chỉ đạo như tham gia tuyên truyền về việc chấp hành Luật giao thông, tham gia hưởng ứng ngày Chủ nhật xanh, vệ sinh đường làng ngõ xóm trong việc xây dựng nông thôn mới … vì không có sự “song trùng lãnh đạo” giữa Huyện đoàn và nhà trường đối nên rất đôi khi chưa thống nhất, bố trí thời gian hoạt động chồng chéo, không hiệu quả. Để đánh giá về việc quản lý các hoạt động Đội trong nhà trường nói chung và quản lý chỉ đạo hoạt động Đội thiếu niên thực hiện giáo dục Kỹ năng sống cho học sinh nói riêng, chúng tôi đã thực hiện phỏng vấn đồng chí Tổng phụ trách Đội. Luận văn: Thực trạng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh dân tộc.

Với sự chỉ đạo trực tiếp của Huyện đoàn, trong 2 năm học 2024 – 2025 và 2025 – 2026, Đội thiếu niên của trường đã tổ chức khá nhiều hoạt động giáo dục Kỹ năng sống cho đội viên và thiếu niên, nhi đồng. Tổng hợp số liệu và nội dung hoạt động của Đội cụ thể như sau:

• Bảng 2.8: Tổng hợp các hoạt động giáo dục Kỹ năng sống của Đội thiếu niên của trường trong năm học 2024 – 2025 và 2025 – 2026

Theo số liệu thống kê ta nhận thấy tổ chức Đội trong nhà trường đã có những hoạt động khá phong phú, sinh động góp phần tích cực vào việc giáo dục Kỹ năng sống cho đội viên, thiếu niên nhi đồng của nhà trường. Tuy nhiên hoạt động mang tính thường xuyên được tổ chức nhiều nhất của tổ chức Đội chủ yếu là các hoạt động bề nổi mang tính phong trào như: hoạt động văn hoá văn nghệ (thu hút 1.085 học sinh tham gia), các trò chơi vận động và hoạt động thể thao (có 900 học sinh tham gia). Đội chưa có các chương trình chiều sâu như các diễn đàn về giáo dục Kỹ năng sống, các chương trình giáo dục mang tính chuyên biệt để đội viên được trải nghiệm. Các chương trình hoạt động ngoại khoá được tổ chức đã có định hướng về giáo dục Kỹ năng sống nhưng mục tiêu của các chương trình ngoại khoá vẫn thiên về các hoạt động văn hoá văn nghệ vui khoẻ là chính. Nhiều chương trình chưa có sự phối hợp bài bản với giáo viên chủ nhiệm cũng như các lực lượng giáo dục khác

Nghiên cứu các báo cáo tổng kết và kế hoạch công tác Đội và phong trào thiếu nhi trường Tiểu học Đồn Đạc trong 2 năm 2024 – 2025 và 2025 – 2026 ta thấy nội dung các kế hoạch tập trung liệt kê các chỉ tiêu phấn đấu trong năm học như: Số chi đội vững mạnh, số lượng đội viên được kết nạp, số đội viên đạt danh hiệu Cháu ngoan Bác Hồ, số đội viên đạt giải trong các Hội thi và giao lưu… Việc tổ chức các chương trình nội dung hoạt động trong đó có hoạt động giáo dục Kỹ năng sống còn chung chung, việc phân công trách nhiệm cho các thành viên trong Ban chỉ huy liên Đội phụ trách từng mảng công việc không được thể hiện trong kế hoạch. Điều đó chứng tỏ rằng: Các hoạt động giáo dục Kỹ năng sống đã được tổ chức Đội quan tâm song chưa đúng mức, chưa có kế hoạch bài bản, chưa có phân công trách nhiệm từng thành viên mà vẫn thực hiện theo phong trào, theo kinh nghiệm là chính.

Như vậy có thể nói việc phối hợp quản lý giữa nhà trường và Huyện đoàn đối với nội dung hoạt động Kỹ năng sống của đội viên chưa được quan tâm, nhà trường chưa phân công trách nhiệm của giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn trong các hoạt động giáo dục Kỹ năng sống của đội viên. Các kế hoạch của Đội thực hiện như thế nào, hiệu quả ra sao chưa được lãnh đạo nhà trường xem xét đánh giá hàng năm. Vì những lý do trên nên hoạt động của Đội vẫn còn nhiều hạn chế, hiệu quả công tác chủ yếu là sự cố gắng nỗ lực của các đồng chí Tổng phụ trách Đội.

• Phối hợp các lực lượng giáo dục trong việc tổ chức các hoạt động giáo dục Kỹ năng sống

Hàng năm nhà trường phối hợp với Công an xã Đồn Đạc, trạm y tế xã, Hội Phụ nữ xã tổ chức tuyên truyền về an toàn giao thông, cách phòng chống dịch bệnh theo mùa, vệ sinh đường làng ngõ xóm trong chương trình xây dựng nông thôn mới. Số học sinh tham dự mỗi năm học được ít nhất 1 lần/ 1 nội dung, riêng nội dung vệ sinh đường làng ngõ xóm thực hiện theo chương trình phối hợp với Hội phụ nữ xã, được tổ chức định kì mỗi tháng một lần, lần lượt tại các điểm trường. Toàn bộ giáo viên và học sinh từ khối 3 đến khối 5 của điểm trường đều tham gia.

Trong 2 năm học từ 2024 – 2025 và 2025 – 2026 nhà trường đã phối hợp với các tổ chức, đơn vị tổ chức tuyên truyền giáo dục kỹ năng sống cho học sinh. Luận văn: Thực trạng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh dân tộc.

Số liệu cụ thể được phản ánh trong bảng 2.9 dưới đây.

• Bảng 2.9: Thống kê hoạt động của các tổ chức, cơ quan tham gia Giáo dục kỹ năng sống

Theo số liệu thống kê ta thấy: Hàng năm nhà trường đều có sự phối hợp với các lực lượng Công an, Y tế, phụ nữ, Huyện đoàn…tổ chức các hoạt đông tuyên truyền, giáo dục kĩ năng sống cho đông đảo học sinh nhà trường. Tuy vậy nội dung các chương trình này chủ yếu là tuyên truyền theo đợt, chưa được duy trì thường xuyên để tạo thành nền nếp. Riêng nội dung lao động vệ sinh đường làng ngõ xóm cùng Hội phụ nữ xã, thôn đã tổ chức song mức độ lan tỏa chưa sâu rộng, học sinh nhỏ nên hiệu quả chưa cao, việc đảm bảo phương tiện đưa đón học sinh đến nơi lao động còn nhiều hạn chế,… Ngoài ra các hoạt động tuyên truyền mới chỉ tập trung tại điểm trường chính, còn điểm lẻ do nằm rải rác, cơ sở vật chất (loa máy) còn thiếu thốn, số lượng học sinh ít (từ 20- 50 học sinh/điểm trường) nên các hoạt động này gần như chưa được tổ chức.

Trong các hoạt động giáo dục kỹ năng sống của nhà trường, chưa có sự tham gia của cha mẹ học sinh. Nhà trường có đông đảo học sinh người dân tộc thiểu số, cha mẹ các em trình độ văn hoá thấp, việc giao tiếp xã hội hạn chế và địa bàn cư trú rải rác khắp 14 thôn trong xã. Nhiều học sinh nhà cách xa trường, giao thông đi lại khó khăn, phụ huynh mải làm rừng nên trong năm học những phụ huynh này thường chỉ đến điểm trường 3 lần vào các buổi họp phụ huynh. Phụ huynh không biết con em mình được học gì, giáo dục những nội dung gì ở trường, mọi hoạt động giáo dục trong nhà trường đều do các thầy cô quyết định. Vì lý do đó nên các hoạt động giáo dục kỹ năng sống chưa nhận được sự quan tâm của phụ huynh.

Theo bảng thống kê 2.9 về các tổ chức, cơ quan tham gia hoạt động giáo dục Kỹ năng sống trong nhà trường ta thấy các chương trình được thực hiện khá đều đặn hàng năm với số lượng học sinh tham gia đông đảo. Nghiên cứu sâu về các hoạt động này thì thấy một thực tế: Các hoạt động của các tổ chức, cơ quan chuyên môn thực hiện giáo dục Kỹ năng sống trong nhà trường thường theo hình thức tuyên truyền tập trung theo trách nhiệm, nhiệm vụ của các tổ chức, cơ quan chuyên môn đó thực hiện hàng năm. Nội dung, chương trình, kế hoạch thực hiện đều do các cơ quan, tổ chức ngoài nhà trường chủ động xây dựng. Các đơn vị trên chỉ thống nhất với nhà trường về chủ đề và thời gian thực hiện. Các vấn đề khác như hình thức tổ chức, người quản lý học sinh, kiểm tra chất lượng, hiệu quả của buổi tuyên truyền và rút kinh nghiệm chưa được chú ý. Chúng tôi đã thực hiện phỏng vấn một cán bộ Hội phụ nữ, một công an phụ trách công tác an ninh xã thì được biết:

Như vậy chúng tôi thấy các hoạt động tuyên truyền đã được quan tâm nhưng vẫn mang tính đơn lẻ của các tổ chức mà không có tính chủ động, phối hợp chặt chẽ với nhà trường. Do có một số đơn vị không có kiến thức sâu về tâm lý học sinh nên việc tuyên truyền thường nặng về thuyết trình một chiều, thiếu sự hấp dẫn, sinh động. Các nội dung giáo dục Kỹ năng sống chưa biến thành các hoạt động mang tính trải nghiệm cho học sinh nên hiệu quả của các chương trình này là thấp. Rõ ràng nếu như nhà trường có sự phối hợp tốt hơn với các tổ chức, cùng trao đổi thống nhất lên chương trình kế hoạch cũng như xây dựng một kịch bản phù hợp với đối tượng lứa tuổi và sắp xếp các lực lượng trong nhà trường cùng tham gia thì kết quả sẽ khả quan hơn.

Về việc phối hợp với lực lượng cha mẹ học sinh cùng tham gia giáo dục Kỹ năng sống: do đặc điểm phụ huynh nhà trường chưa có sự nhận thức đúng về vấn đề này, lại thêm địa bàn học sinh cư trú trải rộng nên nhà trường không thiết lập được sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường và gia đình học sinh. Việc tác động thúc đẩy việc giáo dục Kỹ năng sống ngay từ trong gia đình, nhất là các gia đình đồng bào người dân tộc, từ đó gián tiếp tăng hiệu quả của giáo dục Kỹ năng sống trong nhà trường chưa thực hiện được. Chúng tôi đã thực hiện phỏng vấn một số cha mẹ học sinh:

Như vậy để góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục Kỹ năng sống cho học sinh thì nhà trường phải thực hiện đồng thời hai công việc: Tuyên truyền cho phụ huynh và tổ chức các hoạt động giáo dục Kỹ năng sống cho học sinh có sự tham gia của phụ huynh học sinh để có sự quan tâm của cha mẹ học sinh cả về nội dung giáo dục cũng như hỗ trợ tài chính cho các hoạt động. Một loạt vấn đề cần được khắc phục trong thời gian tới như: Phải tuyên truyền cho cha mẹ học sinh hiểu muốn con cái thành đạt và trở thành công dân tốt cho xã hội không chỉ quan tâm đển điểm số học tập mà cần quan tâm xem con mình nghĩ gì, có thái độ như thế nào trước một sự việc, hành vi ứng xử trong xã hội ra sao…để đáp ứng yêu cầu của cuộc sống hiện đại. Chính gia đình là nơi giáo dục hiệu quả đối với từng cá nhân học sinh Luận văn: Thực trạng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh dân tộc.

• Quản lý cơ sở vật chất và tài chính cho hoạt động giáo dục Kỹ năng sống

Những năm qua, trường Tiểu học Đồn Đạc đã bước đầu được đầu tư xây dựng, về cơ bản đáp ứng được yêu cầu dạy học của một huyện miền núi. Nhà trường được trang bị tại điểm trường chính máy tính, máy chiếu projector, hệ thống loa đài đáp ứng yêu cầu cho các hoạt động dạy học và hoạt động tập thể. Việc quản lý sử dụng các thiết bị dạy học phục vụ cho các hoạt động giáo dục nói chung, cho các hoạt động giáo dục Kỹ năng sống nói riêng đã được quan tâm. Nhà trường thường xuyên theo dõi, kiểm tra việc sử dụng các thiết bị dạy học trong các hoạt động dạy học và hoạt động giáo dục của giáo viên. Trong 2 năm qua nhà trường cũng đã dành một phần kinh phí chi cho các hoạt động tập thể như các chương trình ngoại khoá, các hoạt động văn hoá văn nghệ, các chương trình tư vấn về sức khoẻ, phòng tránh dịch bệnh theo mùa…

Qua thống kế số tiền sử dụng cho các hoạt động ngoại khoá có lồng ghép tích hợp giáo dục Kỹ năng sống trong 2 năm 2024 – 2025 và 2025 – 2026 là 6.580.000 đồng, số tiền mua sách tham khảo có chủ đề về giáo dục kỹ năng sống là 1.250.000 đồng. Mặc dù vậy do nguồn kinh phí nhà nước cấp còn eo hẹp nên chưa đáp ứng được các yêu cầu giáo dục của nhà trường.Việc huy động các nguồn lực của các doanh nghiệp, các nhà hảo tâm hoặc của phụ huynh chưa được nhà trường đề xuất. Có thể nói, nguồn tài chính ngân sách cấp chủ yếu là dành cho hoạt động dạy học ở trên lớp. Nguồn ngân sách dành cho các hoạt động giáo dục ngoại khoá nói chung và hoạt động giáo dục Kỹ năng sống nói riêng còn rất eo hẹp.

2.2.3. Nhận xét, đánh giá chung về thực trạng tổ chức hoạt động giáo dục cho học sinh dân tộc thiểu số ở trường Tiểu học Đồn Đạc Luận văn: Thực trạng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh dân tộc.

• Ưu điểm và hạn chế a.Ưu điểm

Qua điều tra và khảo sát chúng tôi thấy rằng đa số học sinh dân tộc thiểu số trường Tiểu học Đồn Đạc đều có nhận thức đúng đắn và hiểu rõ tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng sống đối với bản thân mình. Các em đã tích cực tham gia vào các hoạt động GD kỹ năng sống thông qua các hoạt động do nhà trường tổ chức để nhằm trang bị cho mình những kiến thức, sự hiểu biết và rèn luyện khả năng ứng xử, giao tiếp, ra quyết định…

Thấy được tầm quan trọng của vấn đề Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh dân tộc thiểu số, nhà trường đã có nhiều kế hoạch hoạt động và triển khai thực hiện dưới nhiều hình thức phong phú, đa dạng để đạt hiệu quả cao trong công tác giáo dục kỹ năng sống cho học sinh.

• Hạn chế

Mặc dù trong thời gian qua công tác giáo dục kỹ năng sống cho dân tộc thiểu số trường Tiểu học Đồn Đạc đã được Ban giám hiệu quan tâm bằng cách xây dựng kế hoạch giáo dục lồng ghép thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp, giáo dục đạo đức… Tuy nhiên hiệu quả đạt được vẫn còn rất thấp, một số nhà quản lý vẫn còn tỏ ra lúng túng khi hiểu về kỹ năng sống, vấn đề giáo dục kỹ năng sống cho các em học sinh vẫn là vấn đề mới mẻ và chưa tìm ra phương pháp giáo dục thích hợp để xây dựng nội dung giáo dục cho học sinh. Nhà trường chủ yếu chú trọng giáo dục trí dục, chưa quan tâm đúng mức đến công tác giáo dục, rèn luyện thái độ, hành vi ứng xử cho học sinh… Hoạt động Giáo dục kỹ năng sống chủ yếu thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp của nhà trường, qua đội ngũ Giáo viên chủ nhiệm, qua các tiết chào cờ…

Sự phối hợp các lực lượng chưa đồng bộ, nhất là các bậc cha mẹ học sinh chưa nhận thức rõ được mục tiêu, nội dung Giáo dục kỹ năng sống và các biện pháp Giáo dục kỹ năng sống để cùng nhà trường và các tổ chức đoàn thể trong quá trình Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh.

• Nguyên nhân của những yếu kém
• Nguyên nhân khách quan

Xã hội ngày một phát triển thì đồng nghĩa với nó là các mối quan hệ xã hội cũng ngày càng phức tạp hơn kéo theo đó là sự tác động của mặt trái cơ chế thị trường nên một số học sinh đã có những quan niệm, những suy nghĩ lệch lạc. Nhiều em ham chơi, bị rủ rê, lôi kéo, bị cha mẹ buông thả không quan tâm, hoàn cảnh gia đình quá khó khăn, thiếu ăn, thiếu mặc … khiến các em mặc cảm, tự ti khi đến lớp. Song trong thực tế rất ít em khi gặp phải biến cố xảy ra như gia đình gặp hoạn nạn, người thân mất, bố mẹ ly hôn, bố lười lao động, say xỉn, đánh đập vợ con … mà biết tự mình gượng dậy vượt qua được giai đoạn khó khăn đó. Nhiều em khi không may gặp phải các sự cố còn tỏ ra bi quan, chán nản tinh thần mệt mỏi, uể oải, muốn bỏ học… Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là do các em không được trang bị đầy đủ các kiến thức về kỹ năng sống từ phía gia đình, nhà trường và xã hội, đây có thể nói là kẽ hở để các em dễ bề bị lôi cuốn vào việc tìm cái mới, cái lạ… Một số em do không có bản lĩnh còn bị kẻ xấu rủ rê trồn học, thậm chí là bỏ học để giáo viên phải đến nhà vận động nhiều lần.

Tài liệu về công tác giáo dục Kỹ năng sống cho học sinh hầu như chưa được phổ biến một cách chính quy nên các trường và thậm chí là các em học sinh nói chung, học sinh dân tộc thiểu số nói riêng gặp rất nhiều khó khăn trong quá trình thực hiện công tác giáo dục kỹ năng sống. Luận văn: Thực trạng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh dân tộc.

Hơn nữa trong thực tế là do thiếu sự chỉ đạo từ trên xuống, do thiếu văn bản pháp quy nên công tác quản lý Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh chưa được coi là một tiêu chí quan trọng..

• Nguyên nhân chủ quan

Một số cán bộ quản lý, giáo viên, Giáo viên chủ nhiệm, cán bộ Đội chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của công tác Giáo dục kỹ năng sống gắn với kết quả quá trình dạy học với hoạt động giáo dục toàn diện. Năng lực của người tổ chức giáo dục kỹ năng sống còn nhiều hạn chế, phương tiện tổ chức giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thì vẫn còn thiếu. Chúng ta cũng dễ dàng nhận thấy hiện nay các em học sinh dân tộc thiểu số đều thiếu hụt kiến thức, sự hiểu biết để giải quyết những vấn đề của cuộc sống, sự lệch lạc trong nhận thức và hành vi dẫn đến các sai phạm, sống thiếu trách nhiệm với bản thân và cộng đồng… chính là hậu quả trực tiếp của việc thiếu Kỹ năng sống cần thiết.

Kết luận chương 2

Trong chương 2 chúng tôi đã tiến hành khảo sát thực trạng về kỹ năng sống và giáo dục kỹ năng sống cho học sinh dân tộc thiểu số cũng như các biện pháp quản lý công tác giáo dục kỹ năng sống mà trường Tiểu học Đồn Đạc đã thực hiện. Tuy nhiên do nhiều nguyên nhân (cả về chủ quan và khách quan) nên hiện nay trong nhà trường vấn đề giáo dục kỹ năng sống vẫn chưa có sự quan tâm đúng mức, công tác quản lý Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh còn hạn chế, các biện pháp quản lý Giáo dục kỹ năng sống chưa thiết thực và khả thi. Để khắc phục tình trạng này đòi hỏi đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý phải tìm tòi, nghiên cứu tìm ra những biện pháp mang tính đồng bộ, khoa học để nhằm nâng cao chất lượng Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh, làm giảm dần tình trạng học sinh dân tộc thiểu số nhút nhát, rụt rè, không biết giao tiếp với người lạ, thậm chí có em bỏ học, bi quan, chán nản khi gặp một vấn đề không may xảy ra trong cuộc sống. Xuất phát từ cơ sở lý luận đã nêu ở chương 1, qua việc phân tích thực trạng các biện pháp quản lí hoạt động Giáo dục kỹ năng sống ở trường Tiểu học Đồn Đạc chương 2, tôi sẽ tập trung làm rõ các biện pháp cụ thể trong chương 3 của luận văn. Luận văn: Thực trạng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh dân tộc.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:  

===>>> Luận văn: Biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh dân tộc

Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn thạc sĩ, báo cáo tốt nghiệp, khóa luận tốt nghiệp, chuyên đề tốt nghiệp và Làm Tiểu Luận Môn luôn luôn uy tín hàng đầu. Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 luôn đặt lợi ích của các bạn học viên là ưu tiên hàng đầu. Rất mong được hỗ trợ các bạn học viên khi làm bài tốt nghiệp. Hãy liên hệ ngay Dịch Vụ Viết Luận Văn qua Website:  https://hotrovietluanvan.com/ – Hoặc Gmail: hotrovietluanvan24@gmail.com